Postanowienie V KKN 250/00

--- STRONA 1 --- POSTANOWIENIE Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 V KKN 250/00 Nienależyta obsada sądu zaliczona zaś została przez ustawodawcę do grupy tzw bezwzględnych powodów odwoławczych (art 439 § 1 pkt 2 kpk), których stwierdzenie obliguje sąd (zarówno sąd odwoławczy, jak i sąd kasacyjny) do uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez badania wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego orzeczenia. LEX nr 44983, Prok i Pr wkł. 2001/1/15 44983 Dz.U.1997,89.555; art 439 § 1 pkt 2 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Stanisław Zabłocki (spr) Sędziowie SN: Józef Musioł, Ewa Strużyna Protokolant: Kamila Różańska Prokurator Prokuratury Krajowej: Stefan Szustakiewicz Sentencja Sąd Najwyższy w Warszawie – Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2000 r sprawy Ryszarda S. skazanego z art 208 w zw z art 60 § 1 kk z 1969r z powodu kasacji , wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich – na podstawie art 521 kpk – na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 6 lipca 1999r, utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 22 października 1998r uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Uzasadnienie faktyczne Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1995r skazał Ryszarda S. za popełnienie przestępstwa określonego w art 208 w zw z art 60 § 1 i przy zastosowaniu art 61 dkk z 1969 r na karę roku pozbawienia wolności i 200 zł grzywny. Sąd Wojewódzki, wyrokiem z dnia 29 września 1995r, orzekając w związku z rewizją wniesioną przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego, zmienił zaskarżone orzeczenie sądu I instancji w ten sposób, iż z podstawy prawnej wymiaru kary wyeliminował art 61 dkk z 1969r i podwyższył karę pozbawienia wolności do dwóch lat. Po wejściu w życie kodeksu karnego z 1997r Ryszard S złożył wniosek o „weryfikacje wyroku” w trybie art 4 kk postulując zmianę kary pozbawienia wolności na karę ograniczenia wolności. Sąd rejonowy w Świnoujściu, postanowieniem z dnia 22 października 1998r wniosku tego nie uwzględnił, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art 4 § 2 kk Postanowienie to zaskarżył Ryszard S Sąd Okręgowy orzekając w postępowaniu wykonawczym jednoosobowo, postanowieniem z dnia 6 lipca 1999r zażalenia Ryszarda S nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 6 lipca 1999r kasację wniósł – na podstawie art 521 kpk Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając powyższe orzeczenie w całości na korzyść ryszarda S. Autor skargi,powołując się na treść art 523 kpk zarzucił temu postanowieniu rażące --- STRONA 2 --- naruszenie art 30 § 2 kpk, polegające na rozpoznaniu zażalenie skazanego Ryszarda S w postępowaniu wykonawczym przez jednego sędziego, zamiast w postępowaniu rozpoznawczym w składzie trzech sędziów i w konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w składzie trzech sędziów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Rzecznik Praw Obywatelskich odwołał się do poglądów prawnych, wyrażonych przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 lutego 1999r I KZP 37/98 OSNKW 1999 z 3-4 poz 10, których uwzględnienie prowadzi do wniosku, iż orzeczenie zaskarżone skargą kasacyjną obarczone jest uchybieniem zaliczanym do tzw , bezwzględnych przesłanek odwoławczych. Uzasadnienie prawne Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga Kasacyjna Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna. Istotnie w uchwale z dnia 23 lutego 1999r I KZP 37/98 OSNKW 1999 z 3-4 poz 10, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, ze postanowienia wynikające z działania dyrektywy zawartej w przepisie art 4 § 2 kk nie należą do kategorii wykonywania orzeczeń w rozumieniu art 1 § 1 kkw, albowiem istotą rozstrzygnięcia zapadającego na podstawie art 4 § 2 kk jest właśnie ewentualne zmodyfikowanie prawomocnych orzeczeń w części dotyczącej wymierzonej kary. Ta zś sfera rozstrzygania należy do postępowania rozpoznawczego, nie zaś do postępowania wykonawczego. Nie ma potrzeby powtarzania w niniejszym uzasadnieniu wszystkich argumentów natury systemowej i historyczo – prawnej, które powołał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powyższej uchwały na poparcie swego poglądu. Są one bowiem wyłożone w powszechnie dostępnym źródle publikowanym ( OSNKW z 1999r z 3-4 poz 10). Wystarczy zatem stwierdzić, że Skład Sądu Najwyższego, orzekający w niniejszej sprawie podziela zarówno zasadniczy pogląd wyrażony w uchwale z dnia 23 lutego 1999 r jak i argumenty przytoczone w części motywacyjnej tej uchwały.. Konsekwencją podzielenia tego poglądu jest stwierdzenie, iż składy orzekające w przedmiocie wniosku złożonego w trybie art 4 § 2 kk powinny być kształtowane według reguł określonych w art 30 Kodeksu postępowania karnego, nie zaś według reguł określonych w art 20 kodeksu karnego wykonawczego. Zatem orzekając jako sąd I instancji sąd rejonowy powinien w przedmiocie wniosku złożonego w omawianym tu trybie orzekać jednoosobowo, zaś sąd okręgowy w składzie trzech sędziów (art 30 § 1 kpk), zaś sąd odwoławczy powinien orzekać, przy rozpoznawaniu środka odwoławczego od orzeczenia tego typu – w składzie trzech sędziów (art 30 § 2 kpk in principio; ustawa bowiem odnośnie omawianej tu sytuacji „nie stanowi inaczej” w rozumieniu art 30 § 2 kpk in fine) Rezultaty powołanej wyżej wykładni prowadzą zatem do wniosku, iż zasadna jest teza Rzecznika Praw Obywatelskich, w której stwierdza on, że w konkretnym, występującym w niniejszej sprawie, układzie procesowym „zażalenie skazanego, rozpoznane zostało przez sąd nienależycie obsadzony”. Nienależyta obsada sądu zaliczona zaś została przez ustawodawcę do grupy tzw bezwzględnych powodów odwoławczych (art 439 § 1 pkt 2 kpk), których stwierdzenie obliguje sąd (zarówno sąd odwoławczy jak i sąd kasacyjny) do uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez badania wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego orzeczenia. Tak więc niezależnie od tego, jak oczywiście bezpodstawny był wniosek skazanego o zastosowanie wobec jego osoby rozwiązania przewidzianego w art 4 § 2 kk, środek odwoławczy od postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania tego wniosku powinien być rozpoznany przez sąd należycie obsadzony, to jest sąd orzekający w składzie trzyosobowym. Dlatego też Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę kasacyjną rzecznika Praw Obywatelskich, uchylił orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 6 lipca 1999r i przekazał sprawę sądowi odwoławczemu do rozpoznania w składzie przewidzianym w art 30 § 2 kpk in principio.