Wyrok V CSK 579/07

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2008 r. V CSK 579/07 TEZA aktualna W postępowaniu kasacyjnym nie może być brany pod uwagę zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., motywowany dowolną oceną zgromadzonych w sprawie dowodów (art. 398 § 3 k.p.c.). 3 I II UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Lech Walentynowicz. Sędziowie SN: Mirosław Bączyk (spr.), Antoni Górski. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej przeciwko "R." spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2008 r. skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 16 maja 2007 r.: uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I (pierwszym) podpunkt 3 (trzeci) w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 151.628,20 zł (sto pięćdziesiąt jeden tysięcy sześćset dwadzieścia osiem 20/100), w punkcie I (pierwszym) podpunkt 4 (czwarty) oraz w punkcie III (trzecim) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego; oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. Uzasadnienie faktyczne Powodowa Wspólnota Mieszkaniowa domagała się od pozwanej "R." spółki z o.o. zapłaty ogólnej kwoty 172.215,11 zł z odsetkami od poszczególnych terminów zapłaty. Ta ogólna należność odpowiada opłatom eksploatacyjnym i opłatom za dostarczenie usługi w 2002 r. i w styczniu 2003 r., niezapłaconym przez stronę pozwaną. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ogólną kwotę 170.576,74 zł z ustawowymi odsetkami od dnia zapłaty poszczególnych, określonych w wyroku sum pieniężnych. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach faktycznych: W dniu 25 marca 2003 r. odwołano poprzedniego zarządcę Wspólnoty, a w dniu 31 marca 2003 r. powołano nowego zarządcę - Zakład Gospodarki Mieszkaniowej spółkę z o.o. W dniach 23 lutego 2000 r. i 28 lutego 2002 r. odbyły się zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej. Zebranie z dnia 23 lutego 2001 r. zatwierdziło plan gospodarczy na rok 2001 r., uchwałami z dnia 23 lutego 2001 r. ustalono fundusz remontowy. Podjęto też uchwałę o wymianie okien. Zebranie z 2002 r. przewidywało sprawozdanie zarządcy z wykonania planu gospodarczego na rok 2001, omówienie planu gospodarczego na rok 2002, podjęcie uchwały dotyczącej zatwierdzenia planu gospodarczego na rok 2002 oraz ustalenie zaliczek na eksploatację i fundusz remontowy. Uchwałami z 28 lutego 2002 r. przyjęto sprawozdanie finansowe na rok 2001, ustalono plan gospodarzy Wspólnoty na okres 1 styczeń 2002 - 31 grudzień 2002 r. Powód przedstawił zestawienie należności czynszowych dotyczących mieszkań pozwanej Spółki, wyszczególniając w nim opłaty na fundusz remontowy, ogrzewanie, wodę, gaz, oświetlenie za okres od stycznia 2002 r. do czerwca 2002 r. i inne okresy. V CSK 579/07 - Wyrok Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Sąd Okręgowy dokonał analizy dokumentów przedstawionych przez Wspólnotę, w szczególności rachunków dołączonych do pozwu, i stwierdził, że obejmują one koszty eksploatacji, fundusz remontowy, opłatę za wodę, centralne ogrzewanie, wywóz nieczystości. Z dokumentów tych wynika liczba mieszkań, ilość lokatorów, powierzchnia zajmowana przez stronę pozwaną. Same opłaty znajdują potwierdzenie w wielkości ustalonej planem za rok 2001 i 2002. Ich wyliczenie budzi wątpliwości w zakresie wysokości. Pozwana strona nie zaskarżyła podjętych przez Wspólnotę uchwał. Nietrafne jest stanowisko pozwanego, że powód powinien wykazać, że wspomniane uchwały Wspólnoty zostały podjęte prawidłowo i są ważne. Nie można też przyjąć dowolności Wspólnoty w wystawianiu rachunków. Pozwana częściowo uiściła należności przysługujące Wspólnocie. Potrącenie dokonane przez pozwanego w toku postępowania świadczy o tym, że uznał on dochodzone roszczenie co do zasady. Wzywając pozwanego do ugodowego załatwienia sprawy, strona powodowa przerwała bieg terminu zasiedzenia. W rezultacie Sąd Okręgowy uznał bezpodstawność zarzutów podnoszonych przez stronę pozwaną, dotyczących prawidłowości podejmowanych przez Wspólnotę uchwał. Uchwały te są już prawomocne. W wyniku wniesionej apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od strony pozwanej kwotę 10.429 zł z odsetkami od kwot wyszczególnionych w pkt I.1 wyroku, umorzył postępowanie w zakresie ograniczenia powództwa, a w pozostałej części powództwo oddalił; oddalił także apelację w pozostałym zakresie. Sąd Apelacyjny stwierdził, że częściowe oddalenie apelacji odnosi się do kwoty 10.185,23 zł i do kwoty 243,75 zł, a w pozostałym zakresie apelację uznał za uzasadnioną. Skuteczny okazał się zarzut przedawnienia roszczenia o zapłatę kwoty 8.519,56 zł (kwota ujęta w poz. 1 w pozwie). Uwzględnienie roszczeń powoda powinno nastąpić tylko odnośnie do tych kwot, co do których nastąpiła już częściowa zapłata długu i dokonano potrącenia (kwoty ujęte w poz. 7-8 w pozwie). Dalsze roszczenia strony powodowej (o zapłatę kwot wskazanych w pkt 2-6 pozwu) Sąd Apelacyjny uznał za ostatecznie nieudowodnione co do wysokości. Wbrew bowiem stanowisku Sądu pierwszej instancji, strona powodowa nie wykazała w sposób dostateczny podstaw i sposobu obliczenia należności dochodzonej w pozwie. Ogólne stwierdzenie Sądu Okręgowego o prawidłowości wyliczeń dokonanych przez Wspólnotę nie zostało poparte żadnymi przekonywującymi wyliczeniami tego Sądu. Podjęte uchwały Wspólnoty nie mogą stanowić podstawy ustalenia wysokości zobowiązania strony pozwanej w zakresie dotyczącym wydatków na jej lokale. W skardze kasacyjnej powodowej Wspólnoty, którą zaskarżono wyrok Sądu Apelacyjnego w odniesieniu do pkt I.3 i 4 i pkt III, podniesiono zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 185 k.p.c., art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) w zw. z art. 6, art. 233 k.p.c. i art. 102 k.p.c. Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w części objętej skargą i zasądzenia na jej rzecz kwoty 160.147,74 zł z odsetkami od kwot podanych na str. 3 i 4 skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Apelacyjny wynika to, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 31 stycznia 2005 r. został złożony w dniu 11 lutego 2005 r. (zał. do apelacji), a nie - jak twierdzi skarżący - we wrześniu 2004 r. Skoro roszczenie obejmujące kwotę 8.519,56 zł było wymagalne w dniu 15 stycznia 2002 r. (poz. 1 pozwu), to nie doszło jednak do przerwania trzyletniego terminu przedawnienia tego roszczenia. Roszczenie Wspólnoty Mieszkaniowej o zapłatę tej kwoty należało zatem uznać za przedawnione. Nieuzasadniony okazał się zatem zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1` w zw. z art. 185 k.p.c. Nie sposób twierdzić, że podniesienie zarzutu potrącenia przez stronę pozwaną stanowiło w okolicznościach niniejszej sprawy nadużycie prawa (art. 5 k.c.), gdyż - jak wywodzi skarżący - wydatki związane z nieruchomością, obciążające bezsprzecznie stronę pozwaną, musieliby po upływie przedawnienia ponieść członkowie Wspólnoty. Wspólnotę łączyła przecież odpowiednia umowa z podmiotem wykonującym zarząd. Dopuszczenie do przedawnienia roszczenia wobec Wspólnoty mogło się zatem łączyć z określonym sposobem wykonywania zarządu. W postępowaniu kasacyjnym nie może być brany pod uwagę zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., motywowany dowolną oceną zgromadzonych w sprawie dowodów (art. 398 § 3 k.p.c.). Natomiast dalsze uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. koresponduje z motywacją naruszenia art. 6 k.c. (kwestionowanie stanowiska Sądu Apelacyjnego, że strona powodowa nie wykazała zasadności swojego roszczenia). Z treści zarzutu sformułowanego w pkt 2 skargi i jego uzasadnienia wynika to, że skarżący powołuje się na fakt uznania całego dochodzonego roszczenia przez stronę pozwaną z tej racji, iż zapłaciła ona znaczną część zadłużenia bez jednoczesnego kwestionowania wysokości płaconych rachunków. W skardze kasacyjnej brak natomiast zarzutu naruszenia art. 123 § 1 pkt 2 k.c. lub przynajmniej zarzutu naruszenia art. 65 k.c., które pozwoliłyby Sądowi Najwyższemu na stosowną weryfikację ocen prawnych dokonanych przez Sąd Apelacyjny. W związku z tym, kwestia uznania roszczenia, w ujęciu sugerowanym przez powodową Wspólnotę, nie może być w ogóle brana pod uwagę w postępowaniu kasacyjnym. 3 --- STRONA 3 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. Natomiast w całej rozciągłości należy podzielić zarzut naruszenia art. 6 k.c., wyrażający się w kategorycznym przyjęciu przez Sąd Apelacyjny stanowiska, że powodowa Wspólnota w ogóle nie wykazała wysokości dochodzonych należności wobec strony pozwanej. Rzecz jasna, chodzi o problem udowodnienia wierzytelności Wspólnoty wymienionych w poz. 2-6 w pozwie. Roszczenie określone w poz. 1 pozwu uległo przedawnieniu, natomiast kwoty wymienione w poz. 7 i 8 pozwu Sąd Apelacyjny uznał za udowodnione i zasądził je w pkt I.1 zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika to, że Sąd Apelacyjny przyjął fakt nieudowodnienia należności powodowej Wspólnoty co do wysokości, a nie co do samej zasadności roszczenia. Po drugie, dochodzone w pozwie należności odzwierciedlają koszty, które zostały poniesione i wymagają stosownej repartycji pomiędzy uczestników Wspólnoty. W ogólnie określonych należnościach na pewno znajdowały się należności związane z utrzymaniem lokalu pozwanej i należności związane z zarządem nieruchomością wspólną. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) właściciel ponosi wydatki związane z utrzymywaniem lokalu i jest zobowiązany uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej. W art. 14 tej ustawy przykładowo wymieniono koszty zarządu nieruchomością wspólną. Nie można twierdzić, że do rozłożenia kosztów na poszczególnych właścicieli doszło w sposób dowolny, skoro podejmowane były stosowne uchwały Wspólnoty, także z udziałem przedstawicieli strony pozwanej. Po trzecie, w aktach sprawy znajduje się bogata dokumentacja, na którą powołuje się powodowa Wspólnota w celu wykazania samej struktury zadłużenia strony pozwanej (punktu widzenia należności określonych w art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r.) i globalnej sumy zadłużenia. W piśmie strony powodowej z dnia 10 kwietnia 2006 r. powód powołuje się na wspomnianą dokumentację i po kolei omawia jej treść. Strona powodowa przedstawiła też szczegółowe "Rozliczenie wspólnoty mieszkaniowej". Jeżeli dokumentacja taka budziła obiekcje Sądu Apelacyjnego odnośnie do odpowiedniego ujęcia struktury poniesionych kosztów (wyodrębnienia płatności związanych z eksploatacją lokali, stanowiących własność pozwanej, oraz związanych z zarządem nieruchomością wspólną), wystarczającej kalkulacji, ich obliczania (sposób i miarodajne kryteria) i innych zagadnień szczegółowych (np. sposób obliczania wysokości funduszu remontowego, sposób obliczania wydatków na media), można było skorzystać na pewno z odpowiedniej opinii biegłego (art. 232 zd. II k.p.c.). Oznacza to, że Sąd Apelacyjny nie wykorzystał jednak wszystkich możliwości procesowych służących do finansowego i rzeczowego zweryfikowania wysokości należności dochodzonych przez Wspólnotę wobec pozwanej Spółki, uczestnika tej Wspólnoty. Po czwarte, oba sądy meriti ustaliły to, że strona pozwana jednak dokonała zapłaty części obciążających ją należności. Sąd Apelacyjny nie wyciąga jednak odpowiednich wniosków z tak ustalonego faktu w sferze obciążającego stronę powodową ciężaru dowodu, przynajmniej w odniesieniu do tych należności, które były objęte zapłaconymi fakturami. Skoro zarzut naruszenia art. 6 k.c. okazał się uzasadniony, należało zaskarżony wyrok uchylićw pkt I ppkt 3 w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 151.628,20 zł, w pkt I ppkt 4 oraz w punkcie III i w tym zakresie przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 398 § 1 k.p.c.). W pozostałym zakresie należało skargę kasacyjną oddalić (odnośnie do kwoty 8.519,56 zł, określonej w pozwie w poz. 1; art. 398 k.p.c.). 15 14