Wyrok V Ca 139/14 M afif . .ą-Ę ..

--- STRONA 1 --- \ 44¬'¬¬ A af-¬ l Ĺ \ f l ›+ Sygn. akt V Ca 139/14 M afif . .ą-Ę ..›Źfs~.=s_..„, „ 1? '."f¶ '-..'-\'__:“`. '|_ _I _ \'-» ¿ ,JAII- _ '“_" ,' 'ro'-._.„ '43'! Ê' - 'a "v'‹m` 'mz WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ , W st Dnia 14 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Moskwa (spr.) są _ SSO Wojciech Misiuda SR del. do SO Witold Benicki Protokolantz starszy sekr. sądowy Edyta Rak po rozpoznaniu W dniu 14 stycznia2014 r. s w Rzeszowie nairozprawie p 2 t sprawy z powództwa przeciwkosttjir O O u ___ 4 o zapłatę 4 na skutek apelacji powoda 1 pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2013 r. sygn. akt I C 771/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że : wotę 35 O00 zł l-im 1. zasądza od pozwanego a rzecz powoda (trzydzieści pięć tysięcy) z ustawowymi odsetkami od dnia 6 września 2012r., 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2 417 zł tytułem zwrotu W kosztów zastępstwa radcowskiego przed sądem pierwszej instancji, /1 _-rg- fd. (__. --- STRONA 2 --- 3. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa- Sadu Rejonowego w Rzeszowie kwotę 1750 zł tytułem uzupełnienia opłaty sądowej, od której powód był zwolniony, í oddala apelację pozwanego, é zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego W postępowjaniu odwoławczym. 45/ --- STRONA 3 --- l l jl l _l ll i _ l l . V l l l r ll `l l l l ll ,l 1 l l ll l l l l l: ll ll ll ll ll l , l ll l il ll l l. ll l _l Ľ. ) l l lšf Sygn. akt V Ca 139/14 Uzasadnienie 1- '15 -'‹. wyroku z dnia 14 stycznia 2014r. Wyrokiem z dnia 4 lutego' 2013r., sygn. akt I C 771/12, Sąd Rejonowy w Rzeszowie zasądził od zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dniaó września,20l2r. (pkt I), w pozostałej części powództwo oddalił/ (pkt ll), nakazał ściągnąśąopd pozwanegosna rzecz /Skarbu Państwa ~ Sądu Rejonowego w*Rzeszowie kwotę 750 zł iŸl1}*2¿t*Šułen1t części opłaty sądowej od pozwu od której uiszczenia powód był zwolniony, obciążającęstpozostałą "częścią opłaty sądowej od pozwu Skarb PańS'ĽW21 (pkt III), zniósł między stronami koszty zastępstwa procesowego (pkt IV). Sąd Rejonowy, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił, ze W dniu 1 sierpnia 2011r. w miejscowości) doszło do wypadku drogowego, którego sprawcą był kierujący samochodem *rej "łosiadaj ący _ ' _:‹, _ _ Qlisę oc .w W wyniku wypadku śmierć na 'U .mi`ëjsc4u*}ęýslponiósł c-ýşpasażer ssamjochodu/.I(ojciec powoda). Po ostatecznie pozwany ubezpieczyciel wypłacił powodowi kwotę 20.000 zł zadośćuczynienia zaśmierć ojca. W chwili śmierci ojca "powód J miał 26 lat i był kawalerem. Zjamieszkiwał tw domu wraz ze zmarłym ojcem, matką oraz dwiema siostrami. Ojciec powoda miał pięć córek i tylko jednego syna - powoda. Zmarły ojciec był głową rodziny, podporątjlsmoralnąfi finansową. Miał dobre relacje ze wszystkimi dziećmi, jednak powód był .oczkiemzzw głowie ojca. Łączyły ich bardzo dobre relacje. Zmarły prowadził lfgospodarstwo rolne na własne potrzeby. Powód, mimo iz pracował zawodowo, pomagał ,ojcu tw -większości prac W gospodarstwie. Ponadto razem wykonywali prace przy samochodach.. Ojciecplanował, ze syn przejmie po nim prowadzenie gospodarstwa, obiecywał mu, że pomożetmu wybudować dom. Mieli wspólne hobby - grę na klamecie. Powód jako pierwszy dowiedział się o śmierci ojca i musiał tą tragiczną informację przekazać pozostałej części rodziny. Na niego spadł obowiązek identyfikacji zwłok .i organizacji pogrzebu. Powód bardzo przeżył śmierć ojca, stał się zamknięty w sobie, przygnębiony, smutny. Nagła i niespodziewana śmierć ojca była dla powoda ogromnym zaskoczeniem i stanowiła tragiczne przeżycie.) Powód czuł, że zawalił mu się świat, jednak jako jedyny mężczyzna W rodzinie wiedział, iz musitprzejąć obowiązki po ojcu. Z uwagi na › 1 3!!! Å --- STRONA 4 --- u |. j. J l¬. -;__ 8 ,_-._ 3'-' _'‹ ›._ ,__ lłf Ś; ¿. ;r iç _ „_ 9 1 li. Š ,_ i ,_ ,_ Y 1. _ J \ C i' _ I | _ 1 _`I u "{ 1 z .4 E _ .¦ 'Y 1 ,_ .n.`-' Ê - 'Ê I al - Ś' '.="; 1 -_'.= ` I, \.*f""'='f -1 ;_ i. 5. '-_"'~' 1-'.=¬"""-'- ł stan psychiczny matki starał się ukrywać swoje emocje, czuł się odpowiedzialny za matkę i starał się dodawać otuchy zarówno jej, jak i siostrom. Po śmierciojca powód stał się bardziej odpowiedzialny, zrezygnował z beztroskiego życia. Zaczął myśleć o przyszłości matki, o stanie domu. Stara się wspomagać matkę finansową, bowiem po śmierci męża jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Obecnie powód więcej pracuje w gospodarstwie rolnym - w zasadzie przejął jego prowadzenie. Po śmierci ojca powód musiał zrezygnować ze swoich planów zawodowych związanych z wyjazdem do pracy za granicę, obecnie planuje rezygnację z wykonywanej pracy W charakterze kierowcy, bowiem wiąże się ona z częstą nieobecnością W domu. C _ ¿ Czyniąc powyższe ustalenia 1SądŸRejonoWy soptarłsięttna dowodach z dokumentów, zeznań świadków oraz powoda- . t W Przy tak ustalonym rcSstanie*Ÿffaktycznym =Sąd :Rejonowy uznał, że powództwo zasługiwało na częścioweuwzględnienie W świetle art.s446 § 4 k.c. w zw. z art. 446 § 1 k.c., gdyż powód niewątpliwienależy"idol grona osób uprawnionych do żądania zadośćuczynienia w związku ze śmiercią .ojca,¿“a" Ÿpjotnadto powód bezspornie doznał krzywdy na skutek wypadku, W którym śmierć) iponiółsł *jego Ĺfojciec.i;fKwełstią' spornąsttbyła natomiast wysokość .zadośćuczynienia 'należnego 1 powodowi izwiązkuflze śmiercią) ojca, .ponieważ powód domagał 1kWoty"¿20.ł00ł0 zł, dalszych 35.000 zł tytułem zadośćuczynłieniafifiOceniając" :zasadność"roszcizełniat*powodas Sąd I instancji sęsposłttżyłkssię kryteriami wypracowanymi przezsorzetcznictwotna tle art." 445 § 1 k.c. Mając na uwadze) całotkształt ssssokoliczności ujawnionych W .niniej szej sprawie Sąd Rejonowy doszedł 'do ł)ł)Ÿ(łs.];)łrzekonani.a, że kwota 20.000 złzadotśćuczynienia będzie W przypadku powoda Właściwa i odpowiednia "Ÿdo poniesionej *jprztez Ÿnietgos krzywdy. Sąd miał na uwadze to, iż powód po tragicznej śmierci ojcaszmietnjiłjssfwjłoje*podejście dożycia,-stał się bardziej skryty. Jako jedyny mężczyzna W rodzinie S przejął ffłznaczną*części obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, .czujesttsię "odpowiedzialny Lzamtatkę, 'która po tragicznej śmierci męża popadła W depresję. Powód niepotrafi pogodzić się sz “odejściem ojca, a jego śmierć była dla niego traumatycznym przeżyciem. Biorąc pod uwagę rozmiar doznanej krzywdy, a zwłaszcza poczucie ogromniej pustki i straty po śmierci ojca, Sąd Rejonowy przyznał powodowi kwotę 20.000 zł tytułem uzupełnienia wypłaconego wcześniej zadośćuczynienia uznając, że oszczenie jest W tej wysokości usprawiedliwione i słuszne. Zdaniem Sądu I instancji ""'¦ zadośćuczynienie W łącznej kwocie 40.000 zł spełnia funkcję kompensacyj ną i jest adekwatne do rozmiaru krzywdy, jaką powód poniósł na skutek tragicznej śmierci ojca. O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu w oparciu o art. 481.. k.c. O kosztach 2 --- STRONA 5 --- .F Ĺ 4. řl `. .'› | ‹ TJ ,_ 1 ll' ll-' 1. l,: l. l 1 . .':.-_~ -- Ę . ll l ll' Ĺ _ir r:_1'nmjýT4 ji. lłf l \ _ lz › 4-1|'l|-144110-l:='¬“lĘ'Ęt ' l ll 1 postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych W sprawach cywilnych oraz art. 100 k.p.c. * Apelację od W/W wyroku wniósł zarówno powód, jak i strona pozwana. Powód zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego W całości i wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwoty 35.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 6 września 2012r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego 1'-I ozpoznania. W przypadku zmiany zaskarżonego wyroku powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, zaś W przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy/ do ponownego rozpoznania powód wniósł o pozostawienie rozstrzygnięcia W zakresie kosztów postępowania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie art. 446 § 1 k.c. W zw. z art. 446 § 4 k.c. poprzez uznanie, że przyznana suma .20.000 zł będzie sumą odpowiednią tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną przez powoda krzywdę W wyniku śmierci ojca, W sytuacji gdy suma ta jest zbyt niska i nieadekwatnatdo krzywdy, jaką faktycznie poniósł powód. ~ Pozwany ubezpieczyciel zaskarżył wyrok Sądu I instancji W zakresie pkt I co do kwoty 10.000" zł oraz ustawowych tsodsłettekfod fkwoty 20.000 zł oraz W zakresie pkt III, Zafzußajacnaruszanie: ' - art. 5 446 4 5 k.c. poprzezst t łjego stsbłędnāt wykładnia sskutkującą przyznaniem powodowi zadośćuczynieniaw wysokości rażąco wygórowanej, nieadekwatnej do rozmiaruldoznariej przez niego krzywdy, - art. 100 k.p.c. W zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych W sprawach cywilnych poprzez jego błędną wykładnię skutkującą ściągnięciem od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 750 zł tytułem części opłaty Êsądowej od pozwu, od której uiszczenia powód był zwolniony. t Wskazuj ąc na powyższe "pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku: - W pkt I poprzez oddalenie powództwaponad kwotę 10.000 zł oraz zasądzenie odsetek od kwoty 10.000 zł od dnia 4 lutego 2012r., - W pkt III poprzez stosunkowe rozdzielenie części opłaty sądowej, stosownie do wyniku procesu, _ - zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu W II instancji według norm przepisanych. p 3 --- STRONA 6 --- "_-. hl `. 1 _J 1.: \, ,_ J. h`_ _z,Ĺ .T_ "‹ |. -_;,_ _;._ J' -l i. __ .¿' :_ 'Ê .zi „_ ll¦f`. l _._ ._-ł `__| l :_ 1 ‹ llÍ- [_ i _ i Å. ! _ '. I ř. l 3 I _ _ 1 . '- 1» Ê. .E -;.› łt Ł › 1 il W odpowiedzi na apelację powoda strona pozwana wniosła o jej oddalenie W całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Apelacja powoda jest uzasadniona, zaś apelacja strony pozwanej jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne. Nietrafnie jednak przyjął Sąd I instancji, iż odpowiednią kwotą zadośćuczynienia w stosunku do doznanej przez powoda krzywdy na skutek śmierci ojca będzie łącznie kwota 40.000 zł. A t 5 p t Podstawą prawną dochodzonego przez powoda roszczenia jest przepis art. 446 § 4 k.c. stanowiący, że sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynieniapieniężnego za doznaną krzywdę. W przepisie tym mowa jest łoj zadośćuczynieniu pieniężnym z powodu krzywdy polegającej wyłącznie na cierpieniach psychicznych, wywołanych utratą osoby. bliskiej.. Śmierć fosoby bliskiej W istotny sposób narusza sferę fpfsychiczłnych)odczuć jednostki.f'Cho:dzi o uczuciesmutku, przygnębienia, żalu i innychVnegłatywnsyłchemocji. W ocenie Sądu sOkłręgowego przepis art. 446 § 4 k.c. uzasadnia Ĺzasądzenie"narzetczł powoda zadośćuczynienia związanego z krzywdą i bólem, jakiegodoznał :szstptowotłduiśmierci ojca W kwocie Wyższej niż przyjął to Sąd I instancji. W razie śmierci osoby (bliskiej na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie 'osamotnienia si pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj ti intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń *będącychskutkiem tego odej ścia(np. nerwicy, depresji), roli W rodziniefpełnionej przez osobęttzmarłą, stopień W jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć W nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego). Przewidziane W art. 446 § 4 k.c. zadośćuczynienie służy kompensacie krzywdy po stracie osoby najbliżej, a zatem uszczerbku dotykającego subiektywnej sfery osobowości człowieka, W szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia, powstałych utrudnień życiowych, konieczności zasadniczo odmiennego urządzenia sobie życia, ograniczenia sfery korzystania z przyjemności. Przepis art. 446 § 4 k.c. pozwala na miarkowanie zadośćuczynienia w oparciu o ustalenia faktyczne, a W postępowaniu odwoławczym odnosząc się do ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji. Jak 4 //lz --- STRONA 7 --- i l l ` l l l _ l š_ l l 7 41-;W Ę _ E l › l 1 ` l l ll l=' ll' ,_ l*__ Í I l Ę l ..` E Í7Ÿ.ͬIIl:.-Í:-fͬ7'-'-4 ll Il l l 1. ll l l I l ll ll ll l ll l l 1 l l l l już wspomniano na wstępie Sąd Okręgowy przyjmuje W całości za własne ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd Rejonowy. Uzupełniająco, śledząc zeznania świadków 1 sąd Okręgowy zauważa, że' ustalając rozmiar krzywdy powoda, jakiej doznał na skutek śmierci ojca należy wziąć także pod uwagę jego szczególne cierpienie przekładające się na sytuację, że powód był zmuszony tlumić swój smutek i żal po stracie ojca, by W ten sposób chronić pozostałych członków rodziny (matkę i siostry), dodawać im otuchy. Takie zachowanie jest wyjątkowo trudne W przeżywaniu żałoby po starcie bliskiej osoby, znacząco wydłuża czas żałoby. Nie bez wpływu na rozmiar krzywdy, a co za tym idzie na Wysokość rekompensaty pieniężnej za tę krzywdę, pozostaje okoliczność, że po śmierci ojca powód był zmuszony zmienić swoje plany życiowe, stać się bardziej odpowiedzialnym, wspierać matkę zarówno psychicznie, jaki finansowo. Powyższe 'pozwala Sądowi Okręgowemu uznać, 'że przyznana Ÿłpowodowi przez Sąd I instancji kwota zadośćuczynienia jest zbyt niska, a kwotą odpowiednią tytułem zadośćuczynienia będzie kwota: dochodzona przez powoda W niniejszym postępowaniu (35.000 zł) wraz z -kwotą Wypłaconą powodowi przez pozwanego ubezpieczyciela po przeprowadzeniu .postępowania likwidacyjnego (20.000 zł), co łącznie daję kwotę 55.000`zł. _ - 5 . W is8*:'Mającnauwadzepowyższew pkt 'I wyroku Sąd Okręgowy na podstawie art..›.386 § 1 Ík.pI.c.Ÿzrnienił zaskarżony wyrok W ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzeczstptowoda kwotę 35.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 września 2012r. (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę. 2.417 zł tytułem _zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego przed Sądem I instancji (pkt 2-) oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na-_rzecz "Skarbu Państwa -Sądu Rejonowego W Rzeszowie kwotę 1.750 zł tytułem uzupełnienia opłaty sądowej, od której powód był zwolniony (pkt 3). t « ' O odsetkach od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia orzeczono na podstawie art. 481 k.c. od dnia Wytoczenia powództwa tj. od dnia 6 września 2012r. Sąd Okręgowy stoilna stanowisku, iż zadośćuczynienie należy traktować jak wierzytelność bezterminową, a więc świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 k.c.). Pogląd ten należy uznać za ugruntowany W orzecznictwie (zob. np. wyrok wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011r., I CSK 243/10, LEX nr 848109, wyrok, wyrok Sądu Najwyższego złdnia 16 grudnia 2011r., V CSK 38/11, LEX nr 1129170). W przypadku, gdy żądanie W zakresie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę było uzasadnione i udokumentowane już na etapie postępowania likwidacyjnego, odsetki przewidziane W art. 481 k.c. powinny być zasądzone od dnia, W którym zgodnie z przepisami 5 --- STRONA 8 --- Prawa ubezpieczyciel zakończył lub powinien był zakończyć postępowanie likwidacyjne i wypłacić należne świadczenie. Stąd też na uwzględnienie zasługiwało żądanie powoda z P 0 S o P d P a asądzenia kwoty zadośćuczynienia Wraz z ustawowymi odsetkami od daty Wytoczenia owództwa, nie zaś -jak twierdziła strona pozwana - od daty wyrokowania. Rozstrzygnięcie W zakresie kosztów postępowania przed Sądem I instancji znajduje parcie W art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W zw. z art. 99 k.p.c. W zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra prawiedliwości z dnia 28 września2002r. W sprawie opłat za czymrości radców prawnych raz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę rawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 490) oraz art. 113 ust. 1 ustawy z nia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych saw sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010r., nr 90, oz. 594 ze zm.). 1 4 W pkt II wyroku, ze Względówtwyżej naprowadzonych, Sąd Okręgowy, na podstawie rt.: 385 k.p.c., oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną. 1 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono W pkt III wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W zw. z art. 99 k.p.c. W. zw. z § 6 pkt 5 W zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 W/W I' ozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.