Postanowienie V CZ 59/07

--- STRONA 1 --- _ _____ _ I CSK 465108 ~ teksj Tekst orzeozenia poohodzi z bazy orzeozefi Sqdu Najwyzszego dostopnej pod adresem M ‘ Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 5 czerwca 2009 r. I CSK 465108 1. Art. 26 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. ma zastosowanie jedynie do roszczerfi niemajqtkowych o ochrono dobr osobistych. 2. Treéé oéwiadczenia, o jakim mowa w art. 24 § 1 k.c., powinna byé adekwatna do dzia%ania naruszajqcego dobra osobiste pokrzywdzonego, zatem powinna do tego dziaiania sio odnosié. 3. Nie mozna uznaé, 2e jedynie konkretne sformuiowania zawarte w materiaiach prasowych moga, stanowié podstaweg oceny w éwietle art. 23 E 24 k.c. oraz art. 12, 41, 37 i 38 ustawy  Prawo prasowe. Za naruszajqce dobra osobiste maze tez bowiem byé uznana kompozycja artyku1u, tytu1y, podtytuly, zdjecia, o ile ioh dobori ukiad tworzy nieprawdziwy godzqcy w te dobra obraz osoby, ktorej dotyczy. 4. Przepis art. 38 pr. pras. nie wyhqcza stosowania przepisow prawa cywiinego dotyczqcych dobr osobistych, zachodzi tu jedynie kumulatywny zbieg przepisow. Wybor érodkow ochrony prawne} nalezy dopokrzywdzonego. _Je2e|i zatem pokrzywdzony domaga sie, na podstawie art. 24 § 1 k.c. ziozenia oéwiadczenia o przeproszeniu przez wszystkich pozwanych, ale nie 2a_da, aby kazdy 2 nich’ osobno opub|ikowa% to oéwiadczenie, lecz poprzestaje na Zqdaniu opublikowania przez niektorych tylko pozwanych jednego wspolnego oéwiadczenia, to nie mozna uznao takiego Zqdania za pozbawionego podstawy prawne}. 5. Do osob powszechnie znanych mozna zaliczyé takie osoby, ktore wprost lub w sposob dorozumiany godzq sio na podawanie do publioznej wiadomoéoi wiedzy o swoim Zyciu, wotym talkie osoby prowadzqce dziarainoéé gospodarczq lub spoleoznq. Sq to osoby, ktore uczestniczq w Zyciu publicznym. Uczestnictwem w Zyciu publicznym jest branie udzialu w oharakterze eksperta w posiedzeniaoh komisji czy podkomisji sejmowych, skoro reiacje z takich posiedzeh przekazywane sq do publicznej wiadomoéci. Nie wystarcza to jednak jeszcze do wykluczenia pOti'Z6bY uzyskania zezwolenia na wykorzystanie wizerunku takiej osoby. ' _ LEX nr 510611 ' 510611 : mU 5.2.‘./._U;9_8§o_5...24.: an. 1.2.; 31; all 3’‘i; .E!.£L4_1 : ar1._2.3; a11..2&; ar.t..2§_§_1 Sklad orzekajqcy Przewodniczqcy: Sodzia SN Irena GromskaSzuster. Sodziowie SN: Teresa BielskaSobkowicz (sprawozdawca), Dariusz Zawistowski. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powodztwa D. S. przeciwko G. G. I in., 0 ochrono dobr osobistych, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 5 czerwca 2009 r., skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sqdu Apelacyjnego z dnia 21 maja 2008 r., uchy|a zaskarzony wyrok i przekazuje sprawo do ponownego rozpoznania Sqdowi Apelacyjnemu, pozostawiajqc temu Sadowi rozstrzygniooie o kosztach postopowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne . Powodka D. S. wnios1a o zobowiazanie pozwanyoh G. G., byiego redaktora naozelnego dziennika(...), M. S. i A. S. do zlozenia oéwiadczenia o wskazanej w pozwie treéci, w ktorym pozwani przeproszq powodke za narazenie na szwank jej dobrego imienia i reputacji zawodowej, ponadto o nakazanie pozwanym opublikowania powyzszego oéwiadozenia w grube] ramce o wymiarach 10 cm x 12 cm, czcionkq pogrubionq, na stronie pien/vszej dziennika (...) i na ich koszt, w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia sio orzeczenia, a takze o zasagdzenie od pozwanych solidarnie na cel spoleczny kwot po 100.000 na rzecz Kliniki Chorob Wewnotrznych i Kardiologii Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej na rzecz Towarzystwa Opieki nad Ociemnia1ymiZak1ad dla Niewidomych. ' Pozwani wnieéli o oddalenie powodztwa.  Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2007 r. Sqd Okrogowy ocldalir powodztwo w caroéci i orzeld o kosztach procesu. Podstawe; rozstrzygniecia stanowily nastepujqce ustalenia i ocenyprawne. \ W dniach 1617 lutego 2005 r. powodka, jako przedstawiciei Krajowej Rady Radcow Prawnych 1 specjalista w dziedzinie prawa podatkowego, brara udziat w posiedzeniu podkomisji sejmowej rozpatrujqcej rzqdowy i senacki projekt ustawy o zmianie Ordynacji podatkowej, podczas ktérego zaproponowaia zmiane brzmien?a BLL_..1.81, ktory dopuszczal System Vififomaojijfiréwhjej Lo$<*(Lex Omega) 3712013 Stan prawny pro§r’amu§0 201 3D918 W i _ _ _ I CSK 465r'ÜB - t_El'_<_-$_'ç Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem M ' Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2009 r. I CSK 465108 1. Art. 26 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. ma zastosowanie jedynie do roszczeń niemajątkowych o ochronę dóbr osobistych. 2. Treśc oświadczenia, o jakim mowa w art. 24 § 1 k.c., powinna być adekwatna do działania naruszającego dobra osobiste pokrzywdzonego, zatem powinna do tego działania się odnosió. 3. Nie mozna uznać, ze jedynie konkretne sformułowania zawarte w materiałach prasowych mogą stanowić podstawę ocenyw świetle art. 23 i 24 k.c. oraz art. 12, 41, 3? i 38 ustawy - Prawo prasowe. Za naruszające dobra osobiste może też bowiem byc uznana kompozycja artykułu, tytuły, podtytuly, zdjęcia, o ile ich dobóri układ tworzy nieprawdziwy godzący w te dobra obraz osoby, której dotyczy. 4. Przepis art. 38 pr. pras. nie wyłącza stosowania pmepisów prawa cywiinego dotyczących dóbr osobistych, zachodzi tu jedynie kumulatywny zbieg przepisów. Wybór środków ochrony prawnej nalezy do-pokrzywdzonego. _Jezeli zatem pokrzywdzony" domaga się, na podstawie art. 24 § 1 k.c. złożenia oświadczenia o przeproszeniu przez wszystkich pozwanych, ale nie żąda, aby każdy z nich" osobno opublikował to oświadczenie, lecz poprzestaje na żądaniu opublikowania przez niektórych tylko pozwanych jednego wspólnego oświadczenia, to nie mozna uznac takiego żądania za pozbawionego podstawy prawnej. 5. Do osób powszechnie znanych można zaliczyć takie osoby, które wprost lub w sposób dorozumiany godzą się na podawanie do publicznej wiadomości wiedzy o swoim zyciu, w_tym także osoby prowadzące działainośó gospodarczą lub społeczną. Są to osoby, które uczestniczą w życiu publicznym. Uczestnictwem w życiu publicznym jest branie udziału w charakterze eksperta w posiedzeniach komisji czy podkomisji sejmowych, skoro reiacje z takich posiedzeń przekazywane są do publicznej wiadomości. Nie wystarcza to jednak jeszcze do wykluczenia potrzeby uzyskania zezwolenia na wykorzystanie wizerunku takiej osoby. ` _ LEX nr 510611 510611 : pĽU : .aJ1J.2.; alCL.3_ÍĆ; ar_`.L..3fi; a1_r;t_5.-1.1 I1Z..LL1L IaI1t._2.3;a[t,„2áiaLt,2ś_§_1 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Irena Gromska-Szuster. Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz Ĺsprawozdawca), Dariusz Zawistowski. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa D. S. przeciwko G. G. I in., o ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 5 czerwca 2009 r., skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 maja 2008 r., uchyla- zaskarzony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne _ Powódka D. S. wniosła o zobowiązanie pozwanych G. G., byłego redaktora naczelnego dziennika(...), iyl. S. irfit. S. do złozenia oświadczenia o wskazanej w pozwie treści, w którym pozwani pmeproszą powódkę za narażenie na szwank jej dobrego imienia i reputacji zawodowej, ponadto o nakazanie pozwanym opublikowania powyższego oświadczenia w grubej ramce o wymiarach 10 cm x 12 cm, czcionką pogrubioną, na stronie pierwszej dziennika (...) i na ich koszt, w terminie 7 dni od daty uprawomoonienia się orzeczenia, a takze o zasądzenie od pozwanych solidarnie na cel społeczny kwot po 100.000 na rzecz Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej na rzecz Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi Zakład dla Niewidomych. ' Pozwani wnieśli o oddaienie powództwa. ' wyrokiem z dnia t? sierpnia 200? r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w caiosci i orzekł o kosztach procesu. Podstawę rozstmygnięcia stanowiły następujące ustalenia i ocenyprawne. , W dniach 16-1? lutego' 2005 r. powódka, jako przedstawicieł Krajowej Rady Radców Prawnych i specjalista w dziedzinie prawa podatkowego, brała udział w posiedzeniu podkomisji sejmowej rozpatrującej rządowy i senacki projekt ustawy o zmianie Ordynacji podatkowej, podczas którego zaproponowała zmianę brzmienia aLL„;LBl, który dopuszczał System lnfonnacji Prawnej Lex [Lex Omega] 3702013 Stan prawny programu: 2013-00-10 --- STRONA 2 --- _ __ __ ; __ ( _ ___ _ _7____ ____| CSK 465108  tekst jako dowod materiaiy zgromadzone w toku postopowania karnego lub postepowania w sprawach o przestigpstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Propozycjo przyiqi przewodniczqcy podkomisji. W wyniku nowelizacji Ordynacji podatkowej zmieniio sio brzmienie an‘.._1i3_1 w ten sposob, ze dowodem w postopowaniu podatkowym mogly byé jedynie materiaiy zgromadzone w toku postopowania karnego, ktore zostaio prawomocnie zakoficzone. W wydaniu (...) z dnia 14 wrzeénia 2005 r. ukazai sio aflykui autorstwa pozwanych zatytuiowany "Mafia nie zapiaci podatkow", w ktorym wyraiono poglqd, ze zmiana aiiilfil Ordynacji sparalizowaia éciganie mafii paiiwowej. Kqrtykujqc zmiane; autorzy wskazaii powodko jako osobo, ktora do nie] doprowadziia, zdaniem autorow, wbrew obowiqzujqcym procedurom. Ilustracjg dla publikacji stanowiio zdjocie powodki. Artykui opatrzono komentarzem redakcyjnym "Bubel chroni mafio", w ktorym podkreélono role powodki w doprowadzeniu do zmiany a[i...1.81 Ordynacji oraz ujemny wpiyw regulacji na wspoipracg prokuratury i urzedow kontrolivskarbowej. Dnia 15 wrzeénia 2005 r. na iamach (...) ukazai sig kolejny artykui autorsiwa pozwanych zatytuiowany "Zmieniq podejrzane prawo", w ktorym rowniez uwypuklono role powodki w uchwaieniu zmiany fi.[1..l3_1 Ordynacji podatkowej. W chwili opublikowania obu ariykuiow funkcje redaktora naczelnego sprawowaé G. G. Odmowii on zqdaniu powodki z dnia 19 wrzeénia 2005 r. opublikowania opraoowanej przez nia repiiki na informacje zawarte w artykuiach stwierdzajao, ze dziennikarze byli uprawnieni do wyrazenia w artykuiach swoich ocen i opinii dotyczqcych sprawy. W dniu 20 wrzeénia 2005 r. na iamach (...) zamieszczony zostai kolejny artykui autorstwa pozwanych opatrzony tytuiem "Przestopstwo podatkowe iatwiej sio przedawni". Kontrowersje wokoi nowelizacji Ordynacji podatkowej spowodowaiy, ze ustawq z dnia 24 lutego 2006 r. przywrooono pierwotne brzmienie a|1_1_8_'L Said Okrogowy zwrocii uwago na wskazanég przez powédko podstawo prawnq dochodzonych roszczefi (fiET.._Z3. 24., 45.6 k.c., J ustawy o prawie autorskim i prawaoh pokrewnych, a_r:t.A2 i 3.8 Prawa prasowego) i uznaé, 2e pozwani wykazali przesianki usprawiedliwiajqce ich dziakanie i wyiqczajqce bezprawnoéé. Zdaniem Sqdu, przedstawiony przez pozwanych materiai dowodowy w postaci nagrania z posiedzenia podkomisji sejmowej, odzwierciediony w scenopisie, jak rowniez powoianie sio na inne materiaiy i konsultacje usprawiedliwiai zawartoéé spornych pubiikacji. W ocenie Sqdu, nie zaistniaiy okolicznoéci uzasadniajqce roszczenie z a£L2& k.c., poniewaz pozwani udowodnili, 2e zawarte w spornej publikacji treéci byiy prawdziwe, tym samym obalili domniemanie bezprawnoéci, wykazujqc ponadto naiezytq starannoéé i rzeteinoéé przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiaiow. Odnoszap sie; do kwestii wizerunku powodki Sqd stanqi na stanowisku, iz powodka nie wykazaia, ze zostaio naruszone jej dobro osobiste, wobec czego nie moina byio udzielio ochrony na podstawie .a.EL_2li i 24. k.c. Ponadto, mimo, 2e powodka nie powoiaia sio na a_r:L..8_“|_ Prawa autorskiego, Sqd zwrocii uwageg, 2e powodka nie wykazaia, Ze zdjecie nie byio wykonane przy okazji peinienia przez nie; funkcji publicznych. Nadto zarowno powodka, .jak i éwiadkowie twierdzili, Ze jest ona aktywnym czionkiem komisji legislacyjnej Krajowej rady Radcow Prawnych, autorkq wielu opinii, zwiaszcza w zakresie prawa podatkowego, w ktorej to dziedzinie jest niekwestionowanym autorytetem czynnym zawodowo i spoiecznie. Sama powodka twierdziia, ze byia wysokiej rangi urzgdnikiem w Ministerstwie Finansow i peini pubiiczhq funkcjg eksperta sejmowego, wykiada tez na uniwersyteoie. Wobeo powyzszego mozna powodko zaiiczyo do osob powszechnie znanych, o ktorych mowa w 1 Prawa autorskiego. Sqd Okrogowy wskazai, ze dziaianie pozwanych nie byio bezprawne i zawinione, wobec czego nie byio podstaw do zasqdzenia sumy pienieznej na podstawie a:tAA& k.c. = Po rozpoznaniu sprawy, na skutek apelacji powodki, Sad Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. zmienii wyrok Sqdu Okregowego w ten sposob, ie nakazai wszystkim pozwanym ziozenie oéwiadczenia o treéoi okreélonej w wyroku, nakazai pozwanyrn (...) opublikowanie tego oéwiadczenia na ich koszt, na stronie pierwszej dziennika (...), w grubej ramce 0 wymiarach 10 cm x 12 cm, ozcionkq pogrubiona_, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia_si1=g wyroku, ponadto zasadzii solidarnie od pozwanych na izecz Towarzystwa Opieki nad Ociemniaiymi Zakiad dia Niewidomych kwoto 20.000 zi, oddalii apelaojo w pozostaiej ozoéci, wzajemnie zniosi miedzy stronami koszty procesu i nakazai wypiaoié powodce ze érodkow Skarbu Parfistwa kwoto 3.200 zi tytuiem nadpiaconej opiaty od apeiacji. Sa_d Apeiacyjny stanqi na stanowisku, Ze pozwani niewqtpiiwie naruszyii dobre imie i reputacjg powodki, podwazyli jej uczciwoéé, sugerujac wystapowanie w obronie mafii, naruszyli takze prawo powodki do wizerunku. W ocenie Sqdu, éwiadczyia o tym treéo i wydzwiok spornych publikacji, ich klimat, jak tez ich odbior w érodowisku zawodowym i prywatnym powodki, co potwierdza treéé ziozonych w postopowaniu z'eznafi i wyjaéniefl. Odnoszqc sio do kwestii naruszenia wizerunku powodki, Sqd Apelacyjny, wbrew ocenie Sqdu pierwszej instancji, stwierdzii, 2e powodka nie jest osobq powszechnie znana. Uznai takie, iz to pozwani winni wykazao, ze rozpowszechniony wizerunek wykonany by! w zwiqzku 2 peinieniem przez niq funkcji, 0 jakich mowa w mi Prawa autorskiego. Takiego dowodu pozwani nie przedstawiii, nie posiadali rowniez zgody na opubiikowanie wizerunku. W ocenie Sgdu Apeiacyjnego, pozwani nie wykazali, by ich dziaianie byio zgodne z prawem. Zdaniem Sqdu, ocena nowelizacji ar:i_.j_&1 Ordynacji podatkowej nie wymagaia godzenia w dobre imio powoclki, informacja 0 dokonaniu przez powodko zmiany stanu prawnego nie byia prawdziwa, a obarczenie jej spowodowaniem zmian ustawowych przeczy rzeteinoéci dziennikarskiej. Ponadto pozwani nie mieli, zdaniem Sqdu, materiaiow pozwalajqcych na snucie przypuszczefi, 2e powodka dziaiaia w interesie mafii. _  Sad Apelacyjny znalazi oparcie dia zqdania powodki z%ozenia przez pozwanych stosownego oéwiadczenia w a1:L2& k.c., J Prawa prasowego oraz fi£Ll8._LL&L_'1_ w zw. z £11.53 Prawa autorskiego. Przypisujqo pozwanym wing za System lnformacji Prawifirérj Lex (Lex Omega) 3712013 Stan prawny prograrriiji 20130918 7 1 1 _ _ -_ CSK "-1ß5iÜ3 - iüiśåi jako dowód materiały zgromadzone w toku postępowania karnego lub postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Propozycje przyjął przewodniczący podkomisji. W wyniku nowelizacji Ordynacji podatkowej zmieniło się brzmienie a_r:t._1ß_1 w ten sposób, że dowodem w postępowaniu podatkowym mogły być jedynie materiały zgromadzone w toku postępowania karnego, które zostało prawomocnie zakończone. W wydaniu (...) z dnia 14 września 2005 r. ukazał się arnrkuł autorstwa pozwanych zatytułowany “Nlafia nie zapłaci podatków", w którym wyrażono pogląd, ze zmiana arIL_„1S.1 Ordynacji sparaliżowała ściganie mafii paiiwowej. Krytykując zmianę autorzy wskazaii powódkę jako osobę, która do niej doprowadziła, zdaniem autorów, wbrew obowiązującym procedurom. Ilustrację dla publikacji stanowiło zdjęcie powódki. Artykuł opatrzono komentarzem redakcyjnym "Bubel chroni mafię", w ktorym podkreślono rolę powódki w doprowadzeniu do zmiany art„.1S_1 Ordynacji oraz ujemny wplyw regulacji na współpracę prokuratury i urzędów kontroli_skarbowej. Dnia 15 września 2005 r. na łamach (...) ukazał się kolejny artykuł autorstwa pozwanych zatytułowany "Zmienią podejrzane prawo", w ktorym również uwypuklono rolę powódki w uchwaieniu zmiany a.r:t._lB_'t Ordynacji podatkowej. W chwili opublikowania obu artykułów funkcję redaktora naczelnego sprawował G. G. Odmówił on żądaniu powódki z dnia 10 września 2005 r. opublikowania opracowanej przez nią repliki na informacje zawarte w artykułach stwierdzając, że dziennikarze byli uprawnieni do wyrażenia w artykułach swoich ocen i opinii dotyczących sprawy. W dniu 20 września 2005 r. na łamach (...} zamieszczony został kolejny artykuł autorstwa pozwanych opatrzony tytułem "Przestępstwo podatkowe łatwiej się przedawni". Kontrowersje wokół nowelizacji Ordynacji podatkowej spowodowały, ze ustawą z dnia 2:1 lutego 2005 r. przywrócono pierwotne brzmienie a.r:t_Ĺ8_'t. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na wskazaną przez powódkę podstawę prawną dochodzonych roszczeń {ar:t_23, 2d, _-4.8.8. k.c., J ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a.r:l'„J2 i BS Prawa prasowego) i uznał, ze pozwani wykazali przesłanki usprawiedliwiające ich działanie i wyłączające bezprawność. Zdaniem Sądu, przedstawiony przez pozwanych materiał dowodowy w postaci nagrania z posiedzenia podkomisji sejmowej, odzwierciedlony w scenopisie, jak również powołanie się na inne materiały i konsultacje usprawiedliwiał zawartość spornych pubiikacji. W ocenie Sądu, nie zaistniały okoliczności uzasadniające roszczenie z artzžd k.c., ponieważ pozwani udowodnili, że zawarte w spornej publikacji treści były prawdziwe, tym samym obalili domniemanie bezprawności, wykazując ponadto należytą staranność i rzeteiność przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów. Odnosząc się do kwestii wizerunku powódki Sąd stanął na stanowisku, iż powódka nie wykazała, że zostało naruszone jej dobro osobiste, wobec czego nie można było udzielić ochrony na podstawie aJ:t._2& i 24 k.c. Ponadto, mimo, że powódka nie powołała się na ar:L.8_1 Prawa autorskiego, Sąd zwrócił uwagę, że powódka nie wykazała, że zdjęcie nie było wykonane przy okazji pełnienia przez nią funkcji publicznych. Nadto zarówno powódka, .jak i świadkowie twierdzili, że jest ona aktywnym członkiem komisji legislacyjnej Krajowej rady Radców Prawnych, autorką wielu opinii, zwłaszcza w zakresie prawa podatkowego, w której to dziedzinie jest niekwestionowanym autorytetem czynnym zawodowo i społecznie. Sama powódka twierdziła, ze była wysokiej rangi urzędnikiem w Ministerstwie Finansów i pełni publiczną funkcję eksperta sejmowegc, wykłada też na uniwersytecie. Wobec powyższego można powódkę zaliczyć do osób powszechnie znanych, o których mowa w l Prawa autorskiego. Sąd Okręgowy wskazał, ze działanie pozwanych nie było bezprawne i zawinione, wobec czego nie było podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie ar:t._'=id& k.c. = Po rozpoznaniu sprawy, na skutek apelacji powódki, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, ze nakazał wszystkim pozwanym złożenie oświadczenia o tresci określonej w wyroku, nakazał pozwanym {...) opublikowanie tego oświadczenia na ich koszt, na stronie pierwszej dziennika (...}, w grubej ramce o wymiarach 10 cm rr 12 cm, czcionką pogrubioną, w terminie T dni od dnia uprawomocnienia_się wyroku, ponadto zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi Zakład dla Niewidomych kwotę 20.000 zł, oddalił apelację w pozostałej części, wzajemnie zniósł między stronami koszty procesu i nakazał wypłacić powódce ze środków Skarbu Państwa kwotę 3.200 zł tytułem nadpłaconej opłaty od apeiacji. Sąd Apełacyjny stanął na stanowisku, że pozwani niewątpiiwie naruszyłi dobre imię i reputację powódki, podważyii jej uczciwość, sugerując występowanie w obronie mafii, naruszyli także prawo powódki do wizerunku. W ocenie Sądu, świadczyła o tym treść i wydżwięk spornych publikacji, ich klimat, jak też ich odbiór w środowisku zawodowym i prywatnym powódki, co potwierdza treść złożonych w postępowaniu zeznań i wyjaśnień. Odnosząc się do kwestii naruszenia wizerunku powódki, Sąd Apelacyjny, wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, stwierdził, że powódka nie jest osobą powszechnie znaną. Uznał także, iż to pozwani winni wykazać, że rozpowszechniony wizerunek wykonany był w związku z pełnieniem przez nią funkcji, o jakich mowa w pkH Prawa autorskiego. Takiego dowodu pozwani nie przedstawiłi, nie posiadali również zgody na opublikowanie wizerunku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwani nie wykazali, by ich działanie było zgodne z prawem. Zdaniem Sądu, ocena nowelizacji a_r:t„.j_Sí Ordynacji podatkowej nie wymagała godzenia w dobre imię powódki, informacja o dokonaniu przez powódkę zmiany stanu 'prawnego nie była prawdziwa, a obarczenie jej spowodowaniem zmian ustawowych przeczy rzeteiności dziennikarskiej. Ponadto pozwani nie mieli, zdaniem Sądu, materiałów pozwalających na snucie przypuszczen, że powódka działała w interesie mafii. _ ' Sąd Apelacyjny znalazł oparcie dia żądania powódki złożenia przez pozwanych stosownego oświadczenia w ar:t._2±=i k.c., a.r.t_3.8...u5.t._t Prawa prasowego oraz ar;t_Iß„J.Lat._t w zw. z a_rL_S.3 Prawa autorskiego. Przypisując pozwanym winę za System Informacji Prawnej Lex [Lex Omega) 3112013 Stan prawny programu: 2013-00~1Er " ¬. --- STRONA 3 --- _______ _______ I CSK 465108  tekst naruszenie dobr osobistych, w tym za naruszenie jej wizerunku Sad uznai, Ze powodka mogia domagaé sie solidarnego zasadzenia od pozwanych odpowiedniej sumy pienieznej na wskazany przez siebie cel na zasadzie aI:t._4Afi_k.c. w zwiazku z acL38_us.t._'L zd. 2 Prawa prasowego. ' Od wyroku Sadu Apelaoyjnego skarge kasacyjna wniesli pozwani. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucali naruszenie prawa materialnego, a to: ant. 2& § 1 k.c., an. 12 ust. 1 pig: 1 tact. 41 w zw. z a.tt.J. Prawa prasowego. ai1._3tZi 58 Prawa Prasowego w zw. z a.tL..2fi i 251. k.c., I=1Lt._8_1_u5l._2_pl&L1 Prawa autorskiego, a1:t._6 k.c. w zw. z a£t.AA8 k.c., at:t..1|A Konstytucji RP, a_t1.__1_tl Europejskiej Konwencji Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnoéci oraz a.EL_1. Prawa prasowego. W ramaoh drugiej podstawy kasacyjnej zarzucali naruszenie przepisow postepowania majace istotny wpiyw na wynik sprawy, a to: a£L_3Z;i k.p.c. w zw. z a1L1_3lK§_i k.p.c. w zw. z a.tL.l3 i atL26_us1.;LpkL3 w zw. z flI1‘._l3_Li.SI._2. ustawy z dnia 28 iipca 2005 r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych oraz a11.A.& k.p.c. W konkluzji skariacy wniesli o uchylenie wyroku Sadu Apelacyjnego w czesci, tj. w pkt I a) — pkt 1a, 1b i 1c, w pkt I b), w pkt Ill i w pkt |Vi przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi Apeiaoyjnemu oraz pozostawienie temu Sadowi rozstrzygnieoia o kosztaoh postepowania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sadu Apelacyjnego w czeéci, tj. w pkt I a)  pkt 1a, 1b i 10, w pkt I b), w pkt ill i w pkt IV i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji w oaioéci oraz rozstrzygniecée o kosztach postepowania kasacyjnego oraz postepowania apelacyjnego w przypadku uznania, 2e podstawa skargi kasacyjnej naruszenia przepisow postepowania jest nieuzasadniona (a:t._Et943J~‘5_ k.p.c.). Uzasadnienie prawne » Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: W pierwszej koiejnosci wymagaja rozwazenia zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasaoyjnej. Skarzacy zarzucali, 2e apelacja wniesiona przez powodke powinna byé czesciowo odrzucona z tej przyczyny, Ze nie zostaia uiszczona od niej naiezna opiate. Ta zas, wediug twierdzefl skarzajcych, wynosi 7.400 zi, a poniewaz powodka, reprezentowana przez fachowego peinomocnika, uisciia jedynie 5.600 zi, apetacja w ozeéci powinna byo odrzuoona. tstotnie, zgodnie z a£t._1.3Q2_§_3 l<.p.c.', sad odrzuoa bez wezwania o uiszczenie opiaty wniesione przez adwokata, radce prawnego lub rzecznika patentowego érodki odwotawcze tub érodki zaskarzenia (apelacje, zazatenie, skarge kasaoyjna, skarge o stwierdzenie niezgodnosci z prawem prawomocnego orzeczenia, spizeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapiaty, skarge na orzeczenie referendarza sadowego) podiegajace opiacie w wysokosci staiej tub stosunkowej obiiczonej od wskazanej przez strone wartosci przedmiotu zaskarzenia. Opiata stosunkowa od roszczefi majatkowyeh wynosi 5 % wartosoi przedmiotu sporu tub wartosci zaskarzenia, nie mniej nit 30 zi i nie wiecej niz 100.000 zi (a.Lt.J.3t ustawy z dnia 28 tipca 2005 r. o kosztach sadowych w sprawaoh cywilnych, Dz. U. Nr 167, poz. 1398; daiej: u.k.s.c.). Pizy wartosci przedmiotu zaskarienia 100.000 zi wynosi zatem 5.000 zi Z m u.k.s.c. wynika, Ze w sprawach 0 ochrone dobr osobistych opiata jest staia i wynosi 600 zi. Przepis ten, w zestawieniu z art. 12 u.k.s.c. (zgodnie z ktorym opiate staia pobiera sie w sprawach o prawa niemajatkowe oraz we wskazanych w ustawie niektorych sprawach o prawa majatkowe) budzi powazne watpiiwosci interpretacyjne. Dotycza one kwestii, czy w sprawie o ochrone dobr osobistych pobiera sie tylko state opiate okresiona w , bez wz'g|edu na charakter zgioszonych w niej roszczefi (majatkowyoh i niemajatkowych), czy tez opiata staia dotyczy jedynie roszczefi o charakterze niemajatkowym. Orzecznictwo Sadu Najwyzszego w tej kwestii nie jest jednolite. W postanowieniach z dnia 10 iistopada 2006 r., JLZ fijillfi i z dnia 22 czeiwca 2007 r., V CZ 59/07 (niepub|.) wyrazony zostai poglad, 2e stosownie do m_2i u.k.s.o. opiata staia pobierarta jest od kazdego pozwu o ochrone dobr osobistych niezaieznie od tego, czy zgioszono w nim roszczenia niemajatkowe jak i majatkowe. Przeciwny pog}a_d Sad Najwyzszy wyrazii w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2006 r.', }lJ_.QZ_9Af_0.fi (OSNOZD 2008, nr 1, poz. 12} oraz w postanowieniu z dnia 8 marca 2007 r., 1JJ_QZ_1_2L0l (OSNC 2008, nr 2, poz. 26), podkreélajac wyrainie, Ze a¢ u.k.s.c. ma zastosowanie jedynie do roszczeri niemajatkowych 0 ochrone dobr osobistych. Ta rozbieznosé pogladow doprowadziia do przedstawienia powyzszego zagadnienia do rozstrzygniecia Sadowi Najwyzszemu w powiekszonyrn skiadzie (postanowienie z dnia 4 czerwca 2009 r., Iii CZP 8/09). Sad Najwyzszy w skiadzie rozpoznajacym niniejsza skarge kasacyjna opowiada sie za drugim z przedstawionych pogladow. Przemawia za tym zarowno brzmienie a|:t._2.6_u_si_'I__oi.<.t_6 u.k.s.c., jak i wzglad na to, 2e w sprawie 0 oohrone dobr osobistych moga byé dochodzone, wediug wyboru ‘powoda, roszczenia o charakterze wyiacznie niemajatkowym, albo tyko o charakterze majatkowym, albo zarowno o charakterze niemajatkowym i majatkowym. W sytuacji, w ktorej powod dochodzi wyiacznie roszczefi majatkowych, sprawa taka, biorac pod uwage charakter roszczenia, nie rozni sie niczym od innych spraw majatkowych. Nie ma zatem uzasadnienia, aby w jednej sprawie, przy takiej samej wartosci pmedmiotu sporu, pobierao opiate stosunkowa, a w innej  opiate staia. Sad Najwyzszy w obecnym skiadzie uznai jednak, Ze do czasu rozstrzygniecia przedstawionego zagadnienia prawnego przez powiekszony skiad Sadu Najwyzszego nie mozna obciazaé strony skutkami niejasnej redakcji att.m26_usi_1 u.k.s.c., zatem watpiiwoéci trzeba rozstrzygnaé na korzyso strony wnoszaoej apelacje. Jezeli zatem skarzaca uisciia opiate od apelacji w kwocie 5.600 zi to trzeba przyjaé korzystny dla niej pogiad Sadu Apelacyjnego, Ze w kwocie tej zawiera sie opiate staia, wynoszaca 600 zi (w odniesieniu do kazdego z pozwanych osobno, z uwagi na ich jedynie formainie jednoiite wspoiuczestnictwo procesowe), a w konsekwencji  2e na|.e2na opiate zostaia uiszczona. _ _ Skarzacy podnosili takie zarzut naruszenia a.Lt.JL9 k.p.c. poprzez udziai w rozpoznaniu sprawy sedziego System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 3712013 Stajriprawny programu: 20130918 _ _ ________ __ _ I CSK 465r'ÜEi - teks_t_ naruszenie dóbr osobistych, w tym za naruszenie jej wizerunku Sąd uz_nał, że powódka mogła domagać się solidarnego zasądzenia od pozwanych odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel na zasadzie ar:t._4.eS_k.c. w związku z ad.„3.8„uat.._'L zd. 2 Prawa prasowego. ' Od _wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wnieśli pozwani. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucali naruszenie prawa materialnego, a to: a_r:t_2a_§_1 k.c., art. H ust 1 i ar1._-4.1 w zw. z ar_t.„_1 Prawa prasowego, ar:t.„3..`ł'. i S8 Prawa Prasowego w zw. z a.ti...2.3 i 211. k.c., fiĽl:._8_'l_LtSi„.2_plfl_1 Prawa autorskiego, ari._fi k.c. w zw. z arttśśfi k.c., misja Konstytucji RP, ar1._1_0 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz a_Ľt._'L Prawa prasowego. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucali naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: aLL.3l3. k.p.c. w zw. 2 ar2L_1.ā02„§„& k.p.c. w zw. z stL_J„3 i a.tt._26_u5iJ_r1lS_t_3 w zw. 2 arIi._1_8_us_t_2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz a_r:tA_8 k.p.c. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w części, tj. w pkt I aj - pkt 1a, 1b i 1c, w pkt I b), w pkt Ill i w pkt Ni przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apeíacyjnemu oraz pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w części, tj. w pkt I a) - pkt 1a, 1b i 1c, w pkt l bj, w pkt łll i w pkt IV i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji w całości oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oraz postępowania apelacyjnego w przypadku uznania, że podstawa skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania jest nieuzasadnione {ad.„íEt_&lfi_ k.p.c.). Uzasadnienie prawne - Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej koiejności wymagają rozważenia zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Skarżący zarzucali, że apelacja wniesiona przez powódkę powinna być częściowo odrzucona z tej przyczyny, że nie została uiszczona od niej naiożna opłata. Ta zaś, według twierdzeń skarżących, wynosi ?.400 zł, a ponieważ' powódka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, uiściła jedynie 5.600 zł, apełacja w części powinna być odrzucona. istotnie, zgodnie z art. ;lS02_§_S k.p.c.", sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze łub środki zaskarżenia (apelację, zażaienie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podłegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obłiczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata stosunkowa od roszczeń majątkowych wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu łub wartości zaskarżenia, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100.000 zł (aLt._“l_Ct ustawy z dnia 28 tipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz. U. Nr 16?, poz. 1398; dalej: u.k.s.c.). Przy wartości przedmiotu zaskarżenia 100.000 zł wynosi zatem 5.000 zł Z m u.k.s.c. wynika, że w sprawach o ochronę dóbr osobistych opłata jest stała i wynosi 600 zł. Przepis ten, w zestawieniu z art. 12 u.k.s.c. (zgodnie z którym opłatę stałą pobiera się w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe) budzi poważne wątpliwości interpretacyjne. Dotyczą one kwestii, czy w sprawie o ochronę dóbr osobistych pobiera się tylko stałą opłatę okreśłoną w bez względu na charakter zgłoszonych w niej roszczeń (majątkowych i niemajątkowych), czy też opłata stała dotyczy jedynie roszczeń o charakteme niemajątkowym. Orzecznictwo Sądu 'Najwyższego w tej kwestii nie jest jednolite. W postanowieniach z dnia 10 łistopada 2006 r., Ĺ 6_1.›j_0_6 i z dnia 22 czerwca 200? r., V CZ 59r'0? {niepub|.} wyrażony został pogląd, że stosownie do arllb pkt 3 u.k.s.c. opłata stała pobierana jest od każdego pozwu o ochronę dóbr osobistych niezależnie od tego, czy zgłoszono w nim roszczenia niemajątkowe jak i majątkowe. Przeciwny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2006 r.`, łll SZ 9dł06 (OSNC-ZD 2008, nr 1, poz. 12) oraz w postanowieniu z dnia 8 marca 200? r., i (OSNO 2008, nr 2, poz. 26), podkreślając wyrażnie, że art.._25_Ltśt. 1. pktšł u.k.s.c. ma zastosowanie jedynie do roszczeń niemajątkowych o ochronę dóbr osobistych. Ta rozbieżnośó poglądów doprowadziła do przedstawienia powyższego zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w powiększonym składzie (postanowienie z dnia 4 czerwca 2009 r., Ill CZP 8r'0Ei). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną opowiada się za drugim z przedstawionych poglądów. Przemawia za tym zarówno brzmienie 1 pkt 6 u.k.s.c., jak i wzgląd na to, że w sprawie o ochronę dóbr osobistych mogą być dochodzone, według wyboru powoda, roszczenia o charakterze wyłącznie niemajątkowym, albo tyko o charakterze majątkowym, albo zarówno o charakterze niemajątkowym i majątkowym. W sytuacji, w której powód dochodzi wyłącznie roszczeń majątkowych, sprawa taka, biorąc pod uwagę charakter roszczenia, nie różni się niczym od innych spraw majątkowych. Nie ma zatem uzasadnienia, aby w jednej sprawie, przy takiej samej wartości przedmiotu sporu, pobierać opłatę stosunkową, a w innej - opłatę stałą. Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznał jednak, że do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego przez powiększony skład Sądu Najwyższego nie można obciążać strony skutkami niejasnej redakcji ar;t,„26_ust._1 u.k.s.c., zatem wątpliwości trzeba rozstrzygnąć na korzyść strony wnoszącej apelację. Jeżeii zatem skarżąca uiściła opłatę od apełacji w kwocie 5.600 zł to trzeba przyjąć korzystny dla niej pogląd Sądu Apelacyjnego, że w kwocie tej zawiera się opłata stała, wynosząca 600 zł iw odniesieniu do każdego z pozwanych osobno, z uwagi na ich jedynie formalnie jednolite współuczestnłctwo procesowe), a w" konsekwencji - że należna opłata została uiszczona. _ _ Skarżący podnosili także zarzut naruszenia_ a.Lt._¿L0 k.p.c. poprzez udział w rozpoznaniu sprawy sędziego System Informacji Prawnej Lek (Lek Omega) 3i'r'2013 Stan prawny programu: 2013-00-18 --- STRONA 4 --- _ my _ ICSK4651108tet<st sprawozdawcy, ktory zantechai zazadania wyiaczenia go, pomimo istnienia okoiicznosci wywoiujacyoh powazne wqtpliwosci co do jegobezstronnosci w stosunku do jednego z pozwanych, a to z uwagi na fakt, ze pomiedzy tym pozwanym a szwagrem sedziego sprawozdawcy toczy sie wieloletni spor sadowy. Zarzut ten nalezy uznao za zasadny. Faktem powszechnie znanym w srodowisku prawniczym i dziennikarskim jest zarowno to, ze pomiedzy pozwanym A. S. a W. D. toczy sie spot sadowy w sprawie karnej z oskarzenia prywatnego, w ktorym zgioszono takze powodztwo adhezyjne, jak i to, Ze ten ostatni jest szwagrem sedziego sprawozdawcy. Wprawdzie cecha, ktora powinna charaktetyzowaé kazdego sedziego  a nie ma podstaw do przyjecia, ze jest inaczej w wypadku sedziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie  jest wewnetrzna wolnoéé, ktora pozwala na bezstronne osqdzenie kazdej sprawy, nie wyiaczajac sprawy, w ktorej stronami sa nawet osoby bliskie, jednak istnieje takze osad zewnetrzny i watpliwosci wyrazane przez osoby postronne, ktorych taka wewnettzna wolnosé nie musi cechowao. Wiaériie wzglad na ten osad zewnetrzny nakazuje zachowanie szczegolnej ostroznosci i rozwazenie w kazdej sprawie, czy nie istnieje choéby potencjalny konflikt interesow, pozwalajacy na wyrazenie przez inne osoby watpliwoéoi co do bezstronnosci sedziego. Nie chodzi zatem o obiektywny brak bezstronnosci sedziego, ale o postzzeganie przez inne osoby dotyczacych go okoiicznosci. Kwestia ta nie moze obecnie budzié watptiwosci w swietle wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., F'_&.401 (Dz. U. Nr 119, poz. 772), ktory uznai _at'_t._A9 k.p.c. za niezgodny z Konstytucja w zakresie, w jakim ogranicza przesianke wyiaezenia sedziego jedynie do stosunku osobistego miedzy nim a jedna ze stron lub jej przedstawicielem ustawowym, pomijajac inne okolicznosci. Wprawdzie zaskarzony wyrok zapadi zanim zostat wydany wyrok Trybunaiu Konstytucyjnego, jednak i w swietle poprzectnio obowiazujacego bmmienia at:t._4_9 k.p.c. istniaiy w rozpoznawanej sprawie podstawy do wyiaczenia sedziego w trybie tego przepisu. ' Nastapiio zatem naruszenie a_i:t._4_9 k.p.c., jakkolwiek nie prowadzqce do niewaznosci postepowania, ktore jednak  z uwagi na potencjatny wpiyw na tress orzeczenia  powoduje koniecznosé uchyienia zaskarzonego wyroku i pizekazania sprawy do ponownego rozpoznania tym bardziej, ze sentencja zaskarzonego wyroku budzi watpiiwosci. Sad Apelacyjny nakazai pozwanym ziozenie oswiadczenia, w ktorym ptzepraszaja powodke za zwiazane z jej osoba nierzetelne publikacje dziennika (...), ktore ukazaiy sie w dniach 14 i 15 wrzesnia 2005 r. i ktore naraziiy na szwank jej dobre imie i reputaoje zawodowa. Z sentencji wyroku nie wynika, o jakie publikacje chodzi i za co w istocie pozwani maja obowiazek powodke przeprosio. Jedynie w uzasadnieniu wyroku wskazano te publikacje i wyjasniono, ze  w ocenie Sadu Apelacyjnego  zawieraja sformuiowania, ktore buduja niekorzystny klimat wokoi osoby powodki, sugerujac jej zwiazek z mafia czy tez dziaianie w interesie mafii. Zwrocié nalezy jednak uwage, ze  w wypadku wyroku uwzgiedniajecego powodztwo  nie uzasadnienie wyroku, ale jego sentencja stanowi o przedrniocie rozstrzygniecia i decyduje o tym, co objete jest powaga rzeczy osadzonej (flLL_3.5_6. k.p.c.). . _  Wobeo uchylenia zaskarzonego wyroku z przyczyn natury proceduralnejnie ma potrzeby szozegoiowego odniesienia sie do zarzutow dotyczacych naruszenia prawa materialnego, nalezy jednak poczynié nastepujace uwagi. Podzielio naiezy zarzut, ze tak ogolnikowe sformuiowanie w senter|c}i_wyroku tresci oswiadozenia, jakie maja ziozyé pozwani, narusza ant. 2A_§_‘L k.c. Treso oswiadczenia, o jakim mowa w tym przepisie, powinna bye adekwatna do dziaiania naruszajacego dobra osobiste pokrzywdzonego, zatem powinna do tego dziaiania sie odnosio. Nie czyni temu zadosé oswiadczenie, w ktorym nawet nie wskazano tytuiow publikacji uznanych za naruszajace dobra osobiste i chooby w najogoiniejszy sposob nie okreslono, w jakt sposob i ktore publikacje badz ich fragmenty narazity na szwank dobre imie i reputaoje zawodowq. Trzeba zwrocio uwage, ze nie wszystkie pubiikacje z dnia 14 i 15 wrzeénia 2005 r. byiy objete zadaniem pozwu, w tym komentarz redakcyjne pod tytuiem "Bubel chroni mafie", zatem tego materiaiu prasowego wyrok dotyczyo nie mogi. W uzasadnieniu wyroku znalaziy sie tez odwoiania do artykuiu z dnia 20 wrzesnia 2005 r., powiazanego z tymi, ktore ukazaiy sie w dniach wczesniejszych, a ktorego sformuiowania rowniez nie byiy objete pozwem. Tym bardziej zatem okreslenie w tresci oswiadczenia, do ziozenia ktorego pozwani zostali zobowiazani, byio konieczne. Wprawdzie trafnie zarzucaia powodka w odpowiedzi na skarge kasacyjna, ze dokiadne przytoczenie niektorych sformuiowari zawartych w materiaiach prasowych moze stanowié powtorna dolegliwosé dla niej, niemniej jednak sformuiowanie zawarte w zaskarionym wyroku nalezy uznao za zbyt ogolnikowe. Rzecza Sadu Apelacyjnego byio tez okreslenie, ktore stormuiowania dotycza faktow, a ktore zawieraja tylko opinie, ocene, do ktorej dziennikarze sa uprawnieni. Wbrew jednak zarzutom skarzacych, nie moznauznao, ze jedynie |<onkretne_ sformuiowania zawarte w materiaiach prasowych moga stanowié podstawe oceny w swiette aLL2fi 12$ k.c. oraz atL12, 4.1., Iii i Q8 ustawy  Prawo prasowe. Za naruszajace dobra osobiste moze tez bowiem byé uznana kornpozycja artykuiu, tytuiy, podtytuiy, zdjecia, o iie ich dobor i ukiad tworzy nieprawdziwy godzacy w te dobra obraz osoby, ktorej dotyczy. Jak zas ustalii Sad drugiej instancji, a ustaleniami faktycznymi Sad Najwyzszy jest zwiazany z mocy a[t...3.9.&l3_§_2 k.p.c., w artykuiach znaiaziy sis m.in. takie sformuiowania, jak to, 2e powodka "zmieniia prawo", chociaz oczywiste jest, ze jako ekspert podkomisji sejmowej nie mogia tego uczynié, a proces tegislacyjny niewatpiiwie autorom artykuiow jest znany. Z ustalen wynika takze, Ze powodka proponowaia posiom zmiane a.tt...J_8_1 Ordynacji podatkowej. O iie ocena, czy to proponowanie moze byé uznane za “gorace namawianie" moze bye pozostawione dziennikarzom, to juz sugestia, ze nastapiio to "w interesie mafii" pizekracza ramy swobody dziennikarskiej, o iie pozbawiona jest jakiohkoiwiek dowociow. Tress artykuiow pozwaiaia, jak ustalit Sad Apelaoyjny, na odczytanie takiej sugestii i to nie tyiko przez powodke, ale takze przez osoby z jej otoczenia. Nie jest zatem trafny zarzut, ze tresé spornych publikacji pozbawiona byia cech naruszajacych dobra osobiste powodki. ' '  System lnformacji Prawns] Lex (Lex Omega) 3712013 Stan prawny programu: 20130918 _____ _ __ _ _ _ ICSK 465r'08_¬__tekst sprawozdawcy, który zaniechał zażądania wyłączenia go, pomimo istnienia okoliczności wywołujących poważne wątpliwości co do jegobezstronności w stosunku do jednego z pozwanych, a to z uwagi na fakt, że pomiędzy tym pozwanym a szwagrem sędziego sprawozdawcy toczy się wielołetni spór sądowy. Zarzut ten należy uznać za zasadny. Faktem powszechnie znanym w środowisku prawniczym i dziennikarskim jest zarówno to, że pomiędzy pozwanym A. S. a W. D. toczy się spór sądowy w sprawie karnej z oskarżenia prywatnego, w którym zgłoszono _także powództwo adhezyjne, jak i to, że ten ostatni jest szwagrem sędziego sprawozdawcy. Wprawdzie cechą, która powinna charakteryzować każdego sędziego - a nie ma podstaw do przyjęcia, że jest inaczej w 'wypadku sędziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie - jest .wewnętrzna wolność, która pozwala na bezstronne osądzenie każdej sprawy, nie wyłączając sprawy, w której stronami są nawet osoby bliskie, jednak istnieje także osąd zewnętrzny i wątpliwości wyrażane przez osoby postronne, których taka wewnętrzna wolność nie musi cechować. Właśnie wzgląd na ten osąd zewnętrzny nakazuje zachowanie szczególnej ostrożności i rozważenie w każdej sprawie, czy nie istnieje choćby potencjalny konflikt interesów, pozwalający na wyrażenie przez inne osoby wątpliwości co do bezstronności sędziego. Nie chodzi zatem c obiektywny brak bezstronności sędziego, ale o postrzeganie przez inne osoby dotyczących go okoliczności. Kwestia ta nie może obecnie budzić wątpiiwości w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., Ę8.r'.E.`l1(Dz. U. Nr 110, poz. 222), który uznał _a_r:t.__4„9_ k.p.c. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem ustawowym, pomijając inne okoliczności. Wprawdzie zaskarżony wyrok zapadł zanim został wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jednak i w świetle poprzednio obowiązującego bmmienia adrfifi k.p.c. istniały w rozpoznawanej sprawie podstawy do wyłączenia sędziego w trybie tego przepisu. " Nastąpiło zatem naruszenie a_r:t._-Adi k.p.c., jakkolwiek nie prowadzące do nieważności postępowania, które jednak - z uwagi na potencjainy wpływ na treść orzeczenia - powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania tym bardziej, że sentencja zaskarżonego wyroku budzi wątpliwości. Sąd Apelacyjny nakazał pozwanym złożenie oświadczenia, w którym przepraszają powódkę za związane z jej osobą nierzetelne publikacje dziennika {...), które ukazały się w dniach 14 i 15 września 2005 r. i które naraziły na szwank jej dobre imię i reputację zawodową. Z sentencji wyroku nie wynika, o jakie publikacje chodzi i za co w istocie pozwani mają obowiązek powódkę przeprosić. Jedynie w uzasadnieniu wyroku wskazano te publikacje i wyjaśnione, że - w ocenie Sądu Apelacyjnego - zawierają sformułowania, które budują niekorzystny klimat wokół osoby powódki, sugerując jej związek z mafią czy też działanie w interesie mafii. Zwrócić należy jednak uwagę, że - w wypadku wyroku uwzgłędniającego powództwo - nie uzasadnienie wyroku, ale jego sentencje stanowi o przedmiocie rozstrzygnięcia i decyduje o tym, co objęte jest powagą rzeczy osądzonej (ar'.t._3.Ei.6. k.p.c.). _ _ - Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku z przyczyn natury proceduralnej-nie ma potrzeby szczegółowego odniesienia się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego., należy jednak poczynić następujące uwagi. Podzielić należy zarzut, że tak ogólnikowe sformułowanie w sentencjiwyroku treści oświadczenia, jakie mają złożyć pozwani, narusza art. 2e_§_“L k.c. Treść oświadczenia, o jakim mowa w tym przepisie, powinna być adekwatna do działania naruszającego dobra osobiste pokrzywdzonego, zatem powinna _do tego działania się odnosić. Nie czyni temu zadość oświadczenie, w którym nawet nie wskazano tytułów publikacji uznanych za naruszające dobra osobiste i choćby w najogólniejszy sposób nie określono, w jaki sposób i które publikacje bądż ich fragmenty naraziły na szwank dobre imię i reputację zawodową. Trzeba zwrócić uwagę, -że nie wszystkie pubłikacje z dnia 14 i 15 września 2005 r. były objęte żądaniem pozwu, w tym komentarz redakcyjne pod tytułem “Bubel chroni mafię", zatem tego materiału prasowego wyrok dotyczyć nie mógł. W uzasadnieniu wyroku znalazły się też odwołania do artykułu z dnia 20 września 2005 r., powiązanego z tymi, które ukazały się w dniach wcześniejszych, a którego sformułowania również nie były objęte pozwem. Tym bardziej zatem określenie w treści oświadczenia, do złożenia którego pozwani zostali zobowiązani, było konieczne. Wprawdzie trafnie zarzucała powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że dokładne przytoczenie niektórych sformułowań zawartych w materiałach prasowych może stanowić powtórną dolegliwość dla niej, niemniej jednak sformułowanie zawarte w zaskarżonym wyroku należy uznać za zbyt ogólnikowe. Rzeczą Sądu Apelacyjnego było też określenie, które sformułowania dotyczą faktów, a które zawierają tylko opinię, ocenę, do której dziennikarze są uprawnieni. Wbrew jednak zarzutom skarżących, nie możnauznać, ze jedynie konkretne_ sformułowania zawarte w materiałach prasowych mogą stanowić podstawę oceny w świetie ar:t...2fi i 251. k.c. oraz aĽL12, 4.1., 31 i S8. ustawy - Prawo prasowe. Za naruszające dobra osobiste może też bowiem być uznana kompozycja artykułu, tytuły, podtytuły, zdjęcia, o lie ich dobór i układ tworzy nieprawdziwy godzący w te dobra obraz osoby, której dotyczy. Jak zaś ustalił Sąd drugiej instancji, a ustaleniami faktycznymi Sąd Najwyższy jest związany z mocy ati„3„9„Eru_§_2 k. p.c., w artykułach znalazły się m.in. takie sformułowania, jak to, że powódka "zmienłła prawo", chociaż oczywiste jest, że jako ekspert podkomisji sejmowej nie mogła tego uczynić, a proces iegislacyjny niewątpiiwie autorom artykułów jest znany. Z ustaleń wynika także, że powódka proponowała posłom zmianę ar:L_„J_8_t Ordynacji podatkowej. O ile ocena, czy to proponowanie może być uznane za "gorące namawianie" może być pozostawione dziennikarzom, to już sugestia, że nastąpiło to "w interesie mafri" przekracza ramy swobody dziennikarskiej, o lie pozbawiona jest jakichkoiwiek dowodów. Treść artykułów pozwałała, jak ustalił Sąd Apelacyjny, na odczytanie takiej sugestii i to nie tylko przez powódkę, ale także przez osoby z jej otoczenia. Nie jest zatem trafny zarzut, że treść spornych publikacji pozbawiona była cech naruszających dobra osobiste powódki. ' - System Informacji Prawnej Lek (Lex Omega] 3702013 Stan prawny programu: 2013-00-18 ¬. --- STRONA 5 --- H __, _ _ I CSK 465108; tekst Nie jest trafny zarzut naruszenia a.tt._2§t i 24 k.c. w zwiazku z attfi i3_6. ustawy  Prawo prasowe poprzez nakazanie opubiikowania oswiadczenia zawierajacego przeproszenie powodki przez dwoch tytko pozwanyoh na ich koszt, podczas gdy zobowiazani byli je ziozyé wszyscy. Nalezy zwrocié uwage, ze obowiazek ziozenia oswiadozenia o przeproszeniu przez wydawce, redaktora naczelnego i autora materiaiu prasowego nie jest obowiazkiem wspoinym, kazdy 2 nioh odpowiada za wiasne dziaianie Iub zaniechanie. Przepis a|;t._§.8. pr. pras. nie wyiacza stosowania przeptsow prawa cywilnego dotyczaoych dobr osobistych, zachodzi tu jedynie kumuiatywny zbieg przepisow. Wybor srodkow ochrony prawnej nalezy do pokrzywdzonego. Jezeli zatem pokrzywdzony domaga sie, na podstawie a.t:t._.24_§ml k.c. ziozenia oswiadczenia o przeproszeniu ptzez wszystkich pozwanych, ale nie Zada, aby kazdy 2 nich osobno opublikowai to oswiadczenie, lecz poprzestaje na zadaniu opubiikowania przez niektoiych tylko pozwanych jednego wspolnego oswiadczenia, to nie mozna uznaé takiego zadania za pozbawionego podstawy prawnej. Skarzacy nie wskazaii innych przepisow prawa materialnego ani procesowego, ktore miaiyby taka mozliwosé wykluczaé, co zwalnia Sad Najwyzszyoh z dalszego rozwazania tej kwestii. * W zwiazku z zarzutem naruszenia ar:t_6 w zwiazku z a_t:t._4.4_8 k.c. trzeba zwrocié uwage, 2e Sad Apetacyjny uznai dziaianie skarzacych za zawinione, podajac uzasadnienie takiej oceny. Oceny tej skarzacy nie podzieiaja, uznajac, ze ich dziatanie nie byio ani bezprawne, ani tym bardziej zawinione, a powodka ich winy nie wykazaia. Rzecza powodki byio jednak jedynie wskazanie, w jaki sposob, wediug jej twierdzefi, doszio do naruszenia jej dobr osobistych. Skarzacyoh oboiazai ciezar wykazania, 2e ich dziaianie nie byio bezprawne, co jasno wynika z fiI1._2,'.’z k.c. Temu obowiazkowi nie sprostaii, jak uznai to Sad drugiej instancji. Ocena zas, czy bezprawne dziaianie jest tez dziaianiem zawinionym, nalezy do podstawy prawnej rozstrzygniecia. Poiemiczne stanowisko skarzaoych nie jest wystarozajace do uznania tej oceny za wadliwa. Gdy chodzi o kwestie wykorzystania w materiaiach prasowych wizerunku powodki Sad Najwyzszy uznai za wadliwa ocene, ze powodka nie jest osoba powszechnie znana w rozumieniu ant 61 List. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. 0 prawach autorskich i prawach pokrewnyoh (tekst jedn. Dz. U. z 2006, Nr 90, poz. 631). Powodka, jak wynika z dokonanych w sprawie ustalen, wykonuje zawod radcy prawnego, ponadto peini szereg funkcji, jest ekspertem z dziedziny prawa finansowego, opiniuje projekty ustaw, uczestniczyjako ekspert w posiedzeniach komisji czy podkomisji sejmowych, zajmowaia wysokie stanowisko w ministerstwie Finansow. Jak wyjasnii Sad Najwyzszy w powoianym w skarcize wyroku z dnia 20 iipca 2007 r., l (niepubl.), Przepis U zezwala na to, jezeli wizerunek ten wykonano w zwiazku z peinieniern funkcji publicznych. Trafnie uznai Sad Apelacyjny, 2e to skarzacy powinni udowodnio te przesianke, a wobec tego, 2e nie wykazali w jakich okolicznosciach wizerunek zostai wykonany, zarzut naruszenia l pr. aut. nalezy uznaé za chybiony. ' Nie mozna tez podzieiiézarzutu naruszenia aLt.._14. Konstytucji, a1:t._’I11 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci oraz aLt._1 ustawy  Prawo prasowe. Nie jest prawda, ze Sad Apelacyjny odmowii pozwanym prawa do swobody wypowiecizi, w tym do krytyki i ujemnej oceny procesu iegislacyjnego dotyczaoego prac nad nowelizacja Ordynacji podatkowej i publicznej dziaialnoéoi powodki. Prasa, dziennikaize, takze autorzy spornych pubiikaoji maja prawo do krytyki i do wiasnej oceny relacjonowanych zjawisk spoiecznych, politycznych, kulturalnych itp. Mogli zatem w krytyczny sposob odniesé sie do dokonanej zmiany przepisow prawa, do roii powodki jako eksperta sejmowego, do proponowania przez nie zmian przepisu, ktory nie byt objety rzadowym projektem nowelizacji ustawy. Nie w takiej dziaiainosci Sad drugiej instanoji upatrywai naruszenia dobr osobistych powodki, ale w tworzeniu klimatu dziaiania w interesie mafii czy celowego sptzyjania przestepcom, a takie dziaianie, o iie nie jest poparte dowodami, ramy dozwolonej krytyki przekracza. Wobec powyzszego orzeczono jak w sentenoji na podstawie ar1__39.8_l5‘ k.p.c. Wyjasnié dodatkowo nalezy, ze uchytony zostai "zaskarzony wyrok". Zaskarzony wyrok to wyrok w takiej czesci, w jakie] zostai zaskarzony. Poza zakresem zaskarzenia pozostai wyrok W czesci, w jakie] oddalono apeiaoje, zatem tej czesci wyroku orzeczenie Sadu Najwyzszego nie dotyczy. System tnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 3712013 Stan prawny programu: 20130918 _ __ ___ __ _ I CSK 455r*Ü_3_- tekst Nie jest trafny zarzut naruszenia adzżśł i 2.4. k.c. w związku z ar:t._f.°1 išië. ustawy - Prawo prasowe poprzez nakazanie opublikowania oświadczenia zawierającego przeproszenie powódki przez dwóch tylko pozwanych na ich koszt, podczas gdy zobowiązani byli je złożyć wszyscy. Należy zwrocic uwagę, że obowiązek złożenia oświadczenia o przeproszeniu przez wydawcę, redaktora naczelnego i autora materiału prasowego nie jest obowiązkiem wspólnym, kazdy z nich odpowiada za własne działanie lub zaniechanie. Przepis ar1.z3fi pr. pras. nie wyłącza stosowania przepisów prawa cywilnego dotyczących dóbr osobistych, zachodzi tu jedynie kumuiatywny zbieg przepisów. Wybór srodków ochrony prawnej należy do pokrzywdzonego. Jeżeli zatem pokrzywdzony domaga się, na podstawie ad'„_2_e_§„l k.c. złożenia oświadczenia o przeproszeniu przez wszystkich pozwanych, ale nie żąda, aby każdy z nich osobno opublikował to oświadczenie, lecz poprzestaje na żądaniu opublikowania przez niektórych tylko pozwanych jednego wspólnego oświadczenia, to nie można uznać takiego żądania za pozbawionego podstawy prawnej. Skarżący nie wskazaii innych przepisów prawa materialnego ani procesowego, które miałyby taka możliwośc wykluczaó, co zwalnia Sąd Najwyzszych z dalszego rozważania tej kwestii. " W związku z zarzutem naruszenia ar:t._Er w związku z a_rfL._ś_'.f_i_& k.c. trzeba zwrócić uwagę, że Sąd Apelacyjny uznał działanie skarzących za zawinione, podając uzasadnienie takiej oceny. Oceny tej skarżący nie podzieiają, uznając, że ich działanie nie było ani bezprawne, ani tym bardziej zawinione, a powódka ich winy nie wykazała. Rzeczą powódki było jednak jedynie wskazanie, w jaki sposób, według jej twierdzen, doszło do naruszenia jej dóbr osobistych. Skarżących obciążał ciężar wykazania, że ich działanie nie było bezprawne, co jasno wynika z a|:t_22¿ k.c. Temu obowiązkowi nie sprostali, jak uznał to Sąd drugiej instancji. Ocena zaś, czy bezprawne działanie jest też działaniem zawinionym, należy do podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Polemiczne stanowisko skarżących nie jest wystarczające do uznania tej oceny za wadliwą. Gdy chodzi o kwestię wykorzystania w materiałach prasowych wizerunku powódki Sąd Najwyższy uznał za wadliwą ocenę, że powódka nie jest osobą powszechnie znaną w rozumieniu art. 81 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych {tekst jedn. Dz. U. z 2006, Nr 90, poz. 631). Powódka, jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń, wykonuje zawód radcy prawnego, ponadto pełni szereg funkcji, jest ekspertem z dziedziny prawa finansowego, opiniuje projekty ustaw, uczestniczy jako ekspert w posiedzeniach komisji czy podkomisji sejmowych, zajmowała wysokie stanowisko w ministerstwie Finansów. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w powołanym w skardze wyroku z dnia 20 iipca 200? r., 1„ĹĘ2.$.łś„í|.3.4ĹÜl (niepubl.), Przepis art 81 Li_sL...2....p|:;t._ŹŁ zezwala na to, jeżeli wizerunek ten wykonano w związku z pełnieniem tunkcji publicznych. Trafnie uznał Sąd apelacyjny, że to skarżący powinni udowodnić tę przesłankę, a wobec tego, że nie wykazali w jakich okolicznościach wizerunek został wykonany, zarzut naruszenia l pr. aut. należy uznać za chybiony. ` Nie można też podziełió-zarzutu naruszenia ar:l'..;,1_4. Konstytucji, a_r1t.Ji1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolnosci oraz aLt.,_1 ustawy' - Prawo prasowe. Nie jest prawdą, że Sąd Apelacyjny odmówił pozwanym prawa do swobody wypowiedzi, w tym do krytyki i ujemnej oceny procesu iegislacyjnego dotyczącego prac nad nowelizacją Ordynacji podatkowej i publicznej działalności powódki. Prasa, dziennikarze, także autorzy spornych publikacji mają prawo do krytyki i do własnej oceny relacjonowanych zjawisk społecznych, politycznych, kulturalnych itp. lylogli zatem w krytyczny sposób odnieść się do dokonanej zmiany pmepisów prawa, do roii powódki jako eksperta sejmowegc, do proponowania przez nią zmian przepisu, który nie był objęty rządowym projektem nowelizacji ustawy. Nie w takiej dziatalnosci Sąd drugiej instancji upatrywał naruszenia dóbr osobistych powódki, ale w tworzeniu klimatu działania w interesie mafii czy celowego sprzyjania przestępcom, a takie działanie, o ile nie jest poparte dowodami, ramy dozwolonej krytyki przekracza. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie ad.__39_Ę_l*5" k.p.c. Wyjasnió dodatkowo należy, że uchyiony został "zaskarżony wyrok". Zaskarzony 'wyrok to wyrok w takiej części, w jakiej został zaskarżony. Poza zakresem zaskarzenia pozostał wyrok w częsci, w jakiej oddalono apeiację, zatem tej części wyroku orzeczenie Sądu Najwyższego nie dotyczy. System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega] 3T"iĘ_l3i3 Stan prawny programu: 21313-iI`lEi~1E› - iw--_,_|