Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt V ACa 91/14 _ `f'Ĺ-Š? "'ý,'i"|!j' '*.'"=“""~"|,„_,1L'I""'i""`** /fiłzäńknflfi _¿=' ;___ ~:-,_ śiaāsr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2014i r Sąd Apelacyjny w Gdańsku - Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący'. SSA Artur Lesiak (spr.) _ Sędziowie: SA Zbigniew Koźma SA Maria Sokołowska Protokołantz sekretarz sądowy Joanna Makarewicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. w Gdańsku na roz r sprawy z o ' p awie p wodztwa S ćłk` _ p 1Akcyjnej wvi przeciwko Skarbowi P ' anstwa - Wojewodzie Kujawsko - Pomorskiemu o zapłatę na skutek apelacji pozwanego ` od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 25.kwietnia 2012 r., sygn. akt I C 284/'11 1. zmienia zaskarzony wyrok: a) w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposób, ze oddala powództwo w części ~ zasądzaj ącej na rzecz powoda kwotę 332.5-49,80 zł (trzysta trzydzieści dwa tysiące pięćset czterdzieści dziewięć złotych i osiemdziesiąt groszy) z ustawowyrni odsetkami od dnia 27 września 2009 roku do dnia zapłaty; i _ b) w punkcie 3 (trzecim) w ten sposob, ze zasądza od powoda na rzecz Skarbu I Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa-kwotę 7.200 (siedern tysięćy ` dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztćw procesu; " '~ c) w punkcie 4 (czwartym) ten sposob, ze nakazuje ściągnąć do powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w B d ` I y goszczy kwotę 4.579,45 zł (cztery
--- STRONA 2 ---
2 tysiące pięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych i czterdzieści pięć groszy) tytułem níeuiszczonych kosztow sądowych; ' _ zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa -¬- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztow postępowania apelacyjnego i kasacyjnego; zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawsko ~¬ Pomorskiego kwotę 512.24«4,71 zł (pięćset dwanaście tysięcy dwieście czterdzieści cztery złote siederndziesiąt jeden groszy) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2012 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu spełnionego świadczenia, oddalając wniosek pozwanego w pozostałej części. ` Na oryginale właściwe podpisy.
--- STRONA 3 ---
3 Sygn. akt V ACa 91/14 Uzasadnienie - Powódka - U- F'-SA. w W'-wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawsko-Pomorskiego kwoty 411.400 zł z ustawowyrni odsetkami od dnia 20 wrzesnia 2009 r. tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej. Sąd Okręgowy w Bpwyrokiem z dnia 18 czerwca 2010 r. oddalił powództwo. Orzeczenie to zostało uchylone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2011 r. (sygn. akt I ACa 1448/10) w zakresie oddalającym |- . powództwo co do kwoty 332.549,80 zł. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w j dnia 25 kwietnia 2012 r., zasądził do pozwanego na rzecz powódki kwotę 348.100 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 września 2009 r. do dnia zapłaty, a w pozostałej wyrokiem z decyzją z dnia 11 czerwca części powództwo oddalił. Ustalił, że Wojewoda 1991 r. nr orzekł nabycie przez _S.A. w B_ wieczystego gruntów położonych w działki nr U0 powierzchni 0,0896 ha, zapisane] w księdze wieczystej KW 'na 1. - będącej jednoosobową spółką Skarbu Państwa -prawa użytkowania “Ż przy ul. w tym okres 99 lat. W decyzji zagwarantowane użytkownikowi- wieczysten-'iu nieodpła-t-ne nabycie własności budynków znajdujących się na gruncie, wybudowanych ze środków własnych. W dniu 17 czerwca 1991 r. Skarb Państwa -Minister Przekształceń Własnościowych sprzedał powódce 80% kapitału akcyjnego ij. 580.000 akcji O naminainej wariesei 100.000 zi kazda. W nas za nabyciem akcji powódka nabyła również użytkowanie wieczyste nieruchomości, w tym działki nr. 4 położonej przy UL K- W Bu .i została ujawniona jako jej użytkownik wieczysty w księdze wieczystej KW nr . _ Decyzją z dnia 8 grudnia 2006 r., Minister Sudownictwa stwierdził nieważność otyczi ii ` ` ` decyzji Wojewody az dnia 11 czerwca 1991 r. w części di ącej działki nr o powierzchni 0,0898 ha, zapisane] w księdze wieczystej KW « wskazując W -uzasadnieniu, że do powyższej działki roszczenia właścicielskie zgłosili x
--- STRONA 4 ---
4 spadkobiercy prawowitych właścicieli. Decyzją z dnia28 marca 2007 r., _ wydaną po rozpoznaniu wniosku powódki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 grudnia 2008 r. Wyrokiem z dnia 20 września 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę powódki złożoną na decyzję Ministra Budownictwa z dnia 28 marca 2007 r. W dniu 20 marca 2009 r. powódka kupiła działkę nr'od jej aktualnych właścicieli za kwotę 880.000 zi. W ocenie Sądu Okręgowego, powództwo było zasadne na podstawie art. 4171 § 2 k.c, gdyż w wyniku wydania decyzji administracyjnej stwierdzające] nieważność decyzji z dnia 11 czerwca 1991 r. powódka została pozbawiona użytkowania wieczystego działki nr. przy ul. K- w B- a_ wyłączenie te] działki z użytkowania utrudniało je] prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż wskazana działka stanowiła część kompleksu posiadane] przez powódkę nieruchomości. Powódka zmuszona była do podjęcia działań w celu nabycia działki nr Ii ostatecznie w dniu 20 marca 2009 r. kupiła tę działkę od je] właścicieli za cenę 330.000 zł. Wykazany został fakt zaistnienia po stronie powódki szkody oraz związek przyczynowy pomiędzy szkodą a działaniem pozwanego. Wysokość szkody stanowiła wartość działki nr 1 i położone] przy ul. w ustalona na kwotę 348.100 zł na podstawie opinii biegłego sądowego, według stanu i cen na dzień 20 marca 2009 r. Kwotę tę Sąd yrvicenfisizeikc inßianßii zasaśziłc na dotrze??“rfiüwöükis0d.k.r.1F=F>c2F^fafles0( 2„uSiaf~rre~rę'ymi odsetkami od dnia wezwania do dnia zapłaty. ' 7 Pozwany zaskarżył przedmiotowy wyrok w części dotyczące] uwzględnionego powództwa oraz zasądzenia' od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu. Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego: - przepisu art. 417i §2 k.c. w zw. z art. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; I - przepisu art. 180 § 1, 2, 3 i 8`k.p.a. w zart. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie wy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 182, poz.
--- STRONA 5 ---
5 1892) poprzez jego zastosowanie, w tym także w zakresie przedawnienia roszczenia, - przepisu art. 417 §2 k.c. w zw. z art. 381 §1 i §2 k.c. przez przejęcie, że istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy decyzją Ministra Budownictwa z dnia 8 grudnia 2008 r. a szkodą powoda, jak równiez przez przyjęcia istnienia przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczego pozwanego w postaci szkody; . 1 ' - naruszenie art. 4171 §2 k.c. w zw. art. 381 § 1 i 2 k.c. poprzez nieuwzględnienie w ustaleniu wielkości szkody w majątku powoda wartości korzyści, które powód osiągnął w wyniku zdarzenia wyrząclzającego szkodę, -art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 383 § 1 i 2 k.c. poprzez przyjęcie, że stronie powodowe] przysługują odsetki od odszkodowania od daty wcześniejsze] niż data wyrokowania; 7 2. przepisów prawa procesowego: - art. 388 §5 i §8 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie zakresu związania Sądu l instancji podstawą prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Sądu Apelacyjnego Gdańsku 23 lutego 2011 r. sygn. akt l ACa 1448/10; - art. 321 §1 k.p.c. poprzez orzeczenie ponad kwotę żądania zgłoszonego przez stronę powodową, - art. 232 k.p.c. w zw. z art. 8 k.c, art. 227 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż strona powodowa wykazała przesłanki skutkujące odpowiedzialnością odszkodowawczą pozi,ki_fą_nęg'0_; _ '_ __ __ _ __ ' _ _ 'i '_ _ '_ _ 7 - art. 233 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego w kresie wskazanym w uzasadnieniu apelacji; _ - art. 328 §2 k.p.c. poprzez nie podanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zasadniczych elementów rozstrzygnięcia zarówno co do podstawy prawne] jak i faktycznej; - art. 100 k.p.c." w zw. §8 pkt 7 w zw. z §2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z da 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 183, poz. 1349 ze zm.) rzez niewłaściwe rozliczenie kosztów postępowania jako mające wplyw na wynik postępowania prowadząc do zwiększenia obciążenia pozwanego;
--- STRONA 6 ---
6 _ 3. błąd w ustaleniach faktycznych: - przyjęcie, iż powód poniósł szkodę na skutek wydania przez Ministra Budownictwa decyzji z dnia 8 grudnia 2008 r. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o: Zmianę zaskarżonego wyroku: - w punkcie 1 poprzez oddalenie powództwa w całości, - w punkcie 3 poprzez zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwoty 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawko --‹ Pomorskiego pozostałych kosztów postępowania przed Sądem I instancji, według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bñraz z pozostawieniern temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym (art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawsko - Pomorskiego pozostałych kosztów postępowania według norm przepisanych. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda] kosztów zastępstwa procesowe_go wpostępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Na skutek apelacji wniesione] przez pozwanego od wyroku Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 9 pażdziernika 2012 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powódki kwotę 348.100 zł z ustawowym] odsetkami od dnia 20 września 2009 r. obniżył do kwoty 332.549,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27 września 2009 r. do dnia zapłaty, oddalając apelację w pozostałej części. _ Sąd drugiej instancji przyjął, że roszczenie powódki podlegało ocenie w oparciu o art. 180 § 1, 2, 3 i 8 k.p.a., a nie w oparciu o art. 417i § 2 k.c., co zostało przesądzone w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r. lll cze 112/10. wskazania przazlsąu okręgawy na art. 4171 § 2 ka. jaka na podstawę
--- STRONA 7 ---
7 prawną rozstrzygnięcia, nie skutkowało jednak co do zasady wadliwym rozpoznaniem sprawy, gdyż zarówno na gruncie art. 180 k.p.a., jak i art. 417* § 2 k.c. obowiązkiem odszkodowawczym objęte jest wyrządzenie szkody decyzją naruszającą prawo, a nie decyzją nadzorczą. Wydanie ostateczne] decyzji nadzorczej, stwierdzające] nieważność lub niezgodność z prawem innej decyzji, warunkuje jedynie dochodzenie roszczeń odszkodowawczych, wynikających z wydania wadliwe] decyzji. ' W ocenie Sądu odwoławczego Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił istnierrie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, tj. 'poniesienie przez powódkę szkody na skutek wydania wadliwe] decyzji administracyjnej oraz związku przyczynowego. Utrata prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędnej powódce do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, która nastąpiła na skutek wydania wadliwe] decyzji administracyjne] przyznające] powódce prawo użytkowania wieczystego, a następnie stwierdzenia nieważności tej decyzji mocą decyzji nadzorczej, skutkowała koniecznością zakupu tej nieruchomości od je] właścicieli. Rzeczywistą szkodą powódki była kwota uiszczona, jako cena zapłaty za tę nieruchomość oraz wykazane koszty zawarcia umowy sprzedaży, a nie kwota ustalona w toku postępowania przez biegłego. Sąd Okręgowy nie zwrócił jednak uwagi nato, że Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r., uchylił poprzedni wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej kwoty 332.594,80 zł i w tym tylko z)akresie`r`pjrzeka'zał 'skprawę dolponownego rozpozn'an;ia..1-Zasądzając od. pozwane_go_ na rzecz powódki kwotę 348.100 zł, Sąd pierwszej instancji orzekł więc ponad żądanie, czym naruszył art. 321 k.p.c. Następnie Sąd Apelacyjny przyjął, iż trafnie Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powódki nie uległo przedawnieniu, choć niezasadnie powołał się na przepisy art. 442 k.c. i art. 123 § 1 pkt 1 k.c., a nie na art. 180 § 8 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzające nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 158 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżoną decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 158 § 1. Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 18`§ 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek 0
--- STRONA 8 ---
8 _ ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Decyzja Ministra Budownictwa z dnia 8 grudnia 2008 r., stwierdzające nieważnośó decyzji Wojewody z dnia 11 czerwca 1991 r., nie była decyzją ostateczną, gdyż służył od niej stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powódka wniosek 0 ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła i dopiero decyzja Ministra Budownictwa z dnia 28 marca 2007 r., utrzymujące w mocy decyzję z dnia 8 grudnia 2008 r., była decyzją ostateczną w rozumieniu art. 1 18 § 1 k.p.a., gdyż od tej decyzji nie służyło już powódce odwołanie flw administracyjnym toku instancji ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Co prawda art. 18 § 1 k.p.a. o powołanej wyżej treści obowiązuje od_dnia 11 kwietnia 2011 r., jednak stanowi on wyraz woli ustawodawcy zaliczenia do kategorii decyzji ostatecznych wszystkich decyzji, od których nie służyły stronomodwołania ani wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie -tylko decyzji, od których nie służyło odwołanie w administracyjnym toku instancji. Ponadto zestawienie art. 127 § 3 i art. 18 § 1 k.p.a., w brzmieniu sprzed 11 kwietnia 2011 r., dowodzi, że ustawodawca w istocie zrównał w swoich skutkach wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy z odwołaniami od decyzji, czemu dał wyraz w obecnie obowiązującym art. 18 § 1 k.p.a. Poza tym, Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2011 r. stwierdził zachowanie terminu do dochodzenia roszczenia przez powódkę, co stosownie do treści art. 388 § 8 k.p.c. wiąże sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy. 0 Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok przez ;o_bniżenie zasądzonej od__p_ozwaneg0„na::-rzeoz :_p_owĆ'_d_K;i_~_~KWOiV 343-1Ü_0 ZiC_i0_i_<W0iV 332.549,80 zł z odsetkami od dnia 27 września 2009 r. Roszczenie odszkodowawcze miało charakter bezterminowy, a zatem stosownie do treści art. 478 k.c. pozwany winien był je spełnić niezwłocznie po wezwaniu. W wezwaniu do zapłaty z dnia 9 września 2009 r. powódka wyznaczyła pozwanemu 14 dni na zapłatę oznaczone] w tym wezwaniu kwoty, co z doliczeniem trzech dni na obrót pocztowy pozwalało na uznanie, że pozwany popadł w opóźnienie z zapłatą od dnia 27 września 2009 r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł pozwany w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I a) i b) - w zakresie, w jakim utrzymane w mocy wyrok Sądu Okręgowego w .z dnia 25 kwietnia 2012 zasą.dzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 332.54~9,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27 -września 2009 r. do dnia zapłaty i zasądzając kwotę 45.855,00 zł - i w tym
--- STRONA 9 ---
9 zakresie oddalającym apelację w punkcie ll, nadto w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie lll dotyczącym kosztów procesu; W ramach pierwsze] podstawy kasacyjnej zarzucono naruszenie: - art. 180§ 1 i § 2 k.c. w z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 182, poz. 1892, dalej: ,,u.z.u.k_c”) w zw. art. 381 § 2 i art. 383 § 1 k.c; ` - art. 100 § 1 i § 2 k.t-;_ W z at-t. 5 u_z_u.k.a W zw. z art. 381 si ka; - art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 383 § 1 i 2 k.c; Ľ - art. 18_0 § 8 k.p.a. w z art. 5 u.z.u.k.c; 7 ~ -art. 180 § 8 k.p.a. w z art. 5 u.z.u.k.c. w zw. z art. 18 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną na mocy ustawy z dnia _ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 8,poz.18k W ramach drugiej podstawy kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przepisu art. 388 § 8 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie zakresu związania Sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 23 lutego 2011 r. sygn. akt I ACa 1448/10. _ Pozwany wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę wyroku Sądu Okręgowegoiw Bp dnia25 kwietniał2012 r., sygn. akt I-C¬284¿1_1_j__o_ddalęnie.powództwa .w całości, _ewentualnie o uchylenie 'wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Nadto w skardze kasacyjnej zamieszczony został wniosek o wydanie na podstawie art. 415 k.p.c. w zw. z art. 398” k.p.c. orzeczenia o zwrocie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawsko - Pomorskiego spełnionego świadczenia, tj. kwoty 515.244,71 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 pażdziernika 2012 r. do dnia zapłaty i 0 zasądzenie od powoda kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanychj Ê Wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w punktach I a) - w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 332.549,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27 września 2009 r. do dnia zapłaty - I b), ll i lll i w
--- STRONA 10 ---
10 tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Na wstępie rozważań Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na oczywisty błąd Sądu pierwszej instancji polegający na przyjęciu, że w_ dniu 17 czerwca'1991 r. Skarb Państwa - Minister Przekształceń Własnościowych sprzedał powódce, tj U P- S.A. w W 80% kapitału akcyjnego I K Tymczasem z bezspornego stanu faktycznego wynika, że Skarb Państwa zbył na rzecz "íN.\/'_ z H',,___,. 80% kapitału akcyjnego P która następnie zmieniła firmę na „UI O S.A. i siedzibę z Powódka nie nabyła więc akcji, lecz V. z H kt ra stała się akcjonariuszem powódki, która z kolei nabyła prawo użytkowania wieczystego min. tiziaiki nr Ü paiazanaj przy ur. i zaataia ujawniona jako jej użytkownik wieczysty w księdze wieczyste] KW n Sąd Najwyższy zważył, że zasadnie przyjął Sąd Apelacyjny, iż do roszczenia dochodzonego przez powódkę o naprawienia szkod wyrządzone] ostateczną decyzją administracyjną wydaną przez Wojewodę B w dniu 11 czerwca 1991 r., której nieważność stwierdzono późniejsza decyzją nadzorczą Ministra Budownictwa z dnia 8 grudnia 2008 r., ma zastosowanie na mocy art. 5 u.z.u.k.c. uchylony art. 180 § 1 i 2 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie (1 września 2004 r.) przepisów u.z.u.k.c. Stanowisko takie zostało ostatecznie przyjęte wuchwale ,Pełn_ego_ąSkł_ad_u (l_zby_~Cywilnej-z_dn_ia 31 j marca 2(011¿r,,j,||l _-CZP 112710 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 75). Artykuł 180 § 1 k.p.a. nie zawierał samodzielnej regulacji przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej w postaci szkody i związku przyczynowego, do których, zgodnie z art. 180 § 2 k.p.a., miały zastosowanie przepisy prawa cywilnego, tj. art. 381 § 1 i 2 k.c. oraz art. 383 k.c. - Dalej Sąd Najwyższy uznał, że zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 180 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 5 u.z.u.k.c. i art. 381 § 2 k.c. przez niezasadne przyjęcie, że na skutek ostatecznej decyzji Wojewody .z dnia 11 czerwca 1991 r., której nieważność stwierdzono późniejsza decyzją nadzorczą, powódka doznała szkody w postaci utraty prawa użytkowania wieczystego. O istnieniu szkody decyduje porównanie stanu majątkowego poszkodowanego sprzed i po zdarzeniu, które wywołało szkodę; w tym przypadku
--- STRONA 11 ---
`s_p`ełn`i`ohe-` zostaly prawem -wymagane warunki, -n_a__--_pods_tawie--którycihafpaństwowa 11- sprzed i po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej, której nieważność stwierdzono decyzją nadzorczą. Wymagało to oceny z uwzględnieniem charakteru prawnego decyzji Wojewody i skutków, jakie ta decyzja wywołała, czy _I . powódka nabyła prawo użytkowania wieczystego do gruntu objętego działką nr.na podstawie decyzji Wojewody oraz czy je straciła po stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej. Sąd Najwyższy przyjął, iż trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, _.że przewidziane w art. 2 ust. 1 i 2 u.z.u.g.g.w.n. przekształcenie dotychczasowego prawa zarządu państwowych osób prawnych do gruntów Skarbu Państwa w prawo użytkowania wieczystego wraz z nabyciem prawa własności do budynków znajdujących się na tym gruncie, w razie, gdy grunty te znajdowały się w ich zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. następowało z tym dniem, z mocy prawa, jeżeli tylko wystąpiły przesłanki określone w tym przepisie. Decyzja administracyjna, o której mowa w art. 2 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, mimo że była jedynym dowodem na potwierdzenie nabycia praw rzeczowych wymienionych w art. 2 ust. 1 i 2, nie miała charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoiyjny w odniesieniu do stanu prawnego, jaki istniał w dniu 5 grudnia 1990 r. Celem decyzji administracyjnej, 0 której mowa w art. 2 ust. 3 u.z.u.g.g.w.n. nie było przyznanie lub odmowa przyznania państwowej osobie prawnej prawa użytkowania wieczystego określonej nieruchomości, ale jedynie autorytarne stwierdzenie, czy w konkretnym wypadku osoba prawna w dniu 5 grudnia 1990 r. z mocy samej ustawy uzyskała prawo użytkowania wieczystego określone] nieruchomości. Z tych względów, w ocenie Sądu Najwyższego, dla ustalenia, czy w następstwie ostatecznej decyzji Wojewody B: z dnia 11 czerwca 1991 r., następnie .`¬_ uchylone] decyzją nadzorczą, powódka poniosła szkodę w postaci utraty prawa użytkowania wieczystego gruntustanowiącego działkę nr istotne są przyczyny stwierdzenia nieważności tej decyzji, w szczególności czy było to następstwem błędnego przyjęcia w decyzji :Wojewody istnienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1_ u.z,u.g.g.w.n. uzasadniających potwierdzenie, że w odniesieniu do powódki nastąpiły w dniu 5 września 1990 r. przewidziane w tym przepisie skutki prawne. _ _ -
--- STRONA 12 ---
12 Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody było nieuwzględnienie, że przed wydaniem tej decyzji prawa do nieruchomości zgłosiły osoby trzecie, które kwestionowały orzeczenie o znacjonalizowaniu nieruchomości, co zostało pominięte przez Wojewodę Błędne było przyjęcie w niej, że w odniesieniu do powódki spełnione zostały w dniu 5 września 1990 r. przesłanki określone w art. 2 ust. 1 -wymienionej ustawy, zatem z tym dniem prawo zarządu powódki nieruchomości stanowiącej działkę nr. nie przekształciło się ex legełw prawo użytkowania wieczystego gruntu, a deklaratoryjna decyzja Wojewody z dn`a 11 czerwca 1991 r. potwierdzała niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym nabycie tego prawa przez powódkę. Stwierdzenie nieważności tej decyzji nie pozbawiło więc powódki tego prawa rzeozowego, ktorego na podstawie art. 2 ust. 1 u.z.u.g.g.w.n., wobec zawartejw niej przesłanki negatywnej, powódka z mocy prawa nie nabyła. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej powoduje skutek ex runo, eliminując jej skutki prawne, tak jakby ona w ogóle nie została podjęta (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2000 r., lll CKN 1024/00, nie publ.). Stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody B decyzją nadzorczą, eliminowało więc jedynie z obrotu ten dokument potwierdzający niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym nabycie prawa użytkowania wieczystego przez powódkę do gruntu stanowiącego działkę nr Szkoda majątkowa powódki mogłaby obejmować ewentualne wydatki poniesione przez nią w myl.ny.m.. przekonaniu ;wynikającym iz wadliwej decyzji-_ad_ministracyjnej,. że jest _ona użytkownikiem wieczystym tej działki. ~ Sąd Najwyższy za uzasadniony uznał także zarzut naruszenia art. 160 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 5 u.z.u.k.c. i art. 361 §1 k.c. przez przejęcie, że istnieje adekwatny związek przyczynowy pomiędzy decyzjami administracyjnymi a szkodą powódki. Źródłem szkody jest tylko decyzja wad iwa, nie zaś decyzja nadzorcza, a w konsekwencji również adekwatny związek przyczynowy, jako przesłankę odpowiedzialności odszkodowawczej, o której mowa w art. 363 § 1 k.c, należy badać wyłącznie pomiędzy decyzją wadliwą i szkodą, nie zaś pomiędzy decyzją wadliwąli decyzją nadzorczą a szkodą. Decyzja nadzorcza, tym przypadku wydana przez Ministra Budownictwa z dnia 8 grudnia 2006 r., ma znaczenie wyłącznie do oceny wymagalności roszczenia odszkodowawczego.
--- STRONA 13 ---
13 Za uzasadniony Sąd Najwyższy uznał także uznać zarzut naruszenia art. 160 § 6 k.p.a. w zw. z art. 5 u.z.u.k.c. i art. 16 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) poprzez' przyjęcie, iż decyzja Ministra Budownictwa 2. dnia 6 grudnia 2006 r. nie była decyzja ostateczną, albowiem wykładnia art. 16 k.p.a., w brzmieniu wowczas obowiązującym,`w powiązaniu z ąn. 127 § 3 k.p.a. odpowiada vwkraani art. is k.p.a., W brzmieniu Obecnie obowiązującym. Podniesiony zarzut ma związek z badaniem zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powódkę, do którego ma zastosowanie art. 160 § 6 k.p.a., Według ktorego roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w ktorym stała się ostateczna stwierdzające nieważność decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. W sprawie spornym było, czy za decyzję ostateczną należy uznać decyzję nadzorczą Ministra Budownictwa z dnia 8 grudnia 2006 r., w sytuacji w ktćrej od tej decyzji przysługiwał i został wniesiony przez stronę niezadowoloną z tej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z dniem 11 kwietnia 2011 r. został znowelizowany art. 16 § 1 k.p.a. na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania' administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. -U. z 2011 r., Nr 6, poz. 16)-.'.Zg'odnie' z d'oko'na'ną:'z_mianą, decyzje, od. .ktorychnie służy.:._o_clwQła.nie' .wf administracyjnym toku instancji lubwniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie* lub ustawach szczególnych. Przed nowelizacją art. 16 § 1 k.p.a. w zdaniu pierwszym nie wymieniał jako ostatecznych decyzji, od ktorych nie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji za ostateczne uznawał tylko decyzje, od ktorych nie służyło odwołanie w administracyjnym toku instancji. Dotyczyło to decyzji, o których mowa w art. 127 § 1 k.p.a., według ktorego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.Art. 127 § 2 k.p.a., który nie uległ zmianie, precyzował organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, stanowiąc, że jest nim organ administracji publicznej wyższego stopnia,
--- STRONA 14 ---
14 chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Natomiast art. 127 §V3 k.p.a. - dotyczący tzw. prawa remonstracji - stanowi, że od decyzji wydanej wpierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie' służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się cdpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Wykładnia logiczno-językowa prowadzi do wniosku, że przed powołaną wcześniej zmianą art. 16 § 1 k.p.a. pojęcie decyzji ostatecznej obejmowało decyzje, od których nie służyło stronie odwołanie w administracyjnym toku instancji, co dotyczyło także decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministraƒod których strona niezadowolona nie mogła wnieść odwołania do drugiej instancji, lecz jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ten ostatni środek weryfikacji decyzji nie mógł być bowiem uznany za tożsamy z odwołaniem wnoszonym w administracyjnym toku instancji. Do środka tego przepisy o odwołaniu stosowało się jedynie odpowiednio. Sąd Apelacyjny przyjął jednak, wbrew wnioskowi wynikającemu z wykładni logiczno-językowej, że intencją ustawodawcy, wyrażoną w nowelizacji art. 16 § 1 k.p.a., było jedynie jednoznaczne przesądzenie wątpliwości interpretacyjnych, że także decyzje wydane przez ministrów, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, nie są ostateczne. Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska Sądu drugiej instancji, że zmiana art. 16 § 1 k.p.a. nie miała na celu merytorycznej zmiany dotychczasowych regulacji prawnych, lecz jedynie pópirawniejszesł ujęcie ~l- 'przedmiotu 1 regulacji, 7 w_--_sposób,- ęusuwający wątpliwości interpretacyjne dotychczasowych przepisów. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, omawiana zmiana art. 16 § 1 k.p.a. miała charakter merytoryczny, a nie jedynie redakcyjny. Dopiero po zmianie tego przepisu decyzje wydane przez ministrów w pierwszej instancji, od których strona niezadowolona może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, stały się nieostateczne. Takie też stanowisko zostało zajęte, jeszcze przed zmianą art. 16 § 1 k.p.a. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006 r., V CSK 204/08, nie pub|.). Skorzystanie przez stronę z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowiło przed zmianą art. 16 § 1 k.p.a. formalnej przeszkody do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej. _
--- STRONA 15 ---
15 Dalej Sąd Najwyższy stwierdził, że skutkiem przyjęcia błędnej wykładni art. 16 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym przed jego zmianą dokonaną z dniem 11 kwietnia 2011 r., była nieprawidłowe ocena Sądu Apelacyjnego, że' decyzja Ministra Budownictwa z dnia 6 grudnia 2006 r.` nie była ostateczna w rozumieniu art. 160 § 6 k.p.a., a w konsekwencji, ze terminprzedawnienia roszczenia o odszkodowanie, określony w art. 160 § 6 k.p.a., nie biegł od dnia, ww którym decyzja ta została wydana. -Konsekwencją tego było naruszenie także art. 160 § 6 k.p.a. w zw. z art, 5 u.z.u.k.c. poprzez przyjęcie, w oparciu o błędną wykładnię wskazanych wyżej przepisów, że roszczenie nie uległo przedawnieniu. Zasadnie podniesiono przy tym w skardze kasacyjnej naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. przez powołanie się -Sądu Apelacyjnego na związanie stanowiskiem wyrażonym przez ten Sąd w poprzednim wyroku z dnia 23 lutego 2011 r. ll ACa 1446/10) w sytuacji, gdy stanowisko to opierało się na założeniu, że w sprawie do dochodzonego przez powódkę roszczenia powinny mieć zastosowanie art. 4171 § 2 k.c, a do przedawnienia art. 442 § 1 k.c, których to przepisów Sąd Apelacyjny ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował. W toku postępowania apelacyjnego prowadzonego po przekazaniu przez Sąd Najwyższy w uchylonej części sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, powód złożył pismo procesowe z dnia 12 maja 2014 r., w którym wskazał na nietrafność stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale -z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie III CZP 112/10. W ocenie powoda z przepišuuart." 127 § 3 k.p.a.,-za także woli u-stawodawżcy.doprecyzowainejwnoweli-_za_cj_i_ ustawy obowiązującej od dnia 11 kwietnia 2011 r. można wywieść wniosek, że bieg przedawnienia roszczenia o naprawienia szkody wyrządzone] decyzją administracyjną należy liczyć od dnia wydania decyzji w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto powód stwierdził, że zarzut przedawnienia roszczenia podniesicry przez pozwanego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy należy ocenić jako nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. W treści przedm`otowego pisma powód powołał się na okoliczność, że na mocy decyzji uwłaszczeniowej z dnia 11 marca 1991 r. nabył odpłatnie własność budynków od Panstwa, za które zapłacił kwotę 1.86S.336.998 zł, a następnie po odzyskaniu tej nieruchomości przez spadkobierców właściciela, nabył przedmiotową nieruchomość jako zabudowaną istniejącymi na niej budynkami, za które wcześniej zapłacił na
--- STRONA 16 ---
i6 rzecz Skarbu Państwa. Zapłacona przez powoda kwota stanowiła 1055 przeciętnych wynagrodzeń co oznacza, że zwaloryzowane odszkodowanie na dzień złożenia pozwu wynosi 3.404.155,83 zł (1055 × 3.224,96 zł tj. przeciętne wynagrodzenie na dzien wytoczenia powództwa). Mając powyższe na uwadze, powód wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny księgowości lub z dziedziny szacowania _nieruchomości na okoliczność ustalenia szkody wyrządzone] powodowi wskutek wydania nieważne] decyzji administracyjnej. _ Na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 maja 2014 r. radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa podtrzymała zarzuty apelacyjne w tym zakresie, w jakim nie zostały uwzględnione przez Sąd Apelacyjny poprzednio rozpoznający sprawę, wtym również zarzut przedawnienia. Wniosła o pominięcie twierdzeń i dowodów zawartych w piśmie powoda z dnia 12 maja 2014 r. jako spóźnionych, zaprzeczyła aby istniały okoliczności przemawiające za zastosowaniem art. 5 k.c., podniosła, -że Skarb Państwa kwestionował uznanie długu. Nadto pełnomocnik pozwanego zauważyła, że z materiału dowodowego nie wynika, aby powód dwukrotnie płacił za budynki znajdujące się na działce, podniosła, że roszczenie dotyczące równowartości budynków jest nowym roszczenie i jest niedopuszczalne w świetle art. 363 k.p.c. W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, a także o orzeczenie o zwrocie spełnionego świadczenia w kwocie 515.244,71 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 pażdziernika 2012 r. do dnia zap.łaty.p . 4 ; .. . ._ _r_ -- 1 Pełnomocnik powoda wniosła o oddalenieapelacji w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych oraz o oddalenie wniosku strony pozwanej o zasądzenie zwrotu spełnionego świadczenia albowiem roszczenie to winno być dochodzone w procesie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. _ _ Sąd Apelacyjny podziela dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne z jedną modyfikacją, a mianowicie Sąd pierwszej instancji błęd-nie przyjął, że w dniu 17 czerwca 1991 r. Skarb Panstwa - Minister Przekształceń Własnościowych sprzedał
--- STRONA 17 ---
17 powódce, tj. „ S,A, w V 80% kapitału akcyjnego S A gdy tymczasem bezspornym było, że Skarb Państwa zbył na rzecz N.V. z 80% kapitału akcyjnego S.A;, która następnie zmieniła firmę na ,, S.A. i siedzibę z a r Sąd drugiej instancji z ustalonego stanu faktycznego wyciąga jednak odmienne od Sądu pierwszej instancji wnioski natury prawnej. Na wstępie rozważań wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 39821) k.p.c. sąd, któremu sprawa została przekazana po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej _sprawie przez Sąd Najwyższy. Związanie wykładnią Sądu Najwyższego oznacza, że sąd drugiej instancji, któremu sprawa została przekazana, nie może przepisów prawa (materialnego i procesowego) interpretować odmiennie, niż to wynika z uzasadnienia orzeczenia zapadłego przed Sądem Najwyższym. Z tych względów bezprzedmiotowe są argumenty powoda odnoszące się do wadliwości stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie lll CZP 112/10, albowiem pogląd ten został w pełni zaaprobowany przez Sąd Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjnąw sprawie IV CSK 133/13. Bezprzedmiotowa jest także polemika powoda ze stanowiskiem Sąd Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie IV CSK 133/13, a dotyczącym pojęcia „decyzja ostateczna" według stanu prawnego obowiązującego przed zm-ianąart. 16 § 1` k.p.c. do`kon&1;ną _z,›-dniem -.11 .KW_Í@Í.0.Í_&-..;2U1-.1 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 381 k.p.c. pominął nowe i fakty i dowody powołane w piśmie procesowym powoda z dnia 12 maja 2014 r. albowiem zostały one zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym bez wykazania, że potrzeba ich powołania nie istniała już w postępowaniu przed Sądem I instancji (art. 381 k.p.c.); Należy też podkreślić że art. 381 k.p.c. nie służy wykrywaniu i zbieraniu nowych _okoliczności faktycznych i środków dowodowych, a jedynie otwiera możliwość dowodzenia okoliczności wyłącznie faktycznych, wcześniej niemożliwych do wykazania z przyczyn obiektywnych (por. wyrok Sądu Najwyższego* z dnia 5 listopada 2009 r., I CSK 158/09). Nie było żadnych przeszkód, aby powód zasadność swojego roszczenia opierał na podstawie faktu dwukrotnej zapłaty za budynki
--- STRONA 18 ---
183 posadowione na działce nr U oraz aby przed Sądem pierwszej instancji złożył wniosek od dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Niezależnie od tego, że wnioski i twierdzenia powoda były spóżnione, wypada zauważyć, iż jego' twierdzenie, że dwukrotnie zapłacił za budynki jest pozbawione podstaw. Powód twierdzi bowiem, że wartość budynków na dzien wytoczenia powództwa (10 lutego 2010 r.) wynosiła 3.404.155,83 zł, a tymczasem za zabudowaną tymi budynkami nieruchomość zapłacił w dniu 20 marca 2009 r. spadkobiercom właściciela kwotę 330.000 zł. Uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 pażdziernika 2012 r. w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 332.540,80 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu oznacza, że jedynie w tej części niezbędne jest odniesienie się do zarzutów apelacyjnych. W pozostałym zakresie apelacja pozwanego została już bowiem uwzględniona. ' W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów apelacji związanych z podniesionym zarzutem przedawnienia roszczenia. - Podstawą faktyczną dochodzonego przez powoda roszczenia była szkoda wynikająca z wadliwe: decyzji administracyjnej z dnia 11 czerwca 1991 r., a polegająca na konieczności zakupu przedmiotowej działki od następców prawnych jej właściciela. Natomiast podstawę prawną stanowił na mocy art. 5 u.z.u.k.c. uchylony art. 160 § 1 i 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie (1 września 2004 r.) przepisów u.z.u.k.c. W świetle art. 160 § 6 k.p.a. roszczenie o o'dszk-odowąnie przedawnia się .z upływem trzech.¿_la_t..od dnia, .w którym. stała. się ostateczna decyzja stwierdzające nieważność -decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Decyzjami ostatecznym -- w świetle stanu prawnego obowiązującego na gruncie niniejszej sprawy - byly zaś decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Od decyzji z dnia 8 grudnia 2006 r. nie służyło odwołanie w administracyjnym toku instancji, a jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż roszczenie powoda uległo przedawnieniu z dniem 8 grudnia 2009 r., zaś powództwo zostało wniesione 10 lutego 2010 r. Ľ I Nie mogło odnieść zamierzonego skutku powołanie się przez powoda na treść art. 5 k.c. W judykaturze dominuje wyraznie pogląd, że uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa -i uwzględnienie przez sąd przedawnionego
--- STRONA 19 ---
19 roszczenia możliwe jest jedynie wyjątkowo, gdy indywidualna ocena okoliczności w rozstrzyganej sprawie wskazuje, iż opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia jest spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie i niejest ono nadmierne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011r., I CSK 238/11). W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie takie szczególne przesłanki uzasadniające opóźnienie _nie występują. Powód jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność . gospodarczą w znacznym rozmiarze, dysponuje przy tym profesjonalna obsługą prawną. Pisma Kujawsko - Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 29 pażdziernika 2009 r.(k. 107) stanowiące odpowiedż na wystosowane przez powoda wezwanie do zapłaty z dnia 9 września 2009 r. (k.104) oraz z dnia 17 listopada 2009 r. (k. 110) stanowiące. odpowiedż na przedsądówe wezwanie do zapłaty z dnia 3 listopada 2009 r. (k. 108) nie mogły być potraktowane przez powoda jako uznanie długu. Skarb Państwa w treści' tych pism odpowiadając na sformułowane w nich żądanie zapłaty wyraznie odmówił wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania, odsyłając powoda na drogę postępowania sądowego. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że powód zinterpretował treść tych pism w sposób jednoznaczny, a mianowicie jako odmowę spełnienia świadczenia. Wskazuje na to treść pisma powoda z dnia 3 listopada 2009 r., w którym wystosował on wezwanie ostateczne przedsądowe, a następnie wystąpienie w dniu 10 lutego 2010 r. z powództwem w riniejszej sprawie, w którym zażądał odsetek od dnia wyznaczonego pozwaremu-w -wezwaniu `do zapłatyłzfdnia--9, wrześni,a»_2-_00_9¿r.__Nadto gdyby Skarb Państwa istotnie uznał dług, powód nie miałby potrzeby występowania z powództwem. Zważywszy na istniejące w tym czasie wątpliwości co do podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, powód dysponujący profesjonalną obsługą prawną winien z ostrożności procesowe] wnieść powództwo w takim terminie, aby niezależnie od różnic w interpretacji przepisów nie narażać się do podniesienie przez stronę przeciwną zarzutu przedawnienia. Nie było przy tym przeszkód, aby powód wystąpił ze stosownym powództwem nawet przed udzieleniem przez Skarb Państwa odpowiedzi na wezwanie do zapłaty. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wobec skutecznego podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia, powództwo podlega oddaleniu także w tej części, wktórej sprawa została przekazana Sądowi
--- STRONA 20 ---
20 Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. _Zbytecznym jest zatem odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji, tym bardziej, że Sąd Apelacyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez'Sąd Najwyższy. Nadmienić jedynie należy, iż Sąd Apelacyjny w pełni podziela zarzuty apelacji, które kwestionują istnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego. W szczególności powód nie wykazał istnienia szkody, gdyż taką mogły stanowić jedynie wydatki poniesione w mylnym przekonaniu, że jest użytkownikiem wieczystym działki nr.. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, aby powód dwukrotnie zapłacił za budynki zlokalizowane na tej działce. Nie istnieje także adekwatny związek przyczynowy między pomiędzy decyzją wadliwą a szkodą, gdyż wskutek wydania decyzji wadliwej powód nie nabył żadnego prawa. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidziane w art. 361 § 1 i 2 k.c. 1 Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo także w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 332.549,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27 września 2009 r. do dnia zapłaty. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia była konieczność zmiany także rozstrzygnięcia o kosztach procesu za I instancję. Zważywszy, iż powód uległ w całości co do swego żądania, należało na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Gieneraluniej Skarbu. Panstwa -(Dz„U. N.r.1.6.9.. poz„1 417 ze zm.) oraz w¿ZW.t Zêß nkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądzić od powoda na rzecz Skarbu Państwa --- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł. Jednocześnie zmiany wymagało rozstrzygnięcie dotyczące nieuiszczonych kosztów sądowych, tj. z tytułu wynagrodzenia biegłego, które należało ściągnąć od powoda jako strony przegrywającej proces (art. 113 ust. 1 u.k.s.c.). O kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k..p.c., art. 98 § 1 k.p.c. i art. 11 _ust.3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz'.U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.) oraz w zw. z § 6 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 1 pkt i ust. 4 pkt 1 rozporządzenia
--- STRONA 21 ---
21 Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na wysokość tych kosztów złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika za postępowanie kasacyjne w kwocie 5.400 zł oraz za postępowanie apelacyjne w kwocie 5.400 zł. j 1 Nadto na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 415 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzękł o zwrocie przez powoda świadczenia spełnionego przez pozwanego,-i__a wyrřikającego z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 pażdziernika 2012 r. w sprawie V ACa 685/12. Pozwany żądał zwrotu kwoty 515.244,71 zł. Na dowód spełnionego świadczenia pozwany_dołączył polecenie przelewu kwoty 466.389,71 zł z tytułu odszkodowania i odsetek -oraz polecen'e przelewu kwoty 45.855 zł. Łącznie zatem wysokość spełnionego świadczenia wyniosła 512.244,71 zł, stąd też należało oddalić wniosek pozwanego w pozostałej części
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Gdańsku - Wydział#V ACa 91/14#art. 4171 § 2 k.c#art. 417i §2 k.c.#art. 5 ustawy#art. 417 §2 k.c.#art. 4171 §2 k.c.#art. 481 § 1 k.c.#art. 321 §1 k.p.c.#art. 232 k.p.c.#art. 8 k.c#art. 227 k.p.c.#art. 233 k.p.c.#art. 328 §2 k.p.c.#art. 100 k.p.c.#art. 11 ust. 3 ustawy#art. 417i § 2 k.c.#art. 4171 § 2 ka.#art. 180 k.p.a.#art. 321 k.p.c.#art. 442 k.c.#art. 123 § 1 pkt 1 k.c.#art. 180 § 8 k.p.a.#art. 158 § 1 albo#art. 18 § 1 k.p.a.#art. 388 § 8 k.p.c.#art. 478 k.c.#art. 383 § 1 k.c