Postanowienie VI AC2 983/10

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI AC2 983/10 * W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lipca 2011 r. Sad Apelabyjny w Warszawie VI Wydzial Cywilny w skiadzie: Przewodniczqcy  Sgdzia SA  Anna Orlowska Sgdzia SA  Krzysztof Tucharz (S[Jl‘.) Sqdzia SA — Urszula Wierciflska Protokolantz — sekr. sqdowy Ewelina Murawska po rozpoznaniu W dniu 7 lipca 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa M. J. _ ' przeciwko Skarbowi Paflstwa  Centralnemu Zarzqdowi Shxiby Wigziennej w W. 0 odszkodowanie na skutek apelacji powoda 0d wyroku Sqdu Okrqgowego W Warszawie z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt III C 88/10 I. zmienia czgéciowo postanowienie 0 kosztach, zawarte w punkcie drugim zaskarionego wyroku, W ten sposfib, ie obniia kwots; 3 600 (trzy tysiqce szeééset) zlotych do kwoty 600 (szeééset) zlotych i nie obciqia powoda obowiqzkiem zwrotu pozwanemu pozostalej czqéci tych kosztéw, II. oddala apelacjq W pozostalej czqéci, x III. nie obciqia powoda obowiqzkiem zwrotu pozwanemu kosztéw postgpowania apelacyjnego. MSIC Wyr.1 Wyruk Sqdu odwolawczego Sygn. akt VI ACa 983/10 * W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Anna Orłowska Sędzia SA - Krzysztof Tucharz (spr.) Sędzia SA - Urszula Wiercińska Protokolantz - sekr. sądowy Ewelina Murawska po rozpoznaniu W dniu 7 lipca 2011 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. J. _ ' przeciwko Skarbowi Państwa - Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej W W. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Warszawie z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt III C 88/10 I. zmienia częściowo postanowienie o kosztach, zawarte W punkcie drugim zaskarżonego wyroku, W ten sposób, że obniża kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych do kwoty 600 (sześćset) złotych i nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu pozostałej części tych kosztów, II. oddala apelację W pozostałej części, x III. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów postępowania apelacyjnego. MSIC Wyr.-1 Wyrok Sądu odwoławczego --- STRONA 2 --- 2 UZASADNIENIE _ Wyrokiem Z dnia 13 maja 2010 r. Sa,d Okreggowy W Warszawie 0dda.1iI powédztwo M. J. 0 zasqdzenie od Skarbu Pafistwa — Centralnego Zarzqdu Skuzby Wie;ziermej W W. kwoty 100.000 zk tytulem zadoééuczynienia za zngcanie sin; psychiczne, cierpienia fizyczne i moralne oraz Iamanie praw czlowieka. podczas pobytu powoda W Zakladzie Karnym W Sz. Jednoczeénie Sqd obciqzyk powoda obowiqzkiem zwrotu stronie ‘przeciwnej kosztéw zastgpstwa procesowego W wys0k0s'.ci 3.600 Z1. ' Sqd ustalil, Ze powéd M. J. przebywai, od 1988 r. z przerwami, W szeregu jednostek penitencjarnych odbywajqc tam kary pozbawienia Wolnoéci na podstawie prawomocnych orzeczefi sgdowych. W lipcu 2009 r. podczas pobytu W Zaldadzie Kamym W S. mial wykonanq, gastroskopiq, ktéra nie wykazala u niego czynnej choroby Wrzodowej. W okresie0d 15 paidziernika 2009 r. do 17 lutego 2010 r. by} osadzony W Zakladzie Karnym W Sz. Uskarial sir; tam na dolegliwoéci dyspeptyczne oraz béle glowy. Otrzymywalt leki osianiajqce éluzéwke; Zcflqdka oraz preparaty przeciwbélowe. Leczono go réwniez na nadciénienie. Szkodliwy Wpkyw na stwierdzone u powoda schorzenia mial fakt palenia przez niego papieroséw. Opierajqc sic; na pisemnej informacji kierownika ZOZu W Zakladzie Karnym W S2. dotyczgcej éwczesnego stanu zdrowia powoda oraz sposobéw jego leczenia jak réwniez czegéciowo na zeznaniach tej strony Sgd uznai, Ze nie dopuszczono sic; W W/W jednostce penitencj arnej zaniedbafi zwigzanych z udzielaniem osadzonemu niezbegdnej pomocy lekarskiej.  Sqd wskazai, Ze powéd domagal sic; zasa_,dzenia na jego rzecz zadoééuczynienia pieniqznego, jako rekompensaty Z tytuhl naruszenia przez 2 UZASADNIENIE _ Wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo M. J. o zasądzenie od Skarbu Państwa - Centralnego Zarządu Służby Więziennej W W. kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za znęcanie się psychiczne, cierpienia fizyczne i moralne oraz łamanie praw człowieka podczas pobytu powoda W Zakładzie Karnym w Sz. Jednocześnie Sąd obciążył powoda obowiązkiem zwrotu stronie przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł. ' Sąd ustalił, że powód M. J. przebywał, od 1988 r. z przerwami, w szeregu jednostek penitencjarnych odbywając tam kary pozbawienia wolności na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych. W lipcu 2009 r. podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S. miał wykonaną gastroskopię, która nie wykazała u niego czynnej choroby wrzodowej. W okresieod 15 października 2009 r. do 17 lutego 2010 r. był osadzony w Zakładzie Karnym w Sz. Uskarżał się tarn na dolegliwości dyspeptyczne oraz bóle głowy. Otrzymywał leki osłaniające śluzówkę żołądka oraz preparaty przeciwbólowe. Leczono go równiez na nadciśni_enie. Szkodliwy wpływ na stwierdzone u powoda schorzenia miał fakt palenia przez niego papierosów. Opierając się na pisemnej informacji kierownika ZOZ-u W Zakładzie Karnym w Sz. dotyczącej ówczesnego stanu zdrowia powoda oraz sposobów jego leczenia jak równiez częściowo na zeznaniach tej strony Sąd uznał, ze nie dopuszczono się w w/W jednostce penitencj arnej zaniedbań związanych z udzielaniem osadzonemu niezbędnej pomocy lekarskiej. - Sąd wskazał, ze powód domagał się zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia pieniężnego, jako rekompensaty z tytułu naruszenia przez --- STRONA 3 --- 3 Zaldad Kamy W Sz. jego dobr osobistych (art. 24 § 1 zd. 3 k.o. W zw. z art. 448 k.c.). Warunkiem przyznania takiego éwiadczenia musi byé Idopuszczenie sis; przez pozwanego naruszenia takich dobr oraz przypisaniem naruszycielowi Winy choéby W najlzejszej postaoi. Poza tym przy dokonywaniu oceny — czy rzeczywiécie mialo miejsce naruszenie dobr osobistych nalezy stosowaé kryteria natury obiektywnej a nie kierowaé sic; subiektywoymi odczuciami osoby Wystopujacej 0 przyznanie ochrony. Odnoszac powyisze uwagi do ustalonego W sprawie stanu faktycznego Sad Wskazal, Ze powod nie udowodnfl, i2 zostaly naruszone W czasie jego pobytu_ W jednostkach penitencjarnych takie dobra osobista jak: godnoéé czy zdrowie. _ Jako niewiarygodne Sad oceni} twierdzenia powoda, Ze cierpiai on na chorobe; Wrzodowa, ktora Wymagaia leczenia i przygotowywania mu odpowiednioh posilkow, czego mu odmowiono. Jako ca11<owicie goloslowne nalezalo tea. potraktowaé zarzuty o rzekomym szykanowaniu powoda przez pracownikow zaleladow karnyoh i Wspfflosadzonych. Z powyzszych Wzglodow powodztwo zostaio oddalone a o kosztach postopowania Sad orzekl na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Zdaniem Sadu, powod, jaklo strona przegrywajaca spor, powinien zwrocié pozwanemu koszty zastegpstwa procesowego (3.600 21) gdyz obecnie przebywa on na wolnoéci i posiada mozliwoéci zarobkowe i brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 102 k.p.c.  W zloionej od tego wyroku apelacji powod zarzucii: 3 Zakład Karny w Sz. jego dóbr osobistych (art. 24 § 1 zd. 3 k.c. W zw. z art. 448 k.c.). Warunkiem przyznania takiego świadczenia musi być .dopuszczenie się przez pozwanego naruszenia takich dóbr oraz przypisaniem naruszycielowi winy choćby w najlżejszej postaci. Poza tym przy dokonywaniu oceny - czy rzeczywiście miało miejsce naruszenie dóbr osobistych należy stosować kryteria natury obiektywnej a nie kierować się subiektywnymi odczuciami osoby występującej o przyznanie ochrony. Odnosząc powyższe uwagi do ustalonego w sprawie stanu faktycznego Sąd wskazał, że powód nie udowodnił, iż zostały naruszone W czasie jego pobytu W jednostkach penitencjarnych takie dobra osobista jak: godność czy zdrowie. _ Jako niewiarygodne Sąd ocenił twierdzenia powoda, że cierpiał on na chorobę wrzodowa, która wymagała leczenia i przygotowywania mu odpowiednich posiłków, czego mu odmówiono. Jako całkowicie gołosłowne należało też potraktować zarzuty o rzekomym szykanowaniu powoda przez pracowników zakładów karnych i współosadzonych. Z powyższych względów powództwo zostało oddalone a o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Zdaniem Sądu, powód, jaklo strona przegrywająca spór, powinien zwrócić pozwanemu koszty zastępstwa procesowego (3.600 zł) gdyż obecnie przebywa on na wolności i posiada mozliwości zarobkowe i brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 102 k.p.c. - W złożonej od tego wyroku apelacji powód zarzucił: --- STRONA 4 --- 4  sprzecznoéé Wyroku z treécia zebranego W sprawie materiahl, W szczegolnoéci przez przyjegcie, Ze pomimo ustalenia, i2 dobra osobiste powoda zosta1y naruszone powédztwo ulegio oddaleniu,  zasadzenie od powoda kosztow zastopstwa procesowego pomimo Wczeéniejszego zwolnienia go odd obowiazku ponoszenia kosztow sadowych W sprawie. Wskazujac na powyzsze zarzuty powod domagal siq zmiany zaskarzonego Wyroku poprzez uwzglodnienie powodztwa W ca%oéci, a jako ewentualny zgkosil wniosek 0 uchylenie przedmiotowego orzeozenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Sad Apelacyj ny zwaiyl, co nastgpuje: Apelacja powoda skierowana przeciwko oddaleniu dochodzoncgo roszczenia nie moie odnieéé zamierzonych skutkow prawnych. Wbrew twierdzeniom skarzacego — z uzasadnienia zaskarzonego Wyroku nie wynika bynajmniej, ze Sad O1<n=;goWy ustalik fakt naruszenia dobr osobistych powoda W trakcie jego pobytu W roznych jednostkach penitenoj arnych, W tym rowniei W Zakladzie Karnym W Sz. Sad podlcreélii, Ze negatywny odbior przez powoda pewnych zaohwoafi ze strony innych osob, z ktérymi mial 011 styoznoéé W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci nie mote stanowié Wystarczajacej przes1anl<i do przyj ocia, Ze dosz1o do naruszenia jego dobr osobistych. Poniewai jednak Sad I instancji opari swoje ustalenia, odnoénie prawidlowoslci leczenia powoda jedynie na notatce sporzadzonej przez kierownika ZOZ Zakladu Kamego W Sz. (k. 44), ktéra jest dokumentem prywatnym i zaniechal zbadania dokumentacji lekarskiej osadzonego Sad Apelacyjny, ktorego rola polega na ponownym 1'02poznaniu sprawy zazadal przedstawienia mu ksiazki zdrowia powoda. 4 - sprzeczność wyroku z treścią zebranego W sprawie materiału, W szczególności przez przyjęcie, że pomimo ustalenia, iż dobra osobiste powoda zostały naruszone powództwo uległo oddaleniu, - zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego pomimo wcześniejszego zwolnienia go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych W sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa W całości, a jako ewentualny zgłosił wniosek 0 uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda skierowana przeciwko oddaleniu dochodzonego roszczenia nie może odnieść zamierzonych skutków prawnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego - z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bynajmniej, że Sąd Okręgowy ustalił fakt naruszenia dóbr osobistych powoda W trakcie jego pobytu w różnych jednostkach penitencj arnych, W tym również w Zakładzie Karnym W Sz. Sąd podkreślił, że negatywny odbiór przez powoda pewnych zachwoań ze strony innych osób, z którymi miał on styczność W czasie odbywania kary pozbawienia. wolności nie może stanowić wystarczającej przesłanki do przyjęcia, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Ponieważ jednak Sąd I instancji oparł swoje ustalenia, odnośnie prawidłowości leczenia powoda jedynie na notatce sporządzonej przez kierownika ZOZ Zakładu Karnego W Sz. (k. 44), która jest dokumentem prywatnym i zaniechał zbadania dokumentacji lekarskiej osadzone-go Sąd Apelacyjny, którego rola polega na ponownym roz-poznaniu sprawy zażądał przedstawienia mu książki zdrowia powoda. --- STRONA 5 --- 5 Z zapis6W dotyczacyoh badafi lekarskich M. .1. (k. 113 a.s.) wynika, Ze Wykonane u niego W dniu 8 lipca 2009 r. W Szpitalu (...) W S. badanie endoskopowe gomego odcinka przewodu pokarmowego nie Wykazalo istnienia choroby Wrzodowej. W okresie, gdy powéd trafi1 do Zaldadu Karnego W Sz. zg1asza1 sio oémiokrotnie do Ambulatorium Zaldadu Karnego z roznymi doiegliwoéciami i kazdorazowo otrzymywal od Iekarza Wioziennego stosowna pomoc. Po przyjociu skarzacego do tej jednostki Wykonano u niego badanie radiologiczne oraz badania sanitarne (listopad 2009 r.). _ Brak jest zatem podstaw do zanegowania stanowiska Sadu Okrogowego o Wiaéciwym postegpowaniu s1u2b medycznyoh W zakresie dbaloéoi o naleiyty stan zdrowia osadzonego M. .1. Na peina akoeptacjo zaslruguja r6WnieZ rozwazania Sadu I instancji odnoénie niewykazania przez powoda faktu naruszenia jakiché innych jego dobr osobistych. Jeieli zaé chodzi o rozstrzygniocie dotyozaoe orzeczenia o kosztaoh procesu to Wprawdzie nie ma znaczenia podnoszona W apelacji okolicznoéé, Ze powod zostal zwolniony W caloéci od obowiazku ponoszenia kosztow sadowych (k. 9 a.s.), gdyz zgodnie z treécia art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 0 kosztach sadowych W sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) — zwolnienie od kosztow sadowych nie zwalnia strony od obowiazku zwrotu kosztow procesu przeciwnikowi, tym niemniej zachodzfly W sprawie przes1anki do zastosowania przepisu art. 102 k.p.c. poprzez oboiaienie skarfzacego jedynie czoécia naleznych stronie pozwanej kosztow zastopstwa procesowego (tj. 1/6 Z 3.600 Z1) i nieobciaienie powoda kosztami postegpowania apelacyjnego, ktérych podstawa zasadzenia m6g1 byé przepis art. 100 ad. 2 k.p.c. 5 Z zapisów' dotyczących badań lekarskich M. J. (k. 113 a.s.) wynika, że wykonane u niego W dniu 8 lipca 2009 r. W Szpitalu (...) W S. badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego nie wykazało istnienia choroby wrzodowej. W okresie, gdy powód trafił do Zakładu Karnego w Sz. żgłaszał się ośmiokrotnie do Ambulatorium Zakładu Karnego z różnymi doiegliwościami i każdorazowo otrzymywał od lekarza więziennego stosowną pomoc. Po przyjęciu skarżącego do tej jednostki wykonano u niego badanie radiologiczne oraz badania sanitarne (listopad 2009 r.). _ Brak jest zatem podstaw do zanegowania stanowiska Sądu Okręgowego o właściwym postępowaniu służb medycznych w zakresie dbałości o należyty stan zdrowia osadzonego M. .T_ Na pełną akceptację zasługują również rozważania Sądu I instancji odnośnie niewykazania przez powoda faktu naruszenia jakichś innych jego dóbr osobistych. Jeżeli zaś chodzi o rozstrzygnięcie dotyczące orzeczenia o kosztach procesu to wprawdzie nie ma znaczenia podnoszona W apelacji okoliczność, że powód został zwolniony w całości od obowiązku 'ponoszenia kosztów sądowych (k. 9 a.s.), gdyż zgodnie z treścią art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 0 kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) - zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, tym niemniej zachodziły W sprawie przesłanki do zastosowania przepisu art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie skarżącego jedynie częścią należnych stronie pozwanej kosztów zastępstwa procesowego (tj. 1/6 z 3.600 zł) i nieobciążenie powoda kosztami postępowania apelacyjnego, których podstawą zasądzenia mógł być przepis art. 100 zd. 2 k.p.c. --- STRONA 6 --- 6 Za przyjooiem powyzszego rozstrzygniqcia przemawia trudna sytuacja materialna i osobista powoda. Powod posiada zadluzony lokal socjalny oraz zobowiazanie W postaci niespiaconej grzywny (k. 6 a.s.). Argument Sadu Okrogowego, Ze moze on pozostajao obecnie na Wolnoéci podjaé pracq zarobkowa nie‘ uwzglqdnia faktu, Ze znalezienie zatrudnienia przez osobo, ktéra Wielokrotnie przebywala W zakiadach karnych i iiczy sobie obecnie 55 lat nie jest sprawa prosta. Jefzeli nawet powod znalaziby prace; to nie zapewni mu ona takioh dochodow, ktore pozwoliiyby uregulowaé ciaiace na nim zobowiazania, Wérod ktorych koszty prooesu — 3.600 Z1 stanowiiy bardzo istotna pozyojo. Z drugiej jednak strony ~ zastosowanie rozwiazania polegajacego na odstapieniu od obciazenia powoda obowiazkiem zwrotu Wszelkich kosztow, jakie poniosia strona pozwana W zwiazku z niniejszym procesem teZ nie byloby Wiaéciwe. _ Powod decydujac sic; na dochodzenie W stosunku do Skarbu Pafistwa roszozefi, ktore pozostaja W ;Wiaz1<u z odbywaniem przez niego kary pozbawienia Wolnoéci (W odpowiedzi na pozew Wskazano, Ze zainicj owai 14 procesow) powinien braé pod uwageg mozliwoéé przegrania sprawy i Wynikajace z tego faktu konsekwencje finansowe. Dlatego tez Sad Apelacyjny uznai, 2e skariaoy powinien zwrooié stronie pozwanej kwoto 600 Z1, ktora nie jest dia zobowiazanego surna Wygérowana biorac pod uwago poziom najniiszego Wynagrodzenia (1.500 21 brutto). . Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 386 § 1 i 385 k.p.c. i art. 102 k.p.c. H ' 8 I Zazgodnosczoryganaiem . sY.1r~asPI=+<ToR _. bk “nanuza .5?/:iw:':isk 6 Za przyjęciem powyższego rozstrzygnięcia przemawia trudna sytuacja materialna i osobista powoda. Powód posiada zadłużony lokal socjalny oraz zobowiązanie W postaci niespłaconej grzywny (k. 6 a.s.). Argumcnt Sądu Okręgowego, ze może on pozostając obecnie na wolności podjąć pracę zarobkową nie uwzględnia faktu, ze znalezienie zatrudnienia przez osobę, która wielokrotnie przebywała W zakładach karnych i liczy sobie obecnie 55 lat nie jest sprawa prostą. Jeżeli nawet powód znalazłby pracę to nie zapewni mu ona takich dochodów, które pozwoliłyby uregulować ciążące na nim zobowiązania, wśród których koszty procesu - 3.600 zł stanowiły bardzo istotną pozycję. Z drugiej jednak strony ~ zastosowanie rozwiązania polegającego na odstąpieniu od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu wszelkich kosztów, jakie poniosła strona pozwana w związku z niniejszym procesem też nie byłoby właściwe. _ Powód decydując się na _dochodzenie w stosunku do Skarbu Państwa roszczeń, które pozostają W związku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności (w odpowiedzi na pozew wskazano, ze zainicj ował 14 procesów) powinien brać pod uwagę możliwość przegrania sprawy i wynikające z tego faktu konsekwencje finansowe. Dlatego tez Sąd Apelacyjny uznał, że skarżący powinien zwrócić stronie pozwanej kwotę 600 zł, która nie jest dla zobowiązanego sumą wygórowaną biorąc pod uwagę poziom najniższego wynagrodzenia (1 .500 zł brutto). . Orzeczono zatem jak W sentencji na podstawie art. 386 § 1 i 385 k.p.c. i art. 102 k.p.c. H ' s s Zazgodnosczoryganalem _ sT.1r~:8P1=i<Toa _. bk `°D.'-inura sfiwmsr