Postanowienie VI ACa 265/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI ACa 265/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA – Krystyna Karolus – Franczyk Sędzia SA – Anna Orłowska /spr./ Sędzia SA – Marek Podogrodzki Protokolant: apl. sąd. – Maciej Wesołowski po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2007 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa B. S. i J. S. przeciwko (…) Bank S.A. w K. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 30 października 2006 r. sygn. akt I C 359/05 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. 7 Šš __ ”W4_UŜ\\ Y ŁĘVW __ _ --- STRONA 2 --- U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 30 października 2006 r. Sąd Okręgowy w Płocku pozbawił w całości wykonalności tytuł wykonawczy w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego nr (…) z dnia 10 kwietnia 2003 r., wystawionego przez (…) Bank (…) S.A. w K. (obecnie […] Bank S.A.) przeciwko dłużnikom solidarnym B. i J. S. z tytułu zadłużenia wynikającego z umowy kredytu nr (…) z dnia 24 stycznia 2002 r., opatrzonego klauzulą wykonalności prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Mławie z dnia 5 czerwca 2003 r. w sprawie I Co 292/03 oraz orzekł o kosztach procesu. Powyższy wyrok zapadł po dokonaniu następujących ustaleń i rozważań. W dniu 24 stycznia 2002 r. powód zawarł z pozwanym umowę o kredyt bezgotówkowy na zakup ciągnika siodłowego wartości 133.000 zł. Wysokość udzielonego kredytu wymagała zabezpieczenia w postaci weksla, deklaracji wekslowej wystawcy i poręczyciela, umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. Na dokumentach tych powódka nie składała podpisu, nie wiedziała o zawieraniu umów przez męża. Wobec tego, że kredytobiorca nie wywiązał się z obowiązku spłaty kredytu pozwany Bank wypowiedział umowę i wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, któremu nadana została przez Sąd klauzula wykonalności, a następnie wszczął egzekucję. W czerwcu 2003 r. między powodem a pozwanym Bankiem zawarta została ugoda w sprawie spłaty zadłużenia. Powódka nie podpisała tej 2 --- STRONA 3 --- ugody, wcześniej wyraziła zgodę na jej zawarcie. Według twierdzeń powódki nigdy nie wyrażała ona zgody na umowę o kredyt, nie podpisała tej umowy. Opierając się na opinii biegłego Sąd Okręgowy przyjął, iż powódka nie stawała do umowy, nie podpisała weksla in blanco, deklaracji wekslowych i umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powodów znajdujące podstawę w art. 840 § 1 k.p.c. jest zasadne. Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie dochodzą ustalenia nieważności umowy kredytowej na tej podstawie, że powódka nie wyraziła zgody na zawarcie takiej umowy przez męża. Umowa o kredyt, ze względu na jego wysokość, wymagała zgody powódki, gdyż przyjęcie takiego zobowiązania przez jej męża przekraczało czynność zwykłego zarządu majątkiem. Umowa ta z mocy prawa jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych. Nie zmienia tego fakt spłaty przez powoda kilku rat kredytu ani zajęcie przez komornika nieruchomości. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją pozwany zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 840 k.p.c., art. 36 § 2 k.r.o., naruszenie prawa procesowego przez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez pozwanego, co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem procesowym. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje . Apelacji nie można odmówić słuszności o ile zmierza ona do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. 3 --- STRONA 4 --- Liczne uchybienia procesowe popełnione przez Sąd orzekający, prowadzące w efekcie do nierozpoznania istoty sprawy, dyskwalifikują zaskarżony wyrok powodując konieczność jego uchylenia. Przede wszystkim podnieść należy, iż Sąd Okręgowy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy mających wpływ na ocenę, czy zawarta przez B. S. umowa o kredyt stanowiła czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym w rozumieniu przepisu art. 36 § 2 k.r.o., w brzmieniu obowiązującym przed 20.01.2005r. O ile bowiem wymieniona czynność prawna mieściłaby się w granicach zwykłego zarządu majątkiem wspólnym małżonków nie zachodziłaby potrzeba analizowania skutku braku zgody drugiego małżonka na tę czynność. Powodowie wytaczając przeciwko pozwanemu Bankowi powództwo przeciwegzekucyjne oparte na przepisie art. 840 § 1 k.p.c. powoływali się na nieważność umowy kredytowej, jako czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, zawartej bez wymaganej zgody współmałżonka. Rzeczą powodów było zatem wykazanie, że kwestionowana czynność prawna ze względu na wysokość zaciągniętego kredytu wykraczała poza zwykły zarząd ich majątkiem. Na tę okoliczność powodowie nie przedstawili wystarczających dowodów. Zaoferowane przez nich dowody zmierzały do wykazania braku zgody powódki na zaciągnięcie kredytu przez męża, a kwestia ta staje się istotna dopiero w przypadku pozytywnego ustalenia, że doszło do przekroczenia zakresu czynności zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. Sąd Okręgowy nie powołując się na konkretne dowody, całkowicie dowolnie, bez ustalenia wielkości wspólnego majątku małżonków Solarz uznał, iż umowa o kredyt w wysokości 133.000 zł przekraczała czynność zwykłego zarządu tym majątkiem. Stwierdzając, że zobowiązanie to w 4 --- STRONA 5 --- znaczącym rozmiarze przekraczało roczne dochody obojga małżonków, a także wartość ich majątku, Sąd Okręgowy odwołał się do umowy wyłączającej wspólność ustawową i dokonującej częściowego podziału majątku wspólnego, którą to umowę małżonkowie zawarli w 2004 roku /k.262/, podczas gdy umowa o kredyt zawarta została 24 stycznia 2002 r. i na tę datę należało zbadać stan majątkowy powodów. Dla ustalenia czy dana czynność stanowi, czy też przekracza zwykły zarząd majątkiem wspólnym należało posłużyć się wypracowanymi przez judykaturę kryteriami, choćby wskazanymi w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 25.03.1994 r., III CZP 182/93 (OSNCP 1994/ 7-8 / 146), jakimi są nie tylko wysokość zobowiązania w stosunku do wartości majątku wspólnego, lecz także rozmiar i charakter tego majątku, doniosłość czynności z punktu widzenia interesu społeczno – gospodarczego rodziny, bezpieczeństwo obrotu. Brak jest podstaw do kategorycznego twierdzenia, że J. S. nie wiedziała o zaciągnięciu kredytu przez męża. W niniejszym procesie nie został przeprowadzony dowód z przesłuchania stron, jedynie informacyjnie przesłuchano powódkę /k.103,104/, której zeznania złożone w tym trybie posłużyły Sądowi I instancji za dowód w sprawie. Przesłuchanie informacyjne nie zastępuje dowodu z przesłuchania stron przeprowadzonego w trybie art. 299 k.p.c. i nie może stanowić samodzielnej podstawy do czynienia ustaleń faktycznych. Jedynie wypowiedzi stron uzyskane w wyniku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron mają charakter wypowiedzi dowodowych. W świetle złożenia przez powódkę poświadczonego notarialnie oświadczenia o wyrażeniu zgody na zawarcie przez męża ugody dotyczącej warunków spłaty przedmiotowego kredytu /k.86/ i przedłożenia przez Bank wcześniejszego oświadczenia pochodzącego od powódki, a w każdym razie 5 --- STRONA 6 --- podpisanego jej imieniem i nazwiskiem, o wyrażeniu zgody na zaciągnięcie kredytu w wysokości 133.000 zł /k.244/, do którego to oświadczenia, podobnie jak do innych dowodów, przedłożonych przez pozwanego przy piśmie z dnia 30 maja 2006 r., w ogóle nie odniósł się Sąd Okręgowy, uzasadnione wątpliwości nasuwa prawidłowość ustalenia Sądu co do braku wiedzy powódki o zawarciu umowy kredytowej przez męża. W wytoczonym powództwie opartym na przepisie art. 840 k.p.c. dłużnik banku może podnosić wszelkie zarzuty materialnoprawne dotyczące wierzytelności banku objętej bankowym tytułem egzekucyjnym zaopatrzonym w sądową klauzulę wykonalności zarówno powstałe przed jego wystawieniem, przed nadaniem klauzuli wykonalności i po jej nadaniu. Bezspornym jest, że powódka nie była stroną umowy kredytowej, a według stanowiska pozwanego, dłużnikiem Banku stała się z tytułu udzielonego poręczenia wekslowego. W sytuacji, gdy Sąd Okręgowy w oparciu o zakwestionowaną przez pozwany Bank opinię biegłego grafologa ustalił, iż powódka nie podpisywała weksli i deklaracji wekslowej, podważając tym samym skuteczność udzielonego poręczenia, nieuzasadnione było oddalenie wniosków dowodowych pozwanego zmierzających do zanegowania tego ustalenia. Za zasadny należy uznać podniesiony w tym zakresie w apelacji zarzut naruszenia prawa procesowego. Niezrozumiałe jest uzasadnienie przez Sąd I instancji odmowy dopuszczenia dowodu z zeznań M. K., która zresztą wezwana była na termin rozprawy i usprawiedliwiła swoje niestawiennictwo stwierdzeniem, iż „żaden świadek nie może poprzez swoje zeznanie zmienić stanu faktycznego wynikającego z dokumentów bankowych , na podstawie których udzielony był kredyt znacznej wartości”. Zarzucając naruszenie art. 840 k.p.c. trafnie wywodzi skarżący, iż nie można w całości pozbawić wykonalności tytułu wykonawczego w sytuacji, 6 --- STRONA 7 --- gdy na podstawie tego tytułu wyegzekwowana została już pewna część należności, co w rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane przez powodów. Dłużnik traci prawo wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego z chwilą wyegzekwowania przez wierzyciela świadczenia objętego tytułem wykonawczym, co oczywiście nie odbiera mu możliwości poszukiwania ochrony w innym postępowaniu. W przypadku wyegzekwowania części świadczenia nie można żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w tej części. W związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku bezprzedmiotowy stał się zarzut dotyczący orzeczenia o kosztach procesu. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. 7