Wyrok VI ACa 13/13 I W Y R O K W HVIIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 0 Dnia 25 czerwca 2013 1

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI ACa 13/13 I W Y R O K W HVIIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 0 Dnia 25 czerwca 2013 1'. Sqd Apelacyj ny W Warszawie VI Wydzial Cywilny W skladzie: Przewodniczqcy  Sqdzia SA — Ewa Zalewska Sgdzia SA — Malgorzata Kuracka (spr.) Sgdzia SO del. — Maja Smoderek _ _ Protokolant:  sekr. sqdowy Beata Pelikaliska p0 rozpoznaniu W dniu 25 czerwca 2013 1'. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa A. K. przeciwko Skarbowi Pa1istwa Dyrektorowi Generalnemu Shliby Wigziennej 0 zaplate; na skutek apelfacji powoda ~ 0d wyroku Sqdu Okmgowego W Warszawie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt III C 258/10 uchyla zaskariony wyrok i sprawe; przekazuje Sqdowi Okrsggowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiajqc temu Sqdowi rozstrzygnigcie 0 kosztach postgpowania apelacyjnego. Sygn. akt VI ACa 13/13 . W Y R O K W HVIIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Q Dnia 25 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny W Warszawie VI Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Ewa Zalewska Sędzia SA - Małgorzata Kuracka (spr.) Sędzia SO del. - Maja Smoderek _ _ Protokolant: - sekr. sądowy Beata Pelikańska po rozpoznaniu W dniu 25 czerwca 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o zapłatę na skutek apelacji powoda ‹ od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt III C 258/10 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. --- STRONA 2 --- _ 2 Sygn. akt VI A Ca 13/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 1". Wydanym W sprawie z powédztwa A. K. przeciwko Skarbowi Pafistwa.  Dyrektorowi Generalnemu Sluzby Wiqziennej 0 zadoééuczynienie W kwocie 250 000 Z1, Sqd Okrqgowy w Warszawie oddalil powédztwo, nie obciagajazc powoda kosztami postepowania W sprawie. Mfityvvy wyroku, majqce Wskazywaé podstawq faktyczna, /z podaniem dowodéw na ktérych sie; Sqd opafl oraz przyczyn dla ktérych innym dowodom odméwil wiaryl oraz wyjaénienie podstawy prawnej, nie pozwalajq W sposéb jasny i logiczny przeéledzié toku rozumowania Sqdu I instancji. Uzasadnienie orzeczenia Sqdu instancji zostaio bowiem sporzqdzone W taki sposéb, Ze orzeczenie W ogéle hie poddaje sie; kontroli instancyjnej . Czegéé uzasadnienia majqca stanowié stan faktyczny zawiera. Wzajemnie sprzeczne tezy, nie Wiadomo Wie;c jakie ostatecznie ustalenia Sad I instancj i poczynih Z jednej strony bowiem po Wskazaniu jednostek W ktérych powéd przebywak wraz z czasokresami pobytu, Sqd ,,usta1il”, i2 powéd by1 Wielohotnie przewoiony pomiqdzy roinymi jednostkami penitenbj arnymi. We wszystkich Wskazanych /Wymienionych przez Sqd uprzedni0/ jednostkach panowalo ciqgle przeludnienie. Powéd permanentnie przebywal W znacznie przeludnionych i zagrzybionych celach. Poprzez dozowanie wody higiena osobista byla uniemoZ1iwi0na.AW‘ celach, ktére byly dawno nieremontowane, znajdowaly siq sto1y Iézka, szafki, by10 zbyfu ma1o éwiatla z powodu siatek zabezpieczagiqcych. Sa,d Wskazuje ponadto, it W przypadku powoda istnialy uzasaclnione powody do przeniesienia. go do innej jednostki penitencjarnej . A. K. by1 ijest _ 2 Sygn. akt VI A Ca 13/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r. wydanym W sprawie z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o zadośćuczynienie W kwocie 250 000 zł, Sąd Okręgowy W Warszawie oddalił powództwo, nie obciążając powoda kosztami postepowania W sprawie. Motywy wyroku, mające wskazywać podstawę faktyczne, /z podaniem dowodów na których się Sąd oparł oraz przyczyn dla których innym dowodem odmówił wiary/ oraz wyjaśnienie podstawy prawnej, nie pozwalają w sposób jasny i logiczny prześledzić toku rozumowania Sądu I instancji. Uzasadnienie orzeczenia Sądu instancji zostało bowiem sporządzone W taki sposób, ze orzeczenie W ogóle nie poddaje się kontroli instancyjnej _ Część uzasadnienia mająca stanowić stan faktyczny zawiera wzajemnie sprzeczne tezy, nie wiadomo Więc jakie ostatecznie ustalenia Sąd I instancji poczynił. Z jednej strony bowiem po wskazaniu jednostek W których powód przebywał wraz z czasokresami pobytu, Sąd „ustalił”, iż powód był wielomotnie przewożony pomiędzy roznymi jednostkami penitencj arnymi. We wszystkich wskazanych /wymienionych przez Sąd uprzednio/ jednostkach panowało ciągle przeludnienie. Powód permanentnie przebywał W znacznie przeludnionych i zagrzybionych celach. Poprzez dozowanie wody higiena osobista była uniemozliwiona., W celach, które były dawno nieremontowane, znajdowały się stoły łózka, szafki, było zbyt mało światła z powodu siatek zabezpieczających. Sad Wskazuje ponadto, iz W przypadku powoda istniały uzasadnione powody do przeniesienia go do innej jednostki penitencjarnej . A. K. był ijest --- STRONA 3 --- v 3 nadal zaiiczany do skazanych, stwarzaj qcych powazne zagrozenie spoieczne jak i dla bezpieczefistwa jednostki penitencjarnej. Przeniesienie powoda W dniu 12 lutego 2010 r. z Aresztu §ledczego W R. do Zakiadu Karnego W O. podyktowane bylo Wzglegdami bezpieczefistwa tego Aresztu. Skargg powoda W tym zakresie uznano za bezzasadnq. Nastgpnie dwa akapity dalej Sqd ,,usta1a”, i2 cele byiy Wyp0S&ZOI16 standardowo, zgodnie 2 przepisami Ministra Sprawiediiwoéci z dnia 17 paidziernika 2003 r. W isprawie Warunkéw bytowych oséb osadzonych W zakladach kamych iaresztach éledczych. Ponadto 2najdowai sie; W nich I<a,cik sanitarny oddzielony 0d reszty celi, celem zapewnienia intymnoéci. W celaoh byia zimna woda i niezbodne urneblowanie. Osadzeni otrzymywali przydzialy sirodkow czystoéci oraz érodkéw do utrzymania higieny osobistej. Raz na dwa tygodnie byia Wymieniana bielizna poécielowa. Cele byiy Wyposazone W odpowiedni sprzot kwaterunkowy, byia W nich odpowiednia Wentylacja i oéwietlenie. " Omawiajqc z kolei dalej dowody Sqd podaje, ii odmowii Wiary zeznaniom powoda W zakresie, W jakirn Wskazywai, ii byi osadzony W Wyfzej Wymienioiiych jednostkach penitencjarnych W celach znaczqco przeludnionych, pozbawionych odpowiedniego oéwietlenia i Wentylacji. Wskazai ponadto, i2 powéd nie udowodnii W Zaden sposob i2 doznai jakiegokolwiek uszczerbku i jakie dobra zostaiy naruszone. Powyzsze okolicznoéci nie znalaziy potwierdzenia W dowodach i zgodnych twierdzeniach stron. W ramach orozwazafi prawnych, po przedstawieniu pewnego zespoiu poglqdow 0 charakterze ogélnym, odnoénie problematyki débr osobistych Sqd podai, i2 powod Wskazai, 2e przebywai W nieludzkich WE;11'Ll11kELOh, ,,jedna.1<Ze nie Wyjaénii W czym przejawiaia siq nieludzkoéé warunkow”. Zawari nastqpnie ogélnyh poglgd, i2 fakt panujqcego W jednostkach v 3 nadal zaliczany do skazanych, stwarzaj ących poważne zagrożenie społeczne jak i dla bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Przeniesienie powoda W dniu 12 lutego 2010 r. z Aresztu Śledczego w R. do Zakładu Karnego W O. podyktowane było względami bezpieczeństwa tego Aresztu. Skargę powoda W tym zakresie uznano za bezzasadną. Następnie dwa akapity dalej Sąd „ustala”, iż cele były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003 r. W sprawie warunków bytowych osób osadzonych W zakładach kamych iaresztach śledczych. Ponadto znajdował się W nich kącik sanitarny oddzielony od reszty celi, celem zapewnienia intymności. W celach była zimna woda i niezbędne umeblowanie. Osadzeni otrzymywali przydziały środków czystości oraz środków do utrzymania higieny osobistej. Raz na dwa tygodnie była wymieniane bielizna pościelowa. Cele były wyposażone W odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, była W nich odpowiednia wentylacja i oświetlenie. ' Omawiając z kolei dalej dowody Sąd podaje, iż odmówił Wiary zeznaniom powoda W zakresie, W jakim wskazywał, iż był osadzony W wyżej wymienionych jednostkach penitencjarnych W celach znacząco przeludnionych, pozbawionych odpowiedniego oświetlenia i wentylacji. Wskazał ponadto, iż powód nie udowodnił W żaden sposób' iż doznał jakiegokolwiek uszczerbku i jakie dobra zostały naruszone. Powyższe okoliczności nie znalazły potwierdzenia W dowodach i zgodnych twierdzeniach stron. W ramach rozważań prawnych, po przedstawieniu pewnego zespolu poglądów o charakterze ogólnym, odnośnie problematyki dóbr osobistych Sąd podał, iż powód wskazał, ze przebywał W nieludzkich Warunkach, ,,jednakze- nie wyjaśnił W czym przejawiała się nieludzkość warunków”. Zawarł następnie ogólny' pogląd, iż fakt panującego W jednostkach --- STRONA 4 --- 4 penitencjamyeh przeludnienia nie jest od tych jednostek zalezny, jest podyktowany sytuacje; ekonomicznq pafistwa. Pozostaie zasi okolicznoéci Wskazywane przez powoda, jako nafuszajqce jego dobra osobiste, nie byly poparte Zadnymi dowodami, ergo nie zostaiy pfzez powoda udowodnione. Wyposazenie cel jest okreslone éciéle przepisami prawa. Zasqdzenie zadoséuczynienia byioby Wiec sprzeczne z zasadami wspélzycia spolecznego i zasadq siusznosci. Ponadto zdaniem Sqdu powod, popehiiajqc przestepstwo, winien liczyé sie z tym, i2 kare za swoj czyn bedzie odbywai W Wiezieniu, W ktérym z oczywistych wzgledow nie ma komfortu. Zdaniem Sqdu moiliwoéé zadoééuczyiiienia istnieje, gdy jest nie tylko przeludnienie, ale i gdy nie jest zapewnione osadzonemu oddzielne miejsce do spania lub nie jest oddzielony Wezei sanitarny. Sod I instancji zauwazyl tez, it nagminnoéé przestepstW powoduje, lie coraz Wiecej osob trafia do jednostek penitenejamych, co skutkuje przeludnieniem W celach. Ostateoznie Sod Wskazai, ii poczynione ustalenia faktyczne nie dawaiy podstaw do uznania roszczenia powoda za udowodnione. . Apelaoje od powyiszego Wyroku zloty} powod, ktory zaskarfzajgc go czesei tj. W punkcie I, zarzucii Sqdowi Okregowemu, i2 nie rozpoznai sprawy merytorycznie oraz podniési naruszenie art. 3 i 8 Konweneji 0 ochronie praw cziowieka i podstawowych Wolnosci sporzqdzonej W Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U.l993.61.284 ze zn'1.), a takze calkowity brak rzetelnosci oraz naruszenie jego prawa do sa,du. Podnoszqc powyzsze skarzqcy Wniési 0 zzmiane zaskarzonego Wyroku i zasqdzenie na. jego rzeez od pozwanego kwoty 250.000 z1_, ewentualnie o przekazanie sprawy Sqdowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sqd Apelacyjny zwaiyl, co nastepuje. 4 penitencjarnych przeludnienia nie jest od tych jednostek zależny, jest podyktowany sytuacją ekonomiczną państwa. Pozostałe zaś okoliczności wskazywane przez powoda, jako naruszające jego dobra osobiste, nie były poparte żadnymi dowodami, ergo nie zostały przez powoda udowodnione. Wyposażenie cel jest określone ściśle przepisami prawa. Zasądzenie zadośćuczynienia byłoby Więc sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zasadą słuszności. Ponadto zdaniem Sądu powód, popełniając przestępstwo, winien liczyć się z tym, iż karę za swój czyn będzie odbywał W więzieniu, w którym z oczywistych względów nie ma komfortu Zdaniem Sądu możliwość zadośćuczynienia istnieje, gdy jest nie tylko przeludnienie, ale i gdy nie jest zapewnione osadzonemu oddzielne miejsce do spania lub nie jest oddzielony węzeł sanitarny. Sąd I instancji zauważył też, iż nagminność przestępstw powoduje, że coraz więcej osób trafia do jednostek penitencjarnych, co skutkuje przeludnieniem W celach. Ostatecznie Sąd wskazał, iż poczynione ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do uznania roszczenia powoda za udowodnione. .- Apelację od powyższego wyroku złożył powód, który zaskarżając go części tj. W punkcie I, zarzucił Sądowi Okręgowemu, iż nie rozpoznał sprawy merytorycznie oraz podniósł naruszenie art. 3 i 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej W Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U.1993.61.284 ze zm), a takze całkowity brak rzetelności oraz naruszenie jego prawa do sądu. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 250.000 zł, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. --- STRONA 5 --- 5 Apelaeja okazaia sie zasadna, W zakresie W jakim zmierzaia do uchylenia zaskarzonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Orzeczenie z uwagi na sposob sporzqdzenia uzasadnienia, nie speiniajqey Wymogéw art. 328 § 2 kip.c. W ogolenie poddaje sie kontroli instancyjnej. Sqd nie rozpoznai istoty sprawy. Prowadzi do takiej konstatacji analiza uzasadnienia zaskarionego Wyroku, ktére zawiera, jak to uargumentowano Wyiej sprzeczne tezy, a dalej dowolne i nie Wynikajqce z poprzednich rozwaiafi Wnioski, W tym W zakresie rozwazafi prawnych, do ktoiych Wkomponowano pewne ogolne poglzgdy, nie Wykazujqc ich zWia,2l<u /chooiazby co do probleniatyki kiyteriéw obiektywnyeh i subie1<tyWnych/ ze stanem faktyeznym niniejszej sprawy. Rozumowanie Sa,du jest przy tyrn chaotyezne, zawiera sprzecznosei i niespojnosei. Nie Wiadomo jakie ostatecznie okolicznosci Sqd uznai za udowodnione, a. jakie nie i jakich pobytow powoda /kiedy/, W ktorym areszcie dotyozq. Dopiero Wtedy mozna dokonaé oceny, Wlramaeh subsumpcji, jakimi ewentualnie nieprawidiowymi dziaianiami pozwanego, 0 ile takowe byiy, jakie dobro powoda zostaio naruszone. Nalezy "zauwazyé przy tym, ii ooena ta, jako ocena prawna, na1eZ)i do Sa,du,. zas powod ma Wskazaé i udowodnié fakty do niej prowadzqce. Z istoty rzeczy bedzie tu chodzilo o godnoéé osobistq, wzglednie ewentualnie jeszcze inne dobra. Nastepnie W dalszej kolejnosei Sqd winien rozwazyé kwestie ewentualnej bezprawnosci. Natomiast nawet przy przyjeoiu bezprawnosci, zasqdzenie zadoséuczynienia jest fakuitatywne, nie zas obligatorjjne. Dopiero z kolei uznajqc istnienie przesianek pozytywnie Warunkujqcych zadoséuczynienie /art. 23 k.e., 24 k.c. W ZW. art. 448 k.o./ Sa,d Winien rozwazyé czy Zgdanie W okoiicznosciaeh sprawy nie jest sprzeczne ‘z zasadami Wspoiiycia spoiecznego, rowniez uzasadniajqc swoje stanowisko W tej kwestii .W niniejszej sprawie Sqd ostatecznie stwierdzii, iz roszczenie powoda nie zostaio udowodnione /choé 5 Apelacja okazała się zasadna, W zakresie W jakim zmierzała do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Orzeczenie z uwagi na sposób sporządzenia uzasadnienia, nie spełniający wymogów art. 328 § 2 k.p.c. W ogólenie poddaje się kontroli instancyjnej. Sąd nie rozpoznał istoty sprawy. Prowadzi do takiej konstatacji analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które zawiera, jak to uargumentowano wyżej sprzeczne tezy, a dalej dowolne i nie wynikające z poprzednich rozważań wnioski, W tym w zakresie rozważań prawnych, do których wkomponowano pewne ogólne poglądy, nie wykazując ich związku /chociazby co do problematyki kryteriów obiektywnych i subiektywnych/ ze stanem faktycznym niniejszej sprawy. Rozumowanie Sądu jest przy tym chaotyczne, zawiera sprzeczności i niespójności. Nie wiadomo jakie ostatecznie okoliczności Sąd uznał za udowodnione, a jakie nie i jakich pobytów powoda /kiedy/, W którym areszcie dotyczą. Dopiero wtedy można dokonać oceny, wramach subsumpcji, jakimi ewentualnie nieprawidłowymi działaniami pozwanego, 0 ile takowe były, jakie dobro powoda zostało naruszone. Należy 'zauważyć przy tym, iż ocena ta, jako ocena prawna, należy do Sądu,. zaś powód ma wskazać i udowodnić fakty do niej prowadzące. Z istoty rzeczy będzie tu chodziło o godność osobistą, względnie ewentualnie jeszcze inne dobra. Następnie W dalszej kolejności Sąd winien rozważyć kwestię ewentualnej bezprawności. Natomiast nawet przy przyjęciu bezprawności, zasądzenie zadośćuczynienia jest fakultatywne, nie zaś obligatoryjne. Dopiero z kolei uznając istnienie przesłanek pozytywnie warunkujących zadośćuczynienie /art. 23 k.c., 24 k.c. W zw. art. 448 k.c./ Sąd winien rozważyć czy żądanie W okolicznościach sprawy nie jest sprzeczne 'z zasadami współżycia społecznego, również uzasadniając swoje stanowisko W tej kwestii .W niniejszej sprawie Sąd ostatecznie stwierdził, iż roszczenie powoda nie zostało udowodnione /choć --- STRONA 6 --- w 6 v W ramaoh wzajemnie sprzecznych tez stanu faktycznego st} Wymienione i takie, ktore o ile byiyby Wykazane, Wskazywaiyby na istnienie naruszenia, jak permanentne przeludnienie i zagrzybienie, uniemozliwiona higiena osobista/, nie rozwaiai jakiego dobra dotyczyio, nie rozwazai W sposob peiny problematyki bezprawnosci, problematyki ewentualnej krzywdy, Wskazai t zas na sprzecznosé zadoééuczynienia z zasadami Wspéizycia spoiecznego i zasadq shlsznosci, co z kolei przeczy tezie, ii roszczenie nie zostaio udowodnione. O naduzyciu prawa podmiotowego mozna mowié bowiem jedynie Wtedy, kiedy prawo to przysiuguje, lecz z uwagi na szczegolne okolicznosoi nie zasluguje na ochrone min. gdy jego Wykonanie jest sprzeczne Z zasadami Wspélzyeia spoiecznego. ' Wszystko to prowadzi do konstatacji, i2 Sqd Okregowy nie rozpoznai istoty sprawy, co na podstawie art. 385 § 4 k.p.c. i 108 § 2 k.p.c. implikuje orzeczenie jak na Wstepie. _ :  , , oiyginafem st. INSPEKTOR _ *’\ ' £'.‘1:.n'u;‘a wfrisk -v 6 -' W ramach wzajemnie sprzecznych też stanu faktycznego są wymienione i takie, które o ile byłyby wykazane, wskazywałyby na istnienie naruszenia, jak permanentne przeludnienie i zagrzybienie, uniemożliwiona higiena osobista/, nie rozważał jakiego dobra dotyczyło, nie rożważał W sposób pełny problematyki bezprawności, problematyki ewentualnej krzywdy, wskazał . zaś na sprzeczność zadośćuczynienia z zasadami współżycia społecznego i zasadą słuszności, co z kolei przeczy tezie, iż roszczenie nie zostało udowodnione. O nadużyciu prawa podmiotowego można mówić bowiem jedynie wtedy, kiedy prawo to przysługuje, lecz z uwagi na szczególne okoliczności nie zasługuje na ochronę m.in. gdy jego wykonanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. ` Wszystko to prowadzi do konstatacji, iż Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, co na podstawie art. 385 § 4 k.p.c. i 108 § 2 k.p.c. implikuje orzeczenie jak na wstępie. _ : - , , oiygínalem si. i:\fsPEi<TOR _ *'\- ' ă`.`1.f..'1'1.f;`:' =.'f;'ńsk