Wyrok VI ACa 1061/

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI ACa 1061/'10 ’f'u,1’¢§‘,|_|~\‘\§ W Y R O K W iM|ENlU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2011 r. Sad Apeiacyjny w Warszawie VI Wydziat Cywilny W sk+adzie: Przewodniczqcy — Sedzia SA Ewa Stefafiska Sr;dzia SA Marzena Miaskiewicz Sedzia SO (deI_.) Jolanta Pyilak (spr.) Protokolant sekr. sqdowy Karolina Kulibska ' Janusz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. w Warszawie na rozprawie l sprawy z powédztwa J. D. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Aresztu Sledczego W. 0 zap'1at$ Y na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okregowego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt Ill C 918/09 uchyla zaskarzony wyrok I przekazuje sprawg do ponownego rozpoznania Segdowi Okrggowemu w Warszawie, pozostawiajagc temu Sagdowi rozstrzygniecie 0 kosztach postepowania apelacyjnego. . Sygn. akt VI ACa 1061/10 =fi'‹f,1*±_f-`-,‹_|\\`\§ W Y R O K W ÍMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny' w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Ewa Stefańska Sędzia SA Marzena Miąskiewicz Sędzia SO (del.) Jolanta Pyżlak (spr.) Protokolant sekr. sądowy Karolina Kulibska -' Janusz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. w Warszawie na rozprawie I sprawy z powództwa J. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego W. o zapłatę V na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt Ill C 918/09 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sąclowi Okręgowemu w Warszawie. pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie 0 kosztach postępowania apelacyjnego. _ --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt VI ACa 1061/10 Uzasadnienie W pozwie Wniesionym Wdniu 18 sierpnia 2009r. J. D. wskazujqc jako pozwanego Skarb Pafistwa Areszt §1edczy W. Wnosib 0 zasqdzenie kwoty 150 000 zi z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia Wyroku do dnia zaplaty tytulem odszkodowania 0d Aresztu §ledczeg0 W., Aresztu §1edczeg0 W L., Aresztu §ledczego K., Aresztu éledczego W., Zaldadu Kamego D., Zaldadu Karnego N., Zaldadu Karnego Rz. W toku procesu jako p0dstaw@ Zqdania. wskazaL i2 ma to byé zad0s'.c':uczynienie za naruszanie jego débr osobistych poprzez niezapewnienie mu nalezytych Warunkéw lokalowych W aresztach i zaldadach karnych. W piémie z dnia '12 paidziernika 2009r. powéd Wskazal, 12 jego pozew dotyczy Centralnego Zarzqdu Sluzby Wigziennej W W. jako jednostki Skarbu Pafistwa, z ktérq zwigzane jest roszczenie (1<.23). W imieniu pozwanego Skarbu Pahstwa Aresztu §1edcz<ago W. stanowisko zaj efla Prokuratoria Generalna SP Wnoszqc 0 oddalenie powédztwa. Podniosla min. zarzut przedawnienia roszczefi. Wyrokiem 2 dnia. 12 kwietnia 2010r. W sprawie III C 918/08 Sa,d Okrggowy W Warszawie wskazujqc jako pozwanego Skarb Paxistwa Dyrektora Aresztu Sledczego W. oddalil p0W6dztW0 i zeisqdzfl 0d powoda na rzecz Skarbu Pa1istWa'Pr0kutatorii Generalnej kwote; 3600 Z1 tytuhem zwrotu kosztéw zastegpstwa procesowego.  Swoje rozstrzygniegcie Sqd Okrggowy opark na nastqpujgcych ustaleniach faktycznych: I. D. 0d 30 czerwca 20011‘. odbywa kare; pozbawienia wolnoéci, karq ts; odbywa Z przerwami, a jego obecny pobyt Wiqze _si<; z przestgpstwem popelmionyrn w warunkach recydyvsr/y. Powéd przebyWa% W oémiu jednostkach penitencjarnych: Areszcie §1edczym W., W Areszcie Sledczym W., Areszcie §ledczym W L., Areszcie Sledczym w K., Zakiadzie Karnyrn w Ch., Zakiadzie Kamym W N., Zaldadzie Karnym W Rz. _0raz Zaldadzie Karnym W D. W czasie pobytu W tych jednostkach zamieszkiwal W przeludnionych celach. By} osadzonyw celach przeznaczonych dla czterech oséb, W ktc'>1'ych przebywzfio szeéciu osadzonych. Nadto jedna Z cel W Areszcie Sledczym W. Wymagsda remontu, gdyz W kzgciku sanitarnym odpadzfl tynk. Nad Wszystkirni jednostkarni penitencjamymi by} sprawowany 2 Sygn. akt VI ACa 1061/10 Uzasadnienie W pozwie wniesionym Wdniu 18 sierpnia 2009r. I. D. wskazując jako pozwanego Skarb Państwa Areszt Śledczy W. wnosił' o zasądzenie kwoty 150 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia wyroku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania od Aresztu Śledczego W., Aresztu Śledczego W L., Aresztu Śledczego K., Aresztu Śledczego W., Zakładu Karnego D., Zakładu Karnego N., Zakładu Karnego Rz. W toku procesu jako podstawę żądania wskazał, iż ma to być zadośćuczynienie za naruszanie jego dóbr osobistych poprzez niezapewnienie mu należytych warunków lokalowych W aresztach i zakładach karnych. W piśmie z dnia '12 pażdziernika 2009r. powód wskazał, iz jego pozew dotyczy Centralnego Zarządu Służby Więziennej w W. jako jednostki Skarbu Państwa, z którą związane jest roszczenie (k.23). W imieniu pozwanego Skarbu Państwa Aresztu Śledczego W. stanowisko zajęła Prokuratoria Generalna SP wnosząc o oddalenie powództwa. Podniosła m.in. zarzut przedawnienia roszczeń. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010r. W sprawie III C 918/08 Sąd Okręgowy W Warszawie wskazując jako pozwanego Skarb .Państwa Dyrektora Aresztu Śledczego W. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa” Prokuratorii Generalnej kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. - Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych: I. D. od 30 czerwca 2001r. odbywa karę pozbawienia wolności, karę tę odbywa z przerwami, a jego obecny pobyt wiąże się z przestępstwem popełnionym w warunkach recydywy. Powód przebywał W ośmiu jednostkach penitencjarnych: Areszcie Sledczym W., W Areszcie Sledczym W., Areszcie Śledczym w L., Areszeie Sledczym w K., Zakładzie Karnym w Ch., Zakładzie Karnym W N., Zakładzie Karnym W Rz. oraz Zakładzie Karnym w D. W czasie pobytu w tych jednostkach zamieszkiwał w przeludnionych celach. Był osadzonyw celach przeznaczonych dla czterech osób, w których przebywało sześciu osadzonych. Nadto jedna z cel W Areszcie Śledozym W. _wymagała remontu, gdyż W kąciku sanitarnym odpadał tynk. Nad wszystkimi jednostkami penitencjarnymi był sprawowany --- STRONA 3 --- 3 nadzor sedziego penitencjamego. W tych zakiadach i aresztach odbywaiy sic; zajecia sportowe, osadzeni mogli graé W siatkowke. Pomimo wyrazanych checi powod nie zostal skierowany do pracy, ani nie mogt podjqé nauki. Podczas dziesieciu lat przebywania Wj8dI10Stk&Ch penitencj arnych zdarzylo sie, ii powéd przez 3 tygodnie spa} na materacu poiozonym na podtodze. W 20091". kiedy powéd przebywai W Areszcie §Iedczym W. zmarl mu ojoieo, jednak odmowiono mu dowiezienia na uroczystoéci pogrzebowe. Powyzszy stan faktyczny Sqd ustalit W oparciu o bezsporne twierdzenia stron oraz zeznania powoda, ktorym da1 Wiare. ' Sqd Okregowy stwierdzil, ii: niezapewnienie osadz0ny‘m.minima111ych norm powierzohniowych nie moze byé stanem Zashlgujqcym na aprobate i naruszalo dobra osobiste powoda W postaci jego godnoéci osobistej. Jednakze skala tego naruszenia nie przybrzda takiej formy, ktora. Wedlug Sqdu uzasadtliataby zasqdzenie zadoééuczynienia. Nie mozna tu mowié o niegodziwych czy nieludzkich wamnkach, bowiem przeludnienie nie bylo drastyczne, a powod mia} zapewnione miej see do spania, opieke medycznq, wyzywienie, mozliwoéé uozestniczenia W zajeciach sportowych. Powod mial lepsze Warunki do Zycia nit znaczna czeéé spoleozefistwa. Sod Okregowy uznat, ii samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest Wystarozajgcg podstawq do zasgdzenia zadoééuczynienia, a W niniejszej sprawie nie Wykazano, aby do naruszenia dobr osobistych powoda doszto Wskutek skumulowania szeregu innych naruszefi podstawowych standardow. Sqd uznat rowniez, ii powod nie Wykaza} naruszenia art. 14121. 1<:.1<.W. przy odmowie dowiezienia go na pogrzeb ojca. Sod Okregowy Wskazal, i2 obowiqzek zasqdzenia zadoééuczynienia nie jest obligatoryjny, a podstawowym kryteriurn jest stopiefi Winy naruszyciela. Odnoszqc sie do kwestii Winy Sod Okregowy Wskazat, i2 odpowiedzialnoéé za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgoclnie z art. 110§2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkami penitencjamymi, bowiem pomimo przepehienia nie mogty odmowié przyj ecia skazenego. Sod Okregowy uznal za. niezasadny zarzut przedawnienia, podnoszqc, iz do tego typu roszczefi ma zastosowanie termin 10 letni przedawnienia. O kosztach Sqd Okregowy orzekl na podstawie art. 98 k.p.e. Apelaoje od powyzszego Wyroku Wniosi powéd podnoszqc nastepuj gee zarzuty:   zarzut naruszenia przepisow postepowania Wskutek ograniczenia dowodu z przeshlchania stron do przesluchanfa powoda i pominieoia dowodu z przestuchania strony pozwanej, nieprzeprowadzenia dowodu Z akt osoboWo poznawozych powoda z okresu odbywania kary pozbawienia Wolnoéoi, 3 nadzór sędziego penitencjarnego. W tych zakładach i aresztach odbywały się zajęcia sportowe, osadzeni mogli grać W siatkówkę. Pomimo wyrażanych chęci powód nie został skierowany do pracy, ani nie mógł podjąć nauki. Podczas dziesięciu lat przebywania W jednostkach penitencj arnych zdarzyło się, iż _powód przez 3 tygodnie spał na materacu położonym na podłodze. W 2009r. kiedy powód przebywał W Areszcie Śledczym W. zmarł mu ojciec, jednak odmówiono mu dowiezienia na uroczystości pogrzebowe. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił W oparciu o bezsporne twierdzenia stron oraz zeznania powoda, którym dał wiarę. ' Sąd Okręgowy stwierdził, iz niezapewnienie osadzonymminimalnych norm powierzchniowych nie może być stanem zasługującym na aprobatę i naruszało dobra osobiste powoda w postaci jego godności osobistej. Jednakże skała tego naruszenia nie przybrała takiej formy, która według Sądu uzasadniałaby zasądzenie zadośćuczynienia. Nie można tu mówić o niegodziwych czy nieludzkich warunkach, bowiem przeludnienie nie było drastyczne, a powód miał zapewnione miejsce do spania, opiekę medyczną, wyżywienie, mozłiwość uczestniczenia W zajęciach sportowych. Powód miał lepsze warunki do życia niż znaczna część społeczeństwa. Sąd Okręgowy uznał, iż samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia, a W niniejszej sprawie nie wykazano, aby do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło wskutek skumulowania szeregu innych naruszeń podstawowych standardów. Sąd uznał również, iż powód nie wykazał naruszenia art. l4la k.k.w. przy odmowie dowiezienia go na pogrzeb ojca. Sąd Okręgowy wskazał, iz obowiązek zasądzenia zadośćuczynienia nie jest obligatoryjny, a podstawowym kryterium jest stopień winy naruszycieła. Odnosząc się do kwestii winy Sąd Okręgowy wskazał, iż odpowiedzialność za niezapewnienie osadzonym warunków metrażowych zgodnie z art. 110§2 k.k.w. upatrywać należy poza jednostkami penitencjarnymi, bowiem pomimo przepełnienia nie mogły odmówić przyjęcia skazanego. Sąd Okręgowy uznał za niezasadny zarzut przedawnienia, podnosząc, iż do tego typu roszczeń ma zastosowanie termin 10- letni przedawnienia. O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelaoję od powyższego wyroku wniósł powód podnosząc następujące zarzuty: - - zarzut naruszenia przepisów postępowania wskutek ograniczenia dowodu z przesłuchania stron do przesłuchania powoda i pominięcia dowodu z przesłuchania strony pozwanej, nieprzeprowadzenia dowodu z akt osobowo- poznawczych powoda z okresu odbywania kary pozbawienia wolności, --- STRONA 4 --- 4  zarzut biedu W ustaleniach faktyoznyoh poiegajqcy na przyjeoiu, i2 W celaoh, W ktorych przebywal powod byiy zapewnione nalezyte Warunki sanitarne, Ze oeie byiy naleiycie ogrzewane i Ze mia} zapewnionai mozliwoéé oémiogodzinnego snu oraz bied polegajqcy na przyjeciu, ii nie zostaty naruszone przepisy przy odmowie dowiezienia powoda na pogrzeb ojca,  zarzut naruszenia przepisow 0 ciezarze dowodu dla Wykazania, Ze Warunki W zakladach kamych odpowiadaiy obowigzujqcyin normom i Ze nie doszto do naruszenia dobr osobistych powoda. . _ Nadto W kolejnym piémie powod podniosi zarzuty:  naruszenia przepisow postepowania Wskutek niezobowigzania pozwanych do przekazania. informacji odnoénie liczby Wszystkich osadzonych W stosunku do liczby miejsc W kazdym areszcie i zakladzie W okresach, W ktorych przebywzd tam oraz Wymiarow pomieszczefi, oraz pominiecia dowodu z dokumentu W postaoi postanowienia Sgdu Penitenojarnego dotyczqcego odmowy przyznania Wymaganego przepisami metrazu, ktore to Wnioski powod zglosil W pozwie. u . W konsekwencji powéd Wniosi 0 zmiane zaskarzonego Wyroku i zasqdzenie Zqdanej W pozwie kwoty zadoé<_':uczynienia. Jednoczeénie powod Wniosl o:   ponowne przeprowadzenie dowodu z przesluehania stron, —z0boWiqzanie pozwanego do przedstawienia. akt osoboWo—poznaWczych powoda z okresu odbywania. kary pozbawienia Wolnoéci W poszczegoinych jednostkach, zawiadomiefi przekazywanych sedziemu penitencj arnemu ' o umieszczeniu powoda W celi, W ktérej powierzchnia. na. jednq osobe Wynosi mniej niz 3 m2,  zobowiqzanie pozwanego do udzielenia informacji o Wymiarze pomieszczefi W ktérych powod przebywat oraz ilu osobowe byly te pomieszczenia, — zobowiqzanie pozwanego do przedstawienia infonnacji odnoénie liozby Wszystkich osadzonych W stosunku do liczby miejsc W kaidej jednostce W okresach czasu, W ktorych przebywal tam powod. _ Pozwany Skarb Pafistwa Dyrektor Aresztu §1edczego W. reprezentowany przez Prokuratorio Generalna SP WTIOSH o oddalenie apelacji. * _ Sod Apelaeyjny zwnezyl, co nastepuje: 4 - zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż w celach, W których przebywał powód były zapewnione należyte warunki sanitarne, że cele były należycie ogrzewane i że miał zapewnioną możliwość ośmiogodzinnego snu oraz błąd polegający na przyjęciu, iż nie zostały naruszone przepisy przy odmowie dowiezienia powoda na pogrzeb ojca, - zarzut naruszenia przepisów o ciężarze dowodu dla wykazania, że warunki W zakładach karnych odpowiadały obowiązującym normom i że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. _ _ Nadto W kolejnym piśmie powód podniósł zarzuty: - naruszenia przepisów postępowania wskutek niezobowiązania pozwanych do przekazania informacji odnośnie liczby wszystkich osadzonych W stosunku do liczby miejsc w kazdym areszcie i zakładzie W okresach, W których przebywał tarn oraz wymiarów pomieszczeń, oraz pominięcia dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Penitencjarnego dotyczącego odmowy przyznania wymaganego przepisami metrażu, które to wnioski powód zgłosił W pozwie. I . W konsekwencji powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie żądanej W pozwie kwoty zadośćuczynienia. Jednocześnie powód wniósł o: . - ponowne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, -zobowiązanie pozwanego do przedstawienia akt osobowo-poznawczych powoda z okresu odbywania kary pozbawienia wolności w poszczególnych jednostkach, zawiadomień przekazywanych sędziemu penitencj arnemu I o umieszczeniu powoda W celi, W której powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz, - zobowiązanie pozwanego do udzielenia informacji o wymiarze pomieszczeń w których powód przebywał oraz ilu osobowe były te pomieszczenia, - zobowiązanie pozwanego do przedstawienia infonnacji odnośnie liczby wszystkich osadzonych W stosunku do liczby miejsc W każdej jednostce W okresach czasu, w których przebywał tam powód. _ Pozwany Skarb Państwa Dyrektor Aresztu Śledczego W. reprezentowany przez Prokuratorię Generalna SP wnosił o oddalenie apelacji. 1 j Sąd Apelacyjny zwiażył, co następuje: --- STRONA 5 --- 5 Apelacja co do zasady zasluguje na uwzglodnienie, aczkolwiek tylko niektore z 'za.rzutoW podniesionych W apelaoji nalezy uznaé za zasadne. Jednakie niezaleznie od zarzutow zgloszonych W apelaoji stosownie do tresci art. 67 § 2 k.p.c. naleiy W pierwszej kolejnosoi rozwazyé kwestie naleiytej reprezentacji Skarbu Pafistwa W niniejszym procesie. Zgodnie z treécia, art. 67§2 k.p.c.jeZe1i doohodzone roszozenie Wiqze sie Z dziaialnoscia, dwooh Iub Wiecej jednostek organizacyjnych Skarbu Pafistwa, Wszystkie te jednostki sa, powolane do reprezentowania Skarbu Pafistwa. Obowiqzkiem sqdu jest czuwanie 2; urzedu by Skarb Pafistwa by1 reprezentowany przez W1asoiWq jednostke organizaoyjnej. W niniejszej sprawie powod Wskazat W pozwie szereg jednostek organizacyjnych, Z ktorych dziaialhosciq \Vi&}Zfl1 swoje roszczenia, a nastepnie na pytanie Sqdu odpowiedzial, i2 ,,pozeW dotyczy Centralnego Zarzqdu S11.1Zby Wieziennej jako jednostki Skarbu Pa.1‘1stW'a”(k.23). Mimo to Sod doreczy1 odpis pozWu Wyiqoznie Dyrektorowi Aresztu §1edczego W. i tylko to jednostke powiadamiai o terminaoh rozprawy. Zgodnie z utrwalonym orzeoznictwlem jezeli dochodzone roszozenie Wia,Ze sie z dzialalnosciat dwoch Iub Wiecej jednostek organizaoyjnyoh Skarbu Pafistwa, wszystkie te jednostki sq poWo1a.ne do reprezentowania Skarbu Pafistwa i powinny braé udziai’ W postepowaniu, ktorego przedmiotem jest dochodzone roszozenie. Pominieoie niektoryoh jednostek jest uchybieniem prooesowym, mogqcym mieé Wplyw na tresé Wyroku, nie moie byé natomiast podstawa, do stwierdzenia niewaznosci (Wyrok SN z 9 Iipoa 2008r. I Aoz 62/08 Lex nr 499199, Wyrok z 14 kwietnia 1999r. III CKN 1239/98 OSNC 1999/1 1/ 191). Naruszenie WW. przepisu stanowi Wprawdzie jedynie uchybienie procesowe, W apelaeji nie pojaWi1 sie Wprawdzie zarzut dotyozqcy naruszenia tego przepisu, jednak W swietle art. 67 §2 k.p.c. kwestie Wiasciwej reprezentacji Skarbu Pafistwa Sqd musi Wziqé pod uwage z urzedu. . Z urzedu Sa,d Apelacyjny bierze pod uwage rowniez ewentualne naruszenia prawa materialnego przy Wydaniu zaskarzonego Wyroku. Sa,d Apelaoyjny podziela poglqd Sqdu Okregowego, i2 prawo do godnego odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest zaliczane do katalogu dobr osobistyoh podlegajgcych ochronie, jednakze Wbrew stanowisku Sa,du Okregowego juz samo nadmierne zageszczenie celi moze samo W sobie byé kwalifikowane jako dzialanie niehumanitame uzasadniaj a,ce zasqdzenie zadoséuozynienia z powodu naruszenia dobr osobistych (por. Wyrok SN 2; 17 marca 20101: IICSK 486/09 LEX In‘ 599534). Nie musi dochodzié tu do kumulacji namszefi praw strony, Wystarczajqoq przestanko jest jui samo naruszanie norm powierzohni przewidzianych W art. 110 § 2 k.k.W., jezeli 5 Apelacja co do zasady zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko niektóre z 'zarzutów podniesionych W apelacji należy uznać za zasadne. Jednakże niezależnie od zarzutów zgłoszonych W apelacji stosownie do treści art. 67 § 2 k.p.c. należy w pierwszej kolejności rozważyć kwestię należytej reprezentacji Skarbu Państwa W niniejszym procesie. Zgodnie z treścią art. 67§2 k.p.c. jeżeli dochodzone roszczenie Wiąże się z działalnością dwóch lub więcej jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, wszystkie te jednostki są powołane do reprezentowania Skarbu Państwa. Obowiązkiem sądu jest czuwanie z urzędu by Skarb Państwa był reprezentowany przez właściwą jednostkę organizacyjną. W niniejszej sprawie powód wskazał w pozwie szereg jednostek organizacyjnych, Z których działalnością wiązał swoje roszczenia, a następnie na pytanie Sądu odpowiedział, iż „pozew dotyczy Centralnego Zarządu Służby Więziermej jako jednostki Skarbu Państw'a”(k.23). Mimo to Sąd doręczył odpis pozwu wyłącznie Dyrektorowi Aresztu Śledczego W. i tylko tę jednostkę powiadamiał o terminach rozprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jeżeli dochodzone roszczenie Wiąże się z działalnością dwóch lub więcej jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, wszystkie te jednostki są powołane do reprezentowania Skarbu Państwa i powimiy brać udział W postępowaniu, którego przedmiotem jest dochodzone roszczenie. Pominięcie niektórych jednostek jest uchybieniem procesowym, mogącym mieć Wpływ na treść wyroku, nie może być natomiast podstawą do stwierdzenia nieważności (wyrok SN z 9 lipca 2008r. I Acz 62/08 Lex nr 499199, wyrok z 14 kwietnia l999r. III CKN l239/98 OSNC 1999/l 1/ 191). Naruszenie ww. przepisu stanowi wprawdzie jedynie uchybienie procesowe, W apelacji nie pojawił się wprawdzie zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu, jednak W świetle art. 67 §2 k.p.c. kwestię właściwej reprezentacji Skarbu Państwa Sąd musi wziąć pod uwagę z urzędu. . Z urzędu Sąd Apelacyjny bierze pod uwagę również ewentualne naruszenia prawa materialnego przy wydaniu żaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Okręgowego, iż prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności jest zaliczane do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, jednakże wbrew stanowisku Sądu Okręgowego już samo nadmierne zagęszczenie celi może samo W sobie być kwalifikowane jako działanie niehumanitarne uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia z powodu naruszenia dóbr osobistych (por. wyrok SN z 17 marca 2010r. IICSK 486/09 LEX nr' 599534). Nie musi dochodzić tu do kumulacji naruszeń praw strony, wystarczającą przesłanką jest już samo naruszanie norm powierzchni przewidzianych W art. ll0 § 2 k.k.w., jeżeli --- STRONA 6 --- 6 nie speiniaio to Wymogow przewidzianych W art. 248 §2 k.k.W. (Wg stanu prawnego sprzed 6 grudnia 2009r.). Sad Okregowy dajao Wiare powodowi, i2 od 2001r. przebywai W przeludnionych celach, nie ustalii czy W okolicznosciach rozpoznawanej sprawy Wystapii szozegolnie uzasadniony przypadek jakiego Wymaga art. 248 k.k.W. pozwalajaoy na urnieszczenie powoda W celi, W ktorej powierzchnia na jedna osobe byla mniej sza niz 3m’, nie ustalfl tez czy powéd przez caly czas przebywal W przeludnionej celi, czy tez byiy to czesto Wystepujace, alenie ciagle okresy. Powolanie sie na fakt Wystepowania W zakladach karnych okresowego przeludnienia bez Wskazania przyozyn tego stanu rzeczy nie stanowi dostatecznej przesianki usprawiediiwiajaoej W’ oparciu art. 248 k.k.W. odstepstwo od normy powierzchni przewidzianej W art. 110§2 k.k.W. Nadto istotne jest czy byiy to umieszozenia jedynie na czas okreslony, czy tei miaio to charakter sta1y.'Ju2 same diugotrwaie odstepstwa od standardu okreslonego W art. 110§2 1<.k.W. moga naruszaé dobra osobiste osadzonego, bowiem iaczy sie to takze z innymi niepoiadanymi nastepstwami W postaci braku mozliwosci uzyskania poiadanej resocjalizacji, stanowi érodio konfliktow pomiedzy pozbawionymi Wolnosci, pozbawia ich intymnosci, moze Wreszcie negatywnie oddziaiywaé na stan zdrowia. Na Skarbie Pafistwa ciaiy obowiazek zapewnienia godziwyoh Warunkow odbywania kary pozbawienia Woinosoi Wynikajacy m.in. z art. 10 ust. 1 miedzynarodowego paktu praW osobistyeh i pubiicznych z dnia 19 grudnia 1996r. (Dz. U._ 1977 Nr 38_poz. 167 i' 168) oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw cziowieka i podstawowych Wolnosei Z dnia 4 grudnia 1950r. (DZ. U.l993 Nr 61 poz. 284 ‘ze.zm.). Iak stwierdzii SN W Wyroku Z 2 paidziemika 2007 r. (II CSK 269/07, LEX nr 315849), stosovmie do tresci art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godnosé cziowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiazkiem Wiadz publicznych. Obowiazek ten powinien byé realizowany przez Wiadze publiczne przede Wszystkim tam, gdzie pafistwo dziaia W ramach imperium, realizuj ac sW0je zadania represyjne, ktoryoh Wykonanie nie moze prowadzié do Wiekszego ograniczenia praw czlowieka i jego godnosoi, niz to Wynika Z zadafi oohronnych i celu zastosowanego érodka. Przy okreéleniu zasady odpowiedzialnosci podstawowe znaczenie ma treéé art. 77 ust. 1 Konstytueji RP, zgodnie z ktora odpowiedzialnosé za niezgodne z prawem dziaiania organow Wiadzy publicznej nie Wymaga zawinienia spraW_oy_szkody. Te reguie przejai przepis art. 417 k.c., ktory rowniez uniezaleznia od Winy Wiadz publicznych przypisanie im obowiazku naprawienia szkody. Jezeli niezgodne z prawem Wykonywanie Wiadzy publioznej Wyrzadziio uszczerbek W dobraoh hosobistych, nie jest konieczne ustaienie Winy podmiotu,'d1a przypisania mu odpowiedzialnosci na podstawie art. 417 W 6 nie spełniało to wymogów przewidzianych W art. 248 §2 k.k.w. (Wg stanu prawnego sprzed 6 grudnia 2009r.). Sąd Okręgowy dając wiarę powodowi, iż od 2001r. przebywał W przeludnionych celach, nie ustalił czy W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek jakiego wymaga art. 248 k.k.w. pozwalający na umieszczenie powoda W celi, W której powierzchnia na jedną osobę była mniej sza niż 3m2, nie ustalił też czy powód przez cały czas przebywał W przeludnionej celi, czy też były to często występujące, alenie ciągłe okresy. Powołanie się na fakt występowania W zakładach karnych okresowego przeludnienia bez wskazania przyczyn tego stanu rzeczy nie stanowi dostatecznej przesłanki usprawiediiwiającej Wi oparciu art. 248 k.k.w. odstępstwo od normy powierzchni przewidzianej W art. 110§2 k.k.w. Nadto istotne jest czy były to umieszczenia jedynie na czas określony, czy też miało to charakter stały' Już same długotrwałe odstępstwa od standardu określonego W art. l10§2 k.k.w. mogą naruszać dobra osobiste osadzonego, bowiem łączy się to także z innymi niepożądanymi następstwami W postaci braku możliwości uzyskania pożądanej resocjalizacji, stanowi źródło konfliktów pomiędzy pozbawionymi wolności, pozbawia ich intymności, może wreszcie negatywnie oddziaływać na stan zdrowia. Na Skarbie Państwa ciąży obowiązek zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności wynikający m.in. z art. 10 ust. 1 międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudn_ia 1996r. (Dz. U._ 1977 Nr 38_poz. 167 i' 168) oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 grudnia 195 Or. (Dz. U.l993 Nr 61 poz. 284 `zezm.). .Tak stwierdził SN W wyroku Z 2 pażdziernika 2007 r. (II CSK 269/07, LEX nr 315849), stosownie do treści art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede Wszystkim tam, gdzie państwo działa W ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których Wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Przy określeniu zasady odpowiedzialności podstawowe znaczenie ma treść art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą odpowiedzialność za niezgodne z prawem działania organów władzy publicznej nie wymaga zawinienia spraW_cy_szkody. Tę regułę przejął przepis art. 417 k.c., który również uniezależnia od winy władz publicznych przypisanie im obowiązku naprawienia szkody. Jeżeli niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej wyrządziło uszczerbek W dobrach hosobistych, nie jest konieczne ustalenie winy podmiotu, dla przypisania mu odpowiedzialności na podstawie art. 417 W --- STRONA 7 --- 7 ZW. Z art. 448 k.c. Przeciwne stanowisko, uwzgledniajaoe przesianke Winy, nie zapewnia minimalnego standardu ochrony okreslonego W art. 77 ust. I Konstytucji RP, ktory Wskazuje jedynie przestanke bezprawnosei i nie roznicuje postaci szkody (tak Adam Olejniozak Komentarz do art. 417 k.o. LEX , por. A. Smieja W System Prawa Prywatnego torn 6 prawo zobowiazafi C. H. Beck Warszawa 2009 str. 709710). Uzaieiniajac zasadzenie zadoséuczynienia od przesianki Winy Sad Okregowy naruszyl art. 448 k.o. W zw. z art. 417 k.c. Vfbrew pogladowij Sadu Olcregowego nie zwalnia pozwanego od odpowiedzialnosci za Wykonywanie pozbawienia Wolnoéoi W przeiudnionych celach podnoszony przez niego brak rnozliwosci dochowania ustawowych Warunkow. Odpowiedzialnosé ta oparta jest bowiem na art. 417 § 1 k.o., takze W brzmieniu sprzed 1 Wrzesnia 2004 r. (por. I ACA 284/09 Wyrok S. Apelacyjnego W Katowicaoh Lex 111" 563072). Odrnienne stanowisko Sadu Okregowego nie zasltuguje na aprobate. Za jedynie ozesciowo zasadny naleiy uznaé zarzut naruszenia art. 6 k.c. W ZW. z art. 24 k.c. Powéd juz W pozwie Wskazai jako podstawe faktyezna roszczenia nie tylko naruszenie norm k.1<.W. W zakresie powierzchni przypadajacej na jednego skazanego, ale rowniez brak cieptej Wody, srodkow czystosci, brak dostepu swiezego powietrza, brak zajeé kulturalnych i te okolioznosci powinien byi udowodnié, co siusznie zauwazyi Sad Okregowy. Powod nie zgiosii na te okolioznosé W postepowaniu przed Sadem pierwszej instanoji Zadnych Wnioskow dowodowych, ani nie Wykazai tego W swoich zeznaniach, choé zostai pouozony przez Sad 0 ciezarze dowodu. W swietle utrwalonego orzecznictwa na powodzie spoozywat cieiar uwodnienia, Ze odbywai kare pozbawienia Wolnosoi W Warunkach przeludnienia, W oelach, W ktoryoh na skazanego przypadato mniej niZ 31112 przy nieodpowiednioh Warunkach bytowych i sanitarnych; na pozwanym natomiast, Ze Warunki W zakiadzie karnym odpowiadaiy obowiazujaoym normom i Ze nie dosz1o do naruszenia dobr osobistyoh powoda (por. Wyrok SN z dnia 28 lutego 20071". V CSK 431/06 OSNC 2008/1/13). W tym zakresie zarzut naruszenia art. 6 k.o. jest niezasadny. Sad Okregowy naruszyl natomiast powyiszy przepis W stwierdzajac, i2 powod nie Wykazai, aby doszlo do naruszenia normy art. 141a k.k.W. przy odmowie udzielenia zgody na Wyjazd na pogrzeb ojca. W swietle art. 141 a k.k.W. oraz art. 4 §1 k.k.W. odmowa udzieienia takiej zgody rnoze byé rowniez rozpatrywana pod katem naruszenia godnosci osobistej skazanego. Ciezar dowodu, i2 odmowa ta nie byia bezprawna spoczywal napozwanym, a nie na powodzie. Za zasadny Sad Apeiacyjny uznai zawarty W apeiaoji zarzut naruszenia przepisow postepowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodow Wskazanyoh 7 zw. z art. 448 k.c. Przeciwne stanowisko, uwzględniające przesłankę winy, nie zapewnia minimalnego standardu ochrony określonego W art. 77 ust. l Konstytucji RP, który wskazuje jedynie przesłankę bezprawności i nie różnicuje postaci szkody (tak Adam Olejniczak Komentarz do art. 417 k.c. LEX , por. A. Śmieja W System Prawa Prywatnego tom 6 prawo zobowiązań C. H. Beck Warszawa 2009 str. 709-710). Uzależniając zasądzenie zadośćuczynienia od przesłanki winy Sąd Okręgowy naruszył art. 448 k.c. W zw. z art. 417 k.c. Vifbrew poglądowij Sądu Okręgowego nie zwalnia pozwanego od odpowiedzialności za wykonywanie pozbawienia Wolności W przeludnionych celach podnoszony przez niego brak możliwości dochowania ustawowych Warunków. Odpowiedzialność ta oparta jest bowiem na art. 417 § 1 k.c., także W brzmieniu sprzed 1 września 2004 r. (por. I ACA 284/09 Wyrok S. Apelacyjnego W Katowicach Lex nr 563072). Odmienne stanowisko Sądu Okręgowego nie zasługuje na aprobatę. Za jedynie częściowo zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 6 kc. W zw. z art. 24 k.c. Powód już W pozwie wskazał jako podstawę faktyczną roszczenia nie tylko naruszenie norm k.k.W. W zakresie powierzcłmi przypadającej na jednego skazanego, ale również brak ciepłej wody, środków czystości, brak dostępu świeżego powietrza, brak zajęć kulturalnych i te okoliczności powinien był udowodnić, co słusznie zauważył Sąd Okręgowy. Powód nie zgłosił na tę okoliczność W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji żadnych Wniosków dowodowych, ani nie wykazał tego W swoich zeznaniach, choć został pouczony przez Sąd o ciężarze dowodu. W świetle utrwalonego orzecznictwa na powodzie spoczywał ciężar uwodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności W Warunkach przeludnienia, W celach, W których na skazanego prz-ypadało mniej niż 3m2 przy nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych; na pozwanym natomiast, że warunki W zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda (por. wyrok SN z dnia 28 lutego 2007r. V CSK 431/06 OSNC 2008/ 1/ 13). W tym zakresie zarzut naruszenia art. 6 k.c. jest niezasadny. Sąd Okręgowy naruszył natomiast powyższy przepis W stwierdzając, iż powód nie wykazał, aby doszło do naruszenia nonny art. 141a k.k.W. przy odmowie udzielenia zgody na wyjazd na pogrzeb ojca. W świetle art. 141 a k.k.W. oraz art. 4 §l k.k.w. odmowa udzielenia takiej zgody może być również rozpatrywana pod kątem naruszenia godności osobistej skazanego. Ciężar dowodu, iż odmowa ta nie była bezprawne spoczywał na pozwanym, a nie na powodzie. Za zasadny Sąd Apelacyjny uznał zawarty W apelacji zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wskazanych --- STRONA 8 --- 8 W pozwie. Powod Wnosii W nim o przeprowadzenie dowodu z dokumentow znajdujaoyoh sie W rejestrach AS W., AS L., AS K., ZK Ch. AS W., AS B. ZK. W., ZK D., ZK R2. — raportow dziennyoh i noon)./oh dotyczacych stanu osobowego W celach mieszkalnych, znajdujaoych sie W administraeji WW. jednostek. Sad nie WBZW€1i powoda do sprecyzowania tezy dowodowej, pominai ten Wniosek dowodowy nie odnoszao sie W ogole do tej kwestii, a jednoczesnie uznat, iz Warunki W jaldch przebywat powod byiy na tyle nieuciailiwe, 2e nie uzasadnialy zasadzenia zadoééuozynienia. Niewatpliwie Wniosek ten miai na celu Wykazanie Warunkow W jakich faktycznie odbywai kare pozbawienia Wolnosci, a jego pominieoia naruszaio art. 217§2 k.p.c., bowiem ograniczaj ac postepowanie dowodowe do przeprowadzenia dowodu z przeshlchania powoda jako strony Sad nie Wyjasnii Wszystkich istotnych do rozpoznania sprawy okolicznosci, przede Wszystkim kwestii czy zaohodzit szczegolnie uzasadniony przypadek umieszczenia powoda W celi nie speiniajacej norm powierzehni, jak i czy czas jego pobytu W takiej eeii byt kazdorazowo ograniozony czy tez by} to stan oiagly. Pozostaie zarzuty apeiacji sa niezasadne. Wbrew twierdzeniom apeiacji przeprowadzone dotychczas dowody nie daiy podstaw do stwierdzenia, 2':e nie byio Wiasoiwego ogrzewania W celaoh, nie bylo zgodnych z Wymogami toalet ozy' moziiwosci wypoozynku nocnego. Powod nie powoiywai Wozesniej takiej podstawy powodztwa. Nie Wynika to, ani Z okolioznosci przytoczonych na uzasadnienie pozwu ani z zeznafi powoda, W tym zakresie zarzut biedu W ustaleniach faktaoh jest nieuzasadniony. Co do zarzutu ograniczenia postepowania dowodowego do przesluchariia powoda, to nalezy stwierdzié, iz W swietle art. 302§1 k.p.c. Sad mote ograniczyé dowod z przesiuchania stron do przesiuchania jednej strony z. przyczyn natury faktyoznej lub prawnej, ale przyczyny tego ograniczenia powinny znaleéé Wyraz W uzasadnieniu Wyroku. Przesluchanie aktualnych reprezentantow Skarbu Pafistwa W niniej szej sprawie niewatpliwie jest uzaleznione od tego ozy mega mieé Wiedze zwiazana z pobytem powoda W jednostkach penitenoj arnych W okresie objetym niniej szym pozwem, jednakze Sad Okregowy W ogole nie odniosi sie do tej kwestii. Zarzut nieprzeprowadzenia przeziSad Okregowy postepowania dowodowego z urzedu nie zasiuguje na uwzgiednienie, nie Wykazano bowiem aby zachodzity 4 Wyjatkowe okoiioznoéci. Sad mote Wprawdzie W swietle art. 232 k.p.c. dopusoié dowod niewskazany przez strone, jednakie dziaianie sadu z urzedu i przeprowadzenie dowodu niewskazanego przez strone jest po uchyleniu art. 3 § 2 dopuszczalne tylko W Wyj atkowych sytuacjach procesowyoh oraz musi Wypiywaé z opartego na zobiektywizowanej ocenie przekonania o koniecznosci jego przeprowadzenia (Wyrok SN Z dnia 9 Wrzesnia 1998 r., II 8 w pozwie. Powód wnosił W nim o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w rejestrach AŚ W., AŚ L., AŚ K., ZK Ch. AS W., AŚ B. ZK. W., ZK D., ZK Rz. - raportów dziennych i nocnych dotyczących stanu osobowego W celach mieszkalnych, znajdujących się w administracji ww. jednostek. Sad nie wezwał powoda do sprecyzowania tezy dowodowej, pominął ten wniosek dowodowy nie odnosząc się w ogóle do tej kwestii, a jednocześnie uznał, iż warunki W jakich przebywał powód były na tyle nieuciążliwe, że nie uzasadniały zasądzenia zadośćuczynienia. Niewątpliwie wniosek ten miał na celu wykazanie warunków w jakich faktycznie odbywał karę pozbawienia wolności, a jego pominięcia naruszało art. 2l7§2 k.p.c., bowiem ograníczaj ac postępowanie dowodowe do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania powoda jako strony Sad nie wyjaśnił wszystkich istotnych do rozpoznania sprawy okoliczności, przede wszystkim kwestii czy zachodził szczególnie uzasadniony przypadek umieszczenia powoda w celi nie spełniajacej norm powierzchni, jak i czy czas jego pobytu w takiej celi był każdorazowo ograniczony czy też był to stan ciągły. Pozostałe zarzuty apelacji są niezasadne. Wbrew twierdzeniom apelacji przeprowadzone dotychczas dowody nie dały podstaw do stwierdzenia, ze nie było właściwego ogrzewania w celach, nie było zgodnych z wymogami toalet czy mozliwości wypoczynku nocnego. Powód nie powoływał wcześniej takiej podstawy powództwa. Nie wynika to, ani z okoliczności przytoczonych na uzasadnienie pozwu ani z zeznań powoda, w tym zakresie zarzut błędu w ustaleniach faktach jest nieuzasadniony. Co do zarzutu ograniczenia postępowania dowodowego do przesłuchania powoda, to nalezy stwierdzić, iż w świetle art. 302§l k.p.c. Sąd może ograniczyć dowód z przesłuchania stron do przesłuchania jednej strony z. przyczyn natury faktycznej lub prawnej, ale przyczyny tego ograniczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu wyroku. Przesłuchanie aktualnych reprezentantów Skarbu Państwa W niniejszej sprawie niewątpliwie jest uzależnione od tego czy mogą mieć wiedzę związaną z pobytem powoda w jednostkach penitencj arnych W okresie objętym niniejszym pozwem, jednakże Sad Okręgowy w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Zarzut nieprzeprowadzenia przezSąd Okręgowy postępowania dowodowego z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazano bowiem aby zachodziły , wyjątkowe okoliczności. Sad może wprawdzie W świetle art. 232 k.p.c. dopuścić dowód niewskazany przez stronę, jednakże działanie sądu z urzędu i przeprowadzenie dowodu niewskazanego przez stronę jest po uchyleniu art. 3 § 2 dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych oraz musi wypływać z opartego na zobiektywizowanej ocenie przekonania o konieczności jego przeprowadzenia (wyrok SN z dnia 9 września 1998 r., II --- STRONA 9 --- 9 UKN 182/98, OSNP 1999, nr 17, poz. 556). W niniejszej sprawie istnienia takich szczegolnych okolicznosci nie Wykazano. Nalezy rowniez odniesé sie do zarzutu przedawnienia roszozenia podniesionego przez strone pozwana. Zgodnie Z utrwalonyrn W orzecznictwie jak i doktrynie pogladem same dobra osobiste, jak i roszczenia niemajatkowe Z nich Wywodzone nie ulegaja przedawnieniu. Odmiennie natomiast roszczenia majatkowe. Zaréwno roszczenia o odszkodowanie jak i o zadoééuczynienie podlegaja przedawnieniu. Realizacja tych roszczefi nastepuje na podstawie zasad przyjetych W dziale VI Kodeksu oywilnego Czyny niedozwolone, do ktorych odsyia art. 24 §1 i 2 k.o. Przepisy tego dzialu przewiduja W art. 442‘ k.c. odmienny niZ Wynikajacy z art. 118 k.o. termin przedawnienia roszczefi. Przepis ten ma zastosowanie nie tylko do szkody majatkowej, aie rowniez szkody niemajatkowej jaka jest krz}/Wda (por. System Prawa Prywatnego Tom 6 Prawo zobowiazafi  ozesé ogolna C. H. Beck Warszawa 2009 str. 668). Roszczenie o" zadoséuczynienie z tytuiu naruszenia dobr osobistych podlega przedawnieniu W terminach okreslonych W art. 442‘ k.c. (tak tei A. Szpunar W ,,Ochr'ona dobr osobistych” Warszawa 1979 str. 179 oraz 193). Niewatpliwie ,,bezpraWny czyn” o jaki mowa W art. 24 k.c. to rowniez ozyn niedozwolony W szeroko pojetym tego siowa znaczeniu. Sad Apelacyjny nie podziela pogladu Wyrazonego W uzasadnieniu zaskarzonego orzeczenia, i2 do przedawnienia tego typu roszczefi ma zastosowanie termin dziesiecioletni przewidziany W art. 118 k.o. Jednakze przewidziany W § 1 art. 4421 k.c. trzyletni termin przedawnienia rozpoczyna swoj bieg dopiero od daty ustania stanu naruszenia bedaoego irodiem szkody (por. orz. SN z 29 Wrzesnia 1973r. II CR 439/73 OSPIKA 1974/6/125). Jezeli zatem powod nieprzerwanie przebywa W jednostkaoh penitencjarnych W Warunkach naruszaj aoyoh jego dobra osobiste, to przedawnienie to do dnia Wniesienia pozwu nie nastapiio. Iednakze przyjecie przez Sad Okregowy, i2 dhlgotrwaie przeludnienie nie jest Wystarczajaca przesianka do zasadzenia zadoséuozynienia, a brak Winy poszczegélnych jednostek penitencjarnych Wyiaoza moziiwosé zasadzenia zadoséuczynienia uzasadnia twierdzenie, i2 Sad ten nie rozpoznai istoty sprawy, co uzasadnia uchylenie Wyroku do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad Okregowy rozwazy kwestie reprezentacji Skarbu Pafistwa W éwietle art. 67 §2 1<.p.c. Wzywajao Wiaéoiwe jednostki do udziaiu W postepowaniu. Nadto rozpozna Wnioski dowodowe zgioszone W pozwie, jak 'i W postepowaniu apelaoyjnym pod katem okolicznosci istotnych dla rozpoznania Zadania zadoséuczynienia, majac na uwadze prawidiowy ciezar dowodu. 9 UKN 182/98, OSNP 1999, nr 17, poz. 556). W niniejszej sprawie istnienia takich szczególnych okoliczności nie wykazano. Należy również odnieść się do zarzutu przedawnienia roszczenia podniesionego przez stronę pozwaną. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie jak i doktrynie poglądern same dobra osobiste, jak i roszczenia niemajątkowe z nich wywodzone nie ulegają przedawnieniu. Odmiennie natomiast roszczenia majątkowe. Zarówno roszczenia o odszkodowanie jak i o zadośćuczynienie podlegają przedawnieniu. Realizacja tych roszczeń następuje na podstawie zasad przyjętych W dziale VI Kodeksu cywilnego Czyny niedozwolone, do których odsyła art. 24 §l i 2 k.c. Przepisy tego działu przewidują w art. 4421 k.c. odmienny niż wynikający z art. l18 k.c. termin przedawnienia roszczeń. Przepis ten ma zastosowanie nie tylko do szkody majątkowej, ale również szkody niemajątkowej jaką jest krzywda (por. System Prawa Prywatnego Tom 6 Prawo zobowiązań - część ogólna C. H. Beck Warszawa 2009 str. 668). Roszczenie o' zadośćuczynienie z tytulu naruszenia dóbr osobistych podlega przedawnieniu w terminach określonych w art. 4421 k.c. (tak też A. Szpunar w „Ochrona dóbr osobistych” Warszawa 1979 str. 179 oraz 193). Niewątpliwie „bezprawny czyn” o jaki mowa w art. 24 k.c. to również czyn niedozwolony W szeroko pojętym tego słowa znaczeniu. Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iz do przedawnienia tego typu roszczeń ma zastosowanie termin dziesięcioletni przewidziany w art. 118 k.c. Jednakże przewidziany w § l art. 4421 k.c. trzyletni termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg dopiero od daty ustania stanu naruszenia będącego źródłem szkody (por. orz. SN z 29 września 1973r. H CR 439/73 OSPIKA 1974/6/125). Jeżeli zatem powód nieprzerwanie przebywa W jednostkach penitencjarnych W warunkach naruszających jego dobra osobiste, to przedawnienie to do dnia wniesienia pozwu nie nastąpiło. Jednakże przyjęcie przez Sąd Okręgowy, iż długotrwałe przeludnienie nie jest wystarczającą przesłanką do zasądzenia zadośćuczynienia, a brak winy poszczególnych jednostek penitencjarnych wyłącza możliwość zasądzenia zadośćuczynienia uzasadnia twierdzenie, iż Sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy, co uzasadnia uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy rozważy kwestię reprezentacji Skarbu Państwa W świetle art. 67 §2 k.p.c. wzywając- właściwe jednostki do udziału W postępowaniu. Nadto roz-pozna wnioski dowodowe zgłoszone w pozwie, jaki W postępowaniu apelacyjnym pod kątem okoliczności istotnych dla rozpoznania żądania zadośćuczynienia, mając na uwadze prawidłowy ciężar dowodu. --- STRONA 10 --- 10 Majac na uwadze powyzsze Sad Apelacyjny orzeki na podstawie art. 386 §4 1<.p.c. oraz art. 108§2 k.p.c. Za zgodnoééz or}/ginaiemi it:ss§1<r"oa _ m_ 10 Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 386 §4 k.p.c. oraz art. l08§2 k.p.c. Za zgodnośćz orygínalemi ii-:ss§1<i'os _ Ü,