Wyrok VI A Ca 602/04 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 9 lut

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VI A Ca 602 / 04 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 9 lutego 2005 r. SĄD APELACYJNY w WARSZAWIE VI Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia : SA Barbara Godlewska – Michalak ( spr.) Sędzia : SA Krystyna Bilewicz Sędzia : SO / del. / Andrzej Turliński Protokolant : Monika Trzaskoma po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa R. C. przeciwko (…) Spółce z o.o. w W., J. S. i M. Z. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt IV C 2522 / 02 I. oddala apelację II. zasądza od (…) spółki z o.o. w W., J. S., M. Z. solidarnie na rzecz R. C. kwotę 2.160 ( dwa tysiące sto sześćdziesiąt ) tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję. --- STRONA 2 --- U Z A S A D N I E N I E Powód R. C. ostatecznie precyzując pozew przeciwko (…) spółki z o.o. w W., wydawcy miesięcznika (…), J. S. i M. Z.– redaktorowi naczelnemu miesięcznika, domagał się : - nakazanie pozwanym usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i wizerunku poprzez zamieszczenie oświadczenia o wskazanej treści, oraz we wskazanym miejscu - zasądzenia od pozwanych zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 50.000 zł na rzecz Instytutu (…) w W.. - upoważnienia do zastępczego wykonania wyroku na koszt zobowiązanych, - zasądzenia kosztów procesu Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 12.II.2004 r uwzględnił powództwo co usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda w postaci przeproszenia o określonej treści i nakazał opublikowanie przeproszenia w miesięczniku (…), upoważnił powoda do zastępczego wykonania wyroku na koszt pozwanych, zasądził od pozwanych nawiązkę na rzecz Instytutu( …) w W. w wysokości 30.000 zł, a w pozostałej części oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu. Wydając wyrok Sąd miał na uwadze następujący stan faktyczny: We wrześniowym numerze z 2002 r, miesięcznika (…) ukazał się artykuł J. S. „(…)” opisujący konflikt miedzy głównym wykonawcą hotelu (…), którym jest (…) spółka z o.o. a polskimi podwykonawcami. W artykule wskazano podłoże konfliktu sprowadzające się do tego, że Spółka (…) nie zapłaciła polskim podwykonawcom ponad 40 mln zł. W części artykułu w wytłuszczonym nagłówkiem „(…)” zawarta została informacja, że włoska firma (…) zbankrutowała kilka lat wcześniej i jest w stanie likwidacji, a spółką zarządzały te same osoby, które przyjechały robić interesy w Polsce. Nieznaczna część artykułu dotyczy spółki (…) i jej prezesa R. C. Z części tej wynika, że spółka( …) wynajęła Spółkę (…) jako generalnego wykonawcę 2 --- STRONA 3 --- inwestycji (…) w W., zaś dyrektorem hotelu (…) jest P. G. , który jest prokurentem w spółce (…). Przedstawiciele hotelu (…), po uzyskaniu informacji o trwającym konflikcie (…) i (…) z polskimi podwykonawcami ( de facto jedynie konfliktu […] i podwykonawcy) stanęli po stronie Spółki (…), a powód R. C. stwierdził, że koszt budowy został przekroczony o 50 mln zł i z tego tytułu płacone są przez (…) kary za niedotrzymanie terminu oddania części biurowej. Ilustracją tego artykuły była infografika uwidoczniająca twarz powoda na korpusie mężczyzny w garniturze z teczką w ręku na której zamieszczony został napis „(…)”, a pod spodem napis R. C. prezes (…). Sylwetka mężczyzny umieszczona została na tle fasady budynku hotelu (…), którą pokrywają formy mające przypominać rozbite jaja. Obok umieszczona jest sylwetka mężczyzny stojącego tyłem z umieszczonym napisem "„(…)"” Całość infografiki opatrzona została komentarzem „(…)”. Wydawcą czasopisma (…) jest (…) spółka z o.o. w W. M. Z. był redaktorem naczelnym (…) w czasie, gdy ukazała się publikacja, o której powyżej. Obok innych członków zespołu w tym J. S. autora artykułu „(…)” był współtwórcą infografiki. Uznał, bowiem ją za adekwatną do treści zamieszonego obok artykułu, którego stanowiła integralną część, zatwierdził ją i przesłał do druku. Intencją redakcji było wprowadzenie czytelnika poprzez infografikę, w istotę sprawy i zachęcenie do lektury. Infografika traktowana była jako utwór o charakterze satyrycznego skrótu myślowego, pokazującego trzy elementy : (…), (…) przedsiębiorców oraz konflikt, które symbolizują rozbite na fasadzie hotelu, jaja. Istotę zaś konfliktu miał wyjaśnić zamieszczony do infografiki tekst wraz ze wszystkimi elementami. M. Z. wiedział, że (…) jest podwykonawcą spółki (…), jednak nie zamieścił w infografice wizerunku prezesa( …), ale prezesa (…), bowiem uznał go za osobę ostatecznie odpowiedzialną za sposób prowadzenia biznesu w Polsce. J. S. autor artykułu przyczynił się również do tworzenia infografiki. Dostarczył listę osób , które powinny być sfotografowane wraz ze streszczeniem artykułu. W artykule tym dług 40 mln zł z tytułu niezpłaconych należności przypisany został spółce (…). 3 --- STRONA 4 --- Za jego zgodą i akceptacją M. Z. usunięto z artykułu umieszczonego obok infografiki informację, że naprawdę winnym niezapłacenia polskim podwykonawcom należności jest (…). J. S. zbierając materiał do artykułu zabiegał o rozmowę z powodem oraz dyrektorem hotelu (…), ale z powodem nie udało mu się nawiązać kontaktu, zaś od szefowej marketingu warszawskiego hotelu (…), uzyskał informację, że wywiad będzie wstrzymany. Ponadto dołączono do niej stanowisko (…) wobec konfliktu między (…) a podwykonawcami. Powód nie wyrażał zgody na umieszczenie jego wizerunku bądź jego fotomontażu, nie wiadomo skąd pochodzi zdjęcie powoda wykorzystane w infografice. Nikt z redakcji ani żaden z pozwanych nie starał się o zgodę na opublikowanie zdjęcia powoda. Ukazanie się infografiki spowodowało negatywną reakcję władz spółki (…), która nie jest właścicielem hotelu, a jedynie budynku i biznesu hotelu. Zamierzano usunąć powoda ze stanowiska. Treść infografiki odczytywana była jako informacja o kradzieży przez powoda 40 mln zł. Toczyło się postępowanie przygotowawcze w sprawie o doprowadzenie przez (…) spółka z o.o. w W., do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości przez (…) S.A., (…) spółka z o.o., (…) S.A., (…) S.A. Postępowanie to zostało umorzone wobec stwierdzenia , że czyn nie zawiera znamion czyny zabronionego. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci naruszenia jego dobrego imienia, czci, prywatności za pośrednictwem rozpowszechniania jego wizerunku. Działanie pozwanych było działaniem bezprawnym, bowiem naruszało art. 81 ustawy o prawach autorskich i pokrewnych, jak również przepisy art. 31 i 33 prawa prasowego. Pozwani nigdy nie uzyskali zgody powoda na opublikowanie jego wizerunku – fotografii, ani tym bardziej na przetworzenie jej w infografice, zaś przetworzenie fotografii oraz jej zamieszczenie w infografice nie było usprawiedliwione powszechną znajomością osoby powoda. Gdyby bowiem infografika, zawierająca przetworzony wizerunek powoda została zamieszczona w związku z 4 --- STRONA 5 --- wykonywaniem przez powoda funkcji zawodowych i dla adekwatnej ilustracji treści artykułu wówczas można byłoby rozważać wyłączenie bezprawności. Tymczasem w niniejszej sprawie doszło do opublikowania zdjęcia wraz z komentarzem wskazującym na co najmniej nieuczciwy charakter działalności gospodarczej powoda, nieuzasadniony w żaden sposób ani treścią artykułu ani przedstawionymi w treści tej informacjami. Działanie takie musi być w ocenie Sądu Okręgowego uznane za bezprawne i nie można poszukiwać usprawiedliwienia takiego postępowania powołując się na prawo informowania społeczeństwa o zjawiskach społecznie doniosłych. Wszyscy pozwani w niniejszej sprawie są biernie legitymowanymi, bowiem zgodnie z art. 39 ust. 1 prawa prasowego odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych spowodowane opublikowanie materiału prasowego odpowiedzialność cywilną ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali opublikowanie materiału, nie wyłączając odpowiedzialności wydawcy. Skoro poprzez umieszczenie infografiki wraz z komentarzem przez pozwanych było działaniem obiektywnie bezprawnym, to żądanie powoda o usunięcie skutków naruszenia dobra osobistego powoda poprzez złożenie oświadczenia przepraszającego powoda zasługuje co do zasady na uwzględnienie. Sąd Okręgowy stanął jednak na stanowisku, że treść przeproszenia jest zbyt szeroka, bowiem z pewnością doszło poprzez przedstawienie powoda wizerunku do naruszenia praw do prywatności, czci i dobrego imienia i powód mógł utracić wiarygodność jako partner handlowy, to jednak nie można w oświadczeniu przepraszającym zawrzeć stwierdzeń zawierających ocenę powoda jako menadżera czy tez przedsiębiorcy, stąd Sąd Okręgowy w pewnym zakresie zmodyfikował treść oświadczenia. Sąd Okręgowy uznał za zasadne żądanie zasądzenia od pozwanych na cel społeczny nawiązki w wysokości 30.000 zł. Kwota ta będzie kwotą odpowiednią uwzględniającą charakter naruszenia oraz możliwości finansowe pozwanych. Powyższy wyrok zaskarżyli apelacją pozwani. Podnosząc w swej apelacji naruszenie przepisów prawa materialnego , sprzeczność ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz błędną ocenę materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla 5 --- STRONA 6 --- rozstrzygnięcia sporu wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja pozwany nie zasługuje na podzielenie. Pozwani kwestionując ustalenia Sądu Okręgowego podnoszą, że ocena bezprawności działania dokonana przez Sąd pozostaje w sprzeczności z treścią materiału dowodowego. Zdaniem skarżących przyjęcie przez Sąd, że powoda można byłoby uznać za osobę powszechnie znaną, gdyby fotografia zamieszczona była w związku z wykonywaniem funkcji zawodowych i dla adekwatnej ilustracji artykułu jest trafne, natomiast nie jest trafne uznanie, iż zamieszczenie przetworzonego wizerunku powoda w infografice stanowi czyn bezprawny. Skarżący upatrują wyłączenia bezprawności swego czynu działaniem w ramach wykonywania prawa podmiotowego, w obronie usprawiedliwionego interesu społecznego, jak również w zamieszczeniu wizerunku powoda w związku z jego działalnością zawodową. Analiza treści żądania powoda wraz ze wskazaną przez niego podstawą faktyczną żądania przemawia za tym, co wskazał Sąd Okręgowy, iż powód domagał się ochrony swoich dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, prywatności, czci, które to dobra zostały naruszone poprzez zamieszczenie przetworzonego wizerunku powoda w infografice mającej za zadanie krótki, szybki komentarz, zachęcenie czytelnika do zapoznania się z treścią artykułu autorstwa J. S., zamieszczonego w czasopiśmie, którego wydawcą jest pozwana Spółka, a której redaktorem naczelnym w tym czasie był M. Z.. Po myśli art. 23 kc dobro osobiste każdego człowieka takie jak m.in. cześć, dobre imię, wizerunek, godność pozostają pod ochroną. Dobre imię to nic innego jak pewna sława, panująca w określonej społeczności opinia pozytywna o określonej osobie. Ochrona dobra osobistego – dobrego imienia w tym kontekście to nic innego jak prawo do domagania się by przedstawiane o określonej osobie informacje ( w ramach tych informacji również przedstawiane za pomocą środków wizualnych – 6 --- STRONA 7 --- fotografii) były rzetelne, prawdziwe, nie naruszające panującej w danej społeczności opinii o osobie. Przekazanie za pośrednictwem określonej formy graficznej wizerunku powoda wraz z niepotwierdzoną informacją, co do tego, że jest on co najmniej nieuczciwym, nierzetelnym przedsiębiorcą czy człowiekiem nie mogą wywołać innej niż negatywną ocenę powoda. Takie zaś działanie musi być uznane za naruszenie dobra osobistego. Art. 23 i 24 kc ukształtowany został w ten sposób, że ustanowione zostało domniemanie bezprawności działania lub zaniechania, a zatem obowiązkiem pozwanego było obalenie powyższego domniemania. Wyłączenie bezprawności ma miejsce wówczas, gdy podmiot naruszający dobro osobiste działał w ramach porządku prawnego, wykonywał swoje prawo podmiotowe lub uzyskał zgodę pokrzywdzonego ewentualnie działał w obronie uzasadnionego interesu prawnego. Dla obalenia zatem domniemania bezprawności z art. 24 kc koniecznym było wykazanie przez pozwanych zaistnienia, którejś z w/w przesłanek. Wbrew poglądowi pozwanych nie wykazali oni istnienia przesłanek wyłączających bezprawność naruszenia dobra osobistego powoda. Nie ma podstaw na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego do przyjęcia, że działanie pozwanych było działaniem w ramach porządku prawnego. Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, by wyłączyć bezprawność, musi być dokonane w granicach określonych tym porządkiem, to jest pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, powinno być rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością przez osobę uprawnioną. Nie może tez wykraczać poza niezbędną dla określonych prawem celów potrzebę w zakresie wyrażanych ocen. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 13.IV.2000 r III CKN 777/98). Analiza stanowiska Sądu Okręgowy wskazuje na to, że w jego ocenie działanie pozwanych, jakie zostało przedstawione zebranym w sprawie materiałem dowodowym daje podstawę do uznania za działanie nieobiektywne, nierzetelne, z pewnością nieostrożne. 7 --- STRONA 8 --- Sąd Apelacyjny z ustaleniami Sądu Okręgowego oraz przedstawioną przez niego oceną materiału dowodowego jak również ustaleniami w tym zakresie zgadza się i je podziela. Wprawdzie dziennikarz ma prawo do prezentowania zgodnie z prawem prasowym określonych informacji mających na celu przedstawienie osób, zjawisk życia społecznego, gospodarczego, politycznego itp., to jednak jego uprawnienie wynikające z realizacji prawa wolności prasy sensu largu, nie może być rozumiane , jako dowolność oraz niczym nieograniczona swoboda. Podlega ono ograniczeniom wskazanym wyżej, które były rozważane przez Sąd Okręgowy. Nie jest także trafny zarzut skarżących, że bezprawność działania została wyłączona prawem do krytyki prasowej – a zatem działaniem w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Dla uznania, że działanie jest podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego, działanie takie, by wyłączać bezprawność musi: - być rzeczowe, obiektywne i ostrożne operować prawdziwymi faktami , - nie może mieć na celu wyłącznie lub w przeważającym stopniu dyskryminację lub szykany ani wykraczać poza rzeczywistą potrzebę oceny dla określonych celów, Użyte zatem forma musi być odpowiednia i nie może poniżać godności osobistej. Osoba powszechnie znana w określonym środowisku, piastująca funkcje publiczne, zawodowe narażona jest na wystawienie swoich poczynań pod osąd opinii publicznej i winna niejako liczyć się z krytyką swojego postępowania. Krytyka ta jest społecznie użyteczna i pożądana o ile ma cechy rzetelności i rzeczowości. Wyłączenie zatem bezprawności działania z uwagi na uzasadniony interes społeczny ma miejsce wtedy, gdy przedstawiona, krytyka działania określonej osoby jest rzeczowa i obiektywna, nie stanowi szykany jak również nie wykracza poza usprawiedliwioną potrzebę. Nie jest natomiast usprawiedliwieniem takiego postępowania okoliczność istnienia konfliktu , który w pewnym kręgu osób zainteresowanych był bardzo ważny i zaogniony oraz informowanie społeczeństwa o osobach z konfliktem tym, powiązanych, zwłaszcza w sytuacji, gdy owe „powiązanie” powoda de facto nie ma miejsca. 8 --- STRONA 9 --- W tym kontekście wskazać należy że ustalenia Sądu Okręgowego są trafne, a Sąd Apelacyjny je w całości podziela. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że przedstawiona przez Sąd ocena określonych dowodów jak również wnioski nie są poprawne i logicznie bądź naruszają art. 233 § 1 kpc. Słusznie wskazał Sąd Okręgowy, że przypisywanie powodowi oceny nieuczciwego działania, sugerowanie pozbawienia określonej grupy społecznej należnych jej dochodów, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na odmienną ocenę zdarzeń ( dłużnikiem tej grupy jest inny podmiot niż ten, którego Prezesem jest powód), nie może być uznane za działanie obiektywne, rzeczowe i rzetelne.( Na marginesie tylko podkreślenia wymaga, że informację te były znane pozwanym, bo sami podjęli decyzję o usunięciu pewnych informacji z tekstu artykułu). Z powyższych rozważań wynika, że z pewnością informacja, która zawarta była w infografice odnośnie długu , nie była informacją prawdziwą w stosunku do spółki, której powód jest Prezesem. W takiej sytuacji nie można uznać, że działanie pozwanych nie było bezprawne, bowiem było usprawiedliwione obroną interesu społecznego. Przechodząc do podniesionego przez skarżących zarzutu, iż nie jest trafne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, bowiem pozwani mogli bez zgody powoda rozpowszechniać jego wizerunek wobec tego, że jest on osoba powszechnie znaną. Przede wszystkim wskazać należy, że po myśli art. 81 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku nie jest wymagane, gdy chodzi o osobę powszechnie znaną, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych. Wskazany powyżej przepis nie zawiera definicji pojęcia „osoby powszechnie znanej”. Komentatorzy w/w ustawy ( J. Barta, Monika Czajkowska –Dąbrowska, Zbigniew Ćwiąkalski, Ryszard Markiewicz, Elżbieta Traple) wskazują , że przy ustalaniu przez sąd kręgu osób uwzględniać powinno się okoliczności , jak sprawowanie funkcji politycznych lub społecznych, popularność poza własnym środowiskiem 9 --- STRONA 10 --- ze względu na działalność zawodową, sportową, amatorską, hobbystyczną. Relatywizacja tego wymogu może być uzależniona od kręgu odbiorców. Dokonując oceny osoby powoda pod tym kątem, Sąd Okręgowy uznał, że powód może być uznany za „osobę powszechnie znaną”, z uwagi na pewien krąg osób z grupy menadżersko – biznesowej, jednakże sama okoliczność, że powoda można byłoby określić mianem „osoby powszechnie znanej” nie powoduje, że jego wizerunek może być rozpowszechniany w sposób nieograniczony, bowiem wyłączenie w zakresie zgody na rozpowszechnianie wizerunku dotyczy tylko sytuacji gdy sporządzony został w związku z pełnieniem funkcji zawodowych. Abstrahując w tym miejscu o trafności wniosku co do uznania powoda za osobę powszechnie znaną – ta bowiem okoliczność musi być przez powołujących się na nią dowiedziona, bowiem należy ona do sfery okoliczności faktycznych - stwierdzić należy, że pozostaje ona bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy bowiem wskazał, że pozwani naruszyli dobra osobiste powoda w postaci : dobrego imienia, godności, czci posługując się jego przetworzonym wizerunkiem. Oznacza to, że argumentacja apelacji zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek z art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych o ile mają za zadanie wykazanie uprawnień do rozpowszechniania wizerunku powoda uznana musi być za chybioną. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczących formy wypowiedzi – infografiki, jako wypowiedzi satyrycznej , wyłączającej ( usprawiedliwiającej) bezprawność naruszenia dobra osobistego powoda, stwierdzić należy, że zarzut ten nie może być podzielony. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 20.VI.2001 r I CKN 1135/98 OSNC 2002/2/23 „satyryczny charakter utworu nie zawsze wyłącza bezprawność działania autora.” W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że „forma utworu ma oczywiście istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uzna się za dozwolone, dopuszczalne, mieszczące się ramach wyznaczanych przez prawa danego gatunku. Zróżnicowane winny być kryteria oceny artykułu prasowego prezentującego istotne wydarzenia lub postępowanie określonych osób, 10 --- STRONA 11 --- reportażu, recenzji czy felietonu. Zróżnicowanie to związane jest między innymi z tym, że tylko informacje, stwierdzenia o określonych faktach poddają się weryfikacji według kryterium prawda-fałsz, podczas gdy o ocenach, sądach wartościujących można jedynie powiedzieć, że są ścisłe, odpowiednie, właściwe, że mieszczą się - lub nie - w granicach rzeczowej i konstruktywnej krytyki. Bardziej finezyjne rozróżnienie może być również dokonywane w obrębie utworów (tekstów prasowych) wyrażających właśnie oceny, sądy wartościujące; tutaj istotne znaczenie mogą odgrywać takie czynniki, jak forma utworu i miejsce jego publikacji. To wszystko nie oznacza, że sama tylko literacka forma, w jakiej sądy, opinie czy krytykę wyrażono, przesądza o braku bezprawności działania ich autora. Podobnie, nie przesądza o tym niekwestionowane prawo każdego do publicznego wyrażania ocen i sądów, zarówno co do określonych faktów, jak i co do postępowania innych osób. Tutaj bowiem ujawni się niejednokrotnie konflikt pomiędzy chronionymi dobrami - prawem do swobodnego wyrażania poglądów i ocen z jednej strony, a prawem do ochrony dóbr osobistych - z drugiej strony, i konieczne okaże się wartościowanie dóbr naruszonego i chronionego.” Analiza stanowiska Sądu Najwyższego daje podstawę do przyjęcia, że forma literacka jest okolicznością istotną dla oceny działania sprawcy naruszenie, to jednak sama przez się, bez rozważenia okoliczności faktycznych : wartościowania naruszonego dobra oraz chronionego z prawem do swobodnego wyrażania poglądów i ocen nie powoduje wyłączenie bezprawności działania. Satyryczna forma utworu uzasadnia przyjęcie szerokiego zakresu swobody wypowiedzi. ...„Satyra, ze swej natury, to utwór ośmieszający lub piętnujący ukazywane w nim zjawiska lub osoby. Celem satyry jest przede wszystkim ośmieszająca krytyka, stąd posługuje się ona często wyolbrzymieniem, karykaturą, paradoksem. Typową cechą satyry jest dążenie do ośmieszenia tego, co jej autorowi wydaje się szkodliwe, bezwartościowe lub błędne, stąd zwykło się mówić, że przedstawia ona rzeczywistość "w krzywym zwierciadle". Tzw. satyra konkretna (w przeciwieństwie do abstrakcyjnej) odnosi się do rzeczywistych zjawisk i zdarzeń współczesnych, spełniając niejednokrotnie doniosłą - pomimo lekkości formy - rolę społeczną. Wypowiadanie w formie satyrycznej, przy uwzględnieniu jej 11 --- STRONA 12 --- wymienionych cech, opinii o zdarzeniach i ludziach jest zatem oczywiście prawnie dozwolone i mieści się, co do zasady, w granicach konstytucyjnej wolności słowa. To wszystko jednak nie oznacza, że satyra jest całkowicie poza "kontrolą", że nie dotyczą jej kryteria oceny stosowane do innych wypowiedzi publicznych, z tym jedynie zastrzeżeniem, iż granice swobody wypowiedzi wyznaczyć tu należy szeroko” ( z uzasadnienia w/w wyroku Sądu Najwyższego). Nie można zatem uznać , że krytyka cudzego postępowania, lub zapatrywań może przekraczać granice potrzebne do osiągnięcia społecznego celu krytyki. Także satyryczne ujęcie nie powinno naruszać dobrego imienia zawodowego, czy godności osobistej człowieka. Chociaż niekiedy forma utworu satyrycznego może upoważniać do zastosowania ostrzejszych środków ekspresji literackiej, to nie uprawnia do naruszenia dóbr osobistych innej osoby, nie można przekraczać granicy, poza którą mieści się sfera chronionych przez prawo cywilne dóbr osobistych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 1987 r., I CR 135/87, "Przegląd Sądowy" 1992, nr 1, s. 41). Satyra nie może wykraczać poza rzeczywistą potrzebę i poniżać godności osoby, poddanej krytyce satyrycznej. Wobec powyższego za trafne uznać trzeba stanowisko Sądu Okręgowego, że infografika, nawet, jako utwór satyryczny, w którym przedstawiono przetworzony wizerunek powoda wraz określonym komentarzem, a mającym na celu w sposób skondensowany przedstawić główne tezy zamieszczone obok artykułu prasowego i zachęcić do jego lektury, naruszała dobra osobiste powoda – dobrego imienia, czci i godności. Wniosek ten jest tym bardziej trafny, że treść infografiki nie odzwierciedla treść zamieszczonego obok niej artykułu i podłoże oraz główni aktorzy konfliktu są odmienni od postaci przedstawionych w infografice. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny uznał, za prawidłowe, mające uzasadnienie w materiale dowodowym ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, zaś wyciągnięte przez Sąd wnioski są logiczne, oparte na poprawnie przyjętych przesłankach wnioskowania. Również przeprowadzona subsumpcja jest prawidłowa, nie ma zatem podstaw do uznania, że doszło do naruszenia prawa materialnego. 12 --- STRONA 13 --- Rozważając zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w kontekście wysokości zadośćuczynienia pieniężnego zasądzonego przez Sąd Okręgowy na cel społeczny, stwierdzić należy, że zarzut ten jest chybiony. Zasądzając kwotę 30.000 zł od pozwanych na wskazany przez powoda cel społeczny Sad Okręgowy rozważał zakres normy art. 448 kc. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu sąd w przypadku stwierdzenia naruszenia dobra osobistego określonej osoby ,na jej żądanie może zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Analiza powyższego przepisu wskazuje na to, przesłanką od istnienia, której uzależnione jest żądanie o zasądzenie zadośćuczynienia na cel społeczny jest naruszenie dobra osobistego osoby żądającej. Roszczenie to podlega jednak ocenie sądu orzekającego, który rozważając zakres naruszeń ma uprawnienie ( może) zasądzić kwotę, uznaną przez sąd za odpowiednią. Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego zarówno za krzywdę wyrządzoną wskutek naruszenia dobra osobistego, jak również na wskazany cel społeczny należy przede wszystkim uwzględniać doniosłość naruszenia ze względu na treść zarzutów i ich zasięg rozpowszechniania, rodzaj i trwałość skutków, intensywność, stopień natężenia negatywnych przeżyć psychicznych pokrzywdzonego i poczucia krzywdy, pełnione przez niego role społeczne i doniosłość dobrego imienia dla pełnienia tych ról. Do prawidłowego ustalenia wysokości zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową nie wystarczy tylko określenie kryteriów, które powinny mieć wpływ na wysokość przyznanej sumy. Wysokość zadośćuczynienia powinna zależeć także od tego, czy zadośćuczynienie występuje obok innych roszczeń czy też samodzielnie, a także, jaką pełni funkcję w danym przypadku. Ustawodawca nie uzależnił natomiast wysokości kwoty zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny, co zdają się sugerować w apelacji skarżący od sytuacji materialnej zobowiązanego. Oczywiście rozważając zakres pojęcia odpowiedniości zasądzonej kwoty Sąd może rozważać sytuację majątkową i 13 --- STRONA 14 --- materialną zobowiązanego, ale okoliczność ta nie może przesłaniać celu przyznanego uprawnienia. Odnosząc się do zarzutów apelacji w tym zakresie stwierdzić należy, że nie sposób uznać, iż sytuacja materialna zobowiązanych w tym wydawcy spółki wchodzącej w zakres międzynarodowego koncernu prasowego, wydającego czasopisma o wielotysięcznym nakładzie jest tego rodzaju, iż uiszczenie kwoty 30.000 zł stanowi nadmierne obciążenie. Podobnie trudno stwierdzić, że sytuacja pozostałych pozwanych uniemożliwi im spełnienia świadczeń. Zwłaszcza, gdy zważy się sposób postępowania sprawców naruszeń. Mając zatem na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest podstaw do zmiany wysokości zasądzonego przez Sąd Okręgowy kwoty zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny – szpital dziecięcy. W tym stanie rzecz Sąd Apelacyjny uznając, apelację pozwanych za nieuzasadnioną , na podstawie art. 385 kpc oddalił ją. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc. 14