Wyrok V CK 69/04

--- STRONA 1 --- _ _ _ _ _ W II PK 2_45fO5  t€k5i: Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 19 kwietnia 2006 r. I! PK 245105 Sad nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w kazdym przypaclku naruszenia débr osobistych. Przy stosowaniu {ego pazepisu said bierze pod uwage caioksztait okolicznoéci faktycznych, w tym wine sprawcy naruszenia débr osobisfych i jej stopiefi oraz rodzaj naruszonego dobra. ' OSNP 2007/78/101 243923 : a|:t.A5_8 Skiad olzekajqcy 4 Przewodniczqcy SSN Andrze} Wrébel (sprawozdawca), Sedziowie SN: Jerzy Kwaéniewski, Zbigniew Myszka. Sentencja ’ Sad Najwyzszy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu ‘I9 kwietnia 2006 r. sprawy z powédziwa Ogéinopolskiego Akademickiego Zwiqzku Zawodowego w Warszawie, Jacka B., Weroniki F., Aieksandra P. przeciwko Poiitechnice W. w W. 0 naruszenie débr osobistych i zadoééuczynienie, na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sadu Apelacyjnego we Wrociawiu 2 dnia 10 marca 2005 r. {...] ' oddalii skarge kasacyjnq. Uzasadnienie faktyczne Ogélnopolski Akademicki Zwiqzek Zawodowy, dziaiajqcy na rzecz pracownikéw Jacka B., Weroniki F. i Aleksandra P., pozwem skierowanym przeciwko Poiitechnice W. wniosio: 1) zobowiqzanie strony pozwanej do ziozenia pisemnego oéwiadczenia nastepujqcej treécit "przepraszam Pana Jacka B., Panie; Weronikg F. i Pana Aleksandra P. za naruszenie ich praw i wolnoéci zwiqzkowych polegajqce na rozpowszechnianiu pismem z dnia 6.)$|.2002 r. [...] nieprawdziwego stwierdzenia, 2e osoby te przestaiy peinié dotychczasowe funkcje w komisji zakiadowej NSZZ Soiidarnoéé 80 przy Politechnice W. i utraciiy iegitymacje do podejmowania jakichkolwiek dziaiah wynikajqcych ze statusu organizacji zwiqzkowej" i opublikowania go w czasopismie P. oraz ogioszenia na posiedzeniu senatu strony pozwanej; 2) zasqdzenie od strony pozwanej na rzecz kazdego z wymienionych pracownikéw zadoééuczynienia pienieznego w kwocie 12.000 zi. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iz pismem z dnia 6 listopada 2002 r. pozwana naruszyia dobra osobiste pracownikbw rozpowszechniajqc nieprawclziwe i bezprawne informacje 0 zaprzestaniu peinienia funkcji zwiqzkowych, bez uprzedniej weryfikacji prawdziwoéci informacji otrzymanych z Zarzqdu Regionu NSZZ Solidarnoéé 80. Strona pozwana wniosia 0 oddalenie powédztwa i zasqdzenie kosztéw procesu, przeczqc by naruszyia dobra osobiste pracownikéw. Wskazaia, iz uzyskaia wiarygodne inf0rmac}e z D. Zarzqdu Regionu Solidarnoéci 80 0 skreéieniu z rejestru struktur zakiadowych komisji zakiadowej przy Politechnice W. z powodu niepiacenia skiadek, 0 czym spornym pismem powiadomiia organy i jednostki tej uczelni, ktbre w swej dziaialnosci winny uwzgiedniaé istnienieizakiadowych organizacji zwiqzkowych. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. Sad Okregowy we Wrooiawiu oddalii powédztwo, uznajqc, i2 w okolicznoéciach faktycznych sprawy brak podstaw do przyjecia, by poprzez sformuiowania uzyte w piémie z dnia 6 listopada 2002 r. doszio do naruszenia wolnoéci zrzeszania sie, prawa do wolnoéci wyboru zwiqzku zawodowego oraz dziaiania w nirn lub zakwestionowania wizerunku dziaiacza spoiecznego. Sad Okrggowy przyjai, iz pozwana nie miaia obowiqzku sprawdzenia, czy uchwaia Zarzqdu Regionu NSZZ Solidarnoéé 80 zostaia prawidiowo podjeta i jest prawomocna, gdyz mogioby to byé poczytane za ingerencjg w wewnetrzne sprawy zwiqzku zawodowego. Na tej podstawie Sad Okrqgowy uznai, iz dziaianie strony pozwanej nie byio bezprawne I nie stanowiio naruszenia débr osobistych pracownikbw. Od powyiszego wyroku strona powodowa wniosia apeiacjg, zaskarzajqc wyrok w caioéci i zarzucajqc: 1) razqcq niedostatecznoéé ustalefi faktycznych, 2) brak wszechstronnoéci, fragmentarycznoéé i powierzchownoéé oceny zebranego W sprawie materiaiu dowodowego, 3) naruszenie all 24 § 3 k.c., 4) naruszenie £LL_2§1 ustawy 0 zwiqzkach zawodowych, 5) naruszenie afi._59_u5i._1 Konstytucji, 6) naruszenie aJ:t.AA§i k.c., przez ograniczenie odpowiedzialnoéci za bezprawne naruszenie débr osobistych przesiankq winy. ‘ Wyrokiem z dnia 10 rnarca 2005 r. Sqd ApelacyjnySqd Pracy i Ubezpieczefi Spoiecznych we Wrocieiwiu czqzéciowo uwzgfgdnii apelacje, przyjmujqc, i2 ustalenia faktyczne Sqdu Okrggowego sq niepeine oraz Ze Sad Okregowy biednie przyjqi, Ze nie doszio dqnaruszenia débr osobistych z a|:L2§ k.c. Sad Apelacyjny ustalii dodatkowo, i2 w piémie z dnia 14 iistopada 2002 r., skierowanym przez KZ NSZZ Solidarnoéé 80 do rektora Politechniki W., wskazano na brak kompetencji Zarzadu Regionu NSZZ Solidarnoéb 80 do skreslenia organizacji zakiadowej z rejestru struktur zakiédowych oraz System lnforrnacii F‘rawnej Lax {Lax Omega) 0Bi2013 Stan prawny programu: 20130222 _ _ _ _ _ ________ ___ |||°_jŚ_2_'_=_i5fiJ5-tekāt Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Ił PK 245.105 Sąd nie ma obowiązku zasądzenie zadośćuczynienia na podstawi_e art. 448 k.c. w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra. ' OSNP 200?f7-81"? 01 243923 :m¿ss Skład orzekający _ Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawcaj, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew lylyszka. Sentencja _ Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy z powództwa Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego w Warszawie, Jacka B., Weroniki F., Aleksandra P. przeciwko Politechnice W. w W. o naruszenie dóbr osobistych i zadośćuczynienie, na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 marca 2005 r. j...] " oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie faktyczne Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy, działający na rzecz pracowników Jacka B., Weroniki F. i Aleksandra P., pozwem skierowanym przeciwko Politechnice W. wniosło: 1) zobowiązanie strony pozwanej do złożenia pisemnego oświadczenia następującej treści: "przepraszam Pana Jacka B., Panią Weronikę F. i Pana Aleksandra P. za naruszenie ich praw i wolności związkowych polegające na rozpowszechnianiu pismem z dnia E5.}śl.2002 r. [...] nieprawdziwego stwierdzenia, ze osoby te przestały pełnić dotychczasowe funkcje w komisji zakładowej NSZZ Solidarność 80 przy Politechnice W. i utraciły łegitymaoję do podejmowania jakichkolwiek działań wynikających ze statusu organizacji związkowej" i opublikowania go w czasopiśmie P. oraz ogłoszenia na posiedzeniu senatu strony pozwanej; 2) zasądzenie od strony pozwanej na rzecz każdego z 'wymienionych pracownikow zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 12.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż pismem z dnia S listopada 2002 r. pozwana naruszyła dobra osobiste pracowników rozpowszechniając nieprawdziwe i bezprawne informacje o zaprzestania pełnienia funkcji związkowych, bez uprzedniej weryfikacji prawdziwości informacji otrzymanych z Zarządu Regionu NSZZ Solidarność 80. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztow procesu, przecząc by naruszyła dobra osobiste pracownikow. Wskazała, iż uzyskała wiarygodne informacje z O. Zarządu Regionu Solidarności S0 o skreśleniu z rejestru struktur zakładowych komisji zakładowej przy Politechnice W. z powodu niepłacenia składek, o czym spornym pismem powiadomiła organy i jednostki tej uczelni, które w swej działalności winny uwzgiędniać istnieniezakładowych organizacji związkowych. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo, uznając, iż w okolicznościach faktycznych sprawy brak podstaw do przyjęcia, by poprzez sformułowania uzyte w piśmie z dnia 6 listopada 2002 r. doszło do naruszenia wolności zmeszania się, prawa do wolności wyboru związku zawodowego oraz działania w nim lub zakwestionowania wizerunku działacza społecznego. Sąd Okręgowy przyjął, iż pozwana nie miała obowiązku sprawdzenia, czy uchwała Zarządu Regionu NSZZ Solidarność S0 została prawidłowo podjęta ijest prawomocna, gdyz mogłoby to być poczytane za ingerencję w wewnętrzne sprawy związku zawodowego. Na tej podstawie Sąd Okręgowy uznał, iż działanie strony pozwanej nie było bezprawne i nie stanowiło naruszenia dóbr osobistych pracowników. Od powyższego wyroku strona powodowa wniosła apelację, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1) razącą niedostatecznośś ustaleń faktycznych, 2) brak wszeohstronności, fragmentaryczność i powierzchowność oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, 3) naruszenie an. 24 § 1 k.c., 4) naruszenie artzzāl ustawy o związkach zawodowych, 5) naruszenie aft_ă9_u5i.„1 Konstytucji, 6) naruszenie a.r:t._4efi k.c., przez ograniczenie odpowiedzialności za bezprawne naruszenie dóbr osobistych przesłanką winy. `- Wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu częściowo uwzgiędnił apelację, przyjmując, iż ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są niepełne oraz że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych z ar:t._2S k.c. Sąd Apelacyjny ustalił dodatkowo, iż w piśmie z dnia 14 listopada 2002 r., skierowanym przez KZ NSZZ Solidarność 80 do rektora Politechniki W., wskazano na brak kompetencji Zarządu Regionu NSZZ Solidarność 80 do skreślenia organizacji zakładowej z rejestru struktur zakładowych oraz System Informacji "Prawnej"l.'e›:: {Lez Omega] 0Eiƒ2013 Stan prawny programu: 2013-02-22 --- STRONA 2 --- ' M " .__._,_ , , _ 1i,El$2i5f05l§},<$¥ bezprawnoso dziaiarfi Zarzqdu Regionu NSZZ Solidarnosé 80, a takze stwierdzono, i2 w tyoh okolicznosciach pismo stwierdzajeoe nieistnienie komisji zakiadowej narusza wizerunek, dobre imie i wiarygodnoéé tejze komisji. Pismem 2 dnia 13 iistopada 2002 r. KZ NSZZ Solidarnosé 80 wezwaia rektora Politechniki W. do odwoiania informacji zawartej w pismie z 6 listopada 2002 r. Mimo to, pismem z dnia 19 listopada 2002 r. zastepca dyrektora lnstytutu Organizacji i Zarzedzania Politeohniki, powoiujqc sie na pismo rektora z 6 iistopada 2002 r., poinformowai Jaoka 8., Ze nie przysluguje mu prawo do korzystania z przepisow i.LSiaMQ£ o zwiqzkach zawodowych. _Sqd Apelacyjny uznai takze, iz Sqd Okregowy biednie zastosowai a.lZt._2é. k.c. Zdaniem Sedu Apeiacyjnego z konstrukoji ar:t._221 i 24 k.c. wynika, it pizedmiotem ochrony sq wszelkie dobra osobiste, ktorych liczba jest nieograniczona. Na tej podstawie Sad Apelacyjny przyjqi, iz bezprawne naruszenie prawa do zrzeszania sie w zwiqzku zawodowym oraz mozliwosci aktywnosci zwiqzkowej ozionkow zwiqzku, uczestniczenia we wiadzaoh struktur zwiqzkowyoh oraz realizacji powierzonych zwiqzkowi zadari, a takze czerpanie satysfakcji z powyzszych sfer aktywnoéci, stanowi naruszenie dobr osobistych pracownikow  czionkow zwiazku zawodowego w postaoi dobra wolnosci zwiqzkowej i podiega ochronie z ant. 23 i 24 k.c. Maiqo powyzsze na uwadze, Sad Apeiacyjny uznal, iz w swietle ustaionego stanu faktycznego strona pozwana naruszyia dobra osobiste strony powodowej, poniewaz nie podjeia zadnych prob dokonania jakiejkolwiek weryfikacji prawdziwoéci informacji uzyskanej z Zarzqdu Regionu Zwiqzku. O ile bowiem pieiwotnie mogia pozostawaé w przeswiadczeniu o rzeczywistej utracie bytu prawnego przez komisje zakiadowq, to po wystosowaniu przez kornisje zakiadowq pism z dnia 13 iistopada 2002 r.. 14 iistopada 2002 r. oraz 25 listopada 2002 r., wskazujapych na brak kompetencji Zarzqdu Regionu do skreslenia komisji zakiadowej z rejestru struktury zakiadowej, wzywajqcych do sprostowania informacji oraz weryfikacji stanowiska 0 braku legitymacji czionkow zarzqdu komisji zakiadowej do dziaiania, obowiqzana byia zweryfikowaé posiadane informacje. Z tego powodu Sad Apelacyjny uznai, i2 stronie pozwanej mozna zarzucio wine nieumyslnq w postaci niedbalstwa. Uzasadnialo to zdaniem Sqdu Apelacyjnego udzielenie niematerialnej ochrony z a£L_.2.4. k.c. przez zobowiqzanie do ziozenia pisemnego oéwiadczenia zawierajecego pizeproszenie pokrzymvdzonych, doreczenie go osobom i organom, ktorym doreczono pismo z dnia 6 listopada 2002 r., a takze opublikowanie go w ozasopismie P. Za bezzasadne Sad Apeiacyjny uznai natomiast Zedanie ogioszenia oswiadczenia na posiedzeniu senatu uczelni, poniewaz jest ono 2 punktu widzenia usuniecia skutku naruszenia dobr bezprzedmiotowe. Sad Apelacyjny uznai rowniez za bezzasadny zarzut naruszenia a_r:t._45L8 k.c., poprzez przyjeoie, i2 niezbednq przesiankq zadosouozynienia jest zawinione dziaianie sprawcy naruszenia dobra osobistego. Sad Apeiacyjny uznai, i2 warunkiem sine qua non odpowiedziafnoéci przewidzianej w aniiifi k.c. jest nie tylko bezprawne ale i zawinione dziaianie sprawcy naruszenia dobra osobistego, poniewaz fiiijfifi k.c. zostai usytuowany w obrebie przepisow o czynach niedozwolonych, dia ktorych podstawowe przesiankq jest wina. Ponadto, zdaniem Sedu Apeiaoyjnego, b[ai<_ igyio pod_sf£_aw_do_ _|_.1wzg_|e_d__niania_ apeiacji w zakresie" za's'qdz'e'nie' zéd6§5u'ozyfiiéT1ié'Eé' wzgIed'fl“fi'é_ 15;" '12 kziy\i\'1déi' p'racownikow' w przedmiotowej sprawie miaia ze swej natury charakter niemateriainy i zostaia usunieta w peini poprzez zastosowanie "srodkow niemeteriainych z aI:t._2£l k.c.". ' Od powyzszego wyroku skarge kasacyjne wniosia strona powodowa, zarzucajqc wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez biednq wykiadnie i zastosowanie aLt_24_§_1 k.c. i ar1_£4.& k.c. w_ zwiqzku z aLt.J_13 k.p. oraz naruszenie przepisow postepowania w postaci aLt._32B_§l w zwiezku z a11._3.9_’L i Q82. k.p.o. Strona powodowa wniosia o uchyienie zaskarzonego wyroku w zakresie pkt ll w czesci dotyczecej zadoéouczynienia pienieznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sqdowi Apelacyjnemu we Wrociawiu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iz naruszenie act. 24 § 1 k.c. polega na tym, ze Sad Apelacyjny nakazai stronie pozwanej ziozenie odpowiedniego oéwiadczenia adresowanego do osob trzecich, natomiast nie nakazai wystosowania listu zprzeprosinami adresowanego bezposrednio do pracownikow, ktorych dobra osobiste zostaiy naruszone. Z kolei naruszenie aJ:LAAB k.c. ma polegaé na tym, 12 sad olzekajqcy odmowii zasqdzenia zadoéouczynienia za naruszenie dobr osobistych, mimo iz zachowanie strony pozwanej byiozawinione. Za naruszenie prawa materialnego strona powodowa uznaia rowniez niezastosowanie a£I...1.1_.3 k.p. w zwiqzku z ustaieniem wzgledern pracownika swoistego zakazu prawa do korzystania z przepisow Li.ataw.)L o zwiqzkach zawodowych. Odnosnie do zarzutu naruszenia a.c1._;iZ8_§_2 k.p.c. strona powodowa wskazaia, iz uzasadnienie wyroku pozbawione jest istotnych ustalefi co do zakresu naruszenia, jego intensywnoéci i dolegiiwosci, diugotrwaiosci lub nieodwracalnosci naruszenia, uporczywosci postawy naruszyciela. W odpowiedzi na skarge kasacyjnq strona pozwana wnioséa 0 jej oddaienie. Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: Odnosnie do zarzutu naruszenia a|1._4A§ k.c. skarzqcy zarzuca, iz Sqd Apeiacyjny naruszyi a1:LAA_& k.c. nie zasqdzajqc na rzecz pracownikow zadoséuczynienia, pomimo uznania, ze strona pozwana naruszyia w sposob zawiniony ich dobra osobiste. A ‘ Oceniajqc zasadnoso powyzszego zarzutu Sod Najwyzszy na wstepie podkresla, i2 zadoséuczynienie przewidziane przez ten przepis jest roszczeniem samodzielnym, niezaleznym od innych srodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia dobra osobistego (MQILOK SN 2 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Oznacza to, i2 osoba, ktorej dobra osobiste zastaiy naruszone ma peinq swobode wyboru roszczenia, z ktorym wystqpi przeciwko podmiotowi, ktory naruszyi te dobra. Dopuszozalna jest zatem kumulacja poszczegolnych érodkow "oohrony dobr System lnformacji Prawnej Lox (Lox Omega) 08i2013 Stan prawny programu: 20130222 ' _ -_ __ ___-______.__1i_P}S_245fÜ5-iåßei bezprawność działań Zarządu Regionu NSZZ Solidarność 80, a także stwierdzono, iż w tych okolicznościach pismo stwierdzające nieistnienie komisji zakładowej narusza wizerunek, dobre imię i wiarygodność tejże komisji. Pismem z dnia 13 listopada 2002 r. KZ NSZZ Solidarność S0 wezwała rektora Politechniki W. do odwołania informacji zawartej w piśmie z S listopada 2002 r. Mimo to, pismem z dnia 10 listopada 2002 r. zastępca dyrektora Instytutu Organizacji i Zarządzania Politechniki, powołując się na pismo rektora z S listopada 2002 r., poinformował Jacka B., że nie przysługuje mu prawo do korzystania z przepisów usiamąr o związkach zawodowych. -_ Sąd Apelacyjny uznał także, iż Sąd Okręgowy błędnie zastosował al:t,„24 k.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego z konstrukcji a_r:t._23 i 24 k.c. wynika, iż przedmiotem ochrony są wszelkie dobra osobiste, których liczba jest nieograniczona. Na tej podstawie Sąd Apelacyjny przyjął, iż bezprawne naruszenie prawa do zrzeszania się w związku zawodowym oraz możliwości aktywności związkowej członków związku, uczestniczenia we władzach struktur związkowych oraz realizacji powierzonych związkowi zadań, a także czerpanie satysfakcji z powyższych sfer aktywności, stanowi naruszenie dóbr osobistych pracowników - członków związku zawodowego w postaci dobra wolności związkowej i podlega ochronie z ad.. 23 i 24 k.c. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał, iż w świetle ustałonego stanu faktycznego strona pozwana naruszyła dobra osobiste strony powodowej, ponieważ nie podjęła żadnych prób dokonania jakiejkolwiek weryfikacji prawdziwości informacji uzyskanej z Zarządu Regionu Związku. O ile bowiem pieryrrotnie mogła pozostawać w przeświadczeniu o rzeczywistej utracie bytu prawnego przez komisję zakładową, to po wystosowaniu przez komisję zakładową pism z dnia 13 listopada 2002 r., 14 listopada 2002 r. oraz 25 listopada 2002 r., wskazujących na brak kompetencji Zarządu Regionu do skreślenia komisji zakładowej z rejestru struktury zakładowej, wzywających do sprostowania informacji oraz weryfikacji stanowiska o braku legitymacji członków zarządu komisji zakładowej do działania, obowiązana była zweryfikować posiadane informacje. Z tego powodu Sąd Apelacyjny uznał, iż stronie pozwanej mozna zarzucić winę nieumyślną w postaci niedbalstwa. Uzasadnieło to zdaniem Sądu Apelacyjnego udzielenie niematerialne] ochrony z a.r:L„.24 k.c. pmez zobowiązanie do złożenia pisemnego oświadczenia zawierającego przeproszenie pokrzywdzonych, doręczenie go osobom i organom, którym doręczono pismo z dnia S listopada 2002 r., a takze opublikowanie go w czasopiśmie P. Za bezzasadne Sąd Apelacyjny uznał natomiast żądanie ogłoszenia oświadczenia na posiedzeniu senatu uczelni, ponieważ jest ono z punktu widzenia usunięcia skutku naruszenia dóbr bezprzedmiotowe. Sąd Apelacyjny uznał również za bezzasadny zarzut naruszenia a.r;L_-448 k.c., poprzez przyjęcie, iż niezbędną przesłanką zadośćuczynienia jest zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego. Sąd Apeiacyjny uznał, iż warunkiem sine c|ua non odpowiedziainości przewidzianej w aĽt_44S k.c. jest nie tylko bezprawne ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego, ponieważ aritßzflfi k.c. został usytuowany w obrębie przepisów o czynach niedozwolonych, dla których podstawową przesłanką jest wina. Ponadto, zdaniem Sądu Apełacyjnego, b_rak_ było pod_sjaw_do__uw'zg_lę_d__niania apeiacji w zakresie' zasądzenie' zaddšćucżyriieniá`"že" wzg`lę`d'u"_na_to,'"'iż krzywda" pracowników' w przedmiotowej sprawie miała ze swej natury charakter niematerialny i została usunięta w pełni poprzez zastosowanie "środków niematerialnych z ar:t._24 k.c.". ' Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła strona powodowa, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie a.Lt_2±L§__'l k.c. i a_r:t_44„8. k.c. w związku z ;_-r.rt.J_1P' k.p. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci ar;t_32B_§_2 w związku z ar1_3_SJ. i 3.82. k.p.c. Strona powodowa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt ll w części dotyczącej zadośćuczynienia pieniężnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż naruszenie an. 24 § 1 k.c. polega na tym, że Sąd Apelacyjny nakazał stronie pozwanej złożenie odpowiedniego oświadczenia adresowanego do osób trzecich, natomiast nie nakazał wystosowania listu zprzeprosinami adresowanego bezpośrednio do pracowników, których dobra osobiste zostały naruszone. Z kolei naruszenie ariihezłfi k.c. ma polegać na tym, iż sąd orzekający odmówił zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, mimo iż zachowanie strony pozwanej było-zawinione. Za naruszenie prawa materialnego strona powodowa uznała również niezastosowanie art.„;L'l_.3 k.p. w związku z ustaleniem względem pracownika swoistego zakazu prawa do korzystania z przepisów ustawy: o związkach zawodowych. Odnośnie do zarzutu naruszenia a k.p.c. strona powodowa wskazała, iż uzasadnienie wyroku pozbawione jest istotnych ustaleń co do zakresu naruszenia, jego intensywności i dolegliwości, długotrwałości lub nieodwracalności naruszenia, uporczywości postawy naruszyciela. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o jej oddalenie. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odnośnie do zarzutu naruszenia ar:t._44_S k.c. skarżący zarzuca, iż Sąd Apelacyjny naruszył ar:t._A4_S k.c. nie zasądzając na rzecz pracowników zadośćuczynienia, pomimo uznania, że strona pozwana naruszyła w sposób zawiniony ich dobra osobiste. _ `- Oceniając zasadność powyższego zarzutu Sąd Najwyższy na wstępie podkreśla, iż zadośćuczynienie przewidziane przez ten przepis jest roszczeniem samodzielnym, niezależnym od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego (wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V SKN 1010f00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Oznacza to, iż osoba, której dobra osobiste, zastaly naruszone ma pełną swobodę wyboru roszczenia, z którym wystąpi przeciwko podmiotowi, który naruszył te dobra. Dopuszczalna jest zatem kumulacja poszczególnych środków "ochrony dóbr System Informacji Prawnej Lek [Lex Omega) 0Br201 3 Stan prawny programu: 2013-02-22 --- STRONA 3 --- __ W __ ____ V 7 _ 7____ ,__,II_PK 245105  tekst osobistych przewidzianych w a£t._2& i 456 k.c.' Brak jest jakichkoiwiek kryteriow szczegotowych okreslajqcych reiacje pomiedzy roszozeniami przyswgujacymi na wypadek naruszenia dobr osobistych. Role moderators petni tu sejd i jego ocenie ostatecznie pozostawiona zostaje zarowno ceiowoso skorzystania z konkretnego srodka, jak rowniez sposob, w jaki ma on byé zastosowany. Nalezy mieo jednak na uwadze, I2 ochrona dobr osobistych srodkami niematerialnymi jest niezalezna od winy naruszycieta {wytoig SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004 nr 4, poz. 53); jedynq przesianka ich zastosowania jest bezprawnoéé dziaiania. Natomiast bezprawnoso nie wystarcza do zasqdzenia odpowiedniego zadoséuozynienia na podstawie Bllififi k.c. Przepis. ten nie moze byé bowiem interpretowany w oderwaniu od zasad lzqdzqoych odpowiedzialnosciq cywilna oraz systemem oohrony dobr osobistyoh. Wskazuje na to usytuowanie aLt._4$fi k.c. w tytule VI ksiegi trzeciej k.c. "Czyny niedozwolone". Generalnq zasadq odpowiedzialnosoi przyjete w m w odniesieniu do czynow niedozwolonych jest zas odpowiedztainosé na zasadzie winy. Odpowiedzialnosé oparta na ryzyku lub zasadach wspotzycia spoieoznego jest dopuszczalna tyiko, gdy zostaéa wyrainie przewidziana w tresci przepisu (II1L)LILO_I$ Sadu Najwyzszego z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004, nr 4, poz. 53; wyrok Sadu Najwyzszego z 27 pazdziemika 2004 r., IV CK 135104; W.)/.IZO.]$ Sqdu Najwyzszego z 17 wrzesnia 2004 r., V CK 69/04). Gdyby ustawodawca chciat, aby przestanka roszczefi plzewidzianych w aLtJAfi k.c. byta wyéacznie bezprawnoso naruszenia dobra osobistego, to umiescitby ten przepis w czeéci ogolnej prawa oywilnego {w obrebie a£L2é. k.c.). Tymczasem w a11._24 k.c. jest zawarte odeslanie do "zasad pnzewidzianych w kodeksie" (II CK 115103). W konsekwencji Sed Najwyzszy w petni podziela stanowisko wyrazone w dotychczasowym orzecznictwie, zgodnie z ktorym a1:t....44_8 k.c. mote byé stosowany tylko w przypadku zawinionego naruszenia dobra osobistego (wymis SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004 nr 4, poz. 53). Stanowisko to podziela rowniez doktryna, ktora wskazuje,. iz gdyby byio inaczej, a£t._4_413. k.c. nie tylko brzmiatby inaczej ("sad zasadza" zamiast "sad moze zasa_dzié") ale ponadto zostaiby umieszczony obok QLLZA k.c. A Sad Najwyzszy akceptuje pogiad skarzqcego, i2 at:t_A$_& k.c. rnoze znaleié zastosowanie w przypadku kazdego stopnia winy, niezaleinie od jej natezenia (wytoig SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004 nr 4, poz. 53). Jednakze, skarzqcy btednie wywodzi, i2 stwierdzenie choéby winy nieumyslnej po stronie naruszyoiela wystarcza do zasadzenia zadoséuczynienia na podstawie afiiifl k.c. Sad orzekajacy moze bowiem, ale nie musi przyznaé zadoééuczynienia (wytois SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004 or 4, poz. 53; wytoig SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Wynika to zarowno z tresci'é.EL.4&& k.o. ("sad moze"), jak i z funkcji zadoséuczynienia za naruszenie dobr osobistych. Roszczenie wynikajace z a£LA_4.3 k.c. nie powinno byo bowiem fraktowane jako majace charakter lub choéby tylko aspekt penainy. Jego rola polega wytacznie 'na zapobiezeniu trwania 'na_ruszenia i moiliwego. do osiqgniecia 'ziagodz"enia skutkownegatywnyoh doznafi,"'wynikaja;oych z naruszenia dobr osobistych. Dlatego oceniajsjc zarowno mozliwoso zasqdzenia jak i wysokosé odpowiedniej sumy pienieznej, sqd musi wzisjé pod uwage kompensacyjny  a nie represyjny  charakter zadosouczynienia (mttojs. SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC 2003 nr 4, poz. 56; mttols SN z 11 paidziernika 2002 r., I CKN 1032100,'tI1.q1r.o.Is SN z 27 wrzeénia 2005 r., I CK 256105). Z powyzszego wynika, i2 obok udowodnienia winy po stronie naruszyciela, do zasadzenia zadoééuczynienia na podstawie aLt._451.6 k.c. konieczne jest uwzgiednienie caioksztattu okoIioznosc§ faktycznych sprawy {mmois SN'z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Sad musi kazdorazowo ocenio, czy spetnione sq przestanki do uwzgtednienia tego srodka ochrony dobr osobistych. Podstawa odmowy zastosowania srodka przewidzianego w ad. 4.4.5 k.c. moze byo np. nieznaczny rozmiar krzywdy (mLyLoJ_<. SN z 11 pazdziernika 2002 r., I CKN 1032100, Lex nr T8885; mtytols SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53), przebaczenie sprawcy, niewiasciwe zachowanie poszkodowanego (M11015 SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC2003 nr 4, poz. 56). Zdaniem Sadu Najwyzszego istotny jest rowniez rodzaj naruszonego dobra (wytctis SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010100, OSNC 200314156). 'Cie2a_r gatun_kowy poszczegoinych dobr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasiuguja na jednakowy poziom ochrony za pomocqsrodkow o ‘charakterze majetkowym. Sad Najwyzszy podzieia poglady ofzeoznictwa I doktryny, w swietle ktorych takie dobra jak zycie, woinosé, zdrowie 1 dobre imie stanowia dobra szczegolne i podlegajq wzmozonej ochronie (wyrok SN z 16 kwtetnia‘2002 r..,‘\/‘CKN 1010100, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Przekéada sie to zarowno na mozliwoso zassdzenia zadoéouczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokosé. Ponadto, sad musi zbadaé nasilenie ztej wolioraz celowosé zastosowaniatego‘srod1<a (wyzols SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004 nr 4, poz. 53). Must rowniez odpowiedzieé na pytanie, czy nie bedzie wiasciwe ograniczenie sie do srodkow niemajatkowych. Nalezy rowniez podkresiié, 12 pozostawienie uznaniu sedziowskiemu zasadzania odpowiedniej sumy pienieznej ma zapobiegaé naduzywaniu a£tAA8 k.c. Z powyzszego wynika, I2 rodzaj 1 stopierfi winy ma wpiyw na zakres odpowiedziatnosci przewidzianej w tym przepisie, a zarazem zarowno na_ kwestie zasadzenia zadosouczynienia, jak i wysokosc kwoty zasadzanego zadoséuczynienia (mM1011 SN z 27 wrzesnia 2005 r., I CK 256105; yyytojg SN z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581100, QSNC 2004 nr 4, poz. 53. Nie ma zatem raoji strona skarzaca twierdzac w niezgodzie tz Iiteralna wyktadnia £lLL_4Afi k.c.,‘ Ze "zaistnienie krzywdy" obliguje sad do uwzglednienia roszczenia 0 zasadzenie odpowiedniej kwoty na cel spoteczny (31I{¥LQ_K SN z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581100). W swietle powyzszego jest oczywiste, ze zadanie takie nie musi byo uwzglednione przez sad. Dlatego Sad Najwyzszy nie podzieIi1 stanowiska strony powodowej, zgodnie 2 ktorym odmowa zasadzenia zadosouozynienia pomimo stwierdzenia nieumysinej winy po stronie pozwana}, stanowi naruszenie aEt.AA_6 k.c. Sad Najwyzszy podkresla, iz w rozpoznawanej sprawie nie doszto do naruszenia dobra osobistego 0 istotnym  z obiektywnego punktu widzenia  System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 0812013 Stan prawny programu: 20130222 _ __ __ _ __ __ __ _______ _ _ ________ _________l_l__F_'K 245i'Ü5 -tekst - -i. osobistych 'przewidzianych w azt_2„4 i 446- k.c." Brak jest jakichkolwiek kryteriów szczegółowych określających relacje pomiędzy -roszczeniami przysługującymi na wypadek naruszenia dóbr osobistych. Rolę moderatora pełni tu sąd i jego ocenie ostatecznie pozostawione zostaje zarówno celowość skorzystania z konkretnego środka, jak również sposób, w jaki ma on być zastosowany. Należy mieć jednak na uwadze, iż ochrona dóbr osobistych środkami niematerialnymi jest niezależna od winy naruszyciela (wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581100, OSNC 2004 nr 4, poz. 53); jedyną przesłanką ich zastosowania jest bezprawność działania. Natomiast bezprawność nie wystarcza do ząsądzenia odpowiedniego zadośćuczynienia na podstawie a_rtJ46 k.c. Przepis. ten nie może być bowiem interpretowany w oderwaniu od zasad rządzących odpowiedzialnością cywilną oraz systemem ochrony dóbr osobistych. Wskazuje na to usytuowanie ar:t.._'=1..4fi k.c. w ł_y_tule¿Ĺl księgi trzeciej k.c. "Ozyny niedozwolone". Generalną zasadą odpowiedzialności przyjętą W om w odniesieniu do czynów niedozwolonych jest zaś odpowiedzialność na zasadzie winy. Odpowiedzialność oparta na ryzyku lub zasadach współżycia społecznego jest dopuszczalna tylko, gdy została wyraznie przewidziana w treści pmepisu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN *l561r'00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53; wyrok Sądu Najwyższego z 2? pażdziernika 2004 r., IV CK 135i'04; wyzok Sądu Najwyższego z 17 września 2004 r., V CK 69i04). Gdyby ustawodawca chciał, aby przesłanką roszczeń przewidzianych w a|:l.Ą46 k.c. była wyłącznie bezprawność naruszenia dobra osobistego, to umieściłby ten pmepis w części ogólnej prawa cywilnego {w obrębie aEt.„2„-4 k.c.). Tymczasem w a.rIt._24 k.c. jest zawarte odesłanie do "zasad przewidzianych w kodeksie" (ll OK 115i'03). W konsekwencji Sąd Najwyższy w pełni podziela stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie, zgodnie z którym a.r:t.„.44_6. k.c. może być stosowany tylko w przypadku zawinionego naruszenia dobra osobistego imrrok SN z 12 grudnia 2002 r., V OKN 1561."00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53). Stanowisko to podziela również doktryna, która wskazuje,. iż gdyby było inaczej, arlti-4.6. k.c. nie tylko brzmiałby inaczej {"sąd zasądza" zamiast "sąd może zasądzić") ale ponadto zostałby umieszczony obok e„r1t.„24 k.c. " _Sąd Najwyższy akceptuje pogląd skarżącego, iz ad._44_łI.l k.c. może znależć zastosowanie w przypadku każdego stopnia winy, niezależnie od jej natężenia (mrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581!00, OSNO 2004 nr 4, poz. 53). Jednakże, skarżący błędnie wywodzi, iż stwierdzenie choćby winy nieumyślnej po stronie naruszyciela 'wystarcza do zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie adz4_4_6. k.c. Sąd orzekający może bowiem, ale nie rnusi przyznać zadośćuczynienia (wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V SKN 1561."00, OSNO 2004 nr 4, poz. 53; wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 10ł0!00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Wynika to zarówno z treści'f.¿r.Et„„4„.4«.Bi k.c. ("sąd może"), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Roszczenie .wynikające z ar:t.„„4.4S k.c. nie powinno być bowiem traktowane jako mające charakter lub choćby tylko aspekt penalny. Jego rola polega wyłącznie na zapobieżeniu trwania 'naruszenia i możliwego. do osiągnięcia ziagodzenia skutków. negatywnych doznańfwynikających -z naruszenia- dóbr osobistych. Dlatego oceniając zarówno możliwość zasądzenia jak i wysokość odpowiedniej sumy pieniężnej, sąd musi wziąć pod uwagę kornpensacyjny - a nie represyjny - charakter zadośćuczynienia (wyzok SN z 16 kwietnia 2002 r., V OKN 1010r00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56; wyrok SN z 11 pażdziernika 2002 r., I CKN 1032i00,`i.n.'¿jrr„ok SN z 27 września 2005 r., ł CK 256r05). Z powyższego wynika, iż obok udowodnienia winy po stronie naruszyciela, do zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie ar;t._446 k.c. konieczne jest uwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy iisryrgok SN'z 16 kwietnia 2002 r., V CKN *l0*ł0f00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Sąd musi każdorazowo ocenić, czy spełnione są przesłanki do uwzględnienia tego środka ochrony dóbr osobistych. Podstawą odmowy zastosowania środka przewidzianego w ati 445 k.c. może być np. nieznaczny rozmiar krzywdy ijuzyrok SN z 11 pażdziernika 2002 r., I CKN 1032i00, Lek nr `i'6665; wyzok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 153ii'00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53), przebaczenia sprawcy, niewłaściwe zachowanie poszkodowanego Ĺwyzok SN z 16 kwietnia 2002 r., V SKN 1010i'00, OSNO2003 nr 4, poz. 56). Zdaniem Sądu Najwyższego istotny jest również rodzaj naruszonego dobra (wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V 'SKN 1010i00, OSNO 2003i4i56). 'Ciężar gatunkowy poszczególnych dóbr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasługują na jednakowy poziom ochrony za pomocą" środków o 'charakterze majątkowym. Sąd Najwyższy podzieła poglądy orzecznictwa i doktryny, w świetle których takie dobra jak życie, wolność, zdrowie i dobre imię stanowią dobra szczególne i podlegają wzmożonej ochronie Ĺkłćifiülś SN z 16 kwietnia -2002 r..,"V-CKN 1010i00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Przekłada się to zarówno na możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokość. Ponadto, sąd musi zbadać nasilenie złej wołioraz celowość zastosowania tego środka (uzytok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1561!00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53). Musi również odpowiedzieć na pytanie, czy nie będzie właściwe ograniczenie się do środków niemajątkowych. Należy również podkreślić, iż pozostawienie uznaniu sędziowskiemu zasądzania odpowiedniej sumy pieniężnej ma zapobiegać nadużywaniu art_446 k.c. Z powyższego wynika, iż rodzaj i stopień winy ma wpływ na zakres odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie, a zarazem zarówno na kwestię zasądzenie zadośćuczynienia, jak i wysokość kwoty zasądzanego zadośćuczynienia (użytek SN z 2? wmeśnia 2005 r., I CK 256105; wyßok SN z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1561 i'00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53. Nie ma zatem racji strona skarżąca twierdząc w niezgodzie .z literalną wykładnią aLt_44_6. k.c.; ze "zaistnienie krzywdy" obliguje sąd do uwzględnienia roszczenia o zasądzenie odpowiedniej kwoty na cel społeczny lnrymk SN z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581i00}. W świetle powyższego jest oczywiste, że żądanie takie nie musi być uwzględnione przez sąd. Dlatego Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska strony powodowej, zgodnie z którym odmowa zasądzenie zadośćuczynienia pomimo stwierdzenia nieumyślnej winy po stronie pozwanej, stanowi naruszenie arj'„_44B k.c. Sąd Najwyższy podkreśla, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia dobra osobistego o istotnym - z obiektywnego punktu widzenia - System Informacji Prawnej Lez [Lek Omega) 03f2013 Stan prawny programu: 2013-02-22 --- STRONA 4 --- _ ___ _ _ _ Ii PK 245105  tekst znaczeniu. Naruszenie nie mia1o rowniez miejsca w dziatainoéci gospodarozej Iub w celu. osiegniecia korzysci majatkowych. Skala naruszenia  zdaniem Sqdu Najwyzszego  byta niewielka, poniewaz informacje o rzekomej utracie prawa do wystepowania w imieniu zwiejzku zawodowego NSZZ Solidarnoso 80 rozesiano tylko do tych organow I komorek Politechniki W., ktore w swych dziaianiaoh musiaty uwzgledniao dzieialnoso zwiqzkow zawodowych. Wskazane przez Sady obu instancji skutki rozesiania pisma z dnia 6 Iistopada 2002 r. i rozmiar krzywdy doznanej przez strone powodowa, przyjeta przez Ssd Apelacyjny kwatifikacja w zakresie natezenia winy pozwanej, ktorej nie sposob zakwestionowaé na gruncie dokonanych ustalefi, oraz nieznaczna krzywda wywotana incydentaInym dziaianiem strony pozwanej, podjeta ponadto przez pozwana w interesie pracownikow pozwanej oraz stopiefl jej winy, to okolioznosoi, ktore uzasadniaiy odmowe uwzgiednienia powodztwa o zasadzenie odpowiedniej sumy. Z tych powodow Sad Najwyzszy podziela ocene Sqdu Apelaoyjnego, Ze powyzsze zachowanie sis strony pozwanej nie uzasadnia udzielenia ochrony na podstawie a[t._.145 w zwiqzku z fi£t._2§.’1 i 24. k.c. w postaci zasadzenia od pozwanej kwoty 12.000 zI tytutem zadoséuozynienia. Odnosnie do zarzutu naruszenia a£t._24..§..1 k.c. skarzacy twierdzi, I2 Sect Apelacyjny naruszyi ten przepis, poniewaz nie nakazat stronie pozwanej wystosowania listu 2 przeprosinami adresowanego bezposrednio do pracownikow, ktoryoh dobra osobiste zostaiy naruszone, a popzzestet jedynie na nakazanfu stronie pozwanej ziozenie odpowiedniego oswiadczenia adresowanego do osob trzecich i opublikowania go w czasopismie P. oraz doreczenta odpisu powyzszego oswiadczenia do wiadomosci prorektorom, dyrektorowi administracyjnemu, kancetarii rektora, dziaiowi spraw pracowniozych, Instytutowi Organizacji i Zarzqdzania pozwanej oraz zaktadowym organizacjom zwiazkowym Poiitechniki W. Skarzaoy podnosi, I2 wyrok Sqdu Apeiacyjoego przymusza jedynie pozwana do usuniecia "skutkow naruszenia w piaszczyznie spotecznej, natomiast nie usuwa skutkow naruszenia w piaszczyznie indywidualnej". Ustosunkowujec sie do powyiszego zarzutu Sad Najwyzszy na wstepie wskazuje, ze z uwagi na fakt, I2 w e.ttt._24_§,l k.c. brak jest jakiohkolwiek kryteriow szczegotowych okreslajqcych relacje pomiedzy roszczeniami przysiugujejcymi na wypadek naruszenia dobr osobistyoh, do sadu nalezy rozstrzygniecie zarowno o celowoéoi skorzystania z konkretnego srodka, jak rowniez sposobie, w jaki ma on byé zastosowany. Z powyzszego wynika, I2 sam fakt nakazania pizez sad opublikowania stosownego oswiadozenia bez naiozenia na podmiot, ktory dopuscii sie naruszenia dobr osobistyoh obowiqzku bezposredniego I indywidualnego pxzeproszenia osoby lub osob, ktoryoh dobra osobiste zostaiy naruszone, nie uohybia at:t._.2d__§._1 k.c., jezeli w swietle ustalonego stanu faktycznego sad orzekajqcy mogi przyjqé, £2 opublikowanie stosownego oswiadczenia jest srodkiem wystarczajacym do usuniecia skutkow stwierdzonego naruszenia. Niezaietnie od powyzszego, Sad Najwyzszy wskazuje, iz pozwem z dnia 9 grudnia 2002 r. wniesiono o "zobowiazanie strony pozwanej do ztozenia pisemnego oswiadczenia nastepujacej tresci: przepraszam Pena Jacka B., Pania Weronike F. 1 Pane Aleksandra P. za naruszenie ich praw i woinpsoi _zwI§zk_o_wy<_:_h_ p_oI_e_g_ajqoe__na_ rozpowszeohnianiu pismem z dnia 6.XI.2002 r. {...] hieprawdziwego stwierdzenia, ze osoby te przestaiy peinié dotychczasowe funkoje w Komisji Zaldadowej NSZZ Solidarnoso 80 przy Potitechnioe W. I utraciiy Iegitymacje do podejmowania jakichkoiwiek dziaiatfi wynikajecych ze statusu organizacji zwiejzkoweji opublikowania go w czasopismie P. oraz ogioszenia na posiedzeniu senatu pozwanej". Powod domagat sis zatem nakazania przez sad ztozenia przez strone pozwana pisemnego oswiadczeniao okreslonej w pozwie tresci poprzez opubtikowanie tego oswiadczenia w czasopismie P. oraz ogioszenie na posiedzeniu Senatu pozwanej. Z powyzszego wynika jednoznacznie, I2 skarzacy nie domagat sie, by said zobowiqza1 strone pozwana, do ztozenia powyzszego oswiactozenia w sposob adresowany indywiduainie do reprezentowanych pzzez niego pracownikow. Zqdanie takie nie zostato zgIoszone zarowno w pozwie, jak I w poiniejszych pismach procesowych. Majqc powyzsze na wzgiedzie, zarzut naruszenia a£t_2A_§_1. k.c. jest bezpodstawny. Sqd Najwyzszy nie podziela takze zarzutu naruszenia aE.t._jl_t3 k.p. Przepis fi[I1._'t1?’ k.p. zakazuje jakiejkolwiek dyskryminaoji w zatrudnieniu. W ustalonych przez Sqdy pierwszej I drugiej instancji okolioznosciaoh faktycznych sprawy brak jakiohkoiwiek przestanek wskazujqcych na fakt dyskryminacji pracownikow przez strone pozwana z powodu przynaleznosci do zwiajzku zawodowego. Nie mozna rowniei dopatrzyo sie przejawu dyskryminacji w rozumieniu powyzszego przepisu we wskazanym przez strone powodowa piémie strony pozwanej z 19 Iistopada 2002 r. Z tresoi pisma nie wynika bowiem, aby pozwana dyskryminowata pracownikow w sposob objety zakresem zastosowania e1:t._f_’L3‘ k.p. Ustosunkowujac sie do zazzutu naruszenia a|:t._32B_§_2 k.p.c. (zarzut ten ma charakter procesowy) Sqd Najwyzszy podkresla, I2 2 utrwaionego orzecznictwawynika, iz zarzut naruszenia tego pizepisu moze w okreslonych, konkretnych okoiicznosciach sprawy uzasadniaé ptzyjecjie za usprawiedliwionq podstawy skargi kasacyjnej, o ktorej mowa w a11_3.9_63. §_‘I_plsti k.p.c. (wytols SN 2 dnia 26 Iistopada 1999 r., III CKN 460/98, OSNC 2000 nr 5, poz. 100; 3404533 SN z dnia 9 Iutego 2001 r., "III CKN 286100). Naruszenie przez sad drugiej Instancji przepisu a_Lt_328_§_2 w zwiazku z etL_39_'L k.p.c. moze stanowié usprawiedliwione podstawe 2 3 k.p.c., jezeli skarzajoy wykaze, ze z powodu uchybienia wymogom okreslonym w aLt_328_§2 w zwiazku 2 ati__3.9_’t k.p.c. zaskarzone orzeczenie niepoddaje sie kontroli kasacyjnej Sadu Najwyzszego. Innymi stowy, chodzi o taka sytuacje, gdytuchybienie obowiqzkowi wynikajacemu z a_I':t._326_§i k.p.c. uniemoziiwia Sadowi Najwyzszemu sprawdzenie trafnosci orzeczenia sqdu drugiej Instancji (por. np. orzeczenia Sadu Najwyzszego: L II CKN 112197, niepublikowane; II CKN 312197, niepubiikowane; . III CKN 149197, OSP 2000 nr 4, poz. 63; , I CKN 272100, niepubiikowane). Analiza uzasadnienia wyroku Sadu Apelacyjnego nie wykazaia, by uohybtato ono wymaganiom System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 0812013 Stan prawny programu: 20130222 __ __ ____ _ _...li PK 245¿'Ĺ_i_5-ÍBKSÍ znaczeniu. Naruszenie nie miało również miejsca w działalności gospodarczej lub w celu. osiągnięcia korzyści majątkowych. Skala naruszenia - zdaniem Sądu Najwyższego - była niewielka, ponieważ informacje o rzekomej utracie prawa do występowania w imieniu związku zawodowego NSZZ Solidarnośó S0 rozesłano tylko do tych organów i komórek Politechniki W., które w swych działaniach musiały uwzględniaó działalność związków zawodowych. Wskazane przez Sądy obu instancji skutki rozesłania pisma z dnia 5 listopada 2002 r. i rozmiar krzywdy doznanej przez stronę powodową, przyjęta przez Sąd Apelacyjny kwatifikacja w zakresie natężenia winy pozwanej, której nie sposób zakwestionowaó na gruncie dokonanych ustaleń, oraz nieznaczna krzywda wywołana incydentainym działaniem strony pozwanej, podjęta ponadto przez pozwaną w interesie pracowników pozwanej oraz stopień jej winy, to okoliczności, które uzasadniały odmowę uwzględnienia powództwa o zasądzenie odpowiedniej sumy. Z tych powodów Sąd Najwyższy podziela ocenę Sądu Apelacyjnego, że powyższe zachowanie się strony pozwanej nie uzasadnia udzielenia ochrony na podstawie alitzśífi w związku z a_r:t_2S i 2d k.c. w postaci zasądzenia od pozwanej kwoty 12.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Odnośnie do zarzutu naruszenia al:l._2¿L§„1 k.c. skarżący twierdzi, iż Sąd Apelacyjny naruszył ten przepis, ponieważ nie nakazał stronie pozwanej wystosowania listu z przeprosinami adresowanego bezpośrednio do pracownikow, których dobra osobiste zostały naruszone, a poprzestał jedynie na nakazaniu stronie pozwanej złożenie odpowiedniego oświadczenia adresowanego do osob trzecich i opublikowania go w czasopiśmie P. oraz doręczenia odpisu powyższego oświadczenia do wiadomości prorektorom, dyrektorowi administracyjnemu, kancelarii rektora, działowi spraw pracowniczych, lnstytutowi Organizacji i Zarządzania pozwanej oraz zakładowym organizacjom związkowym Politechniki W. Skarżący podnosi, iż wyrok Sądu Apelacyjnego przymusza jedynie pozwaną do usunięcia "skutków naruszenia w płaszczyżnie społecznej, natomiast nie usuwa skutków naruszenia w płaszczyżnie indywidualnej". Ustosunkowując się do powyższego zarzutu Sąd Najwyższy na wstępie wskazuje, że z uwagi na fakt, iż w a.l.'.t._2í§_1 k.c. brak jest jakichkolwiek kryteriów szczegółowych określających relacje pomiędzy roszczeniami przysługującymi na wypadek naruszenia dóbr osobistych, do sądu należy rozstrzygnięcie zarówno o celowości skorzystania z konkretnego środka, jak również sposobie, w jaki ma on być zastosowany. Z powyższego wynika, iż sam fakt nakazania przez sąd opublikowania stosownego oświadczenia bez nałożenia na podmiot, który dopuścił się naruszenia dóbr osobistych obowiązku bezpośredniego i indywidualnego przeproszenia osoby lub osób, których dobra osobiste zostały naruszone, nie uchybia a|:t.__2á_§__'|„ k.c., jeżeli w świetle ustalonego stanu faktycznego sąd orzekający mógł przyjąć, iż opublikowanie stosownego oświadczenia jest środkiem wystarczającym do usunięcia skutków stwierdzonego naruszenia. Niezależnie od powyższego, Sąd Najwyższy wskazuje, iż pozwem z dnia 0 grudnia 2002 r. wniesiono o "zobowiązanie strony pozwanej do złożenia pisemnego oświadczenia następującej treści: przepraszam Pana .Jacka B., Panią Weronikę F. i Pana Aleksandra P. za naruszenie ich praw i woln_o_ś_ci _związk_o_wych_ p_ol_e_g_ając_e_ _na rozpowszechnianiu pismem z dnia 6.X|.2002 r. {...] nieprawdziwego stwierdzenia, że osoby te przestały pełnić dotychczasowe funkcje w Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność 80 przy Politechnice W. i utraciły legitymację do podejmowania jakichkolwiek działań wynikających ze statusu organizacji związkoweji opublikowania go w czasopiśmie P. oraz ogłoszenia na posiedzeniu senatu pozwanej". Powód domagał się zatem nakazania przez sąd złożenia przez stronę pozwaną pisemnego oświadczeniao określonej w pozwie treści poprzez opublikowanie tego oświadczenia w czasopiśmie P. oraz ogłoszenie na posiedzeniu Senatu pozwanej. Z powyższego wynika jednoznacznie, iż skarżący nie domagał się, by sąd zobowiązał stronę pozwaną do złożenia powyższego oświadczenia w sposób adresowany indywidualnie do reprezentowanych przez niego pracownikow. Ządanie takie nie zostało zgłoszone zarówno w pozwie, jak i w późniejszych pismach procesowych. Mając powyższe na względzie, zarzut naruszenia a.r:t._2s_§_1 k.c. jest bezpodstawny. Sąd Najwyższy nie podziela także zarzutu naruszenia a|:t._.1f* k.p. Przepis ar2t._'if“ k.p. żakazuje jakiejkolwiek dyskryminacji w zatrudnieniu. W ustalonych przez Sądy pierwszej i drugiej instancji okolicznościach faktycznych sprawy brak jakichkoiwiek przesłanek wskazujących na fakt dyskryminacji pracowników przez stronę pozwaną z powodu przynależności do związku zawodowego. Nie można również dopatrzyć się przejawu dyskryminacji w rozumieniu powyższego przepisu we wskazanym przez stronę powodową piśmie strony pozwanej z 19 listopada 2002 r. Z treści pisma nie wynika bowiem, aby pozwana dyskryminowała pracowników w sposób objęty zakresem zastosowania e„Ľt.„'L15i k.p. -Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia ar;t_S2ß_§_2 k.p.c. (zarzut ten ma charakter procesowy) Sąd Najwyższy podkreśla, iż z utrwalonego orzecznictwawynika, iż zarzut naruszenia tego przepisu może w określonych, konkretnych okolicznościach sprawy uzasadniać przyjęcie za usprawiedliwioną podstawy skargi kasacyjnej, o ktorej mowa w al:t_3_Ei_lšÊ §J_p„|s.L'ł k.p.c. (użytek SN z dnia 26 listopada 1990 r., lii 'CKN 4S0r98, OSNC 2000 nr 5, poz. 100; BAQĹĹÜŁÍ SN z dnia 9 lutego 2001 r., 'lłl CKN 286r'00). Naruszenie przez sąd drugiej instancji przepisu a w związku z el1._2t9_'Ĺ k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę z afl;_Ĺt9tS3„§_ft_pkt_2 k.p.c., jeżeli skarżący wykaże, że ż powodu uchybienia wymogom określonym w ar;t_3Jł8_§2 w związku z .a_r:tt__.'i„'¿E-›l_'t k.p.c. zaskarżone orzeczenie niepoddaje się kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego. Innymi słowy, chodzi o taką sytuację, gdy-uchybienia obowiązkowi wynikającemu z ad._&28_§l k.p.c. uniemożliwia Sądowi Najwyższemu sprawdzenie trafności orzeczenia sądu drugiej instancji (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego: L Il CKN 112fś?, niepublikowane; ll SKN 312r'9?, niepublikowane; . Ill CKN 149l9?, OSP 2000 nr 4, poz. S3; , I CKN 2?2r'00, niepublikowane). Analiza uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego nie wykazała, by uchybiało ono wymaganiom System informacji Prawnej Le_:Ęi{Lex Omega) 0Si20*l3 Stan prawnyuprogramu: ž0"|Ĺ3›-02-22 I " " .- --- STRONA 5 --- W. , ,,,__ W *7 "PK 25151915 feiifity okreslonym W 3.Z8_§_2 w zwiazku 2 ant. 391 k.p.c. w sposob uniemozliwiajacy Sqdowi Najwyzszemu przeprowadzenie kontroli orzeozenia w ramach postepowania ze skargi kasacyjnej. ' Majqc powyzsze na wzgledzie Sad Najwyzszy orzekijak na wstepie. System lnformacji Prawnej Lex (Lex omega) 0612013 Stan prawny programu: 201 30522* if I II PK 245l'Ü5 - 'tekst określonym w Ęu'ł8_§_2 w związku z art. 331 k.p.c. w sposób uniemożliwiający" Sądowi Najwyższemu przeprowadzenie kontroli orzeczenia w ramach postępowania ze skargi kasacyjnej. ` lylając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. System Informacji Prawnej Le:ł"lfLeiit Ü"megaÍ"0_SÃ'§0lS Stan prawny programu: 2013-02?-'2_ž