Postanowienie VI ACa 795/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2005 r.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI ACa 795/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2005 r. ‘ u Sqd Apelacyjny W Warszawie VI Wydzial Cywilny W skladzie: Przewodniczqcy  Sgdzia SA  A. Wielgus (spr.) Sgdzia SA — K. Karolus — Franczyk Sgdzia SA  R. Owczarek — Jlgclrasik Protokolant: — A. Prokopiuk pa rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa M. C. przeciwko Skarbowi Palistwa — Prezegowi Sqdu Okrqgoiiiego ' W W. 0 odszkodowanie na skutek apelacji powoda 0d Wyroku Sqdu Okrqgowego W Warszawie z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt III C 1706/02 I. zmienia rozstrzygniqcie 0 kosztach procesu zawarte W punkcie 2gim zaiskarionego wyroku i nie obciqia powoda tymi kosztami; II. Oddala apelacjg. FT” cwginale wfaédwe podpisy Za zgodnoéé 2 oryginalem sr. msms FE _ ff. Da% Sygn. akt VI ACa 795/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2005 r. ‹ › Sąd Apelacyjny W Warszawie VI Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - A. Wielgus (spr.) Sędzia SA - K. Karolus - Franczyk Sędzia SA - R. Owczarek - Jędrasik Protokolant: - A. Prokopiuk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego " W W. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt III C 1706/02 I. zmienia rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte W punkcie 2-gim zaskarżonego wyroku i nie obciąża powoda tymi kosztami; II. oddala apelację. f¬¬ oqfgínale właśdwe podpisy Za zgodność 2 oryginałem sr. :users rz _ ,_____. DaW --- STRONA 2 --- 2 UZASADNIENIE Sqd Okreggowy W Warszawie Wyirokiem _z dnia 7 maja 2004 r. oddalil powédztwo, ktérym powéd M. C. Zqdai zasqdzenia kwoty 300.000; zl jako odszkodowania za szkody poniesione W zwigzku z nie rozpoznaniem w rozsqdnym terminie sprawy karnej, W ktérej powéd pozostawai ‘pod zarzutem przekroczenia uprawniefi funkcj onariusza policji. W ocenie Sqdu pierwszej instancji prowadzgce sprawg Sgdy obu instancji szeéciolcrotnie orzekaly W sprawie i W Zadnym stadium postegpowania nie doszio do zbqdnej zwloki W podejmowaniu czynnoéci. Ponadto Skarb Pafistwa zgodnie z treéciq art. 417 k.c. ponosi odpowiedzialnoéé za szkodq wyrzqdzona, przez funkcjonariusza paiistwowego przy W3/konywaniu powierzonej czynnoéci jezeli dziaianie organu Wiadzy publicznej ‘tiyio niezgodne 2 prawem. Warunkiem odpowiedzialnoéci jest“ta1<2e istnienie szkody oraz zwiqzku przyczynowego pomiqdzy ts; szkoda; a dziaianiem organu wiadzy publicznej. Obie przesianki W niniejszej sprawie nie Wystqpujq, dlatego nie byko podstaw do uznania roszczenia powoda za Wykazane. " Powéd zaskarzyi powyzszy Wyrok apelacjq i nie precyzujag: podstaw zaskarzenia Wniésl 0 jego zmiane; i zasqdzenie powédztwa W caioéci oraz nieobciqzenie go kosztami procesu. W obszernych Wywodach apelacji powéd przedstawil okolicznoéci zwiqzane z prowadzeniem procesu karnego oraz przezyciami osobistymi Wpiywaj qcymi na jego Zycie i stan zdrowia. Rozpoznajqc sprawe; naskutek powyzszej apelacji Sa,d Apelacyjny przyjaj, i2 jest ona nieuzaéadniona. Z 0k_01_icznoéci ’spraWy ustalonych W toku postgpowania pie1f_Ws_z0inst_n_cyjnego wynika; Ze Prokuratura Rejonowa dla W. W dniu 29 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy W Warszawie wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. oddalił powództwo, którym powód M. C. żądał zasądzenia kwoty 300.000; zł jako odszkodowania za szkody poniesione w związku z nie rozpoznaniem W rozsądnym terminie sprawy karnej, w której powód pozostawał -;pod zarzutem przekroczenia uprawnień funkcjonariusza policji. W ocenie Sądu pierwszej instancji prowadzące sprawę Sądy obu instancji sześciokrotnie orzekały W sprawie i W zadnym stadium postępowania nie doszło do zbędnej zwłoki w podejmowaniu czynności. Ponadto Skarb Państwa zgodnie z treścią art. 417 k.c. ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej czynności jeżeli działanie organu władzy publicznej było niezgodne z. prawem. Warunkiem odpowiedzialności jes-*rtakże istnienie szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy tą szkodą a działaniem organu władzy publicznej. Obie przesłanki w niniejszej sprawie nie występują, dlatego nie było podstaw do uznania roszczenia powoda za wykazane. ' Powód zaskarzył powyższy wyrok apelacją i nie precyzując podstaw zaskarzenia wniósł o jego zmianę i zasądzenie powództwa W całości oraz nieobciążenie go kosztami procesu. W obszernych wywodach apelacji powód przedstawił okoliczności związane z prowadzeniem procesu karnego oraz przeżyciami osobistymi wpływaj ącymi na jego zycie i stan zdrowia. Rozpoznając sprawę natskutek powyższej apelacji Sąd Apelacyjny przyjął, iz jest ona nieuzasadniona. Z ok_ol_i-czności »sprawy ustalonych w toku postępowania pier_ws_zoinst_n_cyjnego wynika; że Prokuratura Rejonowa' dla W. w dniu 29 --- STRONA 3 --- 3 maja 1998 r. skierowaia do Sqdu Rejonowego dla. W. akt oskarzenia przeciwko G. M. oraz M. C. zarzucajqo im, Ze begdqo funkcjonariusza1'ni Kornendy (...)VPo1icji W dniu 18 paidziernika 1997 r. W W. dziaiajqc Wspolnie i W porozurnieniu pfzekroczyli uprawnienia W ten sposob, Ze Wbrew obowiqzuj qcym przepisom odebrali od E. M. samochod osobowy m ki ,,(...)” oraz dokonali przeszukania samochodu ,,(...)” i zakwestionowali 1 ‘r szlifierke; kajcowq mki ,,(...)” dziaiajzgc na szkodq E. M. tj. o czyn przewidziany W art. 246 § I d.k.k. Said Rejonowy po rozpoznaniu sprawy Wyrokiem z dnia 28 styoznia 2000 r. uznal obu oskarzonych a W tyrn powoda + za winnych popehiienia zarzuconego im aktem oskarzenia czynu i skazai powoda na kare; 6 miesiocy pozbawienia Wolnoéci zawieszajqc jej Wykonanie na okres proby przez dwa lata.  Apelacje; od tego Wy1"o_k1_i Wnieéli oskarzeni i Sdd Okrogowy W Warszawie po ich rozpoznaniu Wyrokiem z dnia 15 maja 2000' r'.' 11'oh§k1'ii zaskarzony Wyrok przekazujqc jg do ponownego rozpogpania. Nastopnie Sqd Rej onowy postanowieniem z dnia 25 paidziernika 2000 r. na zasadzie art. 17 5.. § 1 pkt 3 k.p.k. urnorzyi postqpowanie W sprawie. Po zaskarzeniu tego postanowienia przez Prokuratora Rejonowego Said Okrqgowy postanowieniem z dnia 29 grudnia 2005 uchylii zaskarione postanowienie z rownoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sod Rejonowy Wyrokiem z dnia 26 listopada 2001 r. umorzyl postopowanie warunkowo na okres proby dW6ch lat. P0 jego zaskarzeniu Sod Okrqgowy wyrokiem Z dnia 25 kwietnia 2002 1". zmienii zaskarzony Wyrok W czoéci dotyczqcej M. C. iuniewaznii go od popehiienia. zarzucanego mu ozynu. ‘ . Postegpowanie sgdowe przed Sqdami obu instancji trwaio zatem oztery lata i przez oaly ten czas byly systematycznie podejmowane czynnoéci procesowe. 3 maja 1998 r. skierowała do Sądu Rejonowego dla W. akt oskarżenia przeciwko G. M. oraz M. C. zarzucając im, że będąc funkcjonariuszami Komendy (...)ęPolicji W dniu 18 października 1997 r. W W. działając wspólnie i W porozumieniu przekroczyli uprawnienia W ten sposób, że Wbrew obowiązującym przepisom odebrali od E. M. samochód osobowy m- ki ,,(...)” oraz dokonali przeszukania samochodu ,,(...)” i zakwestionowali -1 'r szlifierkę kątową m-ki „(...)” działając na szkodę E. M. tj. o czyn przewidziany W art. 246 § l d.k.k. Sąd Rejonowy po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 28 stycznia 2000 r. uznał obu oskarżonych ę W tym powoda -+ za winnych popełnienia zarzuconego im aktem oskarżenia czynu i skazał powoda na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności zawieszając jej wykonanie na okres próby przez dwa lata. - Apelację od tego wyroku wnieśli oskarżeni i Sąd Okręgowy W Warszawie po ich rozpoznaniu wyrokiem z dnia 15 maja 2000' rf uchyl`ił zaskarzony Wyrok przekazując ją do ponownego rozpoznania. Następnie Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25 października 2000 r. na zasadzie art. 17 ¿¬. § l pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie W sprawie. 'Po zaskarżeniu tego postanowienia przez Prokuratora Rejonowego Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 29 grudnia 2005 uchylił zaskarzone postanowienie z równoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 26 listopada 2001 r. umorzył postępowanie warunkowo na okres próby dwóch lat. Po jego zaskarżeniu Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2002 r. zmienił zaskarzony wyrok w części dotyczącej M. C. iuniewaznił go od popełnienia zarzucanego mu czynu. A . Postępowanie sądowe przed Sądami obu instancji trwało zatem cztery lata i przez cały ten czas byly systematycznie podejmowane czynności procesowe. --- STRONA 4 --- 4 W zwiqzku z Wszczociem postopowania dyscyplinamego, a nastopnie postopowania karnego Komendant (. . .) Poiioji W W. deoyzjq Z dnia 27 maja 1998 r. zawiesil powoda W czymioéciaoh sluzbowych Z powodu zarzutu podjegcia W czasie Wolnym od sluzby i bez uprawnienia W dniu '28 paidziemika 1997 r. czynnoéci polegajqcych na bezprawnym zatrzymaniu osoby, uczestniczenia W przeszukaniu pomieszczefi i bezpravqnym nieuzasadnionym zabezpieczeniu mienia. Zmiana tej deoyzji nastqpila dopiero 13 maja 2000 r. po Wydaniu Wyroku uniewinniajqcego powoda. Rownoczeénie powodowi Wypiacono poiowc; zatrzymanyoh na czas zawieszenia W czynnoéciaoh jego Wynagrodzenia. ' Wywody ska1'Zapego zawarte W apelacji Wskazuj Q, i2 powod podwaia stanowisko zawarte W Wyroku Sqdu Okraggowego co do uznania braku przesianek materiaino — prawnyoh do uwzglqdnienia jego roszczenia. Jedna.kz'e zarzut ten dotyozqoy naruszcnia prawa materialnego W okoiicznoéciach niniej"§"z'Iej "sprawy nie znaj duje uzasadnienia. . Dla przyjegcia odpowiedzialnoéoi Skarbu Pafistwa za szkody W}’TZQdZO1'l6 przez funkcjonariusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonych czynnoéci kluozowe Znaczenie ma ustaienie Wyrzqdzenia. szkody dziaianiem niezgodnym z prawern. Niezgodne z prawem jest dziaianie bodqce zaprzeozeniem zaohowania uwzglegdniajqcego nakazy i zakazy Wynikajqoe Z normy prawnej na Wszystkich jej szczeblaoh poozynaj ago od samej konstytucji. ’ Art. 77' ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rowniez iqczy obowiqzek naprawienia szkody jedynie 2 takim dziaianiem_orga.nu Wiadzy publicznej, ktore jest niezgodiie Z prawem. Odpowiedziainoéé '2 Skarbu pafistwa na zasadzie art. 77 ust. 1 Konstytucji nie obejmujo tzw. szkody legalne. W tym zakresie jedyna, podstawq roszczefi odszkodowawczych sa, rozwiqzania przyjmowane dia. 4 W związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, a następnie postępowania karnego Komendant (. . .) Policji W W. decyzją z dnia 27 maja 1998 r. zawiesił powoda W czymiościach służbowych z powodu zarzutu podjęcia W czasie wolnym od służby i bez uprawnienia W dniu '28 października 1997 r. czynności polegających na bezprawnym zatrzymaniu osoby, uczestniczenia W przeszukaniu pomieszczeń i bezpravniym nieuzasadnionym zabezpieczeniu mienia. Zmiana tej decyzji nastąpiła dopiero 13 maja 2000 r. po wydaniu wyroku uniewinniającego powoda. Równocześnie powodowi Wypłacono połowę zatrzymanych na czas zawieszenia W czynnościach jego wynagrodzenia. " Wywody skarżącego zawarte W apelacji wskazuj ą, iż powód podważa stanowisko zawarte W wyroku Sądu Okręgowego co do uznania braku przesłanek materialno - prawnych do uwzględnienia jego roszczenia. Jednakże zarzut ten dotyczący naruszenia prawa materialnego W okolicznościach niniejszej 'sprawy nie znajduje uzasadnienia. _ Dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonych czynności kluczowe znaczenie ma ustalenie wyrządzenia szkody działaniem niezgodnym z prawem. Niezgodne z prawem jest działanie będące zaprzeczeniem zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej na wszystkich jej szczeblach poczynając od samej konstytucji. Ÿ Art. 77. ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej również łączy obowiązek naprawienia szkody jedynie z takim clziałaniemorganu władzy publicznej, które jest niezgodne z prawem. Odpowiedzialność Ľ Skarbu państwa na zasadzie art. 77 ust. 1 Konstytucji nie obejmuje tzw. szkody legalne. W tym zakresie jedyną podstawą roszczeń odszkodowawczych są rozwiązania przyjmowane dla --- STRONA 5 --- 5 poszczegc'>1nych przypadkow przewidzianych W ustawaoh szczegolnych. Takiej podstawy nie daje art. 417 k.c. poniewaz jedna z przesianek jego zastosowania jest dziaianie niezgodne z prawem — ozyli bezprawne. Powod upatruje niezgodnosci z prawem W diugotrwaiosci postepowania karnego, ktére stosownie do tresci art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Czliowieka Winno zostaé zakoiiczone W rozsadnym terminie. Tymczasem 2 treéci akt sprawy Karnej o sygn. IV K 787/00 Wynika, Ze sposob prowadzenia sprawy, czestotliwosé podejmowanych ezynnosci, iloéé rozpraw i posiedzefi sadowych, a takze zakres postepowania dowodowego nie by} przewiekiy. Wszelkie czynnosci procesowe byiy podejmowane W celu Wykryoia prawdy materialnej zgodnie z zasadami prooesowymi, zawartymi W kodeksie postepowania kamego. Taki sposob procedowania doprowadzii do wydania Wyroku uniewinniajacego powoda. Dziaianie Sadow obu instancji byio legalne Z zachowaniem obowiazujacego prawa. Sama "zas zmiana orzeczenia 'j5fZe_i"Sa;d"'dfugiej instancji W postepowaniu apelacyjnym nie moie uzasadniaé Wniosku, Ze zaskarzone orzeczenie zostaio Wydane niezgodnie z prawem. Ponadto zasadnicza, przeslanka odpowiedzialnoéci odszkodowawozej Wladzy publicznej jest Wystapienie szkody. Kazdy zas element szkody Winien zostaé Wykazany stosownie do regulacji zawartych W Kodeksie cywilnym. Peine zastosowanie ma tutaj przepis art. 361 § 1 i § 2 k.c., co oznaoza, Ze oprécz Wykazania samej szkody musi zaehodzié normalny zwiazek przyczynowy, poniewaz zobowiazany odpowiada tylko za normalne nastepstwa dziaiania lub zaniechania. Powod jak to niewadliwie przyjmuje Sad pienvszej instancji przeslanek przewidzianych W Wyzej cytowanym przepisie nie udoWodni1.~PrzeoiWnie powéd zeznai, Ze za oaiy okres zawieszenia W ozynnosciach S1'LIZbOWyCh otrzymai Wstrzymana czesé 5 poszczególnych przypadków przewidzianych W ustawach szczególnych. Takiej podstawy nie daje art. 417 k.c. ponieważ jedną z przesłanek jego zastosowania jest działanie niezgodne z prawem ~ czyli bezprawne. Powód upatruje niezgodności z prawem W długotrwałości postępowania karnego, które stosownie do treści art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Człowieka winno zostać zakończone W rozsądnym terminie. Tymczasem z treści akt sprawy Karnej o sygn. IV K 787/00 wynika, że sposób prowadzenia sprawy, częstotliwość podejmowanych czynności, ilość rozpraw i posiedzeń sądowych, a także zakres postępowania dowodowego nie był przewlekły. Wszelkie czynności procesowe były podejmowane W celu wykrycia prawdy materialnej zgodnie z zasadami procesowymi, zawartymi W kodeksie postępowania karnego. Taki sposób procedowania doprowadził do wydania wyroku uniewinniającego powoda. Działanie Sądów obu instancji było legalne z zachowaniem obowiązującego prawa. Sama "zaś zmiana orzeczenia `přžez"`Sąd"`dřugiej instancji W postępowaniu apelacyjnym nie może uzasadniać wniosku, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem. Ponadto zasadniczą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej jest wystąpienie szkody. Każdy zaś element szkody winien zostać Wykazany stosownie do regulacji zawartych W Kodeksie cywilnym. Pełne zastosowanie ma tutaj przepis art. 361 § l i § 2 k.c., co oznacza, że oprócz wykazania samej szkody musi zachodzić normalny związek przyczynowy, ponieważ zobowiązany odpowiada tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania. Powód jak to niewadliwie przyjmuje Sąd pierwszej instancji przesłanek przewidzianych W wyżej cytowanym przepisie nie udowodnił. ' Przeciwnie powód zez-nał, że za cały okres zawieszenia W czyrmościach służbowych _otrzymał Wstrzymaną część --- STRONA 6 --- 6 Wynagrodzenia, zas W oiagu czteroletniego okresu trwania postepowania karnego ukoficzyl studia Wyzsze nie swiadczac Wowczas Zadnej praoy. Takzze i drugi element szkody polegaj acy na utracie zdrowia ze Wzgledu na stres W Zaden sposéb nie zostai udowodniony — co zreszta nierna istotnego znaczenia Wobec braku podstaw odpowiedzialnoéci odszkodowawczej. Z tyoh Wszystkich wzgledéw apelacja jako bezzasadna pod1eg_a z mocy art. 385 k.p.c. oddaleniu. Uwzgiedniajac zaé charakter sprawy oraz stanowiska obu stron W zakresie rozstrzygniecia o kosztach procesu Sad Apelacyjny na zasadzie art. 102 k.p.c. W zw. z art. 386 § 1 k.p.c. zmienii zaskarzony Wyrok W czesoi orzekajacej W tym zakresie i nie obciazyl nimi powoda. ' na oryginale vtiaém Za Zéiodnoéé z oryginafem 2 'I :=.,. u=' .!:s.:1:";= _ " .\.,; . .=,. .|. . . ,,| ' >27 W 1" '1‘r" F... . . _ =1. . .. 1v.;.:{E$;_{{_;E 6 wynagrodzenia, zaś w ciągu czteroletniego okresu trwania postępowania karnego ukończył studia wyższe nie świadcząc Wówczas żadnej pracy. Także i drugi element szkody polegający na utracie zdrowia ze względu na stres W żaden sposób nie został udowodniony - co zresztą niema istotnego znaczenia wobec braku podstaw odpowiedzialności odszkodowawczej. Z tych wszystkich względów apelacja jako bezzasadna podlega z mocy art. 385 k.p.c. oddaleniu. Uwzględniając zaś charakter sprawy oraz stanowiska obu stron W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Apelacyjny na zasadzie art. 102 k.p.c. W zw. z art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok W części orzekającej W tym zakresie i nie obciążył nimi powoda. " na oryginale vnaśoa' za Zślodność z oryginałem „ '-I" :=... o' -.!w'.'-:±-f':=- _ " --.wf . .=,. .|. _ . ,H ' if W "I ll:-r" F,... _ _ ¬ .=.z. . .'.' l'v.;.:‹Ĺ$g;.;-E