Postanowienie V GC 111/10

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2015 r. I ACa 426/14 Warunki uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji w związku z naśladowaniem gotowego produktu. TEZA aktualna W myśl art. 13 ust. 1 u.z.n.k., czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, jednakże stosownie do ust. 2 ww. przepisu - nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, to wówczas naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt. Oznacza to, że dla uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji zgodnie z ww. przepisem nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że ma miejsce naśladowanie produktu, ale konieczne jest ustalenie, że może ono wprowadzić w błąd klientów co do tożsamości producenta lub towaru. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Krzysztof Chojnowski. Sędziowie: SA Małgorzata Dołęgowska, SO del. Grażyna Wołosowicz (spr.). Sentencja Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z o.o. w P. i A. D. przeciwko T. P. i P. S. o zapłatę, nakazanie opublikowania oświadczenia, zaniechanie naruszeń praw autorskich, I ACa 426/14, Warunki uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji w związku z naśladowaniem gotowego produktu. - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku --- STRONA 2 --- I. a. b. II. III. 1) a) b) c) d) e) 2) zaniechanie naruszeń praw ochronnych na wzór użytkowy i zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt V GC 111/10: zmienia zaskarżony wyrok w punktach I, II, III, IV i VI w ten sposób, że: oddala powództwo; zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 12.617 (dwanaście tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 13.734 (trzynaście tysięcy siedemset trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej; nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie od powodów solidarnie kwotę 913,85 (dziewięćset trzynaście i 85/100) złotych tytułem nie uiszczonych wydatków w sprawie, pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa. Uzasadnienie faktyczne Powódki: (...) spółka z o.o. w P. i A. D., w sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą V GC 45/07, domagały się: zakazania pozwanym: T. P. i P. S., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą " (...) T. P., (...) s.c., naruszeń przysługujących powódkom praw z rejestracji wzorów przemysłowych oraz praw ochronnych na wzory użytkowe poprzez orzeczenie zakazu produkcji, wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania, importu i eksportu następujących wyrobów: prowadnika dolnego do drzwi przesuwnych (prowadnik uniwersalny (...) chroniony wzorem użytkowym nr (...)), oznaczonego przez pozwanych jako kątownik i okucie dolne (...), okuć drzwi przesuwnych (okucie dolne F. (...) i okucie górne F. (...) chronione wzorem użytkowym nr (...)), oznaczonych przez pozwanych jako okucie dolne M. (...) i okucie górne M. (...), kształtownika pionowego drzwi przesuwnych (raczka M. R. chroniona wzorem użytkowym nr (...)), oznaczonego przez pozwanych jako rączka M. (...), toru jezdnego (szyna górna/dolna (...) chroniona wzorem użytkowym nr (...) oraz nr (...)), oznaczonego przez pozwanych jako szyna M. (...), rączki drzwi przesuwnych (...) (chroniona wzorem przemysłowym nr (...)) oznaczonej przez pozwanych jako (...) zakazania pozwanym dopuszczania się czynów nieuczciwej konkurencji w postaci kopiowania gotowych wyrobów oraz naśladownictwa, przez orzeczenie zakazu kopiowania zewnętrznego --- STRONA 3 --- f) g) h) i) j) 3) 4) 5) 6) 7) kształtu, wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania, importu i eksportu, zarówno w ich obecnym kształcie jak i kształcie łudząco podobnym, następujących towarów: uchwytu drzwi przesuwnych (Rączka (...) zgłoszonego do rejestracji jako wzór użytkowy nr (...), oraz jako patent europejski - (...)), oznaczonego przez pozwanych jako raczka M. (...), wózka drzwi przesuwnych (Okucie górne (...) zgłoszone do rejestracji jako wzór użytkowy nr (...)), oznaczonego przez pozwanych jako Okucie górne (...), okucia górnego (Okucie górne (...)), oznaczonego przez pozwanych jako (...), okucia dolnego (Okucie (...)), oznaczonego przez pozwanych jako Okucie (...), prowadnika górnego (...), oznaczonego przez pozwanych jako okucie górne (...); zakazania reklamy wyszczególnionych wyrobów, w szczególności nakazanie wycofania na swój koszt reklamy w Internecie, folderów, banerów, wystawek oraz wszelkiej innej opublikowanej już reklamy, w przypadku niewykonania zobowiązania przez pozwanych, upoważnienia ich do wykonania tego na koszt pozwanych; zakazania naruszania praw autorskich A. D. poprzez orzeczenie zakazu powielania egzemplarzy opisanych utworów (projektów akcesoriów meblowych), a także zakazu wprowadzania egzemplarzy tych utworów do obrotu oraz zakazu publicznego udostępniania utworów, w szczególności poprzez umieszczanie ich w Internecie, na folderach reklamowych i instrukcjach, w prasie oraz na jakichkolwiek materiałach reklamowych pozwanych; nakazania pozwanym opublikowania oświadczenia o wskazanej treści, a na wypadek niewypełnienia tego obowiązku upoważnienie do zamieszczenia oświadczeń na koszt pozwanych; orzeczenia zniszczenia wskazanych wyrobów i materiałów reklamowych; zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 240 000 złotych tytułem bezpodstawnie uzyskanych korzyści z naruszenia praw powódek. Prawomocnym zarządzeniem z 12 czerwca 2007 r. pozew w zakresie punktów 1, 2, 3, 4 i 6 został zwrócony (k. 161 akt). W związku z tym, w kolejnej sprawie, zarejestrowanej pod sygnaturą V GC 51/07, powódki wniosły o zakazanie pozwanym naruszeń przysługujących im praw z rejestracji wzorów przemysłowych oraz praw ochronnych na wzory użytkowe poprzez orzeczenie zakazu produkcji, wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania, importu, eksportu i reklamy wyrobów wskazanych w pozwie złożonym w sprawie V GC 45/07 (pkt 1a-e i 2f-j) wyrobów; zakazanie pozwanym dopuszczania się czynów nieuczciwej konkurencji mających postać kopiowania gotowych wyrobów powódek oraz naśladownictwa poprzez orzeczenie zakazu kopiowania zewnętrznego kształtu tych wyrobów, wprowadzania tak skopiowanych wyrobów do --- STRONA 4 --- obrotu, oferowania, składowania, importu, eksportu, reklamy; a także zakazanie pozwanym naruszania praw autorskich powódki A. D. poprzez orzeczenie jak w pkt 3 pozwu w sprawie V GC 45/07. Obie sprawy zarejestrowane pod sygnaturami V GC 45/07 i V GC 51/07 zostały postanowieniem z dnia 2 października 2007 r. połączone do wspólnego rozpoznania (k. 299 akt). Uzasadniając dochodzone roszczenia powódki podnosiły, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej produkują oraz wprowadzają do obrotu akcesoria meblowe, w tym systemy drzwi przesuwnych, przy czym ich wyroby zostały zaprojektowane i wprowadzone do obrotu jako ich autorskie i nowatorskie rozwiązania. W stosunku do części wyrobów łączy je umowa know-how na korzystanie z projektów wzorów akcesoriów meblowych oraz umowa licencyjna. Dla pozostałej części wyrobów przysługują im oddzielne uprawnienia. Na niektóre wyroby uzyskały ochronę z tytułu praw własności przemysłowej, zaś w stosunku do niektórych wyrobów postępowania zgłoszeniowe są w toku. Wywodziły, że pozwani wprowadzili na rynek wyroby identyczne z ich wyrobami, ograniczając się do skopiowania wyrobów, imitując zarówno te, dla których uzyskano już prawa wyłączne jak i te zgłoszone w celu ochrony. Wyroby pozwanych, które odpowiadają chronionym wyrobom powódek, mieszczą się w całości w zakresie ochrony przyznanej udzielonymi prawami na wzory użytkowe i przemysłowe. Wskazywały, że zgłaszają zaprojektowane przez siebie nowatorskie wyroby do UP RP, ażeby uzyskać ochronę, a jednocześnie odróżnić swoje produkty od produktów już dostępnych na przykład produkty firmy (...). Wszystkie te firmy produkują i sprzedają substytucyjne wyroby w postaci akcesoriów meblowych, w postaci drzwi przesuwnych Cechy funkcjonalne tych wyrobów i parametry techniczne (np. grubość płyty, na którą nasuwane są listwy itd.) - są identyczne w większości przypadków, jednak poszczególne produkty różnią się jednak kształtem tych elementów, które nie są zdeterminowane ich funkcją i mają walor wyłącznie estetyczny. Z tego punktu widzenia, pozwani mogli - zamawiając lub produkując poszczególne akcesoria - dowolnie zaprojektować produkt w zakresie niewynikającym z jego zastosowania (kształty zewnętrzne listew, usytuowanie poszczególnych elementów względem siebie, ozdobne rowki, łuki etc.).Podkreślali, że pozwani jednak ograniczyli się do skopiowania wyrobów powódek, które są przez nie sprzedawane od dawna. Ponadto pozwani sugerowali klientom poprzez brak jednoznacznych informacji, że ich przedsiębiorstwo jest powiązane lub stanowi oddział firmy (...) Sp. z o.o. co w ich ocenie wskazuje na chęć wykorzystania rynkowego ich dorobku, traktowane jest jako delikt nieuczciwej konkurencji i działania sprzeczne z dobrymi obyczajami kupieckimi. Powoduje to wprowadzenie w błąd odbiorców, utratę renomy i klienteli, przy jednoczesnym czerpaniu nieuzasadnionych korzyści z tego tytułu. Korzyści te przejawiają się nie tylko w przejmowaniu rynku ale polegają na zamienianiu ich wyrobów na wyroby pozwanych w tych samych punktach sprzedaży bez konieczności ponoszenia kosztów szkoleń pracowników. Ponadto A. D. podniosła, iż poza powyższymi uprawnieniami przysługują jej roszczenia przewidziane w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Podkreśliła, iż produkty te zostały przez nią zaprojektowane i opracowane. --- STRONA 5 --- Pozwani wnosili o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podnosili, że oferowane przez nich produkty różnią się od wyrobów pozwanych lub są powszechnie używane. Podnieśli, iż powódki nie wykazały innowacyjności oferowanych przez nie produktów. Analogiczne towary są powszechnie oferowane na polskim rynku nie tylko przez pozwanych ale i przez inne firmy. W ocenie pozwanych przyczyną wytoczenia powództwa jest chęć wyeliminowania ich z rynku, gdyż oferują do sprzedaży produkty tańsze i nie ustępujące jakością, a nawet lepsze niż powódki. Wskazywali, że Firma (...) sprzedaje swoje produkty oznaczając na ofertach handlowych, opakowaniach kto jest ich producentem, a zatem dochowuje należytej staranności, by właściwie oznaczyć swoje towary i by zapobiec wprowadzeniu klienta w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Jednocześnie Firma (...) w miejscach, w których dystrybuuje swoje towary, wystawia wystawki reklamowe, standy, rozdaje katalogi firmowe i zawiesza banery reklamowe, które wskazują w jasny sposób kto jest wytwórcą danych wyrobów. Podkreślali, że nie może być mowy o kopiowaniu zewnętrznej postaci produktów za pomocą technicznych środków reprodukcji, gdyż pozwani w produkcji swoich towarów i form do ich produkcji nigdy nie wykorzystywali produktów konkurencji. Formy do produkcji profili aluminiowych jak okuć metalowych i plastikowych (jak i one same) nie są tworzone przez wykonywanie odlewu na bazie jakiegoś wzoru, co można byłoby uznać za ich kopiowanie. Postanowieniem z dnia 2 października 2007 r. połączono sprawy V GC 45/07 i V GC 51/07 do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą V GC 45/07 (k. 299). Pismem procesowym z dnia 1 września 2008 r. powódki zrzekły się roszczenia z pkt 1 pozwu dotyczącego rączki drzwi przesuwnych oznaczonych w katalogu (...) Sp. z o.o. jako (...) (k. 443). W piśmie z dnia 16 października 2007 r. powódki w uzupełnieniu pozwu wniosły o orzeczenie zakazu pozwanym wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania, importu, eksportu i reklamy wyrobu w jego obecnym kształcie lub innym mającym cechy nowego chronionego wyrobu o nazwie uchwyt drzwi przesuwnych, oznaczonych jako R. (...) (zaś przez pozwanych rączka M. (...)) i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzecznika patentowego na okoliczność, że wyrób ten posiada cechy mieszczące się w zakresie zastrzeżeń ochronnych odpowiadającego im wyrobu powódek (k. 304). Wyrokiem z dnia 21 października 2008 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie V GC 45/07 oddalił powództwo i zasądził od powodów solidarnie na rzecz solidarnych pozwanych kwotę 7 217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt I.) oraz w sprawie V GC 51/07 oddalił powództwo i zasądził od powodów solidarnie na rzecz solidarnych pozwanych kwotę 3 600 złotych (trzy tysiące sześćset złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt II.). W ocenie Sądu Okręgowego, po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, powództwa nie zasługiwały na uwzględnienie. Podkreślił przy tym m.in., że w rozpoznawanej sprawie sąd nie mógł samodzielnie ocenić, czy ogólne wrażenie, jakie wywołują na zorientowanym użytkowniku zakwestionowane wzory, różni się od --- STRONA 6 --- ogólnego wrażenia, jakie na takim użytkowniku wywołują wzory zarejestrowane na rzecz powódki. Ustalenie i ocena tych okoliczności wymagały opinii specjalisty, gdy tymczasem powódki reprezentowane w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika wniosły jedynie o przeprowadzenie dowodu z opinii rzecznika patentowego, którego opinia nie mogła stanowić dowodu na tą okoliczność, gdyż nie jest on osobą posiadającą wiadomości specjalne w zakresie niezbędnym dla niniejszej sprawy. Sąd Apelacyjny, wyrokiem z 18 lutego 2009 r., oddalił apelację powódek od tego wyroku (punkt I.) oraz zasądził od powódek na rzecz pozwanych kwotę 5 400 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję (punkt II.). Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazał, że Sąd Okręgowy poczynił w niniejszej sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne, które Sąd Apelacyjny w pełni zaaprobował. Na skutek skargi kasacyjnej powódek, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Zdaniem Sądu Najwyższego w sprawie oczywiste było, że ustalenie faktów leżących u podstawy sporu wymagało wykorzystania wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 § 2 k.p.c. Takie też stanowisko zajął Sąd Apelacyjny, przy czym uznał, że takich wiadomości nie posiada rzecznik patentowy wskazany przez stronę powodową na biegłego. W konsekwencji zaaprobował stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nieustalenie faktów, co do których konieczne są wiadomości specjalne, nie stoi na przeszkodzie rozstrzygnięciu sprawy na podstawie reguł decydujących o rozkładzie ciężaru dowodu. Inaczej mówiąc, na podstawie miarodajnej oceny zasadności wytoczonego powództwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że rację ma Sąd Apelacyjny jedynie o tyle, o ile twierdzi, że z art. 278 § 1 k.p.c. nie wynika iż w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd w sprawach gospodarczych - niezależnie od wniosków stron - dopuszcza dowód z opinii biegłego. Niewątpliwie, ustalenie faktu wymagającego wiadomości specjalnych, jeżeli fakt ten jest sporny, nie jest możliwe na podstawie innych dowodów (świadków, dokumenty itp.), ale możliwe jest dokonanie w tym zakresie ustaleń na podstawie art. 6 k.c. Niemniej jednak w sprawie strona powodowa zgłosiła wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzecznika patentowego na okoliczności umożliwiające ustalenie faktów leżących u podstawy sporu. Wbrew jednak stanowisku Sądu Apelacyjnego, jak i Sądu pierwszej instancji, przy przyjęciu za uprawniony wniosek tych Sądów, że wskazany biegły nie posiadał wymaganych wiadomości, nie było przeszkód wynikających z art. 479 (12) k.p.c. do dopuszczenia dowodu z innego biegłego posiadającego te wiadomości. W związku z cofnięciem powództwa w zakresie dotyczącym wyrobu opisanego w pkt 1e pozwu, Sąd Apelacyjny, wyrokiem z 13 października 2010 r., uchylił wyrok Sądu Okręgowego w zakresie dotyczącym tego wyrobu i umorzył postępowanie w tej części; w pozostałej części uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził m.in., że powstała --- STRONA 7 --- I. II. I. II. III. IV. V. VI. konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w toku ponownego rozpoznania sprawy, który jest niezbędny do zbadania istnienia bądź nie materialnej podstawy dochodzonych przez powódki roszczeń. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r.: - w sprawie V GC 111/10: oddalił powództwo, zasądził od powódek solidarnie na rzecz pozwanych solidarnych kwotę 12 617 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. - w sprawie V GC 51/07: zakazał pozwanym produkcji, wprowadzania do obrotu, oferowania, składowania, importu, eksportu i reklamy wyrobu pozwanych - kształtownika pionowego drzwi przesuwnych oznaczonego przez pozwanych jako rączka M. (...); zakazał pozwanym w odniesieniu do następujących wyrobów powódek: - uchwyt drzwi przesuwnych, oznaczony przez powódki jako R. (...) a przez pozwanych jako rączka M. (...), - wózek drzwi przesuwnych oznaczony przez powódki jako Okucie górne (...) a przez pozwanych jako Okucie górne (...), - okucie górne, oznaczone przez powódki jako Okucie górne (...) a przez pozwanych jako (...), - okucie dolne oznaczone przez powódki jako Okucie (...) a przez pozwanych jako (...), kopiowania ich zewnętrznego kształtu, wprowadzania tak skopiowanych wyrobów do obrotu, oferowania, składowania, importu, exportu i reklamy tych wyrobów; zakazał pozwanym powielania egzemplarzy utworu - uchwytu drzwi przesuwnych, oznaczonego przez powódki jako R. (...), a przez pozwanych jako R. M. (...), a także wprowadzania egzemplarzy tego utworu do obrotu oraz zakazuje jego publicznego udostępniania, w szczególności poprzez umieszczenie w internecie, folderach reklamowych, instrukcjach, prasie oraz innych materiałach reklamowych pozwanych; nakazał pozwanym zniszczenie ich wyrobów wymienionych w punktach I i II wyroku oraz materiałów reklamowych, dotyczących tych wyrobów; oddalił powództwo w pozostałej części; zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódek solidarnych kwotę 13.086 trzynaście tysięcy osiemdziesiąt sześć złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Z ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy wynikało, że (...) Spółka z o.o. w P. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. produkcji metalowych wyrobów gotowych, wyrobów z surowców niemetalicznych, produkcji mebli. Jedynym wspólnikiem jest powódka A. D. Spółka z ramach --- STRONA 8 --- prowadzonej działalności wprowadza do obrotu m.in. akcesoria meblowe, w tym systemy okuć do drzwi przesuwnych i składanych. W jej asortymencie znajdują się m.in. szyna oznaczona jako L-50 występująca jako wzór zastrzeżony, okucie górne F. (...), prowadnik dolny (...) nr/No (...), okucie dolne F. (...), D-50, rączka (...), prowadnik górny z tworzywa (katalogi) (odpis KRS k. 150-155 akt V GC 45/07). Pozwani prowadzą zaś działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą (...). Przedmiotem ich działalności jest m.in. sprzedaż systemów okuć do szaf przesuwnych. Wśród oferowanych produktów znajdują się m.in. rączka oznaczona jako (...)+, rączka M. (...), szyna M., okucie dolne M. (...), okucie górne (...) okucie dolne M. (...) i (...), okucie dolne (...), okucie górne (...) (akta V GC 45/07: zaświadczenia k. 157-158, katalog k. 270. Na rzecz (...) zostało udzielone prawo z rejestracji nr (...) wzoru przemysłowego pt. Komplet okucia drzwi przesuwnych, nr (...). zestaw kształtowników drzwi przesuwnych, nr (...) zestaw kształtowników drzwi przesuwnych, nr (...). (świadectwa k. 288-291 akt V GC 45/07). B. wniósł o udzielenie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy pt. zestaw torów drzwi przesuwnych oraz pt. Prowadnik dolny drzwi przesuwnych (podanie k. 228-229) oraz o rozpoznanie sprawy w trybie postępowania spornego o unieważnienie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy pt. Tor jezdny oraz pt. Rączka drzwi przesuwanych, prowadnik dolny drzwi przesuwanych, uchwyt drzwi przesuwanych (pisma k. 227, k. 244, k. 235 akt V GC 45/07). Z ustaleń Sądu I instancji wynikało również, że w dniu 31 sierpnia 2003 r. powódki zawarły umowę, w której A. D. udzieliła spółce licencji wyłącznej na korzystanie, wykorzystywanie ich do produkcji uchwytów drzwi przesuwnych i ich sprzedaży oraz reklamy i marketingu projektów uchwytu drzwi przesuwnych w postaci: uchwytu o nazwie handlowej (...) zgłoszonego do rejestracji jako wzór użytkowy nr (...), kształtownika pionowego drzwi przesuwnych o nazwie handlowej M. (...) (akta V GC 45/07: umowa licencyjna k. 144-145, załącznik do umowy k. 147). W dniu 10 stycznia 2001 r. pomiędzy powodową spółką a A. D. została zawarta umowa know-how upoważniająca do wyłącznego korzystania ze wzorów użytkowych określonych w załączniku do umowy tj. zestawu okucia drzwi przesuwnych, zestawu zawieszenia drzwi przesuwnych, ramiaka pionowego, (akta V GC 45/07: k. umowa k. 142, załącznik 143). A. D. 5 lipca 2002 r. złożyła w Urzędzie Patentowym podanie nr (...) o udzielnie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Uchwyt drzwi przesuwnych" (dowód: zaświadczenie k. 24 akt V GC 45/07). Na rzecz A. D. zostały udzielone prawa ochronne, na wzory użytkowe pt. Kształtownik pionowy drzwi przesuwnych, nr (...) od dnia 28 listopada 2002 r. i pt. prowadnik dolny drzwi przesuwnych nr (...) od dnia 5 listopada 2003 oraz nr (...) na wzór użytkowy pt. zestaw okucia drzwi przesuwnych na okres od 17 stycznia 2000 r. (dowód: świadectwa ochronne k. 34, 37, 39 akt V GC 45/07). Spółka (...) uzyskała prawo z rejestracji nr (...) wzoru użytkowego pt. tor jezdny oraz nr (...). rączka drzwi przesuwnych (świadectwa rejestracji k. 44, 51 akt V GC 45/07). Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynikało, natomiast, że podczas wizyt pracownika powódek w punktach oferujących towary (...) okazało się, iż w części z nich przyjęto do sprzedaży produkty (...). Z informacji jakie uzyskał pracownik wynikało, iż firma ta posiada produkty odpowiadające wyrobom (...) i proponowała duże upusty, (druki wizyty k. 63-67). Hurtownie akcesorii meblowych, które współpracowały z (...), kupowały u pozwanych systemy --- STRONA 9 --- drzwi przesuwnych. Były to takie same rozwiązania techniczne, które oferowała (...). Wyroby pozwanych i (...) były podobne. Dla laika, a nawet dla stolarza, nie różniły się. Dopiero po ich wnikliwej analizie można było dojść do wniosku, że się różnią. Oferta pozwanych była atrakcyjna, bo cena oferowanych wyrobów podobnych do wyrobów (...) była niższa o 20-30% (zeznania świadków: M. S. k. 356v - 357v, A. Z. k. 357v - 358v, M. R. k. 358v - 359v, M. K. k. 378, K. G. k. 379, M. M. k. 433-verte). Także porównanie katalogów (...) i pozwanych i produktów przedstawionych w nich w formie graficznej wskazywało, że sposób ich przedstawienia jest identyczny (zeznania świadka S. N. k. 380). Sąd I instancji ustalił następnie, że pracownicy (...) stykali się z wyrobami pozwanych u swoich stałych klientów, dystrybutorów wyrobów (...). Dowiadywali się od nich, że wyroby pozwanych są bardzo podobne do wyrobów (...), niektórzy wręcz mówili, że są skopiowane, tak jak i katalog firmy pozwanych (zeznania świadka M. W. k. 398). W październiku 2006 r. powódki uzyskały informację, że na rynku pojawiły się wyroby identyczne z ich wyrobami i zaczęły otrzymywać reklamacje od klientów na towary, których nie wprowadzały do obrotu, (reklamacje k. 113,114). W odpowiedzi klientom (...) podnosiła, że reklamowany towar nie jest jej wyrobem (odpowiedź k. 115). Powódki ustaliły, że wyroby podobne do ich wyrobów były wprowadzone do obrotu przez pozwanych i pismem z dnia 18 stycznia 2006 r. wezwały ich do zaprzestania naruszeń (pismo k. 136-137).W odpowiedzi pozwani zaprzeczyli, traktując zarzuty (...) jako pomówienia (k. 140). Wezwaniem z dnia 25 maja 2007 r. powódki wezwały pozwanych, w uzupełnieniu wezwania do zaprzestania naruszeń praw własności przemysłowej do zapłaty kwoty 250.000 złotych tytułem odszkodowania za szkodę wywołaną naruszeniami przysługującym powódkom praw własności przemysłowej oraz dopuszczenia się czynów nieuczciwej konkurencji (pismo powódek k. 141). Sąd Okręgowy wskazywał następnie, że w sprawie, uwzględniając wiążące Sąd wytyczne Sądu Apelacyjnego, przeprowadzono zgłoszony przez powódki dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu ochrony własności przemysłowej i zwalczania nieuczciwej konkurencji, którą następnie w całości podzielił, uznając za biegłym, że pozwani, wprowadzając do obrotu produkt w postaci R. M. (...) naruszyli prawa ochronne na wzór użytkowy zastosowany przez powódki przy produkcji R. M. R., ponieważ wyrób wytworzony przez pozwanych wykorzystuje wszystkie cechy techniczne wymienione w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym udzielonym na rzecz powódek. Według tej opinii, pozwani dopuścili się również czynów nieuczciwej konkurencji, polegających na niedozwolonym naśladownictwie produktów określonych w pkt 2f, 2g, 2 h i 2i pozwu. Biegły wskazał też, że przy produkcji R. M. (...) pozwani naruszyli prawa autorskie powódki wykorzystując nowy, oryginalny kształt R. (...). W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że roszczenia powódek są uzasadnione, co do 5 sztuk wyrobów i nałożył na pozwanych stosowne zakazy i nakazy, na podstawie art. 278 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (obecnie: tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1410), art. 13 i 18 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm., dalej: u.z.n.k.) oraz art. 79 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). --- STRONA 10 --- 1) 2) Sąd I instancji wskazywał, że biegły sądowy - D. S. (opinia pisemna k. 779 - 799 pisemne stanowisko biegłego k. 87 - 880, opinia ustna k. 907-908), aby stwierdzić, czy nastąpiło naruszenie praw wyłącznych powódek dokonał analizy porównawczej spornych wyrobów produkowanych przez (...) i przez pozwanych. Analizę tę przeprowadził pod kątem naruszenia praw ochronnych, praw z rejestracji, a co do wyrobów nie chronionych pod kątem naruszenia praw autorskich a także dopuszczenia się czynów nieuczciwej konkurencji polegających na zakazanym naśladownictwie wyrobów (opinia k. 790).Opinia ta zawiera analizę porównawczą spornych wyrobów produkowanych przez strony (k. 798). Następnie Sąd Okręgowy przytoczył fragmenty opinii biegłego stwierdzając, że wnioski biegłego są następujące: naruszenie prawa ochronnego na wzór użytkowy mogło mieć miejsce przy produkcji akcesoriów meblowych wytwarzanych przez pozwanych przy ich wyrobach; - kątownik (...) - Okucie dolne (...) (wyrób (...) prowadnik uniwersalny (...) nr (...)). Wyrób (...) był chroniony prawem ochronnym nr (...) na wzór użytkowy, które gasło z dniem 5 listopada 2006 r. Biegły po analizie porównawczej obu produktów stwierdził, że wyrób wytworzony przez pozwanych jest wykonany według wzoru użytkowego chronionego prawem ochronnym nr (...), gdyż zawiera wszystkie cechy techniczne wymienione w strzeżeniu ochronnym niezależnym nr 1. Jeśli produkcja i wprowadzanie do obrotu przez pozwanych odbywało się w okresie obwiązywania prawa ochronnego tj. od 5 listopada 2003 r. do 4 listopada 2006 r. - to doszło o naruszenia prawa ochronnego udzielonego na rzecz (...); - rączka mega duo (...) (wyrób (...) R. multiomega (...)). Wyrób (...) jest chroniony prawem ochronnym Nr (...) na wzór użytkowy. Zakres ochrony określa zastrzeżenie ochronne niezależne oznaczone 1. Biegły po analizie porównawczej obu produktów stwierdził, że wyrób wytworzony przez pozwanych jest wykonany według wzoru użytkowego chronionego prawem ochronnym Nr. (...), gdyż zawiera wszystkie cechy techniczne wymienione w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym nr 1. pozwani dopuścili się czynów nieuczciwej konkurencji polegających na niedozwolonym naśladownictwie produktów w przypadku wyrobów; - rączka M. (...) (wyrób (...) R. (...) (...)). Biegły ustalił, że wyroby obu stron nie są chronione prawem wyłącznym. Porównując oba biegły stwierdził, że są one prawie identyczne. W szczególności uchwyty obu raczek mają profil ceownika, przy czym jedno ramię ceownika ma przedłużenie w kształcie łuku. Zachodzi w tym przypadku skopiowanie zewnętrznej postaci produktu i kopia może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. - okucie górne (...) (wyrób (...) Okucie górne (...). Wyrób ten nie jest chroniony prawem wyłącznym. Na podstawie analizy porównawczej biegły przyjął, że zewnętrzna postać obu produktów jest identyczna, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. - okucie przednie (...) (wyrób (...) Okucie górne (...) nr (...). --- STRONA 11 --- 3) Wyrób ten nie jest chroniony prawem wyłącznym. Na podstawie analizy porównawczej biegły przyjął, że zewnętrzna postać obu produktów jest identyczna, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. - okucie dolne (...) (wyrób (...) Okucie dolne (...). Wyrób ten nie jest chroniony prawem wyłącznym. Na podstawie analizy porównawczej biegły przyjął, że zewnętrzna postać obu produktów jest identyczna, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. naruszenie praw autorskich wystąpiło przy produkcji R. M. (...) (wyrób (...) R. (...)). Biegły przyjął, że w wyrobie (...) można doszukać się indywidualnych cech twórczych - nowy oryginalny kształt rączki. Wyrób " (...)" może być uznany za utwór w rozumieniu prawa autorskiego (opinia biegłego k 790, 792, 795 - 797, 798 - 799). Sąd Okręgowy następnie stwierdził, że strony zgłaszając zastrzeżenia do opinii, nie przedstawiły argumentów, które dałyby mu podstawę do merytorycznych rozważań i odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, po czym oddalił wniosek dowodowy powódek o powołanie kolejnego biegłego, celem sporządzenia opinii uzupełniającej. Zdaniem Sądu I instancji stanowisko takie jest zgodne z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, iż potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 1999, I PKN 20/99). Sąd Okręgowy nie podzielił także zarzutu pozwanych, zgłoszonych po sporządzeniu opinii przez biegłego, dotyczących oparcia się przez biegłego na dokumentach nie znajdujących się w aktach sprawy. Pozwani zarzucali, iż nie został im doręczony komplet załączników do pozwu, znajdujących się w niebieskiej teczce, co stwierdzili dopiero po przesłuchaniu przez sąd biegłego (pismo procesowe pozwanych k. 970). Powołane przez pozwanych załączniki znajdujące się w dwóch niebieskich teczkach nie stanowiły załączników do pozwu, ale załączniki do sprawy V GCo 33/07, która jest załączona do niniejszej sprawy (k. 145 sprawy V GCo 33/07, gdzie wymienia się załączniki). W sprawie V GC 51/07 właśnie pozwani w odpowiedzi na pozew wnoszą o przeprowadzenie dowodów znajdujących się w aktach sprawy V GCo 33/07 (pismo pozwanych k. 39). Dlatego za bezzasadne uznał ich zarzuty, że nie wiedzieli o dokumentach załączonych do ww. akt. Podzielając wnioski opinii biegłego Sąd Okręgowy przyjął, że pozwani w odniesieniu do wskazanych przez biegłego wyrobów naruszyli przepisy ww. ustaw o prawie własności przemysłowej i o zwalczania nieuczciwej konkurencji. Dlatego za zasadne uznał zakazanie pozwanym określonych w zaskarżonym orzeczeniu zachowań. Stwierdził następnie, że w przypadku wyrobu pozwanych - R. M. (...), nastąpiło także naruszenie przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Odnosząc się do wyrobu pozwanych - kątownik (...) Okucie dolne (...) (wyrób (...) prowadnik uniwersalny (...) nr (...)) stwierdził, że wyrób (...) był chroniony prawem ochronnym nr (...) na wzór użytkowy, które wygasło z dniem 5 listopada 2006 r. Powódki zdaniem Sądu I instancji nie wykazały. aby --- STRONA 12 --- produkcja i wprowadzanie do obrotu przez pozwanych ich wyrobu podobnego do wyrobu powódek odbywało się w okresie obowiązywania prawa ochronnego tj. od 5 listopada 2003 r. do 4 listopada 2006 r. Nie wynika to z załączonych przez powódki do pozwu faktur wystawionych przez pozwanych. Wobec powyższego roszczenia powódek związane z tym wyrobem zostały oddalone. Przechodząc do oceny roszczeń zgłoszonych w sprawie V GC 45/07 (obecnie rozpoznawanej pod sygnaturą V GC 111/10) Sąd Okręgowy stwierdził, że nastąpił zwrot pozwu co do punktów 1, 2, 3, 4 i 6 pozwu (k. 178 akt). W związku z tym, przedmiotem rozpoznania były tylko roszczenia zawarte w punktach 5 i 7 pozwu, tj. o nakazanie pozwanym opublikowania oświadczenia w "Rzeczpospolitej" i (...) o określonej przez powódki treści i formie oraz o zasądzenia od pozwanych kwoty 240 000 złotych, jako bezpodstawnie uzyskanych przez pozwanych korzyści w wyniku naruszeń praw wyłącznych powódek oraz dopuszczania się czynów nieuczciwej konkurencji. W ocenie Sądu Okręgowego powódki nie wykazały jednak zasadności swoich żądań, w żaden sposób nie uprawdopodobniły poniesionej szkody i wysokości żądanej kwoty. Nie sporządziły żadnej symulacji ani wyliczeń szacunkowych. Dochodząc zasądzenia określonej kwoty nie wskazały też jakich poszczególnych kwot i za jakie konkretnie naruszenia dochodzą. Ponadto w sprawie o sygn. V GC 51/07 powódki sprecyzowały wartość roszczeń z poszczególnych punktów pozwu, a brak jest jakiegokolwiek przełożenia tych kwot na dochodzoną kwotę 240 000 złotych. Dlatego też Sąd Okręgowy oddalił ich wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego księgowego na okoliczność wysokości uzyskanych przez pozwanych korzyści. Sąd I instancji oddalił także wiążący się z tym wniosek dowodowy powódek o zażądanie od pozwanych ich dokumentów księgowych za cały okres działalności, ze szczególnym uwzględnieniem okresów styczeń - grudzień 2006 r. oraz styczeń - czerwiec 2007 r., a wnioskowanych na okoliczność zysków pozwanych uzyskanych ze sprzedaży wyrobów z naruszeniem praw wyłącznych powódek oraz zasad nieuczciwej konkurencji. Sąd Okręgowy stwierdził następnie, że pomimo częściowego uznania zasadności powództwa należało oddalić żądanie z punktu 5 pozwu w sprawie V GC 111 /07 - o nakazanie pozwanym opublikowania oświadczenia w "Rzeczpospolitej" i (...) o określonej przez powódki treści i formie. Wskazał, że samo zgłoszenie roszczenia, nie jest wystarczające dla jego uwzględnienia, zważywszy, że powódki w żaden sposób nie umotywowały swojego żądania, nie wskazały z czego wynika wybór wskazanych publikatorów tymczasem roszczenie to służy usunięciu skutków niedozwolonych działań i nie powinno stanowić represji. O kosztach w obu sprawach Sąd Okręgowy orzekł stosownie do wyniku sporu. W sprawie o sygn. V GC 111/10, w której wobec częściowego zwrotu pozwu rozpoznawane były roszczenia z punktu 5 i 7 pozwu, powódki przegrały proces w całości. Dlatego też na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzono od powódek na rzecz pozwanych całość kosztów procesu za obie instancje (koszty zastępstwa procesowego za I instancję - 7 217 zł, koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Apelacyjnym w wysokości 75% stawki - 5 400 zł.).W sprawie o sygn. V GC 51/07 natomiast roszczenia powódek okazały się uzasadnione co do części, tj. co do 5 sztuk wyrobów. Należało więc przyjąć, że powódki wygrały sprawę w 50% i w takim --- STRONA 13 --- 1. a. b. 2. a. b. 3. a. b. stosunku należało dokonano stosunkowego podziału kosztów procesu - art. 100 k.p.c. Koszty powódek wyniosły łącznie kwotę - 28 269 zł (opłata - 6 500 zł, wynagrodzenie wypłacone biegłemu - 5 769 zł, koszty zastępstwa procesowego za ochronę praw autorskich - 360 zł, koszty zastępstwa procesowego za naruszenie prawa ochronnego - 840 zł, opłata od apelacji - 6 500 zł, koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Apelacyjnym w wysokości 75% stawki - 900 zł, opłata od kasacji - 6 500 zł, koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym w wysokości 75% z kwoty 1 200 zł za wniesienie skargi kasacyjnej). Koszty pozwanych wyniosły łącznie kwotę - 2 100 zł. (koszty zastępstwa procesowego za ochronę praw autorskich - 360 zł, koszty zastępstwa procesowego za naruszenie prawa ochronnego - 840 zł, koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Apelacyjnym w wysokości 75% stawki - 900 zł). Łączna kwota kosztów procesu wyniosła więc kwotę 30 369 zł. Połowa kwoty kosztów wyniosła więc kwotę - 15 186 zł i wobec stosunkowego rozliczenia kosztów każda ze stron powinna ponieść koszty w takiej wysokości. Dlatego też Sąd Okręgowy zasądził od pozwanych na rzecz powódek kwotę 13 086 zł (koszty powódek 28 269 zł - 15 186 zł). Apelację od powyższego wyroku wnieśli pozwani, zaskarżając go w pkt I, II, III, IV oraz VI. Zarzucili: naruszenie art. 94 ust. 1. w zw. z art. 95 ust. 1 i art. 292 p.w.p. poprzez ustalenie, że wyrób wytworzony przez pozwanych (Rączka M. (...)) jest wykonany według wzoru użytkowego chronionego prawem ochronnym Nr (...), w sytuacji gdy: kształtownik pionowy drzwi przesuwanych (...) nie wykazuje cech nowości i przez to nie może być uznany za wzór użytkowy, nie występuje całkowite wykorzystanie zastrzeżenia niezależnego; naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 21 pr.aut. poprzez: uznanie, że przy produkcji R. M. (...) doszło do naruszenia praw autorskich, w sytuacji gdy wykorzystano jedynie określone rozwiązania techniczne, które po ustaniu ochrony jako wzory użytkowe (wzór użytkowy nr (...) unieważniony w dniu 8 kwietnia 2010 r. przez Urząd Patentowy RP) stają się częścią domeny publicznej i nie korzystają z ochrony prawno-autorskiej; brak jakiegokolwiek uzasadnienia, w jakich elementach wyrobu powódek zostały zidentyfikowane cechy konstytutywne utworu; naruszenie art. 13 ust. 2 z.n.k. poprzez: jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wyroby opisane w pozwie pod pozycją 2f-2i są typowymi rozwiązaniami technicznymi, pozbawionymi szczególnej (charakterystycznej) formy, wobec czego ich naśladownictwo jest expressis verbis dozwolone na mocy art. 13 ust. 2 zd. 1 z.n.k.; uznanie, że wyroby pozwanych opisane w pozwie pod pozycją 2f- 2i naruszyły przepis art. 13 ust. 1 z.n.k. w sytuacji, gdy sposób ich oznaczania, a także krąg ich nabywców (profesjonaliści wytwarzający --- STRONA 14 --- 4. a. b. c. d. 5. wyroby finalne z użyciem wytworów 2f-2i) wyklucza możliwość przyjęcia, że mogło dojść do wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu; naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: art. 233 k.p.c. poprzez: - niedokonanie przez Sąd własnych ustaleń w sprawie poza streszczeniem stanowiska biegłego sądowego, podczas gdy reguła swobodnej oceny dowodów zawiera nakaz, aby ocena sądu dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, - przyznanie przez Sąd mocy dowodom przeprowadzonym bez zachowania reguł postępowania dowodowego, a mianowicie oparcie się na dokumentach zebranych w niebieskiej teczce (segregatorze) z napisem "pozwani", stanowiących komplet załączników do pozwu przeznaczonych dla pozwanych, a nigdy im nie doręczonych; art. 245 k.p.c. poprzez uznanie, że dowody przedstawione przez powódki, a mianowicie nie poświadczone kserokopie dokumentów, mają walor pełnowartościowego dowodu, podczas gdy kserokopia nie zaopatrzona podpisem poświadczenia zgodności kserokopii z oryginałem nie może być uznana za dokument prywatny świadczący o istnieniu oryginału oraz o treści i formie w nim odwzorowanej; art. 232 w zw. z art. 236 k.p.c. poprzez wyjście przez Sąd w postanowieniu dowodowym z 25 marca 2011 r. ponad tezę dowodową powódek i w konsekwencji nieuzasadnione rozszerzenie tezy dowodowej m.in. o okoliczność "czy pozwani dopuścili się naruszeń przysługujących powódkom praw rejestracji wzorów przemysłowych, czynów nieuczciwej konkurencji i naruszeniu praw autorskich powódki - A. D."; naruszenie art. 479 (12) § 1 w zw. z art. 232 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, która została wydana z naruszeniem zasady wydawania opinii na podstawie zebranego i udostępnionego biegłemu materiału sprawy, albowiem biegły pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. zwrócił się o dostarczenie przez stronę powodową uwierzytelnionych, kompletnych opisów wzorów dotyczących spornych wyrobów, co w świetle postępowania w sprawach gospodarczych jest niedopuszczalne; nie wyjaśnienie, czy produkowane przez powódki przedmioty noszą cechy nowości. W oparciu o podniesione zarzuty pozwani wnieśli o: zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów kosztów procesu za wszystkie instancje; ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. --- STRONA 15 --- Na skutek apelacji pozwanych Sąd Apelacyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 25 września 2012 r., zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r. - w zakresie dotyczącym sprawy o sygn. V GC51/07 - w punktach I, II, III, IV i VI w ten sposób, że oddalił powództwo (I.1) oraz zasądził solidarnie od powodów na rzecz pozwanych kwotę 12.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I.2) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II) oraz nieuiszczonych kosztach sądowych (pkt III). Sąd drugiej instancji uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w następstwie czego Sąd pierwszej instancji w zasadzie nie poczynił własnych ustaleń i nie dokonał samodzielnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, ograniczając się do bezkrytycznego przyjęcia treści i wniosków zawartych w opinii biegłego. Wskazał również, iż Sąd I instancji w swojej ocenie pominął także istotne partie materiału dowodowego przedstawionego przez pozwanych w celu wykazania, że sposób oferowania ich wyrobów do sprzedaży (oznaczenia produktów, opakowań i stoisk, reklama) nie uzasadniał przypisania im czynów nieuczciwej konkurencji. Sąd pierwszej instancji nie poddał także analizie stawianych opinii zastrzeżeń, ani też nie dokonał własnej oceny prawnej, zwłaszcza w kontekście mających zastosowanie przepisów p.w.p. i przepisów wykonawczych do tej ustawy, przyjmując za biegłym, że doszło do naruszenia prawa wyłącznego powódek. Podkreślił, m.in. że zakres przedmiotowy prawa ochronnego wyznacza "całe" zastrzeżenie niezależne, obejmujące część nieznamienną i znamienną. Odnosząc się natomiast do problemu stopnia szczegółowości, w którym określone rozwiązania użytkowe muszą zostać wykorzystane przez potencjalnego naruszyciela, przyjął, że zakres prawa ochronnego wyznaczają wszystkie cechy zawarte w zastrzeżeniu, nie zaś wyróżnione spośród nich zastrzeżenia elementów istotnych. Odnośnie do opinii biegłego w części, w której przyjął, że wyrób pozwanych jest wykonany według wzoru użytkowego chronionego prawem ochronnym (kształtownika pionowego drzwi przesuwanych M. R.), gdyż zawiera wszystkie cechy techniczne wymienione w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym, Sąd Apelacyjny uwzględniając treść opinii uzupełniającej biegłego oraz ustne wyjaśnienia biegłego złożone na rozprawie - w których nie zaprzeczył on istnienia różnic między wyrobami stron - ocenił, że stanowisko biegłego jest wewnętrznie sprzeczne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego na tle tak zarysowanego stanowiska biegłego oraz twierdzeń samych powódek nie było podstaw do ustalenia, że pozwani wykorzystują wszystkie cechy wyrobu powódek opisane w świadectwie ochronnym. Ciężar dowodu naruszenia prawa wyłącznego spoczywa na powódkach (art. 6 k.c.), które nie wnosiły zastrzeżeń do ustaleń badawczych w wersji zaprezentowanej na rozprawie apelacyjnej oraz tak sformułowanych twierdzeń i wniosków opinii, ani nie wnioskowały o powołanie innego biegłego. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze fakt istnienia różnic technicznych, stwierdzenie, czy doszło do naruszenia prawa ochronnego, wymagało prześledzenia treści zastrzeżenia ochronnego w oparciu o przyjętą wcześniej interpretację art. 96 p.w.p. Dlatego, wobec niewykazania, że doszło do wykorzystania wszystkich elementów zastrzeżenia --- STRONA 16 --- ochronnego, nie można było przyjąć, że wprowadzenie przez pozwanych na rynek kształtowników, oznaczonych jako rączka M. (...), skutkowało naruszeniem praw ochronnych na wzór użytkowy. W zakresie wyrobów określonych w pozwie jako 2f, 2g, 2 h i 2i wskazał, że spór koncentrował się wokół uznania działań pozwanych za czyn nieuczciwej konkurencji stypizowany w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Zgodnie z wolą samego ustawodawcy, deliktem jest jedynie tzw. naśladownictwo niewolnicze, polegające na przejęciu cudzych rozwiązań, a w szczególności cech zewnętrznych, w tak szerokim zakresie, że u potencjalnych klientów powstaje lub może powstać mylne wrażenie, że produkty kopiowane są tak naprawdę innymi produktami, tj. produktami oryginalnymi, do których w rzeczywistości jedynie je upodobniono. Wskazywał, że naśladownictwo przedmiotów, oznaczonych nr 2g, 2h, 2i, obrazujących, także zdaniem biegłego, typowe rozwiązania techniczne, wpisuje się w hipotezę art. 13 ust. 2 u.z.n.k., który zezwala na wykorzystywanie cech funkcjonalnych produktu zapewniających jego użyteczność, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd, co do tożsamości producenta lub produktu, naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt. Co do tych wyrobów biegły wskazał na ryzyko powstania konfuzji warunkowo - w przypadku braku oznaczenia identyfikującego producenta. Jeśli chodzi o wyroby oznaczone, jako 2 h i 2i, to przedstawione do porównania egzemplarze posiadały wytłoczoną nazwę "B.", co w wystarczający sposób zapobiegało możliwości konfuzji. Twierdzenia powódki, że pozwani początkowo nie oznaczali swych wyrobów, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie podlegały na tym etapie postępowania badaniu z uwagi na treść art. 316 § 1 k.p.c. W związku z tym potencjalni nabywcy, dokonując wyboru przy zakupie wymienionych wyżej przedmiotów nie mogli mieć wątpliwości, jaki produkt i przez kogo wykonany nabywają. Nie zachodziło zatem w tych przypadkach możliwość konfuzji (art. 13 ust. 2 u.z.n.k.), dlatego wprowadzanie przez pozwanych tych wyrobów do obrotu nie jest czynem nieuczciwej konkurencji stypizowanym w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Bez znaczenia dla tej oceny są twierdzenia powódek i przedstawiane w toku postępowania na ich poparcie dowody, że nabywcy wyrobów pozwanych składali reklamacje spółce (...). Możliwość wprowadzenia w błąd dotyczy zdaniem Sądu Apelacyjnego bowiem chwili, w której klient dokonuje wyboru produktu. Odnośnie do wyrobów oznaczonych, jako (...) (Rączka (...) (...) i R. M. (...)) biegły dokonał analizy cech tych wyrobów z wyrobami pozwanych tylko na podstawie katalogów i rysunków. Z tej przyczyny zachodziła konieczność uzupełnienia opinii w tym zakresie. Po analizie porównawczej wyrobów pochodzących od przeciwnych stron procesu biegły na podstawie ogólnego wrażenia stwierdził, są one prawie identyczne. Na to wrażenie nie wpływają, zdaniem biegłego, w sposób decydujący niewielkie różnice w obu wyrobach. Pominięcie przez biegłego analizy cech funkcjonalnych obu produktów czyniło opinię wybiórczą w kontekście unormowania art. 13 u.z.n.k. Dopiero na rozprawie biegły uzupełniająco wyjaśnił, że według niego kształt rączki nie jest uwarunkowany jej funkcjonalnością. Brak szerszego umotywowania tej tezy, jak również wyjaśnienia, dlaczego zbliżone kształtem i na podstawie "ogólnego wrażenia" podobne, --- STRONA 17 --- przedstawione w dokumentach złożonych do akt sprawy przez pozwanych wyroby innych producentów różnią się, powoduje, że wnioski biegłego nie poddają się weryfikacji. Biegły nie wyjaśnił także, dlaczego w sytuacji, gdy w jego ocenie pozostałe przedmioty (będące tak jak kształtownik - rączka elementami systemu drzwi przesuwnych), oznaczone w pkt 2g-2i, są typowymi rozwiązaniami technicznymi, również sama raczka nie jest w istocie rozwiązaniem o charakterze stricte technicznym. Biegły w swojej ocenie odwołał się przy tym do "ogólnego wrażenia", istotnego z punktu widzenia naruszenia prawa ochronnego na wzór przemysłowy (art. 104 p.w.p.), nie odpowiadającego zaś przyjętemu w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. kryterium, jakim jest kopiowanie zewnętrznej postaci produktu. (...) konsekwencji w ocenie Sądu Apelacyjnego - uznał za mało istotną kapitalną z punktu widzenia możliwości określenia, jako "identyczne" lub "prawie identyczne", funkcjonalności i stosowania obu wyrobów kwestię ich wymiarów, ilości rowków wzdłużnych stanowiących tunele na szczotki. Istnienie wskazywanych różnic zostało jednak przez biegłego potwierdzone. Wywodził, że do tego tylko w istocie sprowadzała się wartość dowodowa tej opinii, ponieważ pozostałe zawarte w niej twierdzenia i wnioski, wobec opisanych powyżej mankamentów, nie mogły być zaakceptowane. Wypowiadając się, co do możliwej konfuzji biegły przyjął model widzenia zorientowanego użytkownika, nie zaś docelowego odbiorcy produktów, którym są profesjonaliści - stolarze i producenci mebli. Ci zaś mogą, w ocenie Sądu, rozpoznać wyroby obu stron w sytuacji, gdy samą postać zewnętrzną produktów (grzbiet rączki) różnicuje funkcjonalna cecha ilości rowków - tuneli, w których umieszczane są szczotki przeciwkurzowe. Poza tym, oba wyroby różnią się szerokością i nie mogą być stosowane do płyt o tym samym przekroju. Celem ostatecznego wyeliminowania wątpliwości, co do ryzyka konfuzji Sąd Apelacyjny, z urzędu, dopuścił dowód - z opakowania kształtowników produkowanych przez pozwanych, które, oferowane do hurtowej sprzedaży w zbiorczych opakowaniach, posiadają dodatkowo oznaczenia indywidualne w postaci folii z nadrukiem nazwy fantazyjnej firmy pozwanych na całej długości pojedynczego kształtownika. Następnie Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie da się, bez potrzeby odwoływania się do wiadomości specjalnych biegłego (art. 278 § 1 k.p.c.), zaakceptować twierdzenia, że wykonanie rączki (uchwytu), którego zewnętrzna postać różni się od wyrobu powódek rozmiarami i kształtem elementu szczytowego, co warunkuje także odmienne przeznaczenie i funkcjonalność, jest naśladownictwem polegającym na wytworzeniu takiego samego wyrobu w rozumieniu art. 13 § 1 u.z.n.k. Z tych względów nie było podstaw do przyjęcia, że pozwani dopuścili się czynu nieuczciwej konkurencji co do wyrobu oznaczonego jako 2f. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie było również podstaw do uwzględnienia powództwa w części zawierającej roszczenia wywodzone na podstawie przepisów pr. aut. dotyczących wyrobu 2f, gdyż Sąd Apelacyjny nie dostrzegł istotnego elementu indywidualności i oryginalności, który pozwalałby na przyjęcie, że chodzi o utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Wskazał, że poza ogólnikową, szerzej nieuzasadnioną tezą o "nowym, oryginalnym kształcie rączki", biegły nie wyjaśnił tego w swojej opinii. Sąd drugiej instancji ocenił, że ze względu na podaną przez biegłego argumentację i przyjęte założenia metodologiczne, opinia w tej części była całkowicie nieprzydatna dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy, --- STRONA 18 --- uznał, że okoliczność ta, objęta ciężarem dowodu powódek (art. 6 k.c.), nie została przez nie udowodniona. Sąd nie miał zaś obowiązku dalszego poszukiwania z urzędu, wobec braku inicjatywy samych zainteresowanych, dowodów, które pozwoliłyby na wykazanie słuszności zajmowanego przez nie stanowiska procesowego. Sąd Apelacyjny wskazał następnie, że wyrób w postaci R. (...) korzystał z ochrony, do czasu unieważnienia świadectwa ochronnego, jako wzór użytkowy, zatem rozwiązanie o charakterze stricte technicznym. W takiej postaci, z jaką powódki wiążą ochronę prawno- autorską, został opisany w zastrzeżeniach ochronnych oraz przedstawiony na przedłożonym w związku z rejestracją rysunku. Zakres ochrony prawno- autorskiej jest odmienny, obejmuje bowiem konkretną, zewnętrzną postać ucieleśnienia wzoru użytkowego, którą poza elementami składającymi się na samo rozwiązanie techniczne, powinny wyróżniać dodatkowe cechy świadczące o nowości i oryginalności, dostatecznie indywidualizujące go, odróżniające od innych wytworów o tym przeznaczeniu. Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. uwzględnił apelację i zmienił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji. Wskutek skargi kasacyjnej powódek od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r., Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 16 stycznia 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd Najwyższy odnosząc się do zarzutów skarżących w pierwszej kolejności stwierdził, że ze względu na treść art. 398 § 3 k.p.c. zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie mógł być w ogóle przedmiotem kontroli kasacyjnej. W konsekwencji Sąd Najwyższy nie mógł poddać kontroli poprawności samej oceny dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego dokonanej przez Sąd Apelacyjny. Przedmiotem kontroli mógł być natomiast zarzut naruszenia art. 278 k.p.c. Wskazywał, że w poprzednim, wydanym w sprawie, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2010 r. przesądzono, że ustalenie faktów niezbędnych do oceny zasadności dochodzonych przez powodów roszczeń wymagało wykorzystania w sprawie wiadomości specjalnych. W toku ponownego rozpoznania sprawy został przeprowadzony dowód z opinii biegłego, która została uznana za wiarygodną przez Sąd pierwszej instancji, natomiast została negatywnie oceniona przez Sąd drugiej instancji, przy uwzględnieniu innych dowodów przeprowadzonych w sprawie. Sąd drugiej instancji ocenił, że opinia biegłego oceniana z uwzględnieniem ustnych wyjaśnień złożonych przez biegłego jest dotknięta wieloma błędami, tj. jest wybiórcza i oparta na niewłaściwej metodzie badań i przez to nieweryfikowalna (przez przyjęcie w odniesieniu do wyrobów oznaczonych w pozwie, jako 2f, że przedmiotem badań był tylko wizualny obraz produktów, nie zaś analiza ich cech technicznych); zawiera sprzeczności pomiędzy przyjętymi ostatecznie założeniami a sformułowanymi wnioskami (w zakresie stwierdzenia różnic w wyrobach stron dotyczących raczki M. (...) oraz odmowy nadania waloru istotności tym elementom różnicujących); przyjmuje błędne kryterium "ogólnego wrażenia" istotnego z punktu widzenia naruszenia prawa ochronnego na wzór przemysłowy (art. 104 p.w.p.), nie zaś przyjęte w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. kryterium, jakim jest kopiowanie zewnętrznej postaci produktu (tzw. niewolnicze naśladownictwo); przyjmuje błędny model widzenia zorientowanego 3 --- STRONA 19 --- użytkownika zamiast docelowego odbiorcy, którym są profesjonaliści (odnośnie do oceny możliwości konfuzji badanej na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 u.z.n.k.), wreszcie przyjmuje błędnie założenia cech nowości i oryginalności (w zakresie oceny kształtu na podstawie przepisów o ochronie praw autorskich i praw pokrewnych) dokonane za pomocą metody porównania, co czyni opinię całkowicie nieprzydatną dla rozstrzygnięcia. Konsekwencją takiej oceny opinii biegłego przez Sąd drugiej instancji w konfrontacji z innymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie, było dokonanie przez ten Sąd samodzielnych ustaleń spornych faktów i ich oceny prawnej przy uwzględnieniu fragmentów negatywnie zweryfikowanej treści opinii biegłego względnie przyjęcie, iż wobec takiej treści, nieprzydatnej dla rozstrzygnięcia sprawy opinii, powodów na podstawie art. 6 k.c. obciążają negatywne konsekwencje nieudowodnienia faktów wykazywanych za pomocą opinii biegłego. Tak umotywowanego stanowiska Sądu drugiej instancji zdaniem Sądu Najwyższego nie sposób było jednak zaaprobować. Negatywnie zweryfikowana opinia biegłego nie prowadzi do możliwości dokonania przez sąd meriti własnych ustaleń faktycznych wymagających wykorzystania wiadomości specjalnych przy wybiórczym wykorzystaniu negatywnie ocenionej opinii biegłego. Wskazał także, że w takiej sytuacji nie można negatywnymi skutkami, w tym wynikającymi z art. 6 k.c., wadliwie przeprowadzonego dowodu obciążać strony, co może nastąpić tylko wówczas, gdy w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych, w których dowód z opinii biegłego został dopuszczony, zostanie sporządzona rzetelna opinia biegłego. Twierdził, że w odniesienieniu do niniejszej sprawy należało mieć także na uwadze, że ocena Sądu drugiej instancji o wadliwości sporządzonej w sprawie opinii biegłego została przedstawiona dopiero po ogłoszeniu zaskarżonego wyroku. Strona powodowa, dla której były korzystne wnioski zawarte w opinii biegłego, negatywnie zweryfikowanej przez Sąd Apelacyjny, musiałaby złożyć wnioski dowodowe o powołanie w sprawie nowego biegłego, niejako antycypując przyszłą oceną Sądu drugiej instancji ujawnianą dopiero po ogłoszeniu wyroku tego Sądu. W konsekwencji obowiązkiem Sądu, który przed wydaniem orzeczenia w sprawie stwierdził nieprzydatność dla rozstrzygnięcia sprawy sporządzonej w sprawie opinii biegłego, było zatem dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego. Z tych względów za uzasadniony należy uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 278 § 1 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego było następstwem dokonania przez ten Sąd określonych ustaleń faktycznych wymagających wiadomości specjalnych, mimo nieprzeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego sądowego przydatnego dla rozstrzygnięcia sprawy, nadto wyciągnięcia wobec strony powodowej negatywnych konsekwencji wynikających z art. 6 k.c. uzasadnionych tym, iż dopuszczony przez sąd dowód z opinii biegłego okazał się nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy. Za nieuzasadniony natomiast uznał zarzut naruszenia art. 227 i art. 232 k.p.c. w zw. z art. 253 i art. 278 k.p.c. w zw. 391 i art. 386 § 4 k.p.c., poprzez nie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy pomimo uznania za nieprzydatną wydaną w sprawie opinię biegłego podnosząc, że Sąd drugiej instancji może bez konieczności uchylania orzeczenia sądu pierwszej instancji dokonać odmiennej oceny dowodów i --- STRONA 20 --- na tej podstawie dokonać własnych ustaleń faktycznych, jak również może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, obejmujące także powtórzenie dowodów dopuszczonych już przed sądem pierwszej instancji. Za niezasadny również uznać zarzut naruszenia art. 96 p.w.p. w związku z § 8 i § 16 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych wskutek ich wadliwej wykładni. Podzielił stanowisko Sądu drugiej instancji, że zakres przedmiotowy prawa ochronnego, który zgodnie z art. 96 p.w.p. określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego, obejmują część znamienną oraz część nieznamienną, o których mowa w § 8 ust. 1 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia. Przepis art. 96 p.w.p. nie różnicuje bowiem zakresu przedmiotowego prawa ochronnego od rodzaju zastrzeżeń ochronnych (por. wyrok NSA z 28 lutego 2007 r., (...) 272/06, nie publ. oraz wyroki WSA w Warszawie: z dnia 25 maja 2006 r., (...) SA/Wa 657/06 i z dnia 17 czerwca 2011 r., (...) SA/Wa 333/11, nie publ.). Każda z części zastrzeżeń nie ma samodzielnego znaczenia prawnego. Dopiero zestawienie wszystkich cech określonych w części znamiennej i części niezamiennej zastrzeżeń ochronnych określa cechy wzoru użytkowego jako nowego i użytecznego rozwiązania o charakterze technicznym dotyczącego kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (art. 94 p.w.p.). W konsekwencji wszystkie zastrzeżenia ochronne mają charakter istotnych. Za uzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Wskazał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że o możliwości wprowadzenia w błąd klientów świadczą okoliczności istniejące w chwili nabywania przez klienta produktu. (...) tej przyczyny istotne dla oceny możliwości wystąpienia konfuzji są oznakowania nie tylko samego produktu, ale również opakowań, w których jest on oferowany w sprzedaży. W powołanym przez Sąd drugiej instancji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 r., I CKN 1319/00 (OSNC 2003, Nr 5, poz. 73) przyjęto, że wyczerpujące i wyraźne oznaczenie producenta na opakowaniu towaru oraz trwałe umieszczenie znaku towarowego bezpośrednio na produkcie wprowadzanym do obrotu wyłącza możliwość wywołania błędu zarówno, co do tożsamości producenta, jak i produktu. Sąd Apelacyjny, powołując się na cytowane orzeczenie Sądu Najwyższego, błędnie jednak zinterpretował, że stanowisko zajęte w tym wyroku wyklucza uznania za istotnych dla oceny istnienia przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. zachowań klientów już po nabyciu produktu, w szczególności - na co wskazywali powodowie - że zgłaszali się do nich z reklamacjami klienci, którzy nabyli produkty pozwanych. Wykrycie błędu, co do tożsamości producenta lub produktu może bowiem nastąpić po nabyciu produktu, co może stanowić jeden z dowodów na możliwość konfuzji, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.z.n.k. Uzasadnienie prawne Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja pozwanych zasługiwała na uwzględnienie. Na obecnym etapie przedmiotem rozpoznania w zakresie roszczenia o zakazanie pozwanym T. P. i P. S., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) T. P., (...) s.c. naruszeń przysługujących powódkom prawa z --- STRONA 21 --- rejestracji praw ochronnych na wzory użytkowe - poprzez orzeczenie zakazu produkcji, wprowadzenia do obrotu, oferowania, składowania, importu, eksportu i reklamy wyrobu pozwanych, pozostał jedynie wyrób pozwanych w postaci kształtownika pionowego drzwi przesuwnych oznaczonego przez pozwanych jako rączka M. (...)., odpowiednik - kształtownika pionowego drzwi przesuwnych rączka M. R. chronionej wzorem użytkowym nr 62 965. W tym kontekście nie budziło wątpliwości, iż decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia roszczenia powódek miały przepisy regulujące problematykę wzorów użytkowych zawarte w ustawie - Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (tekst jedn.: Dz. U. 2013.1410) oraz przepisach rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. z dnia 21 września 2001 r. z późn. zm.) w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych. W szczególności należało zatem mieć na względzie, że stosownie do treści art. 94 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Na tak określony wzór użytkowy udziela się zaś prawa ochronnego (art. 95 ust. 1 p.w.p.), którego zakres przedmiotowy określają zastrzeżenia ochronne (zależne - definiujące podstawowe i nieodłączne cechy wzoru użytkowego i niezależne - określające warianty wzoru lub precyzujące cechy wymienione w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zgłoszeniu zależnym), zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego (art. 96 p.w.p.), których zakres został doprecyzowany przepisami ww. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r., a które w § 16 ust. 2 stanowi, że opis ochronny może zawierać tylko jedno zastrzeżenie niezależne, które w myśl § 8 pkt 1 w zw. § 16 ust. 1 dzieli się na część nieznamienną (rozpoczynającego się od tytułu określającego przedmiot wzoru zastrzeganego danym zastrzeżeniem oraz podającym zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wzoru, w całości traktowany jako stan techniki) i znamienną (poprzedzoną wyrazami "znamiennym tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne), zastrzeganego wzoru, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej). W tym miejscu przypomnienia wymaga, że orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2014 r. rozstrzygnęło ostatecznie wątpliwość, czy dla ustalenia przedmiotowego zakresu prawa ochronnego na wzór użytkowy miarodajna jest jedynie część znamienna, czy również część nieznamienna stwierdzając, że dopiero zestawienie wszystkich cech określonych w części znamiennej i części niezamiennej zastrzeżeń ochronnych określa cechy wzoru użytkowego jako nowego i użytecznego rozwiązania. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że na produkt w postaci R. M. R. powódki posiadały świadectwo ochronne Nr (...) na wzór użytkowy pt. kształtownik pionowy drzwi przesuwnych, udzielone w dniu 2 marca 2007 r. przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. D., które trwało od 28 listopada 2002 r. (świadectwo ochronne k. 1142 akt). W myśl art. 95 ust. 3 p.w.p. czas trwania prawa ochronnego wynosi dziesięć lat, a zatem wygasło ono w dniu 28 listopada 2012 r. i obecnie brak jest już podstaw do zakazywania pozwanym korzystania bez zgody powódek ze wzoru w sposób zarobkowy i zawodowy opisany w żądaniu (art. 316 § 1 k.p.c.). --- STRONA 22 --- 1. 2. 3. 4. Z opisu załączonego do ww. świadectwa wynika, że przedmiotem wzoru użytkowego jest kształtownik pionowy drzwi przesuwnych, stanowiący zarazem uchwyt osadzony na pionowej, roboczej krawędzi drzwi przesuwnych. Kształtownik ten stanowi listwę ochronną osadzoną na krawędzi drzwi przesuwnych i spełnia równocześnie funkcję uchwytu do przesuwania drzwi, funkcję ochronną krawędzi drzwi, jak i funkcję dekoracyjną, jako ozdobne wykończenie tej pionowej krawędzi drzwi. Z zapisu zastrzeżeń ochronnych wynikało, że wyrób powódek stanowi: Kształtownik pionowy drzwi przesuwnych w postaci ceownika, osadzony na pionowej krawędzi drzwi przesuwnych, przy czym środnik łączący dwie półki tego ceownika posiada wzdłużnie wyprofilowany na zewnętrznej powierzchni kanał, zaś półka tego ceownika, przyległa do wewnętrznej powierzchni skrzydła drzwi, ma na krańcu wzdłużny występ, a przeciwległa półka tego ceownika, przyległa do zewnętrznej powierzchni skrzydła drzwi, połączona jest łukowato wygiętą wzdłużną listwą uchwytową, znamienny tym, że obie półki ceownika mają zewnętrzne osadzenia w postaci półek, przy czym w strefie A najbliższej łączącego półki środnika, pomiędzy tymi półkami jest najmniejszy odstęp, natomiast w strefie B pośredniej od środnika, jedna z półek zawiera osadzenia na zewnątrz w postaci półki, zaś w strefie C najbardziej odległej od środnika, również druga półka ceownika zawiera osadzenie na zewnątrz w postaci półki; uchwyt według zastrz. 1, znamienny tym, że półka ceownika, przyległa wewnętrznej powierzchni skrzydła drzwi, tworzy ze środnikiem tego ceownika kąt od 85 do 90 ; kształtownik według zaostrz. 1, znamienny tym, że wewnętrzne, równoległe do siebie powierzchnie półek ceownika, w strefie A najbliższej i w strefie B pośredniej odległości od środnika, zawierają układ wzdłużnych rowków i garbów; kształtownik według zastrz. 1 albo 3, znamienny tym, że w strefie C najbardziej odległej od środnika, półka od strony zewnętrznej płyty nośnej drzwi przesuwanych, zawiera układ wzdłużnych rowków i garbów. Ww. opis zawiera również rysunek, na którym został przedstawiony przedmiot wzoru użytkowego we współpracy z płytami drzwi o różnych grubościach (dowód - świadectwo ochronne wraz z opisem k. 800 akt). Pozwani natomiast na wytwarzaną przez siebie rączkę M. D. posiadali prawo ochronne Urzędu Patentowego nr WP- (...) na wzór przemysłowy pt. Zestaw kształtowników drzwi przesuwnych udzielone w dniu 27 października 2006 r. Z załączonego do akt opisu wraz z rysunkiem wynika, iż przedmiotem wzoru przemysłowego był zestaw kształtowników drzwi przesuwanych składający się z dwóch kształtowników, które mają postać ceowników zaopatrzonych w uchwyty na całej długości ceownika, pozwalające przesuwać drzwi. Ceowniki mocowane są na pionowej krawędzi skrzydła drzwi przesuwanych. Uwidoczniony na rysunku wzór przemysłowy uwidoczniony został jako kształtownik w postaci ceownika z uchwytem w kształcie łuku (fig. 1) oraz z uchwytem w postaci ceownika z uchwytem w kształcie skośnej listwy (fig. 2). Kształtownik według fig. 1 0 0 --- STRONA 23 --- zawiera ceownik z odsadzkami na ramionach, środnik z dwoma wzdłużnymi rowkami na zewnętrznej stronie a jedno z ramion połączone jest z wyprofilowanym uchwytem w kształcie łuku. Wewnętrzne powierzchnie ramion ceownika i części ramion przy środniku mają nacięcia współpracujące ze skrzydłami drzwi. Kształtownik według fig. 2 zawiera natomiast ceownik z odsadzkami na ramionach i rowkami na wewnętrznej stronie ramion i przy środniku, który po zewnętrznej stronie ma rowki wzdłużne. Jedno z ramion ceownika połączone jest z wyprofilowanym uchwytem w kształcie skośnej listwy. Jako cechy istotne wzoru przemysłowego wskazano, iż: zestaw kształtowników zawiera profil w kształcie ceownika z odsadzkami na ramionach, które po wewnętrznej stronie mają rowki a środnik ma dwa wzdłużne rowki po zewnętrznej stronie, zestaw kształtowników zawiera profil w kształcie ceownika do ramienia, którego wyprofilowany jest uchwyt w kształcie łuku pełniący funkcję uchwytu oraz zestaw kształtowników ma na stronie zewnętrznej ramienia profil w kształcie skośnej listwy pełniącej funkcję uchwytu (dowód - decyzja, opis, rysunek k. 59-61 akt). Pozwani w toku postępowania konsekwentnie podnosili, że konstrukcja - "design" i przeznaczenie oferowanej przez firmę (...) rączki M. D. jest różna od wzoru nr (...), a różnice przedstawiali graficznie oraz wskazywali, że wynikają one z faktu, iż wyrób (...) na jeden rowek na szczotkę odbojową, a B. dwa rowki; górne ramię wewnętrzne (...) ma ząbki, natomiast B. ząbków nie ma; dolne ramię ceownika (...) zakończone jest trójkątem, natomiast B. 3/4 okręgu; kąt dolnego ramienia (...) wynosi 89 a B. 90 ; górna część rączki (...) tworzy wraz z górnym ramieniem ceownika trójkąt o podstawie części okręgu co wpływa na zwiększoną podatność ugięcia a w wyrobie B. górna część rączki tworzy wraz z górnym ramieniem ceownika trapez nierównoramienny co zwiększa sztywność raczki; promień górnej części rączki (...) jest o wiele mniejszy od promienia rączki B.; przednia część górnej rączki L. jest krótsza, a u B. rączka dochodzi do czoła ceownika; tylna część górnej rączki Laguna jest zaokrąglona, u B. zaś zakończona w kształcie litery (...) w celu zmniejszenia nacisku na palce; (...) ma rączkę dostosowana do płyty 18 mm, 16 mm, 12 mm i 12 mm+4 mm szkło natomiast B. rączkę dostosowaną do płyty 18 mm, 16 mm, 12 mm i 10 mm+4 mm szkło (dowód - odpowiedź na pozew wraz z załącznikami k. 39-44, 58-62 akt). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, mając przy tym na uwadze wskazania zawarte w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2010 r. oraz 16 stycznia 2014 r., rozstrzygnięcie sporu w tej kwestii wymagało niewątpliwie wiadomości specjalnych, a w przypadku podzielenia oceny Sądu Apelacyjnego odnośnie opinii biegłego D. S. (zweryfikowania jej negatywnie i uznania opinii za nieprzydatną w sprawie) dopuszczenia dowodu z kolejnej z opinii biegłego. W niniejszej sprawie ostatecznie zatem przeprowadzono dowód z opinii dwóch biegłych z zakresu ochrony własności przemysłowej i zwalczania nieuczciwej konkurencji D. S. oraz T. K. Obaj biegli w sporządzonych w niniejszej sprawie opiniach, w ich części wstępnej - zgodnie podkreślali, że w literaturze podnosi się, że naruszenie prawa ochronnego na wzór użytkowy ma miejsce tylko w razie zrealizowania w działalności przemysłowej całości rozwiązania technicznego 0 0 --- STRONA 24 --- zawartego w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym i nie dochodzi do naruszenia prawa ochronnego, jeżeli brakuje chociażby jednej z zastrzeżonych cech. Po analizie porównawczej wyrobów wyprodukowanych przez (...) i (...) D. S. stwierdził, że wyrób wytworzony przez (...) jest wykonany według wzoru użytkowego chronionego prawem ochronnym nr (...), gdyż zawiera wszystkie cechy techniczne wymienione w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym. Tym samym, jeśli produkcja tego wyrobu przez (...) lub wprowadzanie do obrotu miało miejsce po dniu 28 listopada 2002 r., to doszło do naruszenia prawa ochronnego na rzecz A. D. (dowód - opinia k. 779-799 akt). Zastrzeżenia do ww. opinii złożyli pozwani, którzy stwierdzili, że nie naruszyli prawa ochronnego powódek podnosząc, że biegły D. S. nie przeanalizował w całości zastrzeżeń ochronnych, gdyż w wyrobie firmy (...) nie ma rozwiązania opisanego w zastrzeżeniu wzoru użytkowego nr (...) (k. 813 akt). Biegły po zapoznaniu się z zastrzeżeniem podtrzymał swoją opinię (opinia uzupełniająca k. 875-880, 905-908v akt), przy czym stwierdził, że doszło do naruszenia prawa ochronnego, gdyż zostały wykorzystane wszystkie cechy techniczne opisane w zastrzeżeniu niezależnym natomiast to, że wyrób pozwanych ma dodatkowe inne cechy nie ma żadnego znaczenia (k. 906 akt). Wskazując na powyższe oraz podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie (zdaniem pozwanych nie występowało wykorzystanie zastrzeżenia niezależnego albowiem produkt pozwanych nie posiadał wymaganej zastrzeżonej cechy polegającej na tym, że przeciwległa półka ceownika przylega do zewnętrznej powierzchni skrzydła i jest połączona z łukowato wygiętą listwą uchwytową: podnosili ponadto, że wskazywali na to sami powodowie załączając do pozwu rysunki wskazujące na brak wykonania tego aspektu zastrzeżenia ochronnego niezależnego w produkcie pozwanych), pozwani wnieśli o zobowiązanie biegłego do ponownego porównania wyrobu 1C i zastrzeżenia ochronnego powodów w celu ustalenia czy występuje całkowite wykorzystanie zastrzeżenia niezależnego (k. 970 akt), jednakże Sąd Okręgowy oddalił ten wniosek. Zważywszy na wyżej opisaną niejasność i wewnętrzną sprzeczność opinii sporządzonej przez biegłego D. S. tj. wskazywanie z jednej strony na konieczność wykorzystania wszystkich cech technicznych opisanych w zastrzeżeniu niezależnym, a z drugiej strony wskazywanie na występowanie pewnych różnic, które jednak zdaniem biegłego nie miały żadnego znaczenia (k. 906 akt), z czym jednak stanowczo nie zgadzali się pozwani - Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z opinii kolejnego biegłego na okoliczność, czy pozwani wytwarzając produkt oznaczony jako R. M. (...) wykorzystują rozwiązania techniczne objęte zastrzeżeniami ochronnymi wzoru użytkowego nr (...), zastosowanego przez powódki przy produkcji R. M. R., a jeżeli tak to jakie rozwiązania wykorzystują oraz w jakim zakresie, mając na uwadze, że wszystkie zastrzeżenia ochronne mają charakter istotnych (k. 1457 akt). Z opinii biegłego sądowego T. K., opracowanej po szczegółowej analizie obu wyrobów (co znalazło potwierdzenie w treści opinii) wynikało z kolei, że pozwani wykorzystują rozwiązania techniczne objęte zastrzeżeniami ochronnymi wzoru użytkowego w ograniczonym zakresie. Wytwarzany produkt przez pozwanych nie posiada bowiem połączenia łukowatej listwy z ramieniem ceownika. Produkt pozwanych posiada dodatkowy kanał na --- STRONA 25 --- zewnętrznej części kształtownika. Produkty różnią się szerokością i nie mogą być stosowane do płyt o tym samym przekroju. Sporne produkty różnią się zakończeniem odsadzenia półki (9). Z opinii tej jednoznacznie wynikało, że produkt pozwanych nie wykorzystuje zatem wszystkich elementów rozwiązań technicznych chronionych wzorem użytkowym (dowód opinia k. 1466 - 1492 i 1547 akt). Zdaniem Sądu Apelacyjnego opinia biegłego T. K. w odróżnieniu od opinii biegłego T. S. jest jasna i wewnętrznie spójna, odpowiada logicznie na wszystkie postawione biegłemu pytania oraz zawiera logiczne i wyczerpujące uzasadnienie wniosków końcowych, dlatego też została podzielona przez Sąd, który oparł na niej swoje ustalenia, uznając ją za miarodajne źródło wiedzy fachowej na okoliczności, na które została dopuszczona. Powódki w złożonych zastrzeżeniach nie zdołały podważyć tej opinii (k. 1528-1530 akt). Stwierdzili w nich, że opinia jednoznacznie wskazuje, że pozwani wytwarzając produkt oznaczony jako R. M. (...) wykorzystują rozwiązania techniczne objęte zastrzeżeniami ochronnymi wzoru użytkowego nr (...), jednakże jest to zwrot będący jedynie częścią zdania, w którym biegły w jego dalszej części stwierdza, iż wykorzystanie to następuje w ograniczonym zakresie, opisując następnie szczegółowo różnice występujące pomiędzy wyrobami obu firm (k. 1476 akt). Tymczasem te różnice właśnie, zdaniem biegłego powodowały, że produkt pozwanych nie wykorzystuje wszystkich elementów rozwiązań technicznych chronionych wzorem użytkowym, a w konsekwencji z tego właśnie powodu w ocenie Sądu - pozwani nie naruszali prawa ochronnego powódek. Biegły podtrzymał swoją opinię po zapoznaniu się z ww. zastrzeżeniami ((...) akt), a pozwani nie zgłosili żadnych pytań szczegółowych, ani nowych dowodów na tę okoliczność. Zważywszy zatem, że jak wynikało z niej nie wszystkie rozwiązania techniczne objęte zastrzeżeniami technicznymi wzoru użytkowego wykorzystują pozwani, ostatecznie w ocenie Sądu Apelacyjnego należało uznać, że pozwani nie dopuścili się naruszenia prawa ochronnego powódek. W konsekwencji biorąc powyższe pod uwagę za zasadny należało uznać zarzut skarżących, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, nie znajdujących oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz naruszenia prawa materialnego tj. art. 94 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 1 i art. 292 p.w.p. prze ich błędną wykładnię. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 w zw. z art. 21 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych należało mieć na uwadze, iż przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W odniesieniu do wyrobu powódek R. (...) biegły D. S. w opracowanej przez siebie opinii stwierdził, że w wyrobie (...) można doszukać się indywidualnych cech twórczych " (nowy, oryginalny kształt rączki)". Wywodził, że w aktach sprawy brak jest dokumentu świadczącego o braku nowości tego produktu na tle funkcjonujących na rynku pozostałych wyrobów tego rodzaju. Dlatego też wyrób (...) jego zdaniem mógł być uznany za utwór w rozumieniu prawa autorskiego i można było mówić w tym przypadku o naruszeniu przez (...) praw autorskich do przedmiotowego wyrobu (dowód - opinia k. 795-796 akt). Jednocześnie biegły słuchany --- STRONA 26 --- uzupełniająco na rozprawie (k. 1250-1250v) stwierdził, że nie analizował rynku, pod kątem, czy występują na nim raczki o tożsamym lub innym kształcie - co czyniło opinię w tym aspekcie całkowicie nieprzydatną albowiem w ocenie Sądu Apelacyjnego, cecha indywidualności jest jedną z decydujących w aspekcie przyznania produktowi ochrony przewidzianej ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Biegły T. K. zobowiązany przez Sąd do stwierdzenia, czy produkt powódek (opisany w punkcie 2f) pozwu stanowi przejaw działalności twórczej, czy posiada cechy indywidualności oraz nowości decydujące o przyznaniu produktowi ochrony przewidzianej ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych wypowiedział się natomiast w tej kwestii przecząco. Stwierdził, że wyrób ten korzystał z ochrony jako wzór użytkowy, a zatem jest to rozwiązanie o charakterze technicznym, zaś zakres ochrony prawno-autorskiej jest odmienny, gdyż obejmuje konkretną zewnętrzną postać ucieleśnienia wzoru użytkowego, którą poza elementami składającymi się na samo rozwiązanie techniczne, powinny wyróżniać dodatkowe cechy świadczące o nowości i oryginalności dostatecznie indywidualizującego go i odróżniającego od innych wytworów o tym przeznaczeniu, czego w tym wypadku zabrakło (dowód - opinia k. 1466-1492, 1547-1547v akt). Sąd Apelacyjny podzielił opinię biegłego T. K., która nie była również w tym zakresie kwestionowana i przez same powódki. W okolicznościach sprawy nie dowiodły one, aby ich wyrób wyróżniał się od innych takich samych przejawów działalności twórczej, jak podkreśla się w doktrynie w sposób świadczący o jego swoistości, oryginalności i tych wszystkich właściwościach, które sprawiają, że w większym lub mniejszym stopniu jest on niepowtarzalny i nie posiadający swego wiernego odpowiednika w przeszłości (vide: System Prawa Prywatnego. Prawo Autorskie. Tom 13 pod red. prof. dr hab. Janusza Barty str. 17. Wydawnictwo C.H. Beck Instytut Nauk Prawnych PAN. Warszawa 2003). Podkreślenia wymaga również, że nie ma podstaw, aby stosować w tym przypadku jakiekolwiek domniemania faktyczne. Mając na uwadze powyższe rozważania, również roszczenie powódki A. D. mające oparcie w przepisach ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 z późn. zm.) nie zasługiwały na uwzględnienie, a Sąd pierwszej instancji dochodząc do wniosków odmiennych dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przez jego błędną wykładnię. Kolejną kwestią na jaką powoływały się powódki jest naruszenie przez pozwanych przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 211 z późn. zm.) o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W myśl art. 13 ust. 1 u.z.n.k., czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, jednakże stosownie do ust. 2 ww. przepisu - nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, to --- STRONA 27 --- wówczas naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt. Oznacza to, że dla uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji zgodnie ww. przepisem nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że ma miejsce naśladowanie produktu, ale konieczne jest ustalenie, że może ono wprowadzić w błąd klientów co do tożsamości producenta lub towaru. W orzecznictwie wielokrotnie bowiem zwracano uwagę, że celem zakazu nieuczciwej konkurencji jest eliminacja wszelkich działań mogących w jakikolwiek sposób powodować pomyłki co do przedsiębiorcy lub jego wyrobu, albo wprowadzać w błąd przez używanie fałszywych oznaczeń. Nie może on natomiast zastępować ochrony wynikającej z przepisów regulujących prawa bezwzględne (np. patent, znak towarowy), ani powodować ochrony wynikającej z tych przepisów. Podkreślano, że bezwzględny zakaz naśladownictwa produktów wytwarzanych przez innego przedsiębiorcę prowadziłoby do powstania nieograniczonego żadnym terminem monopolu eksploatacji określonego rozwiązania technicznego i uniemożliwiałoby lub co najmniej utrudniałoby wchodzenie na rynek innym przedsiębiorcom, zajmującym się taką samą lub zbliżoną działalnością gospodarczą, a tym samym pozostawałoby w sprzeczności z porządkiem prawnym opartym na zasadzie wolności gospodarczej i regułach uczciwej konkurencji (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK 487/03, LEX nr 176100). Wyraźne oznaczenie producenta na opakowaniu towaru lub na produkcie wprowadzanym do obrotu, wyłącza możliwość wywołania błędu zarówno co do tożsamości producenta, jak i produktu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2002 r., I CKN 1319/00, OSNC 2003/5/73). W okolicznościach niniejszej sprawy, swoboda doboru i zestawienia elementów, z jakich składają się produkty będące przedmiotem obrotu przez strony, jest stosunkowo wąska. Jak wskazały same powódki cechy funkcjonalne i parametry techniczne dostępnych na rynku wyrobów są identyczne w większości przypadków. Poszczególne produkty różnią się jedynie kształtem tych elementów które nie są zdeterminowane ich funkcją i mają walor wyłącznie estetyczny. Poczynienie ustaleń w tym zakresie wymagało wiadomości specjalnych. W niniejszej sprawie na powyższe okoliczności również dopuszczono dowód z opinii dwóch biegłych D. S. oraz T. K. Biegły D. S., w swojej opinii po dokonaniu analizy porównawczej wyrobów Firmy (...) i odpowiadających im wyrobów Firmy (...) tj. uchwytu drzwi przesuwanych rączka (...) i pozwanych rączki M. (...), wózka drzwi przesuwanych - Okucie górne (...) i pozwanych jako Okucie górne (...) okucie górne (...) i oznaczonego u pozwanych jako Okucie przednie (...) oraz Okucie dolne (...) i oznaczonego u pozwanych jako Okucie (...) stwierdził, że pozwani dopuścili się czynów nieuczciwej konkurencji polegających na niedozwolonym naśladownictwie produktów w przypadku ww. wyrobów. Odnośnie wyrobów rączka (...) i rączka M. (...) stwierdził, że oba wyroby są prawie identyczne. W szczególności uchwyty obu raczek mają profil ceownika, przy czym jedno z ramion ceownika ma przedłużenie w kształcie łuku. Niewielkie zaś różnice w obu wyrobach jak np. kształty końcówek dolnych ramion ceownika nie mają wpływu na ogólne wrażenie wywierane przez te wytwory na zorientowanym użytkowniku dlatego też mamy do czynienia ze skopiowaniem zewnętrznej postaci produktu. Naśladownictwa dokonano za pomocą technicznych środków produkcji (powtarzalne --- STRONA 28 --- kopiowanie produktu) przy czym zdaniem biegłego, kopia może wprowadzać w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Porównując wyroby wózek drzwi przesuwanych - Okucie górne (...) oraz Okucie górne (...) - doszedł do przekonania, że zewnętrzna postać obu produktów jest identyczna. Wywodził, że na gruncie art. 13 ust. 1 nie jest konieczne, aby produkt skopiowany był identyczny z oryginałem. Wystarczy jeśli stopień podobieństwa jest tak wysoki, że przeciętny nabywca, na podstawie całościowego wrażenia, nie odróżnia go od wyrobu oryginalnego. Twierdził, że jeśli więc produkt (...) równocześnie nie był właściwie oznaczony (nazwą lub znakiem towarowym) to występuje tutaj możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu by następnie stwierdzić w następnym zdaniu, że mamy w tym przypadku niedozwolone naśladownictwo produktu o którym mówi art. 13 u.z.n.k. Odnosząc się z kolei do produktów (...) Okucie górne (...) i (...) - Okucie przednie (...) stwierdził, że dokonując analizy porównawczej na podstawie rysunku zamieszczonego na k. 103 akt oraz katalogów stwierdził, że postać obu produktów jest identyczna, a zatem równocześnie, jeśli produkt (...) nie był właściwie oznaczony (nazwą producenta lub znakiem towarowym) to wystąpiła możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, więc występuje i w tym przypadku niedozwolone naśladownictwo produktu, o którym mówi art. 13 u.z.n.k. Odnosząc się natomiast do produktów Firmy (...) dolne (...) i Firmy (...) - Okucie (...) dokonując analizy porównawczej stwierdził, że zewnętrzna postać obu produktów jest również identyczna (dowód - opinia k. 779-799 akt). Jednocześnie biegły stwierdził, iż nie mając do dyspozycji przedmiotowych wyrobów nie mógł jednoznacznie stwierdzić, czy wyroby te były właściwie oznaczone nazwą lub znakiem towarowym (k. 877 akt), zaś słuchany uzupełniająco na rozprawie stwierdził, że oceniając produkty 1f, 1g, 1 h i 1i - porównywał ww. produkty jedynie pod katem wizualnym (ogólnego wrażenia wyrobów), bez analizowania ich cech technicznych (k. 906-907 akt) - co czyniło opinię niepełną, a przez to nieprzydatną dla sprawy. Natomiast opinia biegłego T. K. była dla Sądu Apelacyjnego, w tym również przypadku - miarodajnym źródłem wiedzy w tym zakresie. T. K. jak wynika z treści opinii, przeanalizował bowiem szczegółowo występujące w poszczególnych wyrobach podobieństwa i różnice, zarówno w aspekcie wizualnym, jak i technicznym, po czym ostatecznie stwierdził, że biorąc pod uwagę wyniki analizy - zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia klientów w błąd, co do pochodzenia produktów pozwanych w kontekście ust. 2 art. 13 u.z.n.k. (tożsamość producenta lub pochodzenia naśladowanego produktu) w stosunku do dwóch produktów tj. raczki M. (...) oraz Okucia przedniego B.100. Biegły na zlecenie Sądu i potrzeby sporządzanej przez siebie opinii poczynił także analizę rynku systemów drzwi przesuwanych, w tym opakowań i oznaczenia produktów przez funkcjonujące na tym rynku firmy, w tym, (...) i (...). Poddając ocenie jej wyniki stwierdził, że istnieją różnice w oznaczeniu produktów obu stron i wyglądu opakowań. Wskazywał, że produkty firmy (...) są opakowane w gruby papier i są zabezpieczone bezbarwną folią z logo firmy (...). Natomiast produkty B. mają opakowanie z pianki, rączki oklejone są przeźroczysta folią z napisem (...) - systemy przesuwane. Obie firmy mają swoje katalogi, stojące szafy- ekspozytory reklamujące raczki w kilku kolorach. Biegły szczegółowo opisał --- STRONA 29 --- różnice i podobieństwa występujące między produktami obu firm oraz sposobu ich oznaczenia oraz opakowania. Zdaniem biegłego po dokonaniu oceny firm, funkcjonujących na rynku drzwi przesuwnych należało stwierdzić, że pozwani dopełnili należytej staranności wynikającej z art. 13 ust. 2 u.z.n.k., by właściwie oznaczyć swoje produkty i by zapobiec wprowadzeniu klienta w błąd co do tożsamości producenta lub produktu (dowód - opinia k. 1466-1492, 1547-1547v akt). Opinia biegłego w tym zakresie jest stanowcza i przekonywująca a ponadto koresponduje z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w tym w szczególności z zeznaniami świadków. Zastrzeżenia powódek w tym zakresie, są zatem jedynie pozbawioną merytorycznych podstaw polemiką z prawidłowymi ustaleniami biegłego, dysponującego w tym zakresie wiedzą fachową oraz należycie i przekonywująco uzasadnionymi oraz opierającymi się na prawidłowych założeniach metodologicznych. Opinii biegłego nie podważa także zastrzeżenie powódek (k. 1530 akt), iż Sąd Apelacyjny z urzędu i pomimo sprzeciwu powódek na rozprawie apelacyjnej w dniu 14 września 2012 r., dopuścił wniesiony przez pełnomocnika pozwanych - fragment opakowania oryginalnego rączek na okoliczność sposobu oznakowania przez pozwanych swoich wyrobów i ostatecznego wyeliminowania wątpliwości co do ryzyka konfuzji (k. 1250-1250v akt) albowiem przeprowadzenie dowodu z urzędu należy do dyskrecjonalnej władzy sędziego, a sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.). Okoliczność, iż pozwani spełnili wymóg należytego oznaczenia produktu i producenta zostało potwierdzone w zeznaniach świadków: M. S. (k. 356v- 357 akt), M. R. (2) (k. 358v-359v), M. W. (2) (k. 397v-398v) i M. K. (2) (k. 411- 412v akt). Z ich zeznań wynikało, iż pomimo, że wyroby obu firm były podobne - to pozwani nie powoływali się na nazwę Laguna i mieli odmiennie oznakowane wyroby. Pozwani nie stosowali żadnych praktyk, które miałyby zmusić do zakupu ich towarów, dostarczyli własne katalogi i od początku promowali własne produkty. (...) zeznań świadków M. K. (3) (k. 398v-400), K. Ł. (k. 400-401), K. N. (k. 401-401v akt) i M. K. (4) (k. 411-412v) wynikało natomiast, że wyroby obu firm różniły się, chociaż wyroby w asortymencie drzwi przesuwnych są do siebie podobne to jednak rozpoznawalne, przy czym świadek M. K. (3) i K. N. zeznali, że wyroby obu firm różniły się nawet po rozpakowaniu. Wyroby firmy (...) były odmienne, bo występowała różnica ciężaru, grubości, wybarwienia kształtu oraz różna była ilość elementów składowych do zbudowania szafy. Z zeznań świadka M. M. (2) (k.433-433v.), który jednak widział jedynie 2 - 3 wyroby pozwanych wynikało, że były "na oko" podobne, dla przeciętnego klienta nie do rozpoznania, natomiast świadek nie wypowiadał się na temat sposobu oznakowania wyrobów obu firm. Zeznania świadków: S. N. (2) (k. 380), K. G. (k. 378v.-379v.), A. Z. (2) (k. 357v-358v), Z. K. (k.359v-360), M. K. (5) (k. 360- 360v) oraz M. K. (6) (k. 377v-378v akt) nic istotnego w tym zakresie do sprawy nie wniosły, ponieważ świadkowie ci nie mieli do czynienia z wyrobami pozwanych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało zatem, że chociaż co do dwóch produktów pozwanych tj. rączki M. (...) oraz Okucia przedniego B.100 zachodziło niebezpieczeństwo wprowadzenia klientów w błąd, co do pochodzenia produktów pozwanych w kontekście ust. 2 art. 13 u.z.n.k. (tożsamość producenta lub pochodzenia naśladowanego produktu) --- STRONA 30 --- to jednak pozwani od początku działalności zarówno właściwie oznaczali swoje produkty, jak też prowadzili działalność reklamową na własny rachunek. Zeznający w sprawie świadkowie (M. K. (7)) potwierdzili, iż pozwani już podczas pierwszego spotkania przynieśli ze sobą katalogi swoich produktów i chcieli wystawiać banery. Ich produkty zapakowane były w firmowe opakowania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie zachodzi tym samym przesłanka z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tj. możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Umieszczenie oznaczenia przedsiębiorcy (w tym wypadku firmy pozwanych) na opakowaniach ich wyrobów pozwala na jednoznaczne zorientowanie się co do pochodzenia nabywanego produktu, zwłaszcza przez odbiorców wyrobów, jakimi są profesjonaliści - stolarze i dekoratorzy wnętrz i wyklucza zarzut, że pozwani dopuścili się tzw. niewolniczego naśladownictwa prowadzącego do pomyłek wśród klientów lub że chcieli przenieść na swój towar pewne pozytywne skojarzenia związane z pierwotnym producentem lub jego wyrobami, czym naruszyliby dobre obyczaje. Skoro zatem nie można było zarzucić pozwanym przejęcia elementu odróżniającego wyroby powódki od innych funkcjonujących na rynku drzwi przesuwnych w sposób, który wywoła mylne skojarzenia co do jego pochodzenia, to nie mamy do czynienia również z działaniem sprzecznym z dobrymi obyczajami. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie chronią przedsiębiorcy przed każdym pogorszeniem interesów lub nawet stratami, ale tylko wówczas, gdy są one jedynie wynikiem sprzecznych z prawem nieuczciwych działań. Oceniając zachowanie pozwanych w świetle art. 3 u.z.n.k. należy pamiętać, że wykładnię normy prawnej ujętej w art. 3 u.z.n.k. dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z 2 stycznia 2007 r., gdzie podkreślił, że przy ocenie działań konkurencyjnych pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami dającymi podstawy do kwalifikacji danego zachowania, jako uczciwej lub nieuczciwej konkurencji (art. 3 ust. 1 u.z.n.k.) istotne znaczenie ma sposób rywalizacji pomiędzy konkurentami, podlegający weryfikacji w konkretnych okolicznościach przy uwzględnieniu, zasługujących na aprobatę w świetle norm moralnych i etycznych, zwyczajów, dochodzenia przez przedsiębiorców do osiągania korzyści gospodarczych. Istnieje także zgodność doktryny co do tego, że stosowanie klauzuli generalnej polega na wyważeniu interesu wszystkich uczestników rynku po to, aby wysnuć na pierwszy plan interes zasługujący na szczególną ochronę, zwłaszcza zaś interes konsumentów (vide: J. Szwaja, w: M. Kępiński, M. Mozgawa, M. Poźniak- Niedzielska, T. Skoczny, R. Skubisz, S. Sołtysiński, J. Szwaja, I. Wiśniewska, Ustawa o nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2000, s. 126 i 129). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż nie sposób dopatrzeć się w przedmiotowym stanie faktycznym sprawy, aby sposób rywalizacji między konkurentami był sprzeczny z dobrymi obyczajami. W warunkach działalności gospodarczej nie chodzi bowiem o przestrzeganie dobrych obyczajów w ogóle, lecz o takie zachowanie przedsiębiorców w ich działalności gospodarczej by zapewnić niezakłócone funkcjonowanie konkurencji. Sprzeczne z dobrymi obyczajami (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) byłoby bowiem --- STRONA 31 --- jedynie działanie, które zagrażałoby lub naruszałoby interes innego przedsiębiorcy poprzez wprowadzenie do obrotu gospodarczego wyrobu rodzajowo tożsamego z istniejącym na rynku, jedynym tego rodzaju wyrobem innego producenta, jeżeli przyciągnięcie uwagi klientów nastąpiłoby w wyniku podobieństwa opakowań wywołującego pozytywne skojarzenia z utrwalonym w świadomości klientów wizerunkiem wyrobu wcześniej wprowadzonego (vide: wyrok SN z dnia 2 stycznia 2007 r. V CSK 311/06, Biul. SN 2007/5/11). Tymczasem Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się w niniejszej sprawie tego rodzaju praktyk. Brak było "pasożytniczego" działania pozwanych, które polegało na tym, że uczestnik tego samego rynku korzysta z gotowego efektu pracy swego konkurenta handlowego, które jest uznawane przez orzecznictwo za zachowanie sprzeczne z dobrym obyczajem (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 27 lutego 2009 r., V CSK 337/08, OSP, Nr 3, poz. 33). Brak również było także dowodów na sugerowaną przez powódki okoliczność, iż pozwani drogą szantażu próbowali wymusić zakup ich wyrobów. Świadek M. M. (2) zeznał bowiem, iż przedstawiciele firmy (...) w celu skłonienia go do współpracy używali argumentu cenowego i dostępności towaru (k. 433), które należy przecież poczytywać za elementy uczciwej gry rynkowej. Dlatego też w konsekwencji za zasadny należało uznać zarzut skarżących o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o zakazie nieuczciwej konkurencji poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Sąd Apelacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił wnioski dowodowe: powodów (k. 1428, 1547 akt) o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości oraz pozwanych (k. 1053v.- (...), (...) akt) o dopuszczenie dowodu z francuskiego prawa ochronnego udzielonego na rzecz firmy (...) France z dnia 30 lipca 1999 r. oraz o dokonanie wizji lokalnej (k. 1410 i 1438, 1547 akt) uznając, iż dowody te zostały powołane jedynie dla zwłoki (art. 217 § 3 k.p.c.), zważywszy, że na obecnym etapie postępowania przedmiotem rozpoznania nie pozostaje już żądanie zasądzenia kwoty 240 000 złotych tytułem bezpodstawnie uzyskanych korzyści z naruszenia ich praw oraz dopuszczenia się czynów nieuczciwej konkurencji (zostało ono prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2011 r.), natomiast okoliczności, na które powołane zostały dowody przez pozwanych zostały już dostatecznie wyjaśnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie I. sentencji. O kosztach orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c. Na koszty procesu poniesione przez pozwanych w kwocie 12 617 złotych złożyło się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych, ustalone w wysokości minimalnej 3 600 złotych (2 400 + 360 + 840), obliczone stosownie do treści § 6 pkt 5, § 11 ust. 1 pkt 2 i pkt 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) oraz wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych, ustaloną na podstawie części IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1282), wynagrodzenie za postępowanie apelacyjne, kasacyjne - w wysokości po 2 700 złotych - § 13 --- STRONA 32 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądów Powszechnych. ust. 1 pkt 2 i ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia oraz za ponowne postępowanie przed Sądem I instancji, zakończone wydaniem zaskarżonego wyroku w kwocie 3 600 złotych. O kosztach za instancję odwoławczą orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na koszty procesu poniesione przez pozwanych w kwocie 13 734 złotych złożyły się: opłata od apelacji w kwocie 6 500 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych przed Sądem Apelacyjnym - 3 600 złotych, obliczone stosownie do treści § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) oraz wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych x 2, ustaloną na podstawie części IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1282). Z uwagi na to, że wydatki w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 913,85 złotych, zostały pokryte tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 § 1 k.p.c., kwotą tych wydatków obciążono powódki, jako stronę przegraną.