Wyrok VI Ca 31/13/i ZN RÓAa WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2013 roku Sąd Okręgow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI Ca 31/13 /i ZN RÓAa WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Zielonej Górze VI Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marek Witczak (spr.) Sędziowie: SSO Sławomir Kaczanowski, SSO Joanna Klimek-Zielińska Protokolant: sekr. sąd. Małgorzata Iks po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 roku w Zielonej Górze na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko - o zapłatę oraz z powództwa przeciwko -. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Żarach z dnia 03 grudnia 2012 roku, sygn. akt I C 83/12 uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 3, znosi postępowanie w zakresie rozprawy z dnia 03 grudnia 2012 roku i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Żarach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Za zgodność z orygimałemi Żary, dnia... JL Rokrotame:.jąN.... --- STRONA 2 --- Jo Sygn. akt VI Ca 31/13 UZASADNIENIE Powód w pozwie z dnia roku wniesionym przeciwko = domagał się zasądzenia kwoty złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych — tj. godności w związku z przetrzymywaniem powoda w pomieszczeniach piwnicznych w latach - r. w warunkach tę godność naruszających. Warunki te zostały bliżej opisane w treści pozwu. Powód w pozwie z dnia roku wniesionym przeciwko - domagał się z kolei zasądzenia kwoty złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego godności osobistej w związku z przetrzymywaniem w tych samych pomieszczeniach piwnicznych w warunkach tę godność naruszających. Także on warunki te opisał w treści pozwu. Sprawy obu powodów połączono celem łącznego rozpoznania dnia 12 czerwca 2012r. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa każdego z powodów w całości. (k. 60-61) Wyrokiem z dnia 03 grudnia 2012r. wydanym w sprawie sygn. akt I C 83/12 Sąd Rejonowy w Żarach zasądził od - ” na rzecz każdego z powodów kwotę po . złotych. Dalej idące powództwo oddalił oraz orzekł w materii kosztów sądowych ( k.146) Sąd ten dokonał następujących ustaleń: W budynku są dwa pomieszczenia dla osób zatrzymanych dowożonych na czynności w postępowaniach sądowych prowadzonych w i na czynności w postępowaniach przygotowawczych prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w Żarach. Pomieszczenia znajdują się w podziemiach budynku. Jedno z pomieszczeń nie ma okien, a drugie ma dwa małe okienka. Wymiary pomieszczeń to około 2 metry na 3 metry, przy czym pomieszczenie bez okien jest nieco mniejsze od pomieszczenia z oknami. Pomieszczenia były wybudowane pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku. Wówczas te pomieszczenia były przeznaczone do chwilowego zatrzymania jednej, najwyżej dwóch osób w każdym z tych pomieszczeń. W celach nie ma grzejników. Jest natomiast jeden grzejnik na korytarzu, z którego wchodzi się do cel. W wejściach do cel nie ma drzwi, a są zainstalowane metalowe kraty zapewniające cyrkulację powietrza między korytarzem i celami. 'W każdej celi znajduje się drewniana ławka dla 3-4 osób, a pozostałe osoby muszą być w pozycji stojącej. W celach jest zainstalowane sztuczne oświetlenie, ale często nie działa. Bywa także, że nie działa oświetlenie sztuczne na korytarzu, z którego wchodzi się do cel. Żarówki przepalają się co kilka dni. Wtedy osadzeni w celi bez okna przebywają w całkowitej ciemności, a osadzeni w celi z oknami przebywają w półmroku. Stan taki trwa do czasu zgłoszenia tego faktu przez funkcjonariuszy policji administracji i wymiany żarówki, co z reguły odbywa się niezwłocznie, a jeśli nawet trzeba czekać na wymianę, to zawsze następuje ona tego samego dnia. W celach często panuje nieznośny fetor, którego natężenie jest nie do wytrzymania dla osadzonych tam osób. Fetor wydobywa się z niezabudowanego przepustu kanalizacyjnego. 1 --- STRONA 3 --- | Je | Czuć też zapach stęchlizny. W celach wentylacja jest grawitacyjna i nie spełnia swojej roli. Fetor przenika ściany i nie jest możliwe jego usunięcie nawet po wywietrzeniu cel, co funkcjonariusze robią przed wprowadzeniem osadzonych do cel. Fetor powoduje bóle głowy, bóle brzucha, rozkojarzenie, odruchy wymiotne a nawet torsje, jak w przypadku powoda CENEO TRZANEEE 'W celach jest brudno. Pomieszczenia dla osadzonych zostały odmalowane roku po raz pierwszy od około 4-5 lat. W celach zimą jest zimno, ponieważ osadzeni z uwagi na panujący fetor decydują się na otwieranie okienek w większej celi. Różnice temperatur między celami i salami rozpraw, na które osadzeni są doprowadzani niekorzystnie na nich wpływają, ponieważ cały czas są oni ubrani w te same rzeczy bez względu na temperaturę. Osadzeni nie mogą skoncentrować się na czynnościach procesowych. Nie są w stanie jeść posiłków w takich warunkach. 'W celach liczba osób osadzonych jest różna i uzależniona od potrzeb i Prokuratury. Bywają takie dni, że tych osób jest osadzonych bardzo dużo, tzn. do 8-10 osób. W większym pomieszczeniu przebywa do 4-5 osób, a w mniejszym pomieszczeniu 2-3 osoby. Niekiedy było tak, że w jednym pomieszczeniu były dwie osoby, a w drugim jedna osoba. A niekiedy bywało ogromne zagęszczenie, np. w przypadku, gdy osadzeni byli różnych płci to w jednej celi była jedna kobieta, a w drugiej 9 mężczyzn. Przy czym nie jest tak, że wszystkie osoby są w celach jednocześnie, ponieważ część osób bierze udział w czynnościach procesowych, przebywając w salach rozpraw lub w prokuraturze. 'W okresie od IIB roku do marca IIB roku w toalecie przy celach tylko jeden raz było mydło, ręczniki papierowe i papier toaletowy. Funkcjonariusze policji ze służby konwojowej nie chcą przebywać na korytarzu przy pomieszczeniach dla zatrzymanych z uwagi na brak miejsca i panujący tam fetor i jedynie okresowo schodzą do podziemia budynku GH aby sprawdzić sytuację w celach. Funkcjonariusze policji ze służby konwojowej ustnie zgłaszali administracji GM «uzy problemy występujące w pomieszczeniach dla zatrzymanych, ale sytuacja nie uległa poprawie. Gg by! dowożony do pomieszczeń dla zatrzymanych w budynku GII «pge okolo 8 razy w latach GMINNE . eu by! dowożony do pomieszczeń dla zatrzymanych w budynku (W około SB razy w latac h GM. Powodowie z reguły byli dowożeni do budynku GMIN Około godziny 8.00-9.00, a odwożeni byli po zakończeniu czynności procesowych wszystkich dowiczionych z nimi osób, co trwało do godziny 14.00-15.00, ale zdarzało się także, iż czynności kończyły się około godziny 13.00. 'W oparciu o te ustalenia Sąd Rejonowy zważył, że powództwa obu powodów są częściowo zasadne. Została przywołana treść art. 417 $ | k.c.,szeroko zaprezentowano orzecznictwo SN oraz. ETPCz. Na tej podstawie Sąd Rejonowy uznał, że prawo do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych warunkach mieści się w jednym z podstawowych dóbr osobistych, którym jest godność człowieka. Dobro to podlega ochronie przewidzianej w art. 24 i art. 448 k.e., art. 30, art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 04 listopada 1950r. (Dz. U.z 1993r. nr 61, poz. 284, dalej — Konwencja), art. 7 i 10 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966r. (Dz. U. z 1977 nr 38, poz. 167). 2 --- STRONA 4 --- _———E———DRA —— ZZA HŁ Uregulowania te wskazują, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu, a każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. Legły one również u podstaw ustawy z dnia 06 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557 ze zm.) — art. 1. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności określone zostały w art. 110 $ 2 k.k.w., który przewiduje, że powierzchnia celi mieszkalnej, przypadająca na jednego skazanego wynosi nie mniej niż 3m*. Każde naruszenie dóbr osobistych jest bezprawne, chyba że pozwany wykaże istnienie okoliczności wyłączających bezprawność jego działania. Umieszczenie osadzonego w celi o powierzchni przypadającej na jedną osobę mniejszej niż 3 m, a zatem poniżej minimalnego poziomu gwarantowanego przepisem art. 110 $ 2 k.k.w. oraz sugerowanego w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, stanowi z reguły poważną przesłankę naruszenia godności. Niedostatek tej powierzchni w rozpoznawanej sprawie był czynnikiem, który miał decydujące znaczenie dla stwierdzenia naruszenia godności osobistej. 'W rozpoznawanej sprawie ustalono, iż dwa pomieszczenia dla zatrzymanych w budynku <liiwwwwwwwwwwwwwmje są przeznaczone dla 1-2 osób każde z nich i mają powierzchnię o ok. 6 m? każde z nich. Miejsca siedzące są tylko dla 3-4 osób w każdej z cel. Tylko w jednej celi są małe okienka, a druga cela nie ma dostępu do światła dziennego. Oświetlenie sztuczne jest często zepsute. Awarie występują co kilka dni, przy czym są usuwane w danym dniu. W celach często czuć nieznośny fetor z kanalizacji. Czuć także stęchliznę. W celach jest zimno, ale nie dlatego, że nie ma ogrzewania, ale dlatego, że osadzeni otwierają okienka, ponieważ nie mogą wytrzymać nieznośnego fetoru wydobywającego się z rur kanalizacyjnych. Liczba osadzonych w celach powoduje, iż były takie sytuacje, że na jedną osobę przypadało od około 1 m? do około 2 m? powierzchni, przy czym zwykle część z osadzonych bierze udział w czynnościach procesowych i nie przebywają oni wtedy w celach. Przed wytoczeniem powództw przez powodów standardem był brak w toalecie mydła, ręczników papierowych i papieru toaletowego. Fetor powodował u osadzonych bóle głowy, bóle brzucha, odruchy wymiotne, a nawet torsje, co w połączeniu z brakiem środków higieny musiało być szczególnie upokarzające. Podsumowując, należy uznać, że disk osadzenie powodów w skrajnie przeludnionych celach, bez dostatecznej liczby ławek, w nieznośnym fetorze powodującym bóle głowy, bóle brzucha, odruchy wymiotne i torsje, często w ciemności albo w półmroku, bez dostępu do światła sztucznego i naturalnego (jak w celi bez okien), w brudzie, bez dostępu do podstawowych środków higieny, w zimnie z uwagi na otwarte okna, naruszyło godność powodów. Skala natężenia wszystkich wskazanych czynników jest zatrważająca i nie można twierdzić, jak to czyni pozwany, że pobyt powodów we wskazanych warunkach był krótkotrwały i nie naruszał ich godności. Owszem, pobyt ten trwał z reguły ok. 5-6 godzin dziennie, ale był on wielokrotny (trwał około 30 dni) i nie można uznać, że w polskim społeczeństwie czymś normalnym jest przetrzymywanie ludzi w opisanych wcześniej warunkach. Szczególnie fetor, ciemność, zimno i brak środków higieny musiały być dotkliwe dla powodów, powodując uczucie poniżenia i przeświadczenie, iż ich ludzka godność nic nie znaczy. Sąd powszechny w demokratycznym państwie prawa powinien bowiem świecić przykładem, będąc wzorem dla obywateli, a nie miejscem łamania praw człowieka. Żadnym usprawiedliwieniem dla pozwanego nie może być fakt trudnych warunków lokalowych Gil <iwyswwwiwwwwą Skarb Państwa powinien, bowiem zapewnić GREEN. warunki godnego wymierzania sprawiedliwości, co w ocenie Sądu Rejonowego w Żarach z Pewnością nie występuje w 4. Co więcej, należy podkreślić, iż uwzględnienie powództw może wymusić na pozwanym podjęcie dodatkowych działań (już Samo wytoczenie powództw w 4IINIIIIIIS roku spowodowało odmalowanie cel i regularne umieszczanie środków czystości w toalecie przy celach), które poprawią standard 3 --- STRONA 5 --- ls? nieszczeń dla zatrzymanych i zapewnią poszanowanie praw człowieka przez pozwany UO EEEE 1; p. wymiana oświetlenia w celach, zabudowanie i rolowanie przepustu kanalizacyjnego w celach). W 11.01. J URENPOREJDOWOEO WC NPR lenie powództw mogłoby zaś wywołać u pozwanego TH: muy swego rodzaju poczucie bezkarności i potwierdziłoby świadczenie, że nic się nie da zrobić w zakresie poprawy warunków bytowych w seszczeniach dla zatrzymanych w budynku www. a osadzeni inni zaakceptować panujące warunki przez najbliższe 3-4 lata, tj. do czasu oddania iego budynku GRN .. Jednocześnie przy określaniu wysokości zadoścuczynień, które byłyby adekwatne do wd powodów Sąd uznał, iż biorąc pod uwagę czas pobytu powodów w pomieszczeniach ratrzymanych w budynk u GRON. kwotami adekwatnymi będą kwoty 4 złotych. Kwoty te nie mogą być uznane za wygórowane w sytuacji, gdy w polskim ądku prawnym kwota SB złotych jest obligatoryjnie zasądzana jako rekompensata za umiesięczną przewlekłość w rozpoznaniu każdej sprawy sądowej (a zatem także np. w wie o zapłatę kwoty 100 złotych). Gdy zatem porówna się naruszone dobra powodów zka godność) z prawem do rozpoznania sprawy o zapłatę 100 złotych bez nieuzasadnionej ki, to trudno uznać zasądzone na rzecz powodów zadośćuczynienie za wygórowane. W pozostałej części Sąd oddalił powództwo jako bezzasadne. Apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w części uwzględniającej śdztwo, wniósł pozwan y GREENE. Wyrokowi temu zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności artykułów 24, 417 $ 1 i 448 ke. przez przyjęcie, że pozwany wyrządził powodom szkodę, naruszając ich dobra osobiste; 2. Sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że pokój zatrzymań «umminie winien odpowiadać przepisom art. 110 $ 2 k.k.w. Wskazując na nie pozwany wniósł o zmianę zaskarżanego wyroku w punkcie 1 i 3 'ez oddalenie powództwa i stosowne orzeczenie o kosztach procesu zgodnie z wynikiem vy. Jako ewentualne zostało sformułowane żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku i azania sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania ławczego. Uzasadniając apelację rozwinięto argumentację, co do stawianych zarzutów. gowano poprawność ustalonego stanu faktycznego opartego w znacznej mierze na dzeniach powodów. Zdaniem pozwanego biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy powodowie dowodnili, że postępowanie pozwanego stanowiło czyn niedozwolony naruszający ich osobiste i aby to postępowanie pozostawało w związku przyczynowym ze szkodą dów oraz aby ta krzywda była podstawą do przyznania odpowiedniej sumy tytułem tuczynienia pieniężnego. Powód GHEE" odpowiedzi na apelację pozwanego wniósł o oddalenie pelacji, jako bezzasadnej. (k. 172-176) Podobne stanowisko na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 roku zajął ustanowiony dla owoda pełnomocnik z urzędu. (k. 191) Powód €lii+MI nic odniósł się do apelacji pozwanego w żadnej formie. 4 --- STRONA 6 --- Je Sąd Okręgowy wniósł, co następuje: Apelacja pozwanego SI IG) uż. poprzez sam fakt jej wniesienia okazała się ugującą na uwzględnienie. Zgodnie z art. 378 $ 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach kacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność ępowania. Z kolei po myśli art. 379 pkt. 5 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona ała pozbawiona możności obrony swych praw. Opisana wyżej sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Dotyczy ona konkretnie biegu rozprawy w dniu 03 grudnia 2012 roku i związana jest z dopuszczeniem i prowadzeniem dowodu z przesłuchania stron. Po nim zaś nastąpiło zamknięcie rozprawy itał ogłoszony wyrok. Na wstępie należy zaznaczyć, iż dowód z przesłuchania stron został dopuszczony z du w trybie art. 232 zd. 2 k.p.c. Następnie został on ograniczony jedynie do przesłuchania odów. Sąd I instancji nawet jednym zdaniem nie motywował takiego postępowania. Przez śś doszło do istotnego pogwałcenia zasad procesu cywilnego i niżej podanych przepisów. Dowód z przesłuchania stron jest dowodem fakultatywnym, subsydiarnym i strycznym. Według art. 299 k.p.c. sąd przeprowadza dowód z przesłuchania stron wtedy, po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty se dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z treści tego przepisu, sąd nie przesłuchuje !co do wszystkich faktów będących przedmiotem postępowania dowodowego, lecz tylko o faktów spornych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i to jedynie czas, gdy albo przeprowadzone dowody nie pozwoliły wyjaśnić istoty sprawy albo gdy na dowodów, które pozwoliłyby wyjaśnić tę istotę. Kompetencje sądu wynikające z art. in fine k.p.c. nie mają charakteru bezwzględnego obowiązku, a aktualizują się one tie wówczas, gdy sąd uzna że dotychczasowe rezultaty przeprowadzonego postępowania dowego nie prowadzą do wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W razie dopuszczenia dowodu z przesłuchania stron, sąd powinien, — co do zasady — łuchać obie strony (w tym znaczeniu jest to dowód symetryczny). Wynika to "znacznie z treści art. 302 $ 1 k.p.c., zgodnie z którym gdy z przyczyn natury faktycznej rawnej przesłuchać można co do okoliczności spornej jedną tylko stronę, sąd oceni czy ? to należy przesłuchać tę stronę, czy też dowód ten pominąć w zupełności; sąd postąpi imo, gdy druga strona lub niektórzy ze współuczestników procesowych nie stawili się na łuchanie stron lub odmówili zeznań. Przytoczony przepis (art. 302 $ 1 k.p.c.) zezwala na łuchanie jednej tylko strony, ale jego treść i usytuowanie systemowe wskazują, że wadza on wyjątek od zasady i zezwala na odstępstwo od niej wyłącznie ze względu na gólne okoliczności. Zasada prawdy materialnej, która w tym przypadku krzyżuje się z 4 równości stron, może niekiedy przemawiać za potrzebą i koniecznością przesłuchania J tylko strony. Podmiotowe ograniczenie przesłuchania stron tylko do jednej z nich musi *dnak uzasadnione szczególną sytuacją ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 maja 1974r. 222/74, LEX nr 7501). Z przyczyn natury faktycznej (art. 302 $ 1 k.p.c.) można więc iczyć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron do przesłuchania tylko jednej z Wyłącznie wtedy, gdy przesłuchanie drugiej strony jest niemożliwe (np. z powodu wy zeznań) lub bardzo utrudnione ( np. ze względu na dłuższy pobyt za granicą, stan fla) albo niecelowe (np. ze względu na brak wiedzy o stanie faktycznym sprawy). Do żyn tych nie należy niestawienie się strony na rozprawie, gdy nie została wezwana do itego stawiennictwa ( jak to miało miejsce w rozpoznanej sprawie) albo uznanie za 5 --- STRONA 7 --- ————— = 2oo dne przesłuchania jednej strony, gdy po przesłuchaniu drugiej sąd doszedł do przekonania, sprawa została dostatecznie wyjaśniona. W orzecznictwie podkreśla się, że w wypadku, (nie można przesłuchać obu stron, wskazane jest raczej pominięcie w ogóle dowodu z ssłuchania stron niż przesłuchanie jednej z nich. Sąd może wprawdzie przeprowadzić ród z przesłuchania tylko jednej strony, jednak pod warunkiem, że przesłuchanie drugiej o niemożliwe. Ograniczenie dowodu do przesłuchania jednej strony w sytuacji, gdy :słuchanie drugiej strony, mające z nią sprzeczny interes, było możliwe, stanowi sszenie zasady równouprawnienia stron (por. wyroki Sądu Najwyższego z 21 maja 2003r., CKN 174/01 LEX nr 146434 i z 08 lutego 2002r., II CKN 672/00, LEX 53289). W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy bezpodstawnie pominął dowód z słuchania pozwanego w charakterze strony. Skoro Sąd Rejonowy zdecydował się na „prowadzenie dowodu z przesłuchania stron, to konieczne było przesłuchanie także wanego jako drugiej strony. Nieobecność pozwanego na rozprawie, na której doszło do uszczenia dowodu z przesłuchania stron i ograniczenia go do przesłuchania powoda, ikała najprawdopodobniej z faktu zawiadomienia go jedynie o posiedzeniu Sądu nowego (a nie wezwania go na to posiedzenie) oraz z zaznaczenia w tym zawiadomieniu, ego stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Pozwany nie został wezwany na rozprawę w | przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania ani nie został pouczony, że jego tawiennictwo spowoduje pominięcie dowodu z jego przesłuchania. Pozwany nie wiedział m, że zamiarem Sądu jest dopuszczenie na ostatniej rozprawie poprzedzającej wydanie oku dowodu z przesłuchania stron, jego nieobecność nie miała w związku z tym cech rowolnej i świadomej rezygnacji z przesłuchania go w charakterze strony, co pozwalałoby swi ograniczyć — z przyczyn faktycznych — dowód ten do przesłuchania powoda ( art. 302 Gp..). Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 03 grudnia 2012r. wysłane do vanego nie spełniało wymagań wezwania pozwanego na rozprawę w celu przesłuchania « charakterze strony pod rygorem pominięcia dowodu z jego zeznań (art. 150 pkt. 4 i 5 :). Naruszenie art. 150 k.p.c. może prowadzić do nieważności postępowania przez awienie strony możności obrony swych praw. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania t pozwanego mogło bowiem doprowadzić Sąd do innych ustaleń faktycznych. iatelizowanie tych uchybień przez Sąd czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 299 - w związku z art. 150 k.p.c. i art. 378 $ 1 k.p.c. Sąd I instancji ma obowiązek ustalenia 1 faktycznego w oparciu o prawidłowo, zgodnie z przepisami o postępowaniu sdowym, przeprowadzone dowody, oceny zebranego materiału dowodowego oraz umcji faktów pod wybraną normę prawną. Tego dotychczas w sprawie zabrakło. O ile przy ponownym rozpoznaniu sprawy w sie przekazanym Sąd Rejonowy uzna konieczność przeprowadzenia powyższego xdu, winien zachować wszystkie powyższe reguły. Podkreślenia już w tym miejscu wymaga, iż taki dowód ma służyć precyzyjnemu *niu stanu faktycznego, który aktualnie jest wątpliwy — w odniesieniu do obu powodów. stocie rzeczy żadnym dowodem, w tym własnymi zeznaniami, nie przedstawili zyjnie, ile razy, kiedy i przez jak długi okres oraz w jakich warunkach przebywali w sszczeniach piwnicznych GiOmmewwowwwww www — pozwanej jednostki izacyjnej Skarbu Państwa. Nie wskazali, bowiem nawet jednej weryfikowalnej daty, podlegałaby sprawdzeniu w oparciu o $ 307 ust. 1 rozporządzenia Ministra viedliwości z dnia 03 lutego 2007r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych. i jednej daty nie był też w stanie podać pełnomocnik powoda = ARHCFTT OS "Fe>Re JA twie apelacyjnej. Znamienne jest też, iż powodowie a zwłaszcza GMINNE nic żali się na warunki w dr. (od ), a nawet negowali fetor kilka rozpraw, na które byli o_— 6 --- STRONA 8 --- ao. , Ustalenia więc wymaga w odniesieniu do każdego z powodów, a nie na poziomie ogólności („bywało niekiedy”, „bywały takie dni”, itp.) stopień niedogodności warunków, w Jakich przebywali © (ĘPZIĘTKOJOHOWINSWIZNNA: w oczekiwaniu na czynności lub po ich zakończeniu — celem odtransportowania. Charakterystyczny a przy tym wątpliwy jest PowWiarzający się u każdego z powodów zwrot „około 30 razy ”. W jednym przypadku dotyczy to3la,a w drugim tylko 1 roku. Taką częstotliwość łatwo zweryfikować. Obciąża ona Pay zdów, jak i warunki przebywania w dniach, które w ramach aktywności dowodowej Wskaż > tym momencie i bez przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pozwanego nie można bezkrytycznie przyjmować liczby i warunków każdorazowego pobytu powodów, a negować stanowiska pozwanego, co do sporadyczności i krótkotrwałości tych pobytów. Sąd winien szczególnie starannie przeprowadzić analizę zebranych dowodów i odnieść się np. do niekonsekwencji twierdzcń GMO przebywaniu w pomieszczeniach „od godz. 8.00 do 14.00 w danym dniu”. To prowadziłoby do wniosku, iż jedynie przebywał tam, nie realizując celu wydanego nakazu doprowadzenia (i wydania). Dopiero tak zebrany i oceniony materiał dowodowy winien dać podstawę do oceny, czy doszło do naruszenia godności osobistej każdego z powodów z osobna i co za tym przemawia. Następnie zaś, czy w takim przypadku uprawnione jest przyznanie zadośćuczynienia przy zastosowaniu art. 448 k.c. Zgodzić się należy z apelującym, iż w sprawie w sposób bezpośredni nie możdznaleźć zastosowania art. 110 $ 2 k.k.w. Nie oznacza to, iż zasady tam wyrażone nie można stosować posiłkowo (odpowiednio) w okolicznościach danej sprawy. Winien to ocenić sąd rozpoznający ponownie sprawę przy uwzględnieniu dyspozycji $ 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 03 lutego 2007 roku i jego bardzo ogólnych sformułowaniach. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 378 $ 1 k.p.c., art. 386 $ 2 k.p.c i art. 108 $ 2k.p.c. orzeczono, jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien wziąć pod uwagę wszystkie powyższe wskazania oraz mieć na uwadze art. 300 $2k.p. , | , | l i Za zgodność z oryginałeśk | Żary, dnia........ U 7 Sekretarz... ...] Az zyl! Juta l 7 |