Postanowienie VI ACa 1119/11 1

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI ACa 1119/11 1 ‘ v WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ P Dnia 22 lutego 2012 1'. OLSKIEJ Sad Apelacyj ny w Warszawie VI Wydzial Cywilny W skladzie: _PrzeW'odnic'zqcy  Sgdzia SA A  Krystyna Karolus — Franczyk l (spr) Scgdzia SA — Regina Owczarek — Iegdrasik SI:;"dz'ia SA — Anna 0rlQws.ka l .Pr0t0k0lant: . — sekr. sqdowy Ewelina Murawska l 1)0 rozpoznaniu W dniu 22 lutego 2012 r. w Warszawle I13 I°OZ'pl'a\Vl9 sprawy z powédztwa J. J. i T. K. ' ‘ Centralny przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Zarzqd smzby Wiegziennej Z siedzibzg w W. 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji powoda J. J. od Wyroku Sqdu Okrggowego W Warszawie z dnia 16 maja 2011 r. sygn. akt III C 1392/09 sygn.a1‹± vi Aca 1119/11 C ' V WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ P Dnia 22 lutego 2012 r. OLSKIEJ Sąd Apelacyjny W Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: _Pr'zew'odnic'zący - Sędzia SA A - Krystyna Karolus - Franczyk I (spf.) Sędzia SA - Regina Owczarek - Iędrasik Śędzia SA - Anna Orłowslka I .Protokolant: _ - sekr. sądowy Ewelina Murawska I po rozpoznaniu W dniu 22 lutego 2012 r. w Warszawie na I'0Z"pl'a\Vle sprawy z powództwa J. J. i T. K. ' ` Centralny przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez zarząd służby Więziennej z Siedzibą w W. 0 zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda J. J. od wyroku Sądu Okręgowego W Warszawie z dnia 16 maja 2011 r. sygn. akt III C 1392/09 --- STRONA 2 --- 2 nu uchyla zaskarfcony wyrok i przekazuje sprawq Sqdowil Okrggowemu w Warszawie do ponownego rozp0zn_ania,' pozostawiajqc temu Sqdowi rozstrzygnigcie 0 kosztach postgpowania apeiacyj nego. Sygn. aktVIACa1119/11 UZASADNIENIE Sqd OkrQg0Wy W Warszawie wyrokiem Z 16 maja 2011 r. oddalil powédztwo J. J. przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Centralny Zarzzgd Sluzby Wigziennej 0 zasa,dz_e11ie kwoty 77 O00 21 tytukem zadoééuczynienia. Jake podstawq roszczenia powéd Wskazal naruszenie jego débr osobistych W postaci godnoéci i prawa do prywatnosici, spowodowane niewtaéciwymi Warunkami odbywania kary pozbawienia WDl1’10§C1 oraz brakiem odpowiedniej opieki lekarskiej. _ W pozwie Wnosil 0 zwolnienie go od kosztéw sqdowych i ustanowienie pelnomocnika z urzegdu. Sqd Okrepgowy postanowieniem z 29 stycznia 2010 r. z_Wo111ik p0W0d8. od kosztéw sqdowych W calioéci ( k. 24 akt ). Wniosek 0 ustanowienie pelnomocnika rozpoznzfi pozytywnie W dniu 30 czerwca 2011 r. (k. 429 akt ), zatem juz po Wydaniu Wyroku. W pozwie p0Wéd zglosil takze Wnioski d0W0doWe_ W postaci zéznafi W charakterze éwiadkéw: Kierownika Ambulatorium A§ W G. i Dyrektora Szpitala ZOS A§ W G. celem wykazania niewlaéciwej opieki. medycznej i niedostatecznego zakresu leczenia. Zg10si1 takze Wniosck 0 dopuszczenie dowodu z opinii bieglych 0 specjalnoéciz internista, psychiatra, psycholog, ncurolog i gastrolog. Sad Okrqgowy Wnioskéw tych nie rozpoznal, bowiem nie wydal W tym zakresie postanowienia, nie odniésl siq do nich réwniez w treéci uzasadnicnia. . Oddalajqc powédztwo Sqd .Ok1i<=.;g0Wy uznat, Ze 1niai0 miejsce okresowe przeludnienie W celach, W ktérych powéd by} osadzony, ale nasilenie niedogodnoéci spowoclowane tym stanem n._ie byly nadmierne, zaé kier0WnictW0' zaldadéw czynilo siaranja. W celu poprawienia sytuacji. P0z0sta%e warlmki bytowe, zwiqzane z 2 1| uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi' Okręgowemu W Warszawie do ponownego rozpozn_ania,' pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apełacyj nego. Sygn. akt VIACa 1119/11 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 16 maja 2011 r. oddalił powództwo J. J. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Centralny Zarząd Służby Więziennej o zasądzenie kwoty 77 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Jako podstawę roszczenia powód wskazał naruszenie jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do prywatności, spowodowane niewłaściwymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności oraz brakiem odpowiedniej opieki lekarskiej. _ W pozwie wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy postanowieniem z 29 stycznia 2010 r. zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości ( k. 24 akt ). Wniosek o ustanowienie pełnomocnika rozpoznał pozytywnie w dniu 30 czerwca 2011 r. (k. 429 akt ), zatem już po wydaniu wyroku. W pozwie powód zgłosił także wnioski dowodowe w postaci zeznań w charakterze świadków: Kierownika Ambulatorium AŚ w G. i Dyrektora Szpitala Z-OS AŚ w G. celem wykazania niewłaściwej opieki medycznej i niedostatecznego zakresu leczenia. Zgłosił także wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych o specjalności; internista, psychiatra, psycholog, neurolog i gastrolog. Sad Okręgowy wniosków tych nie rozpoznał, bowiem nie wydał W tym zakresie postanowienia, nie odniósł się do nich również W treści uzasadnienia. _ Oddalając powództwo Sąd ›Okręgowy uznał, że miało- miejsce okresowe przeludnienie w celach, W których powód był osadzony, ale nasilenie niedogodności spowodowane tym stanem nie były nadmierne, zaś kierownictwo' zakładów czyniło starania w celu poprawienia sytuacji. Pozostałe wartmki bytowe, zwiazane z. --- STRONA 3 --- 3 utrzymywanicm higieny, Wjyzywieniem, oéwietleniern i eel — na podstawie przedloionych przez Stronq pozwanq d0Wod6W ( protokoly z wizytacji ) — nalezy uznaé za odpowiadajqce przepisom. Powéd nie Wskazal dowodow na niewiaéciwe, uzasadniajqce jego Zqdanie postegpowanie i dzialania sluzb penitenojamych W toku procesu ani teZ nie zg1asza1 zasfrzeieli W toku Wizytacji W zakladach karnych. Warunki bytowe, jakkoiwiek niedoskonale, nie rnialy charaktcru niegodziwych czy niéludzkich, a ich ooena nie moze byé dokonywana W oderwaniu od faktu, 26 sa, to Warunki W zakladzie kamym i podczas odbywania kary pozbawienia Wolnoéci za ozyny przestcgpne. A Oceniajqc zarzuty powoda odnoénie do zakresu udzielanej mu pomocy medycznej oraz pogorszenia si&; jego stanu zdrowia Sqd Ok1'e;goWy dokonal samodzielnie oceny, na. podstawie przesluchania powoda W charakterze strony oraz zapisow z jego ksiqzki zdrowia, stosowanych badafi i zabiegow jako prawidiowych. Sad Okreggowy W oparciu 0 cytowane orzeczniotwo uznah 2e nie ma podstaw do uwzglqdnienia roszczenia powoda. Stwierdzone niedogodnoéci nie sa, 'Wystarczaja}ce do przyjegcia, Ze po stronie funkcjonariuszy pozwanego Wyst2;p'i%o nasilenie zlej Woli i célowonéci ndzriélaai, niekorzystnych dla powoda, zaé sa,d orzekajqcy ma prawo, nie zaé obowiqzek uznaé Wedhlg Wlasnej oceny, czy pokrzywdzonemu nalezy sio ochrona. Nie W kazdym bowiem Wypadku sa,d ma obowiqzek zasqdzenia zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistyoh. Faktyczne przepeinienia cel by%o niezalezne od kierownictwa jednostek penitencj arnych, ktore nie mogq odmowié przyjocia skazancgo. \' Od pow}/Zszego Wyroku z%o2y1apelacj<; powod. Zarzucil naruszenie: art. 217 § 1 k.p.c. W zW"1a,zku z an. 227 k.p.c. poprzez niorozpoznanie Wnioskow dowodowych powoda, co pozbawiio go mozliwoéci udowodnienia jego twierdzefi oraz Sporzqdzenie uzasadnienia 2. naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niexwjaénienie przyczyn nieuwzglodnienia tych Wnioskow; art. 11 § 1 i 5 k.p.c. oraz 123 k.p.c. poprzez nierozpoznanie Wniosku o ustanowienie pemomocnika z urzegdu; naruszenie art. 24 k.c. W zwiqzku z art. 4418 k.c. poprzez uznanie, Ze pomimo naruszenia dobr osobistych powoda nie zachodzq p'rzes%anl<i .do zasqdzenie zadoééuczynienia. " 3 utrzymywaniem higieny, wyżywieniem, oświetleniem i cel - na podstawie przedłożonych przez stronę pozwaną dowodów ( protokoły z wizytacji ) - należy uznać za odpowiadające przepisom. Powód nie wskazał dowodów na niewłaściwe, uzasadniające jego żądanie postępowanie i działania służb penitencjarnych w toku procesu ani tez nie zgłaszał zastrzeżeń W toku wizytacji W zakładach karnych. Warunki bytowe, jakkoiwiek niedoskonałe, nie miały charakteru niegodziwych czy nieludzkich, a ich ocena nie może być dokonywana W oderwaniu od faktu, że są to warunki w zakładzie karnym i podczas odbywania kary pozbawienia wolności za czyny przestępne. A Oceniając zarzuty powoda odnośnie do zakresu udzielanej mu pomocy medycznej oraz pogorszenia się jego stanu zdrowia Sąd Okręgowy dokonał samodzielnie oceny, na podstawie przesłuchania powocla w charakterze strony oraz zapisów z jego książki zdrowia, stosowanych badań i zabiegów jako prawidłowych. Sąd Okręgowy w oparciu o cytowane orzecznictwo uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia roszczenia powoda. Stwierdzone niedogodności nie są "wystarczające do przyjęcia, że po stronie funkcjonariuszy pozwanego wystąpiło nasilenie złej woli i celowoiści "działań, niekorzystnych dla powoda, zaś sąd orzekający ma prawo, nie zaś obowiązek uznać według własnej oceny, czy pokrzywdzonemu należy się ochrona. Nie w każdym bowiem wypadku sąd ma obowiązek zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Faktyczne przepełnienia cel było niezależne od kierownictwa jednostek penitencj arnych, które nie mogą odmówić przyjęcia skazanego. i' Od powyższego wyroku złożył apelację powód. Zarzucił naruszenie: art. 217 § 1 k.p.c. w związku z alt. 227 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych powoda, co pozbawiło go możliwości udowodnienia jego twierdzeń oraz sporządzenie uzasadnienia z. naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewyjaśnicníe przyczyn nieuwzględnienia tych wniosków; art. 11 § 1 i 5 k.p.c. oraz 123 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu; naruszenie art. 24 ic.c. W związku z art. 448 k.c. poprzez uznanie, że pomimo naruszenia dóbr osobistych powoda nie zachodzą przesłanki .do zasądzenie zadośćuczynienia. ' --- STRONA 4 --- 4 Wnosil o uchylenie zaskarzonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania safdowi I instancji, ewentualnie o zmiano Wyroku i uwzglodnicnie powodztwa. Sad Apelacyjny zwazyl, co I1€lSt¢pl1j6Z Apelacja zasiuguje na uwzglodnienie. Sa,d Okreggowy uznai, Ze powod obowiqzany byk W myél an. 6 k.p.c. i art. 232 k.p.c. wskazaé materiai dowodowy na poparcie swoich twierdzefi, bowiem ciegzar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktora z tego faktu wywodzi skutki prawne. Temu wymogowi W ocenie Sqdu powod nie sprostai. A Sad I instancji dokonuje oceny zgloszonych przez powoda Wnioskow dowodowych i jest oozywiste, 2e nie ma obowiqzku automatycznego ich uWzgl<=;dnie11ia. Sqd pominie Wnioski dowodowe, jezeli okolicznoéci spome zostaly jui dostatocznie Wyjaénione, ale tylko W przypadku ich wyjaénienia na korzyéé strony prowadzzgcoj dowod. Niedopuszczalno jest pominiocie érodkéw dowodowych z powolaniem sio na ,,Wyja_énienie spraWy”, jezeli ocena. dotychozasowych doWodoW prowadzi W przekonaniu sqdu do Wnioskow niekorzystnych dla osoby je powolujqoej (por. W'_YI‘Ol< II CR 314/66 — OSNCP 1967,11r 2, poz. 39 ). Jest to bowiem jednoznaczne z pozbawieniem strony moznoéci udowodnienia jej 1W18]fdZBf}.  Powod zglosii dowody Z opinii bieglych, a takie przeprowadzane sq, gdy Wymaga sis; Wiadomoéci specjalnych ( art. 278 § 1 k.p_.c. ). Sad Okrogowy dokonal 'samod2_ie1nie oceny stanu zdrowia powoda oraz zarzutu pogorszenia sin? tcgo stanu na podstawie dokumentacji z zakiadu kamego stwierdzajqo, Ze z d_okumentacji tej Wynika fakt Wielokrotnego korzystania Z badafi i konsultaoji lekarskioh. Stwierdzenie to nie jest jednoznaczne Z ustaleniem, ozy warunki pobytu W zaldadaoh karnych Wplynoly na pogorszenie stanu zdrowia powoda, a taka byla podstawa Wniosku 0 przeprowadzenie dowodow. Dzialanie polegaj qce na odmowie clopuszczenia dowodow jest dopuszczalne, gdyz sa,d moze, a nie musi, Wezwaé biegiego. Jednakie odniesienie siq do wnioskow stron jest obowiqzkiem procesowym sqdu W tym znaczeniu, Ze aibo musi uwzglodnié wniosek, albo go odclalié. Postanowienie takie Winno byé Wpisane do protokoiu ( art. 158 § 1 k.p.c. ), a niewydgnic postanowienia dowodowego stanowi naruszéhie prawa procesowego. 4 Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa. Sąd Apelacyjny zwazył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy uznał, że powód obowiązany był w myśl alt. 6 k.p.c. i art. 232 k.p.c. wskazać materiał dowodowy na poparcie „swoich twierdzeń, bowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Temu wymogowi w ocenie Sądu powód nie sprostał. A Sąd I instancji dokonuje oceny zgłoszonych przez powoda wniosków dowodowych i jest oczywiste, ze nie ma obowiązku automatycznego ich uwzględnienia. Sąd pominie wnioski dowodowe, jezeli okoliczności spome zostały już dostatecznie wyjaśnione, ale tylko w przypadku ich wyjaśnienia na korzyść strony prowadzącej dowód. Nie-dopuszczalne jest pominięcie środków dowodowych z powołaniem się na „wyjaśnienie sprawy”, jeżeli ocena dotychczasowych dowodów prowadzi w przekonaniu sądu do wniosków niekorzj-'stnych dla osoby je powołującej (por. wyrok II- CR 314/66 - OSNCP 1967,nr 2, poz. 39 ). Jest to bowiem jednoznaczne z pozbawieniem strony możności udowodnienia jej twierdzeń. - Powód zgłosił dowody z opinii biegłych, a takie przeprowadzane są, gdy wymaga się wiadomości specjalnych ( art. 278 § l k.p_.c. ). Sąd Okręgowy dokonał "samodzielnie oceny -stanu zdrowia powoda oraz zarzutu pogorszenia się tego stanu na -podstawie doktunentacji z zakładu kamego stwierdzajac, że z dokumentacji tej wynika fakt wielokrotnego korzystania z badań i konsultacji lekarskich. Stwierdzenie to nie jest jednoznaczne z ustaleniem, czy warunki pobytu w zakładach karnych wpłynęły na pogorszenie stanu zdrowia powoda, a taka była podstawa wniosku o przeprowadzenie dowodów. Działanie polegające na odmowie dopuszczenia dowodów jest dopuszczalne, gdyz sąd moze, a nie musi, wezwać biegłego. Jednakże odniesienie się do wniosków stron jest obowiązkiem procesowym sądu w tym znaczeniu, że aibo musi uwzględnić wniosek, albo go oddalić. Postanowienie takie winno być wpisane do protokołu ( art. 158 § 1 k.p.c. ), a niewydanie postanowienia dowodowego stanowi naruszenie prawa procesowego. --- STRONA 5 --- :_ 5 Uchybienie powyzsze ma znaczenie Wobec tego, Ze powod jest osobq pozbawiona, Wolnosci, zatem nie moze W sposob swobodny uozestniozyo W postepowaniu sqdowym. Wnosii o VV§/ZI1E1CZ6f116 mud peinomocnika Z urzedu, ale Wniosek ten nie zostal rozpoznany aZ do czasu Wydania wyroku. Tu rowniei nalezy podkreslié, Ze sqd ma prawo odmowié W3/znaczenia peinomocnika jezeli uzna, Ze jego udziai W postepowaniu nie jest niezbedny ( art. 117 § 5 k.»p.c. V). W sprawie niniejszej Sa,d Okregowy wyznaczyi peinornocnika, zatem ostatecznie uznal jego udzial W sprawie za potrzebny, lecz dokonai tego dopiero po zakoficzeniu postepowania dowodowego i wydaniu wyroku W I instancji. Mnogosé powodztw i sporow sqdowych wytaczanych przez powoda przed sqdami W oaiym kraju oraz jego nastawienie roszczeniowe nie mogq uzasadniaé pominiecia podnoszonych W apelaeji trafnych zarzutow odnosnie do naruszenia przepisow postepowania. Wskazane Wyzej niedoskonaiosci proceduralne oraz brak odniesienia sie ohooiazby W uzasadnieniu Wy'ro1(u do tych kwestii Wbrew tresoi art. 328 § 2 k.p.c. stanowily podstawe uchylenia zaskarzonego Wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanit1 W mysl art. 386 § 4 k.p.c. l na oryginale wfaéciwe podpisy Za zgodnoiéé 2 <1rygJnaiem ST Ii‘I’%PF5'(TO?i ' ~' '" (_.. Danuta $‘h';w':is.»’4 . :_ 5 Uchybienie powyższe ma znaczenie wobec tego, ze powód jest osobą pozbawioną "wolności, zatem nie może W sposob swobodny uczestniczyć W postępowaniu sądowym. Wnosił o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu, ale wnio sek ten nie został rozpoznany aż do czasu wydania wyroku. Tu również nalezy podkreślić, ze sąd ma prawo odmówić wyznaczenia pełnomocnika jeżeli uzna, że jego udział W postępowaniu nie jest niezbędny ( art. 117 § 5 k.p.c. V). W sprawie niniejszej Sąd Okręgowy wyznaczył pełnomocnika, zatem ostatecznie uznał jego udział W sprawie za potrzebny, lecz dokonał tego dopiero po zakończeniu postępowania dowodowego i wydaniu wyroku w I instancji. Mnogość powćdztw i sporów sądowych wytaczanych przez powoda przed sądami W całym kraju oraz jego nastawienie roszczeníowe nie mogą uzasadniać pominięcia podnoszonych W apelacji trafnych zarzutów odnośnie do naruszenia przepisów postępowania. Wskazane wyżej niedoskonałości proceduralne oraz brak odniesienia sie chociażby W uzasadnieniu wy'roi(u do tych kwestii wbrew treści art. 328 § 2 k.p.c. stanowiły podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania W myśl art. 386 § 4 k.p.c. I na oryginale właściwe podpisy Za zgodność 2 oryginałem ST Ii-I”%PFā'ĘTOři ` ~' "” Ć... Däíluia Śh`;w`.'is.›'f .