Wyrok V CKN 1095/00

--- STRONA 1 --- V CK 609103  tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeri Sqdu Najwyzszego dostepnej poo‘ adresem bitp.'[email protected]£Lp1 Wyrok Sqdu Najwyiszego z dnia 17 czerwca 2004 r.  V CK 609103 1. Rozpoznajqc sprawe w przedmiocie ochrony dbbr osobistych sad powinien w pierwszej koiejnoéci ustalié, czy doszio do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalié, czy dziaianie pozwanego byio bezprawne. 2. Dowéd, Ze dobro osobiste zostaio zagrozone iub naruszone, ciqzy na osobie poszukujqcej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjqi dziaianie zagrazajqce dobfu osobistemu inne} osoby lub naruszajace to dobro, spoczywa ciezar dowodu, fie nie byio ono bezprawne. 1. LEX nr 109404 109404 : a.ri_2£1. i a.:L2.32 Skiad orzekajqcy Przewodniczqcy: Sedzia SN Mirosiawa Wysocka. Sedziowie SN: Mirosiaw Bqczyk, lwona Koper (sprawozdawca) Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powédztwa Maigorzaty D. przeciwko Jo|ancie_ L. 0 ochrone débr osobistych, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2004 r. kasacii powédki od wyroku Sqdu Apelacyinego w W. z dnia 10 Iipca 2003 r., . oddala kasacje i zasqdza od P.Ow¢dki__.ne_1___rz§;cz |IJ(J_Z1Nf8_I_1.8j ._kwgt_Q_ fl__8_0__ (stQ___0si_e_n1dziesie{i)zi.tytL1.lem.k0.SZi¢W postepowania kasacyjnego. ' ' Uzasadnienie faktyczne  ' Powédka Maigorzata D. domagaia sie; zobowiqzaniapozwanej Jolanty L., by ta przeprosiia powddke przez dwukrotne zamieszczenie w gazecie "N." informacji 0 treéci blizej sprecyzowanej w pozwie oraz zasagdzenia od pozwanej na rzecz Niepublicznego Zakiadu Opieki Paiiatywnej (dalej  NZOP) kwoty 1.000 zi tytuiem zadoééuczynienia. Pozwana, wnoszqc 0 oddaienie powédztwa, za|2ucaia;2e informacje zamieszczone w kwestionowanym tekécie prasowym nie noszq cech bezprawnoéci i nie naruszajq débr osobistych powédki. W ustaionym w sprawie stanie faktycznym Sad Okregowy w O. uznai, 2e czeéé kwestionowanego tekstu prasowego, w ktéiym zaxzucono powédce  kierownikowi NZOP nieekonomiczne gospodarowanie pieniqdzmi, narusza jej dobra osobiste, a mianowicie dobre imie powédki. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r. nakazai pozwanej przeproszenie powédki przez zamieszczenie w "N." w terminie 14 dni od uprawomocnienia sie wyroku informacji 0 treéci "dolanta L. przeprasza za poczynione w swoim oéwiadczeniu opublikowanym w z dnia 17 stycznia 2002 r. nieprawdziwe okreélenie, ze lekarz Maigorzata D.  Kierownik NZOP nieekonornicznie gospodarowaia pieniedzmi, bez uzgodniefi z Zarzqdem Stowarzyszenia.“ oraz zasadzii od pozwanej na rzecz NZOP kwote 500 zi, w pozostaiej czeéci powédztwo oddalii. Wyrok zaskarzyia pozwana, podnoszac w apelacji zarzut naruszenia &EL_2_3 k.c. i QLLZA i<.c. przez przyjecie, ze jej wypowiedz naruszyia dobra osobiste powédki i byia bezprawna. Said Apelacyjny podzielii ustalenia faktyczne poczynienie przez Sqd Okrqgowy, uznai jednak, Ze wniosek, jaki wyciqgnqi z nich ten Sad, a mianowicie, 2e wypowiecli pozwanej 0 nieekonomicznych dziaianiach powédki byla nierzetelna, nie zasiuguje na aprobate. Ekonomiczna analiza dziaialnosci powédki wymaga wiadomoéci specjalriych i nie moze byé kompetentnie dokonana przez said. Nie oznacza to jednak  jak stwierdzii  Ze w sprawie zachodziia potrzeba odwoiywania siq do wiedzy biegiych ekonomistéw. istotne jest bowiem to, 2e wypowiedi pozwanej, aczkolwiek niewqtpiiwie krytyczna, byia przy tym taktowna, pozbawiona zioéliwoéci i epitetéw. W ocenie Sqdu Apelacyjnego, odmiennie niz przyjqi Said pierwszej instancji, nie ma Zadnych podstaw, by twierdzié, ze przecietny czytelnik odczyta w przedmiotowym tekécie prasowym co Ennego niz zostaio w nim napisane, w szczegéinosci Ze na jego podstawie moze nabraé przekonania o nieudolnoéci i nepotyzmie adresatki wypowiedgi. Nadto wskazal, ze gdyby podzielié stanowisko Sqdu Okregowego, 10' musiaioby to oznaczaé wyiqczenie dopuszczainoéci pubiikowania poglqdbw niepochlebnych dla oséb, ktérych materia pubiikacji dotyczy, a tak oczywiécie nie jest. Powbclka zajmujapstanowisko publiczne, wazne w spoiecznoéci iokainej, musiaia sin; iiczyé z tym, ze jej dziaialnoéé bsgdzie podlegar‘: ocenom, ktére nie zawsze bade; System lnformécji Pfawriéj Léiiléi Omega) 4812014 Stan prawny programu: 20141210 V CK 609i03 -tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem bltp.'1¿i¿ł¿i.'1n±iL.in.pi Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2004 r. - V CK 609103 1. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. 2. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukujące] ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. f. LEX nr 109404 109404 : aii_2Ł1. I a.r'L2§2 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Mirosława Wysocka. Sędziowie SN: Mirosław Bączyk, Iwona Koper (sprawozdawcaj. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Małgorzaty D. przeciwko .Jolancie L. o ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2004 r. kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 10 lipca 2003 r., . oddala kasację i zasądza od P.0wódki__.na___rzęcz pozwan,ej,_kwotę_. fi__8_0__ (sto___osi_e_n1dziesią't)-.zł-.ty-tL1.łem.ko_SZŻÓW postępowania kasacyjnego. _ " Uzasadnienie faktyczne ' ' Powódka Małgorzata D. domagała się zobowiązaniapozwanej Jolanty L., by ta przeprosiła powódkę przez dwukrotne zamieszczenie w gazecie "N." informacji o treści bliżej sprecyzowanej w pozwie oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz Niepublicznego Zakładu Opieki Paliatywnej (dalej - NZOP) kwoty 1.000 zl tytułem zadośćuczynienia. Pozwana, wnosząc o oddalenie powództwa, za|zucała,.że informacje zamieszczone w kwestionowanym tekście prasowym nie noszą cech bezprawności i nie naruszają dóbr osobistych powódki. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym Sąd Okręgowy w O. uznał, że część kwestionowanego tekstu prasowego, w którym zaxzucono powódce - kierownikowi NZOP nieekonomiczne gospodarowanie pieniędzmi, narusza jej dobra osobiste, a mianowicie dobre imię powódki. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r. nakazał pozwanej przeproszenie powódki przez zamieszczenie w "N." w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku informacji o treści "Jolanta L. przeprasza za poczynione w swoim oświadczeniu opublikowanym w z dnia 'i7 stycznia 2002 r. nieprawdziwe określenie, ze lekarz Małgorzata D. - Kierownik NZOP nieekonomicznie gospodarowała pieniędzmi, bez uzgodnień z Zarządem Stowarzyszenia." oraz zasądził od pozwanej na rzecz NZOP kwotę 500 zł, w pozostałej części powództwo oddalił. Wyrok zaskarżyła pozwana, podnosząc w apelacji zarzut naruszenia aEt._221 i<.c. iarżtzżá k.c. przez przyjęcie, że jej wypowiedź naruszyła dobra osobiste powódki i była bezprawne. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne poczynienie przez Sąd Okręgowy, uznał jednak, że wniosek, jaki wyciągnął z nich ten Sąd, a mianowicie, że wypowiedź pozwanej o nieekonomicznych działaniach powódki była nierzetelna, nie zasługuje na aprobatę. Ekonomiczna analiza działalności powódki wymaga wiadomości specjalnych i nie może być kompetentnie dokonana przez sąd. Nie oznacza to jednak -jak stwierdził - że w sprawie zachodziła potrzeba odwoływania się do wiedzy biegłych ekonomistów. istotne jest bowiem to, że wypowiedź pozwanej, aczkolwiek niewątpliwie "krytyczna, była przy tym taktowna, pozbawiona złośliwości i epitetów. W ocenie Sądu Apelacyjnego, odmiennie niż przyjął Sąd pierwszej instancji, nie ma żadnych podstaw, by twierdzić, że przeciętny czytelnik odczyta w przedmiotowym tekście prasowym co innego niż zostało w nim napisane, w szczególności ze na jego podstawie może nabrać przekonania o nieudolności i nepotyzmíe adresatki wypowiedzi. Nadto wskazał, że gdyby podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, to' musiałoby to oznaczać 'wyłączenie dopuszczainości publikowania poglądów niepochlebnych dla osób, których materia publikacji dotyczy, a tak oczywiście nie jest. Powódka zajmującstanowisko publiczne, ważne w społeczności lokalnej, musiała się liczyć z tym, że jej działalność będzie podlegać ocenom, które nie zawsze będą System Informacji Prawnej Ĺe>Í(IĹe$¿ Omega) 4812014 Stan prawny programu: 2014-12-10 --- STRONA 2 --- N __ _ __ ___7 ____ __ \;’ CK 609303  tekst pozytywne. Wyrazona W kwestionowanym fragmencie publikacji prasowej ocena powéclki nie byia pozytywna, lecz wyrazona zostaia w formie nie naruszajqcej zadnego prawnie chronionego dobra powodki. Kierujqc: sio powyzszymi wzglegdami Sqd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2003 r., zmienii zaskarzony wyrok i oddalii powodztwo. W kasacji powodka, ktora domagaia sio zmiany wyroku Sqdu Apelacyjnego i oddaienia apelacji pozwanej Iub jego uchyienia i przekazania sprawy temu Sqdowi do ponownego rozpoznania, przytoczyia obie ustawowe podstawy, Z3I'ZL1C8jE.1CZ 1) naruszenie 1 k.c. przez biodnq wykladnie polegajqcq na uznaniu, ze dziaianie pozwanej w postaci jej wypowiedzi z dnia 17 stycznia 2002 r. zamieszczonej w "N." nie naruszyio dobra osobistego powodki w postaci dobrego imienia; 2) naruszenie 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodow i sprzecznoéé ustalen faktycznych z treéciq owych dowodow, co miaio istotny wpiyw na wynik sprawy, w szczegolnoéoi poprzez przyjocie, ze wypowiedi pozwanej byia taktowna, pozbawiona zloéliwoéci i epitetow. a_ocena wyrazona we fragmencie artykuiu prasowego wyrazona w formie nie naruszajacej Zadnego prawnie chronionego dobra powodki. Uzasadnienie prawne A Sqd Najwyzszy zwazyl, co nastepuje: Trafnie podnosi sie w kasacji, 2e zarowno w cloktrynie, jak i orzecznictvvie (tak miqclzy innymi powoiany przez skarzqcego MQLLOK Sqdu Najwyzszego 2 dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1095/00 nie publ.) przyjmuje siq dwie podstawowe przesianki ochrony dobr osobistych: naruszenie lub zagrozenie dobra osobistego i bezprawnoéé {ego naruszenia lub zagrozenia. Rozpoznajao sprawe w przedmiocie ochrony dobr osobistyoh sad powinien w pierwszej kolejnoéci ustalié, czy doszio do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustaiié. czy dziaianie pozwanego byio bezprawne. Ocena zasadnoéci wytoczonego w niniejszej sprawie powodztwa oparta zostaia przez Said Apelacyjny na pierwszej 2 wymienionych pizesianek. Za zasadniczq dla przyjotej oceny Sad ten uznai okolicznoéo, ze treso publikacji, anaiizowana w granicach zawartych w niej stwierdzelfi, nie moze byé obiektywnie, tj. w odbiorze jej czyteinikéw, odczytana jako zawierajqca stwierdzenia o nieudolnoéci i nepotyzmie powédki, z ktorymi powodka wiqzaia naruszenie jej dobrego imienia. Przytoczone motywy rozstrzygniocia Sqdu Apelacyjnego musza byé rozumiane jako rownoznaczne z uznaniem, iz samo sfwierdzenie 0 nieekonomicznym gospodarowaniu przez powodke pieniodzmi nie stanowi naruszenigjej dobrego imienia, moga,gego_ ;f|ar_a_zi_<_‘: jq no u_t|fe__a_’:g_zai1_1fa1_n_i:;1_ _Q0_trzQpnego_do wykonywonia zawodu i_ dotyohczasowej dziaiainoéciw jej érodowisku. ' ‘ ' u ' " . H Takze w formie wypowiedzi pozwanej zawartej w publikacji nie dostriegi Sad Apeiacyjny eiementow obrazy czci powodki, co oznacza, i2 uzyte w nie] zwroty i okreélenia nie wykraczajq, w jego ocenie, opartej na obiektywnym mierniku w postaci poglqdow przyjotyoh powszechnie w spoieczefistwie, poza zwyczaje dozwolone spoiecznq konwencjq. Dowod, ze dobro osobiste zostaio zagrozone lub naruszone, ciqzy na osobie poszukujqcej ochrony prawnej na podstawie fiJi_2& k.o. Natomiast na tym, kto podjqi dziaianie zagrazajqce dobru osobistemu innej osoby lub naruszaiqce to dobro, spoczywa ciozar dowodu, Ze nie byio ono bezprawneg Wyrazone w zaskarzonym wyroku stanowisko, iz opublikowana wypowiedi pozwanej nie naruszyia prawnie chronionych dobr osobistych powodki, oznacza, iz Sad Apelacyjny uznai za niewykazane pizeciwne twierdzenia powodki. Zarzut kasacyjny, ii jest ono nastepstwern przekroczenia granic swobodnej oceny dowodow przez ten Sqd, nie moze byé uznany za skutecznie zgioszony, skoro skarzqca nie konkretyzuje, ktore dowody i z naruszeniem jakich dyrektyw okreéionych w aLt._233_§_1 k.c. ocenione zostaiy przez Said wadliwie. W tym zaé stanie rzeczy, ustaienia przyjote w podstawie faktycznej wyroku Sqdu Apelacyjnego nie tylko nie zostaiy podwazone, ale nawet nie poddajq sir; kontroii kasacyjnej, a co za tym idzie  pozostajq miarodajne dla sformuiowanych na ich tle wnioskow prawnych. Jako pozbawiony doniosioéci prawnej ocenié naiezy w tej sytuacji zarzut naruszenia_a_ct_2A§_1 k.c., zmierzajqcy do wykazania, ze dziaianie pozwanej miaio postaé niedozwolonej krytyki i byio bezprawne. Z powyzszych wzglgdow Sad Najwyzszy oddalii kasacjo. ktorej podstawy okazaiy sio nieusprawiedliwione (a.Lt._39§12 k.p.c.), oraz orzeki 0 kosztach postopowania kasacyjnego stosownie do jego wyniku ( i 3 k.p.c. w zw. z BJ1L..Q.Ei k.p.c.,a|1t.3Q1 § 1 k.p.c. iai;t._3.9.3l9 k.p.c.). _ System lhiormjééji Prawnej Lex (Lax Omega) 4812014 Stan oréwhfprograniui 20141210 i Ń __ _ __ ___7 ____ _Ż V CK 6Ü9ł'O3 -tekst pozytywne. Wyrazona w kwestionowanym fragmencie publikacji prasowej ocena powódki nie była pozytywna, lecz wyrażona została w formie nie naruszające] żadnego prawnie chronionego dobra powódki. Kierując się powyższymi względami Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2003 r., zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. W kasacji powódka, która domagała się zmiany wyroku Sądu Apelacyjnego i oddalenia apelacji pozwanej iub jego uchylenia i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, przytoczyła obie ustawowe podstawy, zarzucając: 1) naruszenie ar;t._2A_¬§„1 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działanie pozwanej w postaci jej wypowiedzi z dnia 17 stycznia 2002 r. zamieszczonej w “N." nie naruszyło dobra osobistego powódki w postaci dobrego imienia; 2) naruszenie 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią owych dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez przyjęcie, że wypowiedź pozwanej była taktowna, pozbawiona złośliwości í epitetów, a_ocena wyrażona we fragmencie artykułu prasowego wyrażona w formie nie naruszające] żadnego prawnie chronionego dobra powódki. Uzasadnienie prawne ę Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie podnosi się w kasacji, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie (tak między innymi powołany przez skarżącego rrrgrrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1095/00 nie pubi.) przyjmuje się dwie podstawowe przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia lub zagrożenia. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Ocena zasadności wytoczonego w niniejszej sprawie powództwa oparta została przez Sąd Apelacyjny na pierwszej z wymienionych przesłanek. Za zasadniczą dla przyjętej oceny Sąd ten uznał okoliczność, że treść publikacji, anałizowana w granicach zawartych w niej stwierdzen, nie może być obiektywnie, tj. w odbiorze jej czytelników, odczytana jako zawierająca stwierdzenia o nieudolności i nepotyzmie powódki, z którymi powódka wiązała naruszenie jej dobrego imienia. Przytoczone motywy rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego musza być rozumiane jako równoznaczne z uznaniem, iż samo stwierdzenie o nieekonomicznym gospodarowaniu przez powódkę pieniędzmi nie stanowi naruszeniąjej dobrego imienia, mogąç=eg_o_ nar_a_zi_ć ją na u_tr_'a_tę__zaufan_ia_ _po_tr_zebnego_do wykonywania zawodu i_ dotychczasowej działalności__w je] środowisku. _ _ _ _ ` _' . _ Także w formie wypowiedzi pozwanej zawartej w publikacji nie dostrzegł Sąd Apelacyjny elementów obrazy czci powódki, co oznacza, iż użyte w niej zwroty i określenia nie wykraczają, w jego ocenie, opartej na obiektywnym mierniku w postaci poglądów przyjętych powszechnie w społeczeństwie, poza zwyczaje dozwolone społeczną konwencją. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie aiztlśt k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, ze nie było ono bezprawne.) Wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko, iz opublikowana wypowiedź pozwanej nie naruszyła prawnie chronionych dóbr osobistych powódki, oznacza, iż Sąd Apelacyjny uznał za niewykazane przeciwne twierdzenia powódki. Zarzut kasacyjny, iż jest ono następstwem przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przez ten Sąd, nie może być uznany za skutecznie zgłoszony, skoro skarżąca nie konkretyzuje, które dowody i z naruszeniem jakich dyrektyw okreslonych w ar;t._233_§_t k.c. ocenione zostały przez Sąd wadliwie. W tym zaś stanie rzeczy, ustalenia przyjęte w podstawie faktyczne] wyroku Sądu Apelacyjnego nie tylko nie zostały podważone, ale nawet nie poddają się kontroli kasacyjnej, a co za tym idzie - pozostają miarodajne dla sformułowanych na ich tle wniosków prawnych. Jako pozbawiony doniosłości prawnej ocenić nalezy w tej sytuacji zarzut naruszenia_a_rt_2Aå_1 k.c., zmierzający do wykazania, że działanie pozwanej miało postać niedozwolone] krytyki í było bezprawne. Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację, które] podstawy okazały się nieusprawiedliwione (a.Lt._39Sl2 k.p.c.), oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego stosownie do jego wyniku (ar:t._9_8_§„1_ i 5 k.p.c. w zw. z aLt„„9.Eł k.p.c.,ar1t.393 § 1 k.p.c. iar;t._„3_9.3l9 k.p.c.). _ System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 4812014 Stan prawníprogramui 2014-12-10 _