Wyrok V CK 268/03

--- STRONA 1 ---  0 do 1 "cs|< 213:0?  tekst Teksi orzeczenfa pochodzi z bazy orzeczefl Sqdu Najwyzszego dostepnej poo‘ adresem §DM Wyrok Sqdu NajwyZszego z dnia 12 wrzeénia 200? r. ‘ " I CSK 21310? Plzepis art. 121 Konstytucji Marcowej wyrazajqcy zasade odpowiedzialnoéci Pafistwa za szkody wyrzqdzone obywatelom przez organy wiadzy parfistwowej, zaréwno cywilnej, jak i wojskowej jest przepisem jedynie programowym i do czasu wprowadzenia ustawy normujqcej sam zakres i szczegcffly zapowiedzianej odpowiedzialnoéci Skarbu Paflstwa, odpowiedzialnoéo ta nie moze opieraé sie wwacznie na powyzszym przepisie, lecz zachodzi jedynie tylko o tyle, o ile dany przypadek podpada pod pojecia unormowane ogolnymi przepisami Kodeksu zobowiqzafi. Powyzsze nie oznacza wszakze, Ze to ogoina myél o odpowiedziainoéci wladzy publicznej wyrazona w art. 121 Konstytucji Marcowej nie wp4ywa+a na interpretaoje zasad odpowiedzialnoéci ex delicto zawartych w Kodeksie zobowiqzarfi. To stwierdzenie ma nie tylko historyczne znaozenie, ale zachowaio aktualnoéé takze obecnie. LEXnr 465049 465049 A Dz L!.]955.5&.25L3: a:;t._6 . :aLM5 DZ L1.|Q2I.£M Zfizjfilf I2] Nawet najbardziej uzasadnione roszczenia muszq zostaé oddalone, jeéli strona znacznie uchybi%a terrninowi do wszozeoia postepowania majqcego na celu ich realizécje. _ M‘.Prawn. 2007/19/1051 303645 Dz,LJ.201§.]2j:a;;t. 112 Sktad orzekajqcy " Przewodniczqcy: Sedzia SN Gerard Bieniek (spa). Sedziowie SN: Elzbieta SkowrofiskaBooian, Dariusz Zawistowski. Protokolant: Beata Rogalska. _ . ‘ Sentencja  ' ' ' Sqd Najwyzszy w sprawie z powodztwa lgnacego K. przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Pahstwa 0 odszkodowanie, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 12 wrzeénia 200? r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sqdu Apelacyjnego z dnia 13 grudnia 2006 r.,  oddala skarge kasacyjnq i odstepuje od obciqzenia powoda kosztami postepowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne ~ “ Wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. Sad Okregowy zasqdzil od Skarbu Pafistwa  Ministra Skarbu Pafistwa na rzecz lgnacego K. kwote 650.000 zi z ustawowymi odsetkami, czyniqc nastepujace ustalenia faktyczne: Nieruchomoéé gruntowa poloiona we wsi W., w gminie G., uchwaiq Sqdu Okregowego z dnia 4 kwietnia 1931 r., zostaia podzielona na tzzy odrebne nieruchornoéci. Wyiqcznq wiaécicielkq jednej z trzech wyodrebnionych wskutek podziaiu nieruohomoéci, wpisanej do wykazu hipotecznego, zostaia matka powoda, Jadwiga K. Nieruchomoéé miaéa powierzchnie 35 ha 13a 29 ma, w tym 30 ha 8a 32 m2 stanowily uzytki rolne. A Decyzjq Wojewodzkiego Urzedu Ziemskiego w Krakowie z dnia 6 czerwca 1945 r. uznano, 2e wskazana nieruchomoéé, ze wzgledu na powierzchnie, nie spelnia przesianek do parcelacji z a_d;_2_usi_'1_p}_<.t_a dekretu PKWN z dnia 6 wrzeénia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy roine}; decyzja ta, 0 niepodleganiu nieruchomoéci pod dziaianie dekretu PKWN, wobec jej niezaskarzenia do w%a$ciwych organow administracyjnych, jest decyzjag ostatecznq. W Oddziaie Archiwum Parfistwowego w Nowym Targu natrafiono na wzmianke, Ze majqtek ziemski Winianr oczekuje na wydanie zarzqdzenia Ministra Rolnictwa i Reform Roinych na podstawie a£L.'l_nKIAiar1;3 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejeciu niektorych nieruchomoéoi ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. W Archiwum Akt Nowych w Warszawie nie odnaleziono jednak zarzqdzenia dotyczqcego majqtku matki powoda wydanego na podstawie przepisow powoianego dekretu. Matka powoda zosta%a wysiedlona z majqtku 7 marca 1945 r.,' z zakazem sta%ego zamieszkiwania na terenie powiatu m., nastepnie zostaia osadzona w areszcie Powiatowego Urzedu Bezpieczelfistwa w M. Wowczas doszJo do dokonania System |HfoPr_rY§cji Prawns] Lex (Lox OmegaiT2YZO*14 Stan prawny programu: 2014040?’ W 0 j _ ' . .. .¦_Ś75K 213iÜ?-ÍEKSÍ Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem dm Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 200? r. ' ' I CSK 213i07 Przepis art. 121 Konstytucji lyiarcowej wyrażający zasadę odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone obywatelom przez organy władzy państwowej, zarówno cywilnej, jak i wojskowej jest przepisem jedynie programowym i do czasu wprowadzenia ustawy normującej sam zakres i szczegóły zapowiedzianej odpowiedzialności Skarbu Państwa, odpowiedzialność ta nie moze opierać się wyłącznie na powyższym przepisie, lecz zachodzi jedynie tylko o tyle, o ile dany przypadek podpada pod pojęcia unormowane ogólnymi przepisami Kodeksu zobowiązań. Powyższe nie oznacza wszakże, że to ogdłna mysl o odpowiedzialności władzy publicznej wyrażona w art. 121 Konstytucji Marcowej nie wpływała na interpretację zasad odpowiedzialności ek delicto zawartych w Kodeksie zobowiązań. To stwierdzenie ma nie tylko historyczne znaczenie, ale zachowało aktualność także obecnie. LEX nr 455049 465049 ' Dz.Ll.1S5S.54.2a3: adj . :filMá |Jz.Li.]921.4a.2fiI: art. 121 Nawet najbardziej uzasadnione roszczenia muszą zostać oddalone, jeśli strona znacznie uchybiia terminowi do wszczęcia postępowania mającego na celu ich realizację. _ ryi.Prawn. 2007/19/1051 303645 Dz.Li.2Ĺi14.121:ar;t. 112 Skład orzekający '~ Przewodniczący: Sędzia SN Gerard Bieniek (spa). Sędziowie SN: Elzbieta Skowrońska-Bocian, Dariusz Zawistowski. Protokolant: Beata Rogalska. . . ' Sentencja - ` ' " Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ignacego K. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Państwa o odszkodowanie, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 12 wrzesnia 200? r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 grudnia 2006 r., - oddala skargę kasacyjną i odstepuje od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne - ` Wyrokiem z dnia 22 marca 2ĽiÜB r. Sąd -Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Panstwa na rzecz Ignacego K. kwotę 65Ü.iJ00 zł z ustawowymi odsetkami, czyniąc następujące ustalenia faktyczne: Nieruchomość gruntowa połozona we wsi W., w gminie G., uchwałą Sądu Okręgowego z dnia 4 kwietnia 1931 r., została podzielona na trzy odrębne nieruchomości. Wyłączną włascicielką jednej z trzech wyodrębnionych wskutek podziału nieruchomości, wpisanej do wykazu hipotecznego, została matka powoda, Jadwiga K. Nieruchomość miała powierzchnię 35 ha 13a 29 ma, w tym 30 ha Sa 32 m2 stanowiły użytki rolne. _ Decyzją Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie z dnia S czerwca 1945 r. uznano, ze wskazana nieruchomość, ze względu na powierzchnię, nie spełnia przesłanek do parcelacji z ad_2_usi_'l_pkt_e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; decyzja ta, o niepodleganiu nieruchomości pod działanie dekretu PKWN, wobec jej niezaskarzenia do właściwych organów administracyjnych, jest decyzją ostateczną. W Oddziaie Archiwum Państwowego w Nowym Targu natrafiono na wzmiankę, że majątek ziemski Winiary oczekuje na wydanie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Roinych na podstawie ar1„„1.pls.t¿i i adj dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. W Archiwum Akt Nowych w Warszawie nie odnaleziono jednak zarządzenia dotyczącego majątku matki powoda wydanego na podstawie przepisów powołanego dekretu. łylatka powoda została wysiedłona z majątku 'F marca 1945 r. ,' z zakazem stałego zamieszkiwania na terenie powiatu m., następnie została osadzona w areszcie Powiatowego Umę.-du Bezpieczeństwa w M. Wówczas doszło do dokonania System Informacji Prawnej Lek{Le›r ÜmegaÍ12ižÜ_14"Stan prawny programu: ÊÜ14-Ü4ÊÜ'Ti“ l I I I --- STRONA 2 --- I CSK 213107  tekst faktyoznej parcelacji nieruohomosoi. Uchwaiq Sqdu Grodzkiego w Dobczycach z dnia 24 grudnia 1947 r. zarzqdzono wpis prawa wiasnosci i w miejsoe matki powoda wpisano Skarb Paflstwa. Jako podstawe wpisu podano dekret PKWN o reformie roinej oraz zaswiadczenie Starosty Powiatowego w Myslenicach z 22 grudnia 1947 r.  Na skutek opisanego, bezprawnego, dziaiania wiadzy publicznej, matka powoda utraciia wiasnoéé nieruchomoéci. Powod jest jedynym spadkobieroq Jadwigi K. Sod Okregowy uwzgledniajqc powodztwo wskazai, 2e faktyczne rozparcelowanie przedmiotowej nieruchomosci byio bezprawne, podobnie jak ujawnienie Skarbu Paflstwa jako wiascicieia. Za podstawe prawns odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa przyjai a[i.w1A5 k.z. w zwiqzku z .a£t._121 Konstytucji 2 dnia 17.03.1921 r. odrzucajqc stanowisko, Ze przed wejéciem w Zycie uslam./_y z dnia 15.11.1956 r. 0 odpowiedzialnosci Pafistwa za szkody wyrzqdzone przez funkcjonariuszy pafistwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243) brak byio podstaw do kreowania odpowiedziainosci Skarbu Paflstwa za skutki dziaiafi w sferze imperium. Uznr.11, tez, ze podnoszony zarzut przedawnienia stanowi naduzycie prawa. Odmienne} oceny prawnej dokonaé Sad Apeiacyjny, ktory wyrokiem z dnia 13.12.2006 r. zmienii zaskarzony wyrok i powodztwo odda1i1. Sad ten wskazaé, Ze skoro szkoda powstaia w Iatach 194547, to istotnie naiezy zastosowaé w sprawie przepisy Kodeksu zobowiqzafi, na gruncie ktorych nie byko podstaw kreowania odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa za szkody wyrzajdzone dzia%aniami w sferze imperium. Take podstawe stwoxzyiy dopiero przepisy ustawy z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedziainoéci Pafistwa (...). W tej ustawie zawarto pizepis intertemporalny ar:t._6, ktory przewidywai swoiste przedawnienie roszczefl (3ietnie, 10letnie i roczne). W swietie tego przepisu roszczenie jest przedawnione nawet przy przyjeoiu, ze bieg termin przedawnienia ulegi zawieszeniu przez okres do czerwca 1989 r. z przyczyn natury poiitycznej. Okolicznosoi sprawy nie uzasadniajq rowniez stanowiska, 2e podniesiony zarzut przedawnienia nalezy ocenio w kategoriach naduzycia prawa. Powod zaskarzyi wyrok Sqdu Apelaoyjnego w czesci oddatajajcej powodztwo w drodze skargi kasacyjnej. Zarzucii naruszenie prawa materiainego tj.: '  911421 Konstytucji Marcowej oraz a|:t._L35i145 k.z. przez ich biednq wykiadnie;  a1;t,__5__usi.,_fL i 2 ustawy z dnia 15.11.1956 r. 0 odpowiedzialnoéci Pafistwa za szkody wyrzqdzone przez funkcjonariuszy pafistwowyoh przez niewiaéciwe zastosowanie;  mg k.c. przez niewiasciwe zastosowanie. Nadto zarzucii naruszenie a|:t._328_§_2 k.p.c. przez to, ze nie wskazano przyczyn odmowy zastosowania a|1._5 k.c. oraz niewskazanie jednoznacznie podstawy i przyczyn oddalenia powodztwa. Wskazujqc na powyzsze powod wniosl o uchyienie wyroku w zaskarionej czesci i or;_e_c_zenie co do istoty sprawy pr;e;__o:d_da|enie apelacji pozwa_nego wzgiednie o 'przekaza'nie sprawy do ponownego roz|:3ozhania'Se1dowi Apelacyjnemu.  ' Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwa2y1, co nastepuje: ' 1. Zgodne jest stanowisko sqdow obu instancji, a takze stron procesu, Ze treéo aEt._ZQQ.£l przepisow wprowadzajqoych kodeks cywilny jednoznacznie przesqdza kwestie, w swietle jakich przepisow nalezy ocenio merytorycznq zasadnoéé roszczenia powoda. Skoro szkoda powoda polega na bezprawnym pozbawieniu w1asnosci nieruchomoéci jego poprzednika prawnego, co nastqpiio w latach 19451947 r., to w raohube wohodzq przepisy obowiqzujqoe przed wejsciem w zycie Kodeksu oywilnego. Rzecz jednak w tym, jakie przepisy dotychczasowe w rozumieniu aEt._.K2Q£l p.w.k.o. zastosowaé. Powod, a w slad za nim Sad Okregowy odwoiai sie do przepisow obowiqzujajcych w okresie wyrzqdzenia szkody wskazujqo, 2e w rachube wohodzi a[i.J21 ustawy z dnia 17.03.1921 r.  Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 44, poz. 267) oraz przepisy Kodeksu zobowiqzafi, w szczegéinosci .al1.JA5 k.z. i na podstawie tyoh przepisow wyprowadzii wniosek o odpowiedziainosci Skarbu Paristwa za szkody zwiqzane z bezprawnym dziaianiem funkojonariuszy publicznych. Pozwany Skarb Pafistwa, a w siad za nim Sajd Apelacyjny uznai, ze przepis aLt._121 Konstytucji Marcowej nie mégi stanowié samodzielnej podstawy odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa, natomiast na podstawie aLt.__‘iA5 k.z. nie sposob przyjqé odpowiedzialnosci tego podmiotu za dzialania w sferze imperium. Take odpowiedziafnosé wprowadziia dopiero ustawa z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedzialnosci Parfistwa za szkody wyrzqdzone przez funkcjonariuszy palfistwowych i przepisy tej ustawy so wiaéciwe dia merytorycznej oceny roszczenia powoda. Na gruncie zas fiIIL_fi tej ustawy roszozenie powoda ulegio pmedawnieniu i to nawet przy przyjeciu zawieszenia biegu przedawnienia do czerwca 1989 r. lstota sporu sprowadza sie do ustalenia wiasciwych przepisow dotychczasowych, na podstawie ktoryoh naiezy oceniaé, zasadnoéé roszczenia powoda. Prima facie odpowiedi wydaje sie oczywista. W rachube wchodzq przepisy obowiajzujqce w czasie wyrzqdzenia szkody, czyli Konstytuoja Marcowa i przepisy Kodeksu zobowia_za|’1. Jesli chodzi 0 przepisy tej Konstytucji to nalezy zauwazyé, ze Polska na pewno byia jednym z pienivszych krajow, w ktorym nastqpiia konstytucjonalizacja prawa obywa£eiskiego do kompensacji naleznej w wypadku szkody wyrzqdzonej dzia%anEem wiadzy publicznej. ActyJ&uJ_’I21 tej Konstytucji stanowi bowiem, 2e "kazdy obywatel ma prawo do wynagrodzenia szkody, jakq wyizqdziiy mu organy w1adzy paristwowej cywilnej i wojskowej, przez dziaialnoso urzedowq niezgodnq 2 prawem albo obowiqzkiem siuzby. Odpowiedzialnym za szkode jest Pafistwo solidarnie z winami organami; wniesienie skargi przeciw Pafistwu i przeciw urzednikom nie jest zaiezne od zezwolenia wiadzy publioznej. Tak samo odpowiedzialne so gminy i System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 1212014 Stan prawny programu: 20140407 _ I CSK 2'i3iÜ? -tekst taktyczn ej parcelacji nieruchomości. Uchwałą Sądu Grodzkiego w Dobczycach z dnia 24 grudnia 194? r. zarządzono wpis prawa własności i w miejsce matki powoda wpisano Skarb Państwa. Jako podstawę wpisu podano dekret PKWN o reformie roinej oraz zaświadczenie Starosty Powiatowego w Myślenicach z 22 grudnia 194? r. - Na skutek opisanego, bezprawnego, działania władzy publicznej, matka powoda utraciła własność nieruchomości. Powód jest jedynym spadkobiercą Jadwigi K. Sąd Okręgowy uwzględniając powództwo wskazał, że faktyczne rozparcelowanie przedmiotowej nieruchomości było bezprawne, podobnie jak ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela. Za podstawę prawną odpowiedzialnosci Skarbu Państwa przyjął ar:L„.Jd5 k.z. w związku z arżl'._121 Konstytucji z dnia 1?.03.*š921 r. odrzucając stanowisko, że przed wejściem w życie ustawy: z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243) brak było podstaw do kreowania odpowiedzialności Skarbu Państwa za skutki działań w sferze imperium. Uznał, też, że podnoszony zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa. Odmiennej oceny prawnej dokonał Sąd Apełacyjny, który wyrokiem z dnia 13.12.2005 r. zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił. Sąd ten wskazał, ze skoro szkoda powstała w latach 1945-47, to istotnie należy zastosować w sprawie przepisy Kodeksu zobowiązań, na gruncie których nie było podstaw kreowania odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone działaniami w sferze imperium. Taką podstawę stworzyły dopiero przepisy ustawy z dnia 15.11.1955 r. o odpowiedziałności Państwa {...). W tej ustawie zawarto przepis intertemporalny a.r:i._i`i, który przewidywał swoiste przedawnienie roszczeń (3-letnie, 10-letnie i roczne). W świetłe tego przepisu roszczenie jest przedawnione nawet przy przyjęciu, że bieg termin przedawnienia uległ zawieszeniu przez okres do czerwca 1959 r. z przyczyn natury poiitycznej. Okoliczności sprawy nie uzasadniają również stanowiska, ze podniesiony zarzut przedawnienia nalezy ocenić w kategoriach nadużycia prawa. Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w części oddaiającej powództwo w drodze skargi kasacyjnej. Zarzucił naruszenie prawa materiainego tj.: ` - ar;tJ2l Konstytucji Marcowej oraz a|:LJ35 i 145 k.z. przez ich błędną wykładnię; - a|:t,„_fi_„1.rst_„j„ i 2 ustawy z dnia 15.11.1955 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przez niewłaściwe zastosowanie; - g,r;t,„5 kc. przez niewłaściwe zastosowanie. Nadto zarzucił naruszenie a.|:t._328_§_2 k.p.c. przez to, ze nie wskazano przyczyn odmowy zastosowania aĽt._5 k.c. oraz niewskażanie jednoznacznie podstawy i przyczyn oddalenia powództwa. Wskazując na powyższe powód wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji pozwanego wzgiędnie o 'przekazanie sprawy do poncwnego rozpożn`ani"a`Sądowi Apelacyjnemu. " - ` ' Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zwazył, co następuje: ' 1. Zgodne jest stanowisko sądów obu instancji, a także stron procesu, ze treść ad.„łí2ś3¿l przepisów wprowadzających kodeks cywilny jednoznacznie przesądza kwestię, w świetle jakich przepisów nalezy ocenić merytoryczną zasadność roszczenia powoda. Skoro szkoda powoda polega na bezprawnym pozbawieniu własności nieruchomości jego poprzednika prawnego, co nastąpiło w latach 1945-1947 r., to w rachubę wchodzą przepisy obowiązujące przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego. Rzecz jednak w tym, jakie przepisy dotychczasowe w rozumieniu ad.__)ś2ĹE¿l p.w.k.c. zastosować. Powód, a w ślad za nim Sąd Okręgowy odwołał się do pmepisów obowiązujących w okresie wyrządzenia szkody wskazując, że w rachubę wchodzi ar;t„_121 ustawy z dnia 1?.03.1921 r. - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 44, poz. 25?} oraz przepisy Kodeksu zobowiązań, w szczegóiności .ąLt.Jś5 k.z. i na podstawie tych przepisów wyprowadził wniosek o odpowiedziainości Skarbu Państwa za szkody związane z bezprawnym działaniemfunkcjonariuszy publicznych. Pozwany Skarb Państwa, a w śiad za nim Sąd Apelacyjny uznał, że przepis a[L.12.í Konstytucji Marcowej nie mógł stanowić samodzielnej podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa, natomiast na podstawie aiitżjśfi k.z. nie sposób przyjąć odpowiedzialności tego podmiotu za działania w sferze imperium. Taką odpowiedziainość wprowadziła dopiero ustawa z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych i przepisy tej ustawy są właściwe dla merytorycznej oceny roszczenia powoda. Na gruncie zaś ar:t._.d tej ustawy roszczenie powoda uległo plzedawnieniu i to nawet przy przyjęciu zawieszenia biegu przedawnienia do czerwca 1999 r. Istota sporu sprowadza się do ustalenia właściwych przepisów dotychczasowych, na podstawie których należy oceniać, zasadność roszczenia powoda. Prima facie odpowiedż wydaje się oczywista. W rachubę wchodzą przepisy obowiązujące w czasie wyrządzenia szkody, czyli Konstytucja Marcowa i przepisy Kodeksu zobowiązań. Jeśli chodzi o przepisy tej Konstytucji to należy zauważyć, że Polska na pewno była jednym z pierwszych krajów, w którym nastąpiła konstytucjonalizacja prawa obywatelskiego do kompensacji należnej w wypadku szkody wyrządzonej działaniem władzy publicznej. ALtyLk_uł_'l21 tej Konstytucji stanowi bowiem, ze "każdy obywatel ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaką wyrządziły mu organy władzy państwowej cywilnej i wojskowej, przez działalność urzędową niezgodną z prawem albo obowiązkiem służby. Odpowiedzialnym za szkodę jest Państwo solidarnie z winami organami; wniesienie skargi przeciw Państwu i przeciw urzędnikom nie jest zaieżne od zezwolenia władzy publicznej. Tak samo odpowiedzialne są gminy i System Informacji Prawnej Lek (Lek Omega] 12i2014"Stan prawny program u: 201ÍłÍČł"4-0? "_ _ mm " " --- STRONA 3 --- ___ __ _ I CSK 213107 — tekst ciaia samorzqdowe oraz organy tychze. Przeprowadzenie tej zasady okresiajq odrebne ustawy". Ma raoje Sod Apelacyjny, 2e wsrod przedstawioieli nauki prawa niewieiu byio zwolennikami tezy, 2e Konstytucja Marcowa mogta byé w tym punkcie bezposrednio zastosowana. Takie tez stanowisko prezentowa+Se1d Najwyzszy, ktory w orzeczeniu z dnia 16.12.1927 r. SN l_C_5.9_5£2.6 (Zbior roszczefi SN 181197) stwierdzit, Ze przepis a[t._’L21 Konstytuoji Marcowej wyrazajqcy zasade odpowiedzialnosci Pafistwa za szkody wyrzqdzone obywatelom plzez organy w%adzy parfistwowej, zarowno cywilnej, jak i wojskowej jest przepisem jedynie prograrnowym i do czasu wprowadzenia ustawy normujqcej sam zakres i szczegoiy zapowiedzianej odpowiedziainoéoi Skarbu Pafistwa, odpowiedzialnosé ta nie moze opieraé sie wyiqcznie na powyzszym przepisie, lecz zaohodzi jedynie tylko 0 tyle, 0 ile dany przypadek podpada pod pojeoia unormowane ogoinymi przepisami Kodeksu zobowiajzah. Powyzsze nie oznacza wszakze, Ze to ogolna mysl 0 odpowiedziatnosci wtadzy publicznej wyrazona w aI;i:_“l21 Konstytucji Marcowej nie wpiywaiana interpretacje zasad odpowiedzialnosoi ex delicto zawartyoh w Kodeksie zobowiajzafi. To stwierdzenie ma nie tyiko historyozne znaczenie, ate zachowato aktualnosé takze obecnie. Dobitnie swiadczy o tym poglqd Sqdu Najwyzszego wyrazony w niepubiikowanym wyroku z dnia 11.02.1997 r. i1_Qi£i:|_‘il8L9_6 stwierdzajqc, m.in. "Przepis ai:t._1A_5 Kodeksu zobowiqzafi stanowit, tze kto ‘pOWi6l23 wykorlanie czynnosci swemu podwiadnemu, odpowiada za szkode wyizqdzonq z jego winy przy wykonywaniu. poleconej mu czynnoéci. Przy zastosowaniu wspoiozesnyoh standardow wyktadni prawa nie byioby przeszkod do przyjecia, Ze norma zawarta w ad. 145 Kodeksu zobowiqzafi naktada odpowiedziatnosé takze na Pafistwo za szkode wyrzqdzonq z wirzy jego funkcjonariuszy. Jednakze w okresie obowiqzywania Kodeksu zobowiqzari zarowno w orzecznictwie jak i w doktrynie pizyjmowano, Ze przepisy tego kodeksu nie majq zastosowania w sytuacji, gdy szkoda wynikta 2 dziaialnosci funkcjonariuszy parfistwowyoh o charakterze wiadczym. Trzeba wszakze zauwazyé, 2e w okresie przedwojennyrn, gdy ksztaitowat sie ten poglqd nikomu nie sniio sie, ze dziatalnoéé funkcjonariuszy pafistwowych moze mieé charakter zbrodniczy. Zmiany w zakresie wykiadni &i1._I1£15 Kodeksu zobowiqzarfi nie moina byto oczekiwaé w ozasach staiinowskich, a takze po 1956 r., gdy wczesniejsze zbrodnie eufemistycznie nazywano biedami i wypaczeniami, a prawo w dalszym ciqgu postrzegano w kategoriach instrumentu waiki klasowej. Obecnie zasada pafistwa prawnego staia sie zasadq konstytucyjnq. Nie moze to nie mieo wpiywu na wykiadnie stosowanego prawa, bez wzgledu na to 2 jakiego czasu ono poohodzi. Wykiadnia act. 145 Kodeksu zobowiqzarfi, ktora prowadziiaby do wniosku, Ze Par‘|stwo_.nie ponosi odpowiedziainosci za dziaiania swoich funkcjonariuszy przy stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, razqco klocitaby sie z zasadq partstwa prawnego, gdyz naruszaiaby elementarne poczucie sprawiediiwosci. Z tych wzgiedow przyjajo nalezy, 'ze act. 145 Kodeksu zobowiqzaifi stanowii podstawe odpowiedziainosci Skarbu Pafistwa za szkode wyrzajdzonq zbrodniq funkcjonariusza pafistwowego, popeinionq przy wykonywaniu poleoonej mu czynnosci (...)." . _ Poglqd ten zostai oczywisoie sformuiowany na tie okreélonego stanu faktycznego, ktorym doszio do postrzelenia 5letniej wowczas powodki przez osoby, ktore otoczyiy jej dom, gdzie ukrywali sie cztonkowie oddziaiu AK. Znamienne jednak jest to, ze wprawdzie tylko posrednio podwatono utrwaiony poglqd, 2e na grunoie przepisow Kodeksu zobowiqzafi nie sposob byio uzasadniao odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa za szkody wynikie z dziaialnosci funkcjonariuszy o charakterze wtadczym. Sad Najwyzszy czyniajc to odwoiai sio do wspoiczesnych standardow wykiadni prawa, a w szczegolnosoi do konstytucyjnej zasady partstwa prawnego. Poglqd ten nalezy uznaé za odosobniony, ktory jedynie w okoiioznosoiach rozpoznawanej sprawy jest usprawiedliwiony. Dominowat bowiem pogiqd przeciwny, ktory znaiazt wyraz w wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 14.07.2004 r. S_lg5L03LOli$  A 20104, nr 7, poz. 65). Stwierdzono tam, ze_"przed 28.11.1956 r. ustawodawstwo pojskie nie dopuszczaio mozliwosci dochodzenia roszczerfi z tytutu szkody wyrzedzonej dziataniem wtadczym funkcjonariusza pubiicznego. Mozliwosci wystqpienia z takim roszczeniem nie przewidywai obowiqzujqcy wowczas Kodeks zobowiqzarfi. Ustawa z dnia 15.11.1956 r. obowiqzujajca od 28.11.1956 r. stworzyta zatem, 111820611161 wczesniej polskiemu systemowi prawnemu, mozliwosé dochodzenia roszczefi o naprawianie szkody wyrzqdzonej dziaianiem wiadczym funkcjonariusza Dublicznego". Ten dominujqoy pogtqd nalezy honorowaé i to takze w okoiicznosciach niniejszej sprawy. Rzecz sprowadza sie jednak do tego. czy istotnie szkoda, ktorej wynagrodzenia dochodzi powod wynikta z wtadczych dziaiafi pafistwa. Gdyby bowiem uznaé, Ze przedmiotowa szkoda w postaoi utraty wiasnosci nieruohomosci nie byia wynikiem dziaiarfi wtadczych, to zastosowanie przepisu a|:t.Ji.4.5 k.z. nie budziioby wqtpliwosci. W tym tez kierunku zmierzaje, wywody zawarte w skardze kasacyjnej. Twierdzi sie ze dziaiania wiadcze to takie, ktore przybierajq postaé orzeczefil zarzqdzerfi bed: decyzji; tymczasem w niniejszej sprawie Zrodiern szkody nie byio ozzeczenie Wojewodzkiego Uizedu Ziemskiego, w ktorym spornq nieruchomoéé wyiqczono spod dziaiania przepisow o reformie rolnej. lecz bezprawne dziaiania funkcjonariuszy pafistwowych, ktorzy wbrew orzeczeniu Urzedu Ziemskiego doprowadzili do rozparcelowania majajtku matki powoda. Odnoszqc sie do tych twierdzefi nalezy podniesé, Ze tego poglqdu podzielié nie mozna. Dziaiania w sferze imperium, to niewqtpliwie takie, ktore znajdujq wyraz w postaci bqdi aktow normatywnych 0 charakteize powszeohnym bqdi w aktach o charakterze indywiduainym (decyzje, orzeczenia). Nie wyczerpuje to jednak pojecia dziaiarfi w sferze imperium. Wykonywanie wtadzy pubiicznej dotyozy wszelkich form dziatalnosci paristwa, ktore obejmujaj bardzo zroznicowane formy aktywnosci. Wykonywanie takich funkcji iejczy sie 2 reguiy z mozliwosciq wiadczego ksztattowania sytuacji jednostki. Z reguiy tez dotyczy to obszaru, na ktorym moze dojéé do naruszenia praw i wolnoéci jednostki ze strony “wtadzy publioznej". Moge; to byo wiec takze ozynnosci 0 charakterze porzqdkowym lub organizacyjnym. jesli mieszczaj sie w kompetencjach wtadzy pubiicznej. Wreszcie wchodzq w rachube czynnosci czysto faktyczne np. uzycie przymusu System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 1212014 Stan prawny programu: 20140407 " _ _ _ ICSK 213iÜT-tekst ciała samorządowe oraz organy tychże. Przeprowadzenie tej zasady okreśiają odrębne ustawy". Ma rację Sąd Apelacyjny, że wśród przedstawicieli nauki prawa niewieiu było zwolennikami tezy, że Konstytucja Marcowa mogła być w tym punkcie bezpośrednio zastosowana. Takie też stanowisko prezentował Sąd Najwyższy, który w orzeczeniu z dnia 15.12.192? r. SN l (Zbiór roszczeń SN 151i97) stwierdził, że przepis art._'t2l Konstytucji Marcowej wyrażający zasadę odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone obywatelom przez organy władzy państwowej, zarówno cywiłnej, jak i wojskowej jest przepisem jedynie programowym i do czasu wprowadzenia ustawy normująoej sam zakres i szczegóły zapowiedzianej odpowledziainości Skarbu Państwa, odpowiedzialność ta nie może opierać się wyłącznie na powyższym przepisie, lecz zachodzi jedynie tylko o tyle, o ile dany przypadek podpada pod pojęcia unormowane ogólnymi przepisami Kodeksu zobowiązań. Powyższe nie oznacza wszakże, że to ogólna myśl o odpowiedziainości władzy publicznej wyrażona w ad._'l2l Konstytucji Marcowej nie wpływała-na interpretację zasad odpowiedzialności ex delicto zawartych w Kodeksie zobowiązań. To stwierdzenie ma nie tylko historyczne znaczenie, ale zachowało aktualność także obecnie. Oobitnie świadczy o tym pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w niepubłikowanym wyroku z dnia 11.02.1997 r. lłilíhli stwierdzając, m.in. "Przepis ad. 145 Kodeksu zobowiązań stanowił, _że kto 'powierza wykonanie czynności swemu podwładnemu, odpowiada za szkodę wyrządzoną z jego winy przy wykonywaniu poleconej mu czynności. Przy zastosowaniu współczesnych standardów wykładni prawa nie byłoby przeszkód do przyjęcia, że norma zawarta w art. 145 Kodeksu zobowiązań nakłada cdpowiedziainośó tak_że na Państwo za szkodę wyrządzoną z winy jego funkcjonariuszy. Jednakże w okresie obowiązywania Kodeksu zobowiązań zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie pmyjmowano, że przepisy tego kodeksu nie mają zastosowania w sytuacji, gdy szkoda wynikłe z działalności funkcjonariuszy państwowych o charakterze władczym. Trzeba wszakże zauważyć, że w okresie przedwojennym, gdy kształtował się ten pogląd nikomu nie śniło się, że działalność funkcjonariuszy państwowych może mieć charakter zbrodniczy. Zmiany w zakresie wykładni ar:t._145 Kodeksu zobowiązań nie można było oczekiwać w czasach stalinowskich, a także po 1955 r., gdy wcześniejsze zbrodnie eufemistycznie nazywano błędami i wypaczeniami, a prawo w dalszym ciągu postrzegane w kategoriach instrumentu watki klasowej. Obecnie zasada państwa prawnego stała się zasadą konstytucyjną. Nie może to nie mieć wpływu na wykładnię stosowanego prawa, bez względu na to z jakiego czasu ono pochodzi. Wykładnia art. 145 Kodeksu zobowiązań, które prowadziłaby do wniosku, że Państwo. nie ponosi odpowiedzialności ze działania swoich funkcjonariuszy przy stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, rażąco kłóciłaby się z zasadą państwa prawnego, gdyż naruszałaby elementarne poczucie sprawiedliwości. Z tych wzgiędów przyjąć należy, że art. 145 Kodeksu zobowiązań stanowił podstawę odpowiedziałności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną zbrodnią funkcjonariusza państwowego, popełnioną przy wykonywaniu poleconej mu czynności (...)." .. _ _Pogląd ten został oczywiście sformułowany na tle określonego stanu faktycznego, którym doszło do postrzelenia 5-letniej wówczas powódki przez osoby, które otoczyły jej dom, gdzie ukrywali się członkowie oddziału AK. Znemienne jednak jest to, że wprawdzie tylko pośrednio podważono utrwaiony pogląd, że na gruncie przepisów Kodeksu zobowiązań nie sposób było uzasadníać odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z działalności funkcjonariuszy o charakterze władczym. Sąd Najwyższy czyniąc to odwołał się do współczesnych standardów wykładni prawa, a w szczególności do konstytucyjnej zasady panstwa prawnego. Pogląd ten należy uznać za odosobniony, który jedynie w okoiicznościach rozpoznawanej sprawy jest usprawiedliwiony. Dominował bowiem pogląd przeciwny, który znalazł wyraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14.0?.2004 r. K - A 20i04, nr `i', poz. 55). Stwierdzono tam, że_"przed 25.11.1955 r. ustawodawstwo polskie nie dopuszczało możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu szkody wyrządzonej działaniem władczym funkcjonariusza publicznego. Możliwości wystąpienia z takim roszczeniem nie przewidywał obowiązujący wówczas Kodeks zobowiązań. Ustawa z dnia 15.11.1955 r. obowiązująca od 28.11.1955 r. stworzyła zatem, nieznaną wcześniej polskiemu systemowi prawnemu, możliwość dochodzenia roszczeń o naprawianie szkody wyrządzonej działaniem władczym funkcjonariusza Publicznego". Ten dominujący pogiąd należy honorować i to także w okołicznościach niniejszej sprawy. Rzecz sprowadza się jednak do tego, czy istotnie szkoda, której wynagrodzenia dochodzi powód wynikłe ż władczych działań państwa. Gdyby bowiem uznać, że przedmiotowe szkoda w postaci utraty własności nieruchomości nie była wynikiem działań władczych, to zastosowanie przepisu art.J_4.5. k.z. nie budziłoby wątpliwości. W tym też kierunku zmierzają, wywody zawarte w skardze kasacyjnej. Twierdzi się że działania władcze to takie, które przybierają postać orzeczeń, zarządzeń bądż decyzji; tymczasem w niniejszej sprawie źródłem szkody nie było orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziernskiego, w którym sporną nieruchomość wyłączone spod działania przepisów o reformie rolnej, lecz bezprawne działania funkcjonariuszy państwowych, którzy wbrew orzeczeniu Urzędu Ziemskiego doprowadzili do rozparcelowania majątku matki powoda. Odnosząc się do tych twierdżeń należy podnieść, że tego poglądu podzielić nie można. Działania w sferze imperium, to niewątpliwie takie, które znajdują wyraz w postaci bądż aktów normatywnych o charakterze powszechnym bądż w aktach o charakterze indywiduałnym (decyzje, orzeczenia). Nie wyczerpuje to jednak pojęcia działań w sferze imperium. Wykonywanie władzy pu biicznej dotyczy wszelkich form działalności państwa, które obejmują bardzo zróżnicowane formy aktywności. Wykonywanie takich funkcji łączy się z reguły z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Z reguły też dotyczy to obszaru, na którym może dojśó do naruszenia praw i wolności jednostki ze strony “władzy publicznej". Mogą to być więc także czynności o charakterze porządkowym lub organizacyjnym, jeśli mieszczą się w kompetencjach władzy publicznej. Wreszcie wchodzą w rachubę czynności czysto faktyczne np. użycie przymusu System Informacji Prawnej Lek tLek"O"rrÍe_ga_} 12i2014 Stanprawny "p"rograr"1'r u: E014-04-0? _ "_ _ H --- STRONA 4 --- ,_____ __ __ _ _________ LQSK 213107  tekst bezposredniego. W tym kontekscie nie sposob uznaé, aby czynnoso rozparcelowania majqtku matki powoda, dokonana bezprawnie (co jest bezsporne) ograniczyio sie do ozynnosci faktyoznych, skoro ujawniono Skarb Pafistwa jako wtasciciela w ksiedze wieozystej, a nastepnie dokonano czynnosci rozporzqdzajqcych na rzecz rolnikow. Takie zachowanie sie funkcjonariuszy publicznych odpowiada wszelkim cechom dzia1ania wiadczego. W konsekwencji kreowanie odpowiedzialnosoi Skarbu Paifistwa na podstawie flIi._1.4.§ k.z. nie jest mozliwe. Otwaroie mozliwosci dochodzenia roszczenia w niniejszej sprawie nastepiio istotnie z dniem 28.11.1956 r. tj. z chwile wejscia w Zycie 1.LSI&\1'sQ£ z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedzialnosci Panstwa za szkode wyrzqdzonq przez funkcjonariuszy parfistwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243). Nalezy zauwazyo, Ze zgodnie z a£t._1 tej ustawy Paflstwo odpowiada za szkode wyrzqdzonq przez funkcjonariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej ozynnoéé co oznacza, ze chodzi zarowno o odpowiedzialnoséza szkody powstate przy dziaianiach (zaniechaniaoh) w sferze dominium, jak i imperium. Z tej moziiwosoi powod, jak'i poprzednik prawny nie skorzystat, wytaozajec powodztwo dopiero w styczniu 2005 r. To spowodowato podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia na podstawie at;t__6 ustawy z dnia 15.11.1956 r. o odpowiedzialnosci Parfistwa (...). Przepis ten  nota bene utrzymany w mooy na podstawie ai:t_3LLL_plst.A p.w.k.c.  przewiduje 1roczny termin, liczony od dnia wejsoia w zycie ustawy dlatdochodzenia roszczefl z tytuiu szkod, za ktore Skarb Pafistwa wg wczesniejszych przepisow odpowiedzialnoéci nie ponosii {1.ist._1), przy czym w u_s1_.2._aJ:t.._6 ustawy wprowadzono daisze ograniczenia czasowe. Trybunai Konstytucyjny w wyroku 2 dnia 14.07.2004 r. Si_<_8L0_3 (OTK  A 2004, nr '7, poz. 65) uznat &lI._6_LiS_L_1 powotanej wyzej ustawy za zgodny z Konstytucjq. Nie moze wiec byé kwestionowana jego konstytucyjnosé. Naiezy zgodzié sie z Sqdem Apelacyjnym, ze ze wzgiedu na uwarunkowania polityczne uzasadnione jest pizyjecie, i2 bieg pmedawnienia uleg% zawieszeniu do czerwca 1989 r. Wniesienie powodztwa dopiero w styczniu 2005 r. wskazuje, Ze nawet przy przyjsfiiu konoepcji zawieszenia biegu przedawnienia do czerwoa 1989 r., roszozenie powoda jest przedawnione. W tych okoiioznosciach rozwazenia wymaga zarzut skargi kasacyjnej dotyczecy naruszenia a.t1._fi i<.c. przez nieuwzgiednienie twierdzenia powoda, ze w okolioznosoiach sprawy podniesienie przez pozwany_Skarb Pafistwa zarzutu przedawnienia nalezy uznao za naduzycie prawa. Uzasadniajqo ten zarzut powod podniosi w skardze kasacyjnej, Ze powod przez wiele lat i w sposob nieprzerwany dochodzii roszozenia odszkodowawczego w postepowaniu administracyjnym, Ze organy administracji pubticznej wskazywaiy mu na moziiwoso istnienia innych podstaw znacjonalizowania nieruohomosci, iz po 1989 r. byi wielokrotniezapewniony o naprawieniu szkody w drodze ustawy reprywatyzaoyjnej. Pomijajqo same twierdzenia powoda w sprawie przedstawiono jedynie deoyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7.05.2001 r., w ktorej utrzymano w mocy decyzje Wojewody Maiopoiskiego z 24.09.1999 r. o umorzeniu postepowania. Z tresci tej deoyzji wynika, ze powod wystejpil o odszkodowanie 2 tytuiu bezprawnie przejetego majqtku. Jednym z istotnych kn/teriow dopuszczalnosci stosowania _fi[L__5 k.c. 'w odniesieniu do zarzutu przedawnienia jest ozas opoihi'enie w dochodzeniu roszczenia. W siczegolnosci opoinienie to nie moze bye nadmierne (por. wyrok SN z dnia 7.06.2000 r. , niepub|ik.; wyrok SN z dnia 2.04.2003 r. J_l3.i$.i:l.20£1.f.01 niepublik.; wyrok SN z dnia 26.03.2004‘ r. [V CK 268/03, niepubiik. i inne). Tego wymagania w kazdym razie powod nie speinii. .Jes|i bowiem w czerwou 1989 r. ustaiy przeszkody uzasadniajqoe zawieszenie biegu przedawnienia z stt._6 ust. ustawy z dnia 15.11.1956 r. to przedawnienie to uplryneio wczerwcu 1990, zas powod dopiero w latach 1998199 wszczyna postepowanie administracyjne odnoénie odszkodowania. Nastepnie uzyskuje ostatecznz:1 decyzje negatywne z 7.05.2001 r., zas powodztwo wytacza dopiero w styozniu 2005 r. Takie postepowanie powoda trudno uznaé za dbatosé o wtasne interesy. Przedawnienie roszczefl jest instytuojq powszeohnie znanq i powéd musiai miec‘: swiadomosé, ze upiyw czasu dziaia na jego niekotzysé. Mimo to dopuszcza do sytuacji, kiedy opoinienie w dochodzeniu roszczenia jest nadmierne i nie sposob uzasadnié tu inne ocene. Z tych wzgledow, na podstawie a1;t._?L9_8__JA k.p.c. orzeozono jak w sentencji. ' System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega} 1212014 Stan prawny programu: 20140407 _ _ _ __ __ lQ_SK213fÜ?-Íükāi bezpośredniego. W tym kontekście nie sposób uznac, aby czynność rozparcelowania majątku matki powoda, dokonana bezprawnie (co jest bezsporne) ograniczyło się do czynności faktycznych, skoro ujawniono Skarb Panstwa jako właściciela w księdze wieczystej, a następnie dokonano czynnosci rozporządzających na rzecz rolników. Takie zachowanie się funkcjonariuszy publicznych odpowiada wszelkim cechom działania władczego. W konsekwencji kreowanie odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie a.Ľi._'|.-95 k.z. nie jest możliwe. Otwarcie mozliwości dochodzenia roszczenia w niniejszej sprawie nastąpiło istotnie z dniem 28.11.1956 r. tj. z chwilą wejścia w zycie ustami z dnia 15.11.1958 r. o odpowiedzialnosci Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243). Należy zauważyć, że zgodnie z a_r:t_'L tej ustawy Państwo odpowiada za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej czynność co oznacza, ze chodzi zarówno o odpowiedzialność-za szkody powstałe przy działaniach (zaniechaniachj w sferze dominium, jak i imperium. Z tej moziiwosci powód, jaki poprzednik prawny nie skorzystał, wytaczając powództwo dopiero w styczniu 2995 r. To spowodowało podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia na podstawie ar1L__5 ustawy 2 dnia 15.11.1955 r. o odpowiedzialności Państwa {...). Przepis ten - nota bene utrzymany w mocy na podstawie a|:l._ŁĹLL_pkL_'5t p.w.k.c. - przewiduje 1-roczny termin, liczony od dnia wejścia w życie ustawy dla-dochodzenia roszczeń z tytułu szkód, za które Skarb Państwa wg wcześniejszych przepisów odpowiedzialnosci nie ponosił iustlgt), przy czym w uatzłâ ustawy wprowadzono dałsze ograniczenia czasowe. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14.9?.2994 r. §`tk_8L9_3 (OTK - A 2994, nr "T, poz. 85) uznał ar;t_5_ust._1 powołanej wyżej ustawy za zgodny z Konstytucją. Nie może więc byc kwestionowana jego konstytucyjność. Naiezy zgodzić się z Sądem Apelacyjnym, ze ze wzgiędu na uwarunkowania polityczne uzasadnione jest przyjęcie, iz bieg przedawnienia uległ zawieszeniu do czerwca 1989 r. Wniesienie powództwa dopiero w styczniu 2995 r. wskazuje, że nawet przy prāyjęüiu koncepcji zawieszenia biegu przedawnienia do czerwca 1989 r., roszczenie powoda jest przedawnione. W tych okolicznościach rozwazenia wymaga zarzut skargi kasacyj nej dotyczący naruszenia a.Ľt_tí k.c. przez nieuwzględnienie twierdzenia powoda, ze w okolicznościach sprawy podniesienie przez pozwany_Skarb Państwa zarzutu przedawnienia nalezy uznaó za naduzycie prawa. Uzasadniając ten zarzut powód podniósł w skardze kasacyjnej, że powód przez wiele lat i w sposob nieprzerwany dochodził roszczenia odszkodowawczego w postępowaniu administracyjnym, że organy administracji publicznej wskazywały mu na moziiwosc istnienia innych podstaw znacjonalizowania nieruchomości, iz po 1989 r. był wielokrotniezapewniony o naprawieniu szkody w drodze ustawy reprywatyzacyjnej. Pomijając same twierdzenia powoda w sprawie przedstawiono jedynie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7.95.2991 r., w której utrzymano w mocy decyzję Wojewody Małopoiskiego z 24.99.1999 r. o umorzeniu postępowania. Z treści tej decyzji wynika, że powód wystąpił o odszkodowanie z tytułu bezprawnie przejętego majątku. Jednym z istotnych kryteriów dopuszczalności stosowania _a|1t_5 k.c. "w odniesieniu do zarzutu przedawnienia jest czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia. W szczególności opóźnienie to nie może być nadmierne (por. wyrok SN z dnia 7.96.2990 r. , niepub|ik.; wyrok SN z dnia 2.94.2993 r. Jß niepub|ik.; wyrok SN z dnia 26.93.2994r. [V CK 258r'93, niepubiik. i inne). Tego wymagania w każdym razie powód nie spełnił. .Jeśli bowiem w czerwcu 1989 r. ustały przeszkody uzasadniające zawieszenie biegu przedawnienia Z ari._5. ust. ustawy z dnia 15.11.1955 r. to przedawnienie to upłynęło w czerwcu 1999, zaś powód dopiero w latach 1998199 wszczyna postępowanie administracyjne odnosnie odszkodowania. Następnie uzyskuje ostateczną decyzję negatywną z ?.95.2991 r., zas powództwo wytacza dopiero w styczniu 2995 r. Takie postępowanie powoda trudno uznać za dbałość o własne interesy. Przedawnienie roszczeń jest instytucją powszechnie znaną i powód musiał mieć świadomość, ze upływ czasu działa na jego niekorzyść. Mimo to dopuszcza do sytuacji, kiedy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest nadmierne i nie sposób uzasadnić tu inną ocenę. Z tych względów, na podstawie ad_39_8_M k.p.c. orzeczono jak w sentencji. " System informacji Prawnej Lex (Lex Ümegaj 12r'2914 Stan prawny programu: 2914-94-9?