Wyrok V ACa 974/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdań

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt: V ACa 974/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Zbigniew Koźma SSA Katarzyna Przybylska del.SSO Elżbieta Milewska - Czaja (spr.) Protokolant: sek. sąd. Żaneta Dombrowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa (...) nr(...) przeciwko (...) o nakazanie publikacji odpowiedzi i sprostowań prasowych na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w (...) z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygnatura akt I C 38/12 I oddala apelację. II zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. VA Ca 974/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2012r. Sąd Okręgowy w (...) w sprawie z powództwa (...) (...)przeciwko (...) o nakazanie publikacji odpowiedzi i sprostowań prasowych w pkt I nakazał pozwanemu (...), aby opublikował w (...) zbiór --- STRONA 2 --- następujących odpowiedzi (...) nr (...)dotyczących stwierdzeń zagrażających dobrom osobistym powoda, a zawartych w materiałach prasowych opublikowanych w (...) (...)”(...). (...) (...) (...) (...); w pkt III wskazano , że odpowiedzi i sprostowania zawarte w pkt I i II wyroku mają być opublikowane w najbliższej audycji (...)- nie później niż w terminie 5 dni po uprawomocnieniu się wyroku w formie planszy z zamieszczonym tekstem odpowiedzi i sprostowań z jednoczesnym odczytaniem ich przez lektora. W pkt IV oddalono powództwo w pozostałym zakresie. W pkt V orzeczono o kosztach procesu. Sąd Okręgowy orzekając, oparł się na następujących ustaleniach i rozważaniach: Powód (...) (...)w pozwie skierowanym przeciwko (...) wniósł o: I. nakazanie pozwanemu opublikowania w(...) sprostowań i odpowiedzi poniższej treści: 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) 5. (...) (...) 6. „(...) II. Nakazanie pozwanemu (...) opublikowania w (...) sprostowań/odpowiedzi o poniższej treści: 1. (...) 2. (...) (...) 3. (...) 4. (...) 5. (...) --- STRONA 3 --- (...) 6,(...) III. Nakazanie pozwanemu (...) opublikowania (...)sprostowań/odpowiedzi o poniższej treści: 1. (...) 2. (...) (...) 3. (...) 4. (...) IV. Nakazanie pozwanemu (...) opublikowania w (...) sprostowań/odpowiedzi o poniższej treści: 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) 5. (...) (...) 6. (...) 7. „(...) (...) V. Nakazanie pozwanemu (...) opublikowania w (...) sprostowań/odpowiedzi o poniższej treści: 1. (...) 2. (...) --- STRONA 4 --- (...) 3. (...) 4. (...)" Ewentualnie o nakazanie pozwanemu (...) opublikowania(...) (...) zbioru sprostowań/odpowiedzi poniższej treści: A. 1. (...); 2. (...); 3. (...); 4. (...); 5. (...); 6. (...) (...)(...) B. 1. (...) (...); 2. (...) (...); 3. (...) 4. (...) 5. (...) (...); --- STRONA 5 --- 6. (...) (...) (...). C. 1. (...) (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) (...) (...) 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...); 5. (...) 6. (...) 7. (...) (...). E. 1.(...); 2. (...); --- STRONA 6 --- 3. (...) 4. (...) (...) (...) W uzasadnieniu swojego żądania powód podniósł, iż na antenie (...)w audycjach „(...)"(...) „(...)"(...) oraz w audycji „(...)" (...) opublikowano materiały dotyczące wydarzeń w (...) (...), zawierające wiadomości nieprawdziwe, nieścisłe oraz stwierdzenia zagrażające dobrom osobistym powoda. W związku z powyższym powód pismem z dnia 20 grudnia 2011 r. zwrócił się do pozwanego z wnioskiem o publikację sprostowań i odpowiedzi - pozwany odmówił zamieszczenia sprostowania. Pozwany (...) wniósł o oddalenie powództwa i podniósł, że kwestionuje i zaprzecza wszelkim okolicznościom zawartym w pozwie i w dalszych pismach powoda - wyraźnie nie przyznanych przez pozwanego, a nadto zgłosił wątpliwość co do należytego umocowania pełnomocnika powoda . W (...), której (...) w okresie objętym pozwem był pozwany (...), (...). w szeregu audycji („(...)"(...) „(...)"(...) „(...)"(...)ukazały się materiały i wypowiedzi różnych osób z komentarzami prowadzących audycje, a dotyczące wydarzeń, które miały miejsce w (...) (...), tj. (...) powód wystąpił do(...) o opublikowanie w tejże (...) w formie plansz z zamieszczonym tekstem z jednoczesnym odczytaniem przez lektora treści sprostowań/odpowiedzi, w odpowiedzi na treść materiału prasowego opublikowanego w (...) W odpowiedzi na to pismo pozwany pismem z dnia 16 stycznia 2012 r. odmówił zamieszczenia sprostowania w żądanej przez powoda formie, podnosząc, iż (...) nie posiada osobowości prawnej i jej(...) nie jest upoważniony do działania w imieniu (...) Nadto pozwany w piśmie tym wskazał, że wobec ograniczenia informacji na (...), uzasadnione były emisje materiałów publikowanych w powyższych audycjach. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo w znacznej części, zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 39 prawa prasowego, osoba zainteresowana może dochodzić roszczenia o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi, jeżeli (...) odmówił opublikowania sprostowania lub odpowiedzi. W powyższej sprawie właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia. Pozwany, odmawiając powodowi prawa do opublikowania sprostowań i wypowiedzi żądanych przez powoda w piśmie z dnia 20 grudnia 2012 r., podniósł w pierwszej kolejności, iż (...)z uwagi na to, że (...) nie posiada osobowości prawnej, nie jest upoważniony do działania w imieniu (...). Takie uprawnienia posiada wyłącznie organ prowadzący (...), w tym przypadku Burmistrz (...). Z takim stanowiskiem pozwanego nie można się zgodzić, bowiem przepisy art. 39 prawa prasowego mówi o osobie zainteresowanej. W myśl uchwały SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZP 22/06 opubl. M.in. OSNC 2007/2/23, LEX 175128 - osobami zainteresowanymi w rozumieniu art. 39;: ust. l prawa prasowego są także jednostki organizacyjne, o których jest mowa w art. 31 tej ustawy. W myśl tego przepisu, który utracił moc obowiązującą z dnia 14 czerwca 2012 r. (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia l grudnia 2010 r., sygn. akt K 41/07 - opubl. w Dz.U. z 2010 r., nr 235, póz. 1551), prawo do opublikowania sprostowania lub udzielenia odpowiedzi przysługiwało „zainteresowanej osobie fizycznej, prawnej lub innej jednostce organizacyjnej". Tak zakreślony krąg podmiotów obejmował również powodową (...), która jest jednostką organizacyjną Gminy (...). Z uwagi na to, iż zdarzenia, których dotyczy niniejsza --- STRONA 7 --- sprawa, miały miejsce przed dniem 14 czerwca 2012 r., łącznie z wytoczeniem powództwa należało ustalić, iż (...) (...), w imieniu którego występował Dyrektor (...), posiada legitymację czynną do wytoczenia niniejszego powództwa. Z uwagi na to, iż strona pozwana poza ogólnym stwierdzeniem, że kwestionuje i zaprzecza wszelkim okolicznościom zawartym w pozwie i ocenia, że materiał dziennikarski opublikowany w przedmiotowych audycjach nie stanowi zagrożenia dóbr osobistych powodowego (...), Sąd Okręgowy dokonał oceny zasadności zgłoszonego przez powoda roszczenia w oparciu o dowody przedstawione przez stronę powodową, tj. nagrań audycji opublikowanych w (...) (...), a dotyczących wydarzeń, które miały miejsce w (...) (...). Sąd Okręgowy wskazał, że nie badał i nie dokonywał oceny, która z wersji wydarzeń przedstawionych przez strony jest prawdziwa. Nakazując pozwanemu publikację sprostowań i odpowiedzi w wersji przedstawionej przez powoda, zrealizował jedynie jego uprawnienie .wynikające z art. 39 prawa prasowego do prawa publikacji własnej wersji wydarzeń, tj. przedstawienia opinii publicznej tego, jak powód odbiera określone fakty. Sprostowanie bowiem służy przedstawieniu przez prostującego jego subiektywnego punktu widzenia. Sąd Okręgowy dokonał jedynie pewnej ingerencji w sposób, w jaki pozwany ma opublikować sprostowania i odpowiedzi. Z uwagi na to, iż w audycjach, które powód powołuje w pozwie, pewne informacje powtarzały się, Sąd I instancji po analizie nagrań nakazał pozwanemu sprostować i zamieścić odpowiedzi, porządkując je według informacji, której dotyczyły, a nie według audycji, w której zostały opublikowane, jak to ujął powód w pozwie. W ocenie Sądu Okręgowego ingerencja ta ma jedynie charakter techniczny, nie dotyczy bowiem ani treści sprostowań, ani treści odpowiedzi. Tym niemniej z pewnością stanowi pewną ingerencję w żądanie zawarte w pozwie. Dlatego też w pkt 2 Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Z uwagi na to, iż powód uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania, Sąd na podstawie art. 100 kpc kosztami procesu obciążył w całości pozwanego. Powyższy wyrok zaskarżył pozwany w całości . Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił : 1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 39 ustawy Prawo prasowe – poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż istnieją podstawy do nakazania zamieszczenia sprostowania, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanego w charakterze strony. a także z ostrożności procesowej: 3. naruszenie przepisów prawa materialnego - art.5 kc - poprzez uznanie, iż nakazanie pozwanemu zamieszczenia w telewizji (...) odpowiedzi powoda na stwierdzenia rzekomo zagrażające dobrom osobistym powoda będzie zgodne z zasadami współżycia społecznego. Nadto wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie pozwanego przez Sąd II instancji, IV. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie powództwa w całości na koszt strony powodowej ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, że w przekonaniu skarżącego Sąd Okręgowy mylnie uznał powództwo za słuszne co do samej zasady. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, iż pozwany został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, gdyż Sąd I instancji pominął dowód z przesłuchania pozwanego w charakterze strony. Pozwany nie został wezwany na rozprawę z zaznaczeniem przeprowadzenia dowodu z --- STRONA 8 --- przesłuchania stron. Pozwany został pozbawiony możliwości złożenia zeznań w charakterze strony. W ocenie pozwanego sprzeczne z logiką i zasadami współżycia społecznego jest nakazanie zamieszczenia sprostowania obecnie, gdy wiele z informacji zawartych w spornych materiałach prasowych znalazło finał i potwierdzenie w orzeczeniach sądowych. Przykładowo informacja, że (...). Wyrok ten zapadł w tutejszym Sądzie w II instancji. Powód usiłuje wykorzystać instytucje prawa prasowego aby ukryć faktyczny przebieg zdarzeń. Pozwany podniósł również, że wyrok w obecnym kształcie, na skutek braku informacji które winy pochodzić z przesłuchania powoda w charakterze strony jest niewykonalny gdyż nakłada obowiązki na podmioty nieistniejące. (...) nie jest bowiem (...) a jedynie redakcją, (...). Pozwany nie jest (...). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że Sąd Apelacyjny podziela w niniejszej sprawie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 kwietnia 2000 r. III CKN 812/98 (OSNC 2000/10/193), że sąd II instancji jest instancją merytoryczną, co oznacza, że ma obowiązek poczynić własne ustalenia faktyczne i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa materialnego. Mając to na względzie Sąd Apelacyjny uznał, że dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne są w niniejszej sprawie prawidłowe, a zatem przyjmuje je jako własne. Nie jest przy tym obowiązkiem sądu drugiej instancji powtarzanie ustaleń dokonanych przez sąd pierwszej instancji, o ile bowiem je podziela, wystarczy dać temu wyraz w uzasadnieniu (takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 526/04 opubl. Lex nr 177281). Należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 39 prawa prasowego poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż istnieją podstawy do nakazania zamieszczenia sprostowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.39 prawa prasowego osoba zainteresowana może dochodzić roszczenia o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi jeżeli (...) odmówił opublikowania sprostowania lub odpowiedzi. Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przez Sąd I instancji powód wzywał pismem z dnia 20 grudnia 2011r. pozwanego jako (...) do opublikowania sprostowania i odpowiedzi powoda , jednakże pozwany pismem z dnia 16 stycznia 2012r. odmówił zamieszczenia sprostowania w żądanej przez powoda formie. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w tej sytuacji żądanie powoda jest uzasadnione co do zasadny. Również prawidłowo Sąd Okręgowy wskazał, że powód jest zainteresowanym w rozumieniu art. 39 prawa prasowego . Błędne jest stanowisko pozwanego , że powód jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie jest uprawniona do wystąpienia z pozwem o nakazanie pozwanemu opublikowania sprostowań i odpowiedzi. Programy wyemitowane przez pozwanego ewidentnie dotyczyły zdarzeń bezpośrednio dotyczących powoda i to powód był zainteresowanym w rozumieniu art.39 prawa prasowego dochodzenia opublikowania sprostowania lub odpowiedzi. Pozwany odmawiając opublikowania sprostowań i odpowiedzi spowodował, iż roszczenie wynikające z art.39 prawa prasowego stało się zasadne. Sąd Okręgowy wskazał , że zgodnie z uchwałą SN z dnia 7.04.2006r. III CZP 22/06 zainteresowanymi w rozumieniu art. 39 prawa prasowego są również jednostki organizacyjne, o których jest mowa w art. 31 prawa prasowego . Natomiast art. 31 pkt 1 prawa prasowego stanowi , że na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, prawnej lub innej jednostki organizacyjnej (...) jest obowiązany opublikować bezpłatnie rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej oraz rzeczową odpowiedź na stwierdzenie zagrażające dobrom osobistym. Sąd Apelacyjny w całości podziela pogląd Sądu Najwyższego w tym zakresie. Tak więc ustalenie Sądu Okręgowego, iż powód ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa jest prawidłowe. Natomiast w zakresie zarzutu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanego w charakterze strony należy również uznać go za bezzasadny. Należy wskazać, że pozwany nigdy w trakcie postepowania przez Sądem I instancji nie zgłosił wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania pozwanego w charakterze strony. Wobec czego nie można w żaden sposób uznać, że Sąd Okręgowy naruszył przepisy postępowania w tym zakresie. Natomiast co do wniosku o przeprowadzenie tegoż dowodu przez Sądem II instancji Sąd meriti uznał ten wniosek za spóźniony zgodnie z art.381kpc i pominął powyższy dowód uznając, iż pozwany mógł --- STRONA 9 --- go powołać w postepowaniu przez sądem I instancji zwłaszcza, iż był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, ponadto pozwany został pouczony o treści art.206§2 kpc zarządzeniem z dnia 26.03.2012r. k.130. Sąd Apelacyjny również nie dopatrzył się naruszenia art.5kc poprzez uznanie, iż nakazanie pozwanemu zamieszczenia w (...) odpowiedzi powoda na stwierdzenia rzekomo zagrażające dobrom osobistym powoda będzie niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art.5 kc, iż nie można czynić ze swego prawa użytku , który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady współżycia społecznego w rozumieniu art.5 kc są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy. Skarżący nie wskazał , jakie zasady według niego zostały naruszone poprzez publikację sprostowania i odpowiedzi zgodnie z żądaniem powoda . W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia jakichkolwiek zasad współżycia społecznego przez stronę powodową występującą w obronie swojego dobra osobistego. Ponadto należy wskazać, że twierdzenia skarżącego jakoby nie był (...)nie zostały w żaden sposób wykazane. Jak wynika z wydruku (...) tegoż medium(k.196v). Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji na mocy art.385kpc. O kosztach orzeczono mając na uwadze wynik sprawy, tj. skarżący w całości przegrał sprawę- na mocy art.98§1kpc w zw. z art108§1kpc w zw. z § 13pkt1 ust.2 w zw. §11pkt1 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. .