Wyrok V ACa 905/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańs

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 905/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Włodzimierz Gawrylczyk Sędziowie: SA Jacek Grela SO del. Ewa Tomaszewska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marta Zaborska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa (...) i (...) przeciwko (...) o zadośćuczynienie i nakazanie na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w (...) z dnia (...) sygn. akt I C 590/11 oddala apelację. Sygn. akt VACa 905/12 UZASADNIENIE Powodowie, (...) i (...), po sprecyzowaniu żądania, domagali się zobowiązania pozwanej (...) do opublikowania w „(...)" w wydaniu sobotnio-niedzielnym oraz wysłania do członków rodziny oświadczenia o następującej treści: (...) Ponadto wnieśli ozasądzenie na ich rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu powodowie podali, iż otrzymali od pozwanej list, który zawiera pod --- STRONA 2 --- ich adresem pomówienia i oszczerstwa. List ten został rozesłany także do pozostałych członków rodziny oraz osób zaprzyjaźnionych. Zdaniem powodów zarzuty skierowane przeciwko nim zawarte w przedmiotowej korespondencji są nieprawdziwe i naruszają ich dobra osobiste w postaci dobrego imienia i wizerunku. Powodowie podnieśli, że nieprawdą jest, iż nie pomagali w opiece nad (...), że niedbali o (...) podczas jej (...) oraz że nie przyjechali na jej pogrzeb z uwagi na brak środków. Pozwana jednocześnie minęła się z prawdą także odnośnie stwierdzeń, iż powodowie piszą donosy, robią awantury, (...), zmusili ją do rezygnacji z telefonu stacjonarnego, chowają jej ładowarkę, aby nie mogła się skontaktować z pozwaną, zabronili jej jechać na ślub wnuka, stawiają pozwanej zarzuty dotyczące możliwości przywłaszczenia środków pieniężnych z konta mamy, a także, że powódka nie pracuje zawodowo. Oprócz tego pozwana niezasadnie zarzuciła powodowi, że niestarannie zamontował zawór, co doprowadziło do zalania piwnicy. Pismem z dnia 9 czerwca 2011 roku powodowie wezwali pozwaną do odwołania powyższych sformułowań, czego pozwana nie uczyniła. Pozwana (...) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu pozwana podała, że wskazany list stanowił uzasadnioną krytykę zachowań powodów. Oprócz powodów otrzymała go młodsza siostra pozwanej oraz sześć innych osób powiązanych z rodziną. Pozwana w całości podtrzymała twierdzenia zawarte w przedmiotowej korespondencji. Na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę w dniu (...) roku powodowie rozszerzyli żądanie pozwu i wnieśli o zasądzenie od pozwanej kwoty 5.000 zł na cel społeczny, a mianowicie na rzecz (...) (...). W załączeniu do pisma z dnia 8 stycznia 2012 roku powodowie przedstawili wykaz 19 adresów, na które domagają się wysłania przez pozwaną treści oświadczenia zawierającego przeprosiny. Wyrokiem z dnia (...) Sąd Okręgowy w (...) oddalił powództwo oraz zasądził solidarnie od powodów na rzecz pozwanej kwotę 977 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie swoje Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach oraz rozważaniach: Powódka (...) jest siostrą pozwanej (...), natomiast powód (...) - mąż (...) -jest jej (...). Strony zamieszkują na tej samej ulicy, w bliskim sąsiedztwie. Po śmierci ojca powódki i pozwanej, ich matka - (...) - zamieszkała wspólnie z powodami. Od tego czasu pomiędzy stronami zaczęły pojawiać się nieporozumienia na tle rodzinnym. Pozwana nagle została pozbawiona pełnomocnictw dotyczących prowadzenia spraw finansowych swojej matki, czym wcześniej się zajmowała. Ponadto zaczęła mieć utrudniony kontakt z (...). Gdy matka pozwanej zrezygnowała z telefonu stacjonarnego, pozwana wręczyła jej telefon komórkowy, aby móc do niej dzwonić. (...) oddała ten telefon, albowiem dostała od powódki inny. Pozwana często nie mogła się dodzwonić do matki. O ten stan rzeczy obarczała powodów. W okresie świąt(...) oznajmił przez telefon pozwanej, że teściowa nie życzy sobie z nią rozmawiać. Awantury narastały pomiędzy stronami. Dochodziło do wzajemnych krzyków przed posesją powodów i pozwanej. Pomimo otrzymanego zaproszenia na ślub wnuka, --- STRONA 3 --- (...) nie brała udziału w uroczystości, w ocenie pozwanej, za namową powodów. Dzieci (...) również miały utrudniony kontakt z babcią, wielokrotnie nie mogły się do niej dodzwonić. Pewnego dnia na ulicy pozwana zobaczyła samochód powodów. W środki siedzieli (...) jako pasażer oraz powodowie. Pozwana podeszła do pojazdu w celu zapytania się o stan zdrowia matki. Wówczas powodowie oznajmili, że się spieszą. Po ostrej wymianie zdań (...) gwałtownie ruszył samochodem. Pozwana napisała list, który adresowała do powodów, (...) - młodszej siostry, a także do innych sześciu osób powiązanych z rodziną. W jego treści wskazała, że powódka nie pomogła jej w latach osiemdziesiątych w opiece nad (...), a także, że nie przyjechała wraz z mężem(...) na pogrzeb babci z powodu braku środków. W dalszej części listu podała, że powodowie robią jej awantury przed domem, manipulują (...), zmusili ją do zrezygnowania z telefonu stacjonarnego. Oprócz tego pozwana zarzuciła powodom, że chowają mamie ładowarkę do komórki, aby nie można się było do niej dodzwonić. Jednocześnie pozwana wskazała, że powodowie oskarżyli ją o to, że mając dostęp do konta matki mogła ona przywłaszczyć sobie jakąś kwotę pieniędzy. Dodatkowo podała, że powód celowo niestarannie zamontował zawór, skutkiem czego doszło do zalania piwnicy. Na koniec pozwana stwierdziła, że powodowie nie pozwolili jechać mamie na ślub wnuka pomimo tego, iż otrzymała ona zaproszenie. Powodowie w latach 1980-1986 nie pomagali w opiece nad (...), albowiem wspólnie z nią nie mieszkali. Pogrzeb babci odbył się bez udziału powodów, którzy wówczas przebywali na terenie (...). Pismem z dnia 9 czerwca 2011 roku powodowie domagali się od pozwanej odwołania treści przedmiotowego listu, czego pozwana nie uczyniła. Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne dowody z dokumentów zebrane w sprawie, albowiem zostały sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów. Były przejrzyste i jasne. Ich autentyczność nie budziła wątpliwości tego Sądu. Analiza zeznań złożonych w postępowaniu, przede wszystkim twierdzeń przedstawionych przez powodów, nie pozwoliła na stwierdzenie, w ocenie Sądu Okręgowego, iż przedmiotowy list naruszył dobra osobiste powodów. Sąd Okręgowy na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę w dniu 11 czerwca 2012 roku oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z nagrania spotkania rodzinnego oraz wniosek powódki o zobowiązanie pozwanej do okazania zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego, że jest (...), albowiem dowody te były zupełnie zbędne z punktu widzenia wydania rozstrzygnięcia w sprawie, nie wnosiły żadnych nowych okoliczności do materiału dowodowego, a ponadto, w ocenie tego Sadu zostały powołane jedynie dla zwłoki. Powyższe postanowienia wydane w toku postępowania dowodowego zostały zakwestionowane odpowiednio przez powoda i powódkę poprzez złożenie zastrzeżenia do protokołu w trybie art. 162 kpc. Żądanie powodów w niniejszej sprawie należało wywodzić z treści art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc. --- STRONA 4 --- Artykuł 23 kc zawiera przykładowy katalog dóbr osobistych, które pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W sytuacji, gdy doszło do zagrożenia lub naruszenia istniejącego dobra osobistego, osoba dotknięta cudzym działaniem ma możliwość wystąpienia z roszczeniem o charakterze niemajątkowym (art. 24 kc), a w przypadkach uzasadnionych, także o charakterze majątkowym (art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc). Zaliczenie dobrego imienia i reputacji do kategorii dóbr osobistych, którym prawo cywilne gwarantuje ochronę prawną, jest poza dyskusją. Jak wyjaśnił Sąd Okręgowy, przesłankami odpowiedzialności wynikającej z art. 24 § 1 kc są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia oraz bezprawność działania sprawcy. Przy czym ostatnia przesłanka jest spełniona nie tylko wtedy, gdy działania sprawcy jest sprzeczne z normami prawnymi i porządkiem prawnym, ale także wówczas, gdy jest ono niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych przesłanek, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 6 kc, spoczywa na powodzie. Nie musi on natomiast wykazywać, że działanie sprawcy było bezprawne. W art. 24 kc ustanowione zostało bowiem domniemanie bezprawności, a domniemanie to polega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Zatem to na stronie pozwanej spoczywa ciężar dowodu tego, że jej działanie nie było bezprawne. Wszystkie wskazane wyżej przesłanki muszą być spełnione jednocześnie, zaś brak którejkolwiek z nich powoduje brak odpowiedzialności pozwanego z tym, że nieistnienie konkretnego dobra osobistego czyni bezprzedmiotowym wyjaśnianie kolejnych przesłanek, zaś brak naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego czyni zbędnym wyjaśnianie przesłanki bezprawności. W okolicznościach niniejszej sprawy, wedle Sądu Okręgowego, powodowie wykazali istnienie konkretnych dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i wizerunku, jednakże w zawarte w pozwie stanowisko co do ich naruszenia nie zasługiwało na uwzględnienie. Konstatacja ta skutkować musiała oddaleniem powództwa. Podejmując taką ocenę wypowiedzi zawartych w spornym liście, Sąd Okręgowy kierował się kryteriami obiektywnymi, odwołując się do powszechnej, rozsądnej oceny przyjmowanej w społeczeństwie odnośnie konkretnego zachowania przypisanego stronie pozwanej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.09.2010 roku, V CSK 19/10, OSNC 20 1 1 /B, poz. 37). Przede wszystkim wskazał Sąd Okręgowy, iż sporny list został rozesłany przez pozwaną tylko do łącznie siedmiu osób. Sami pozwani podali, że oprócz tego jego treść znana jest łącznie kilkunastu osobom. Zatem krąg odbiorców wypowiedzi pozwanej był bardzo wąski i ograniczył się wyłącznie do najbliższej rodziny stron, a także do zaprzyjaźnionych z rodziną osób. Powodowie nie wykazali, aby w związku z treścią listu ponieśli jakiekolwiek negatywne skutki w gronie rodzinnym. Nie podali, że ktokolwiek ze znających korespondencje zerwał z nimi kontakt, odwrócił się od nich, albo rozpowiadał na ich temat negatywne opinie. Wobec tego przyjął ten Sąd, że wypowiedz pozwanej nie wpłynęła ujemnie na stosunek pozostałych członków rodziny do powodów. Nie utracili oni ich zaufania niezbędnego do wypełniania określonych ról w środowisku rodzinnym. Ponadto adresaci listu napisanego przez pozwaną, a także osoby, które zapoznały się z jego treścią bardzo dobrze znają strony i wiedzą o istniejącym pomiędzy nimi konflikcie. Z pewnością też osoby te posiadały informacje o opisywanych przez pozwaną zdarzeniach. Dzięki temu przedmiotowa korespondencja nie stanowiła ich jedynego źródła informacji o mających miejsce awanturach i wzajemnych pretensjach. Tym samym odbiorcy listu mogli samodzielnie ocenić postawę i motywację zarówno autorki listu, jak i powodów. Gdyby przyjąć, że opisane w korespondencji zarzuty są nieprawdziwe a pozwana jest osobą zupełnie niewiarygodną, jak --- STRONA 5 --- wskazywali powodowie, to adresaci listu z pewnością zdawali sobie z tego sprawę. Dlatego też nie ma podstaw do przyjęcia, że powodowie doznali uszczerbku w sferze dóbr niematerialnych, które pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W ocenie Sądu Okręgowego, przedstawione przez pozwaną informacje nie były krzywdzące, ani też bezpodstawne. Treść listu obejmowała jej osobisty komentarz do wydarzeń, które miały miejsce w rodzinie. Pozwana odniosła się także do istniejącego pomiędzy stronami konfliktu. W znacznym stopniu przedmiotowy list stanowił wypowiedź o faktach. Jednocześnie nie sposób odmówić pozwanej, (...), używania sformułowań wartościujących. Miała ona prawo do oceny postępowania powodów, tym bardziej, że czyniła to wyłącznie na gruncie rodzinnym. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił Sądowi Okręgowemu na ustalenie, że po zamieszkaniu (...) z powodami, uległ ograniczeniu kontakt pozwanej z matką. (...) mogła obarczać odpowiedzialnością za ten fakt powodów. Tym bardziej, że zbiegło się to w czasie z pozbawieniem jej pełnomocnictwa do załatwiania spraw finansowych matki. Ponadto wówczas (...) zrezygnowała z telefonu stacjonarnego i zwróciła pozwanej darowany jej telefon komórkowy. Fakt ograniczonego kontaktu z matką pozwanej potwierdzili także świadkowie: (...), (...), (...) (...). Dodatkowo stwierdzić należy, że pozwana nie używała w liście słów wulgarnych lub obraźliwych w stosunku do powodów. List nie zawierał także żadnych wypowiedzi ich ośmieszających. Po zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny, które równoznaczne są z miarą zdrowego rozsądku funkcjonującą w społeczeństwie, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się w postępowaniu pozwanej faktu naruszenia dóbr osobistych powodów. Ich dobre imię, a także wizerunek nie doznały uszczerbku w związku z rozesłaniem do członków rodziny przedmiotowego listu autorstwa (...) Uwzględniając okoliczności mniejszej sprawy, Sąd meriti doszedł do przekonania, że żądanie ochrony prawnej w postaci oświadczenia w prasie codziennej, w najbardziej nakładowym ogólnopolskim dzienniku, i to na dodatek w wydaniu weekendowym, jest rażąco nieadekwatne, nawet gdyby istniały przesłanki do uznania, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów poprzez rozesłanie przez pozwaną do członków rodziny przedmiotowego listu, zawierającego negatywne wobec nich zarzuty. Jednakże w niniejszej sprawie naruszenie takie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc a contr ario oddalił powództwo (punkt 1 wyroku). Zgodnie z art. 98 § 1 kpc strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z racji tego, że powodowie przegrali niniejszy proces, a także z uwagi na fakt, iż pozwana korzystała z pomocy pełnomocnika, który przygotował jej odpowiedź na pozew, Sąd Okręgowy na mocy wyżej przytoczonego przepisu i § 6 pkt 3 oraz § 11 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r., Nr 163, póz. 1349) zasądził od powodów na rzecz pozwanej kwotę 977 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodzili się powodowie wywodząc apelację, w której wyrok ten zaskarżyli w całości zarzucając mu: 1. --- STRONA 6 --- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233 § 1 kpc, przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, całkowicie dowolny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego; dokonując tej oceny Sąd pominął fakt, iż pozwana przyznała, iż dopuściła się naruszenia naszych dóbr osobistych, a nawet gotowa była nas przeprosić i wysłać stosowny list do osób, do których wysłała pierwszy list (list, który spowodował wytoczenie powództwa); Sąd uznał ponadto, iż do naruszenia dóbr osobistych nie doszło pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż twierdzenia pozwanej nie były prawdziwe, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 24 § 1 kc oraz art. 448 kc, przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż nieprawdziwe twierdzenia pozwanej zawarte w liście z dnia 10.05.2011 r. nie naruszają naszych dóbr osobistych mimo tego, iż są dla nas krzywdzące; ponadto Sąd wbrew treści art. 24 § 1 kc przerzucił na nas obowiązek dowodzenia, iż twierdzenia pozwanej są nieprawdziwe, gdy tymczasem to pozwana winna była wykazać, iż jej twierdzenia są zgodne z prawdą. Wskazując na powyższe powodowie domagali się: 1. zmiany wyroku Sądu I instancji i zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia potrzebnego do usunięcia skutków naruszenia ich dóbr osobistych w formie i o treści wskazanej przez nich w piśmie procesowym z dnia 03.10.2011 r., zobowiązanie pozwanej do przesłania listu o wskazanej w piśmie procesowym z dnia 03.10.2011 r. treści do osób wskazanych w piśmie procesowym z dnia 08.01.2012 r. oraz zobowiązanie pozwanej do zapłaty kwoty 5.000,00 zł na cel społeczny wskazany przez na rozprawie w dniu 04.01.2012 r. 2. zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu według norm prawem przepisanych - za obie instancje. W uzasadnieniu powodowie wyjaśnili, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż zdaniem Sądu Okręgowego wykazali co prawda istnienie po ich stronie konkretnych dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i wizerunku, jednakże stanowisko co do ich naruszenia nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd stanął bowiem na stanowisku, iż skoro nie ponieśli żadnych negatywnych konsekwencji w związku z treścią listu pozwanej z dnia 10.05.2011 r., to nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. Przepis art. 24 kc chroni przed bezprawnym naruszaniem dóbr osobistych i to niezależnie od tego, czy działanie naruszające określone dobro osobiste wywołuje szkodę. Wskazany przepis wprowadza przy tym domniemanie bezprawności. Oznacza to, że to pozwany w postępowaniu sądowym o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Nie sposób jednak uznać, iż informacje zawarte w liście pozwanej nie były dla powodów krzywdzące, skoro jego treść jest znana kilkunastu osobom z najbliższego otoczenie. Tym bardziej nie sposób zgodzić się z oceną Sądu, iż twierdzenia pozwanej --- STRONA 7 --- zawarte w liście w znacznej części stanowiły wypowiedź o faktach. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe ponad wszelką wątpliwość wykazało, iż twierdzenia pozwanej nie mogą stanowić oceny jakichkolwiek faktów, gdyż okoliczności wskazywane przez nią w liście z dnia 10.05.2011 r. nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości, nigdy nie miały one miejsca i nie można ich w związku z tym określić w ogóle mianem faktów. Tym samym jako informacje nieprawdziwe godzą w dobre imię i wizerunek powodów. Oszczerstwa, jakie skierowała pod ich adresem pozwana stawiają ich w negatywnym świetle i niesłusznie charakteryzują jako osoby, których celem jest między innymi skłócenie córki (pozwanej) z jej matką i resztą rodźmy. Niewątpliwie stanowi to naruszenie dóbr osobistych. Argumentacja Sądu, iż list napisany przez pozwaną stanowił jedynie ocenę faktów dokonaną na gruncie rodzinnym i nie wpłynął ujemnie na stosunek pozostałych członków rodziny do powodów, nie zasługuje na aprobatę. Gdyby celem działania pozwanej nie było zdyskredytowanie ich w oczach rodziny i przyjaciół, z pewnością nie skierowałaby ona listu do tak wielu osób, ale zwróciłaby się wyłącznie do nich. Pozwana działała w określonym, z góry powziętym celu. Celem tym jest w ocenie powodów, zdyskredytowanie ich w oczach rodziny. Na marginesie należy dodać, że przepis art. 24 kc nie wymaga tego, aby powodowie doznali negatywnych konsekwencji, wystarczy bowiem samo zagrożenie ich wystąpienia. Ocena Sądu Okręgowego, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów jest nieuzasadniona również z tego względu, iż sama pozwana przyznała na rozprawie w dniu 04.01.2012 r.: „teraz bym nie przesłała listu w tej formie ... Zgodziłabym się -wysłać list do tych samych osób ... Przeprosiłabym powodów i wysłała list do tych osób do których wysiałam list". Pozwana jest zatem świadoma tego, iż dopuściła się naruszenia i mimo swoich twierdzeń o prawdziwości faktów, o których pisała w liście, okoliczności tej w żaden sposób nie udowodniła. Tymczasem, zgodnie z treścią art. 24 kc to właśnie ona powinna udowodnić, że jej działanie nie było bezprawne, a tym samym, że jej twierdzenia były prawdziwe. W niniejszym postępowaniu stało się jednak tak, że to na powodów przerzucony został ciężar udowodnienia, że twierdzenia pozwanej są kłamstwem. Wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody potwierdziły, iż fakty wskazane przez pozwaną w liście były całkowicie odmienne niż opisała je pozwana. Żadne twierdzenie pozwanej nie okazało się prawdziwe. Sąd Okręgowy dokonał oceny materiału dowodowego w sposób całkowicie dowolny, przyjmując wbrew dowodom, iż to powodowie odpowiadają za taki stan rzeczy. Sąd I instancji powołując się na prawo pozwanej do używania sformułowań wartościujących oraz jej prawo do oceny postępowania powodów nie wziął pod uwagę, że sformułowania te i oceny są niezgodne z prawdą (co wykazane zostało w toku postępowania i o czym mowa wyżej), a tylko ich prawdziwość usprawiedliwiałaby działanie pozwanej. W piśmie procesowym z dnia 27 listopada 20012 r. powodowie zarzucili nadto Sądowi Okręgowemu niewłaściwe ustalenie faktów i ich ocenę, polegające na nie uwzględnieniu przez ten Sąd pisemnych oświadczeń (...) a także oddalenie wniosku powodów o przeprowadzenie dowodu z nagrania spotkania rodzinnego w październiku 2010 r. --- STRONA 8 --- Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja powodów nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Skarżący jako pierwszy przedstawili zarzut naruszenia prawa procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. Dlatego też od tej kwestii przeanalizowana zostanie ich apelacja. W myśl przepisu art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Jak słusznie argumentował Sąd Apelacyjny (...) z wyroku z dnia 1 marca 2012 r. w sprawie I ACa(...), „aby można mówić o naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. należy wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjęta przez Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez Sąd.”(LEX nr 1130913) Sąd ma obowiązek wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych. Reguła ta, współokreślająca granice swobodnej oceny dowodów nie będzie zachowana, jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd przy ocenie dowodów nie układają się w logiczną całość zgodną z doświadczeniem życiowym, lecz pozostają ze sobą w sprzeczności, a także gdy nie istnieje logiczne powiązanie wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.(wyrok Sądy Najwyższego w dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie IV CSK 290/09, LEX nr 560607). Zatem Sąd II instancji może zakwestionować dokonaną ocenę materiału dowodowego sprawy jedynie wtedy, gdy jest ona nielogiczna i sprzeczna z pozostałym w sprawie materiałem dowodowym. Argumentacja powodów w omawianym zakresie sprowadza się do negacji prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego. Jak bowiem wynika z dowodów, na których Sąd ten oparł swoje ustalenia, zarzuty kierowana przez pozwaną pod adresem powodów z spornym liście okazały się z przeważającej większości prawdziwe. Odmienne twierdzenia powód prezentowane w toku obu postępowań (pierwszej i drugiej instancji) stanowią ich subiektywną ocenę i pogląd na temat okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sporu stron. W świetle przytoczonych powyżej poglądów orzecznictwa, stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. postawione przez powodów są chybione. Sąd Okręgowy dokonał oceny wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych elementów materiału dowodowego korzystając z logicznego rozumowania, bez przekroczenia granic swobodnej ich oceny, wszechstronnie rozważając zabrany w sprawie materiał. Sąd Apelacyjny nie znajduje podstaw do podważenia spójnego i jednolitego procesu wnioskowania i analizy przeprowadzonych przez Sąd Okręgowy. Jedynie oczywiście negatywna ocena tego procesu pozwalałaby Sądowi II instancji na uwzględnienie zarzutu naruszenia omawianego przepisu prawa procesowego. Ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji doprowadziła do ustalenia, że istotnie konflikty w rodzinie stron istnieją, jednak wynikają nie z faktu napisania przez pozwaną spornego listu, lecz z wielu zdarzeń wcześniejszych, których część została opisana przez pozwaną. Opis ten jednak wbrew zarzutom skarżących pozostaje w zgodzie z faktami. --- STRONA 9 --- Jedynie na marginesie należy zauważyć, że poza opisem zachowania powodów, w liście z dnia (...) pozwana zaprezentowała pewną ocenę ich postępowania. W ocenie Sądu Apelacyjnego, te ocenne elementy listu pozwanej nie są nacechowane takim stopniem nasilenia, by dopatrywać się w nich działań powodujących naruszenie dóbr osobistych powodów. Takie postrzeganie zaistniałej sytuacji potwierdza okoliczność, na którą zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a mianowicie na fakt, że treść listu pozwanej nie wpłynęła na zmianę w postrzeganiu powodów przez adresatów listu. Ta zaś konstatacja stanowi uzasadnienie dla oceny, że jedynie w subiektywnej ocenie powodów treść listu pozwanej jest dla nich krzywdząca i obraźliwa. Jeśli bowiem stwierdzenia pozwanej zestawione zostaną z kryterium obiektywnym, postrzegania ich przez przeciętnego i rozsądnego człowieka, to należy dojść do wniosku, że opis zdarzeń, a nawet ich ocena dokonana przez pozwaną nie stanowi naruszenia dobrego imienia powodów. Z treści protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w (...) z dnia 4 stycznia (k. 67) nie wynika, jak podnoszą w apelacji powodowie, że pozwana przyznała fakt naruszenia ich dóbr osobistych. Lektura wyjaśnień pozwanej prowadzi do wniosku, że jej wypowiedź miała odniesienie wyłącznie do kontaktów z matką, zaś gotowość ewentualnego przeproszenia powodów miałaby na celu jedynie poprawę, a właściwie odzyskanie więzi rodzinnych pozwanej z matką. Zdaniem Sądu Apelacyjnego z zeznań pozwanej nie wynika, by odnosiła się ona tą wypowiedzią do zasadności żądania pozwu. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut powodów, zgodnie z którym Sąd Okręgowy niezasadnie oddalił ich wniosek o przeprowadzenie dowodu z nagrania spotkania rodzinnego. W treści protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w (...)z dnia 11 czerwca 2012. (k. 101 verte) wynika, że wnioskowanym nagraniem powodowie zamierzali wykazać, jakich słów na spotkaniu rodzinnym użyły(...) - siostra powódki i pozwanej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, prawidłowa była decyzja Sądu I instancji, który wniosek ten oddalił. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem zachowanie świadka(...) W myśl przepisu art. 227 k.p.c., przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Skoro zatem okoliczność, jaką dowód ten miał wykazać nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, przeprowadzenia omawianego dowodu było zbędne. Na koniec kwestii proceduralnych należy zauważyć, że Sąd Okręgowy ustalając podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia opierał się na zeznaniach świadków oraz stron. W myśl przepisu art. 235 § 1 k.p.c. regulującego zasadę bezpośredniości w postępowaniu dowodowym, dowody przeprowadzane przed sądem orzekającym stanowią postępowanie dowodowe. Zatem sąd opiera się na dowodach z zeznań świadków przeprowadzonych przed tym sądem, nie zaś na pisemnych oświadczeniach, które nie posiadają waloru dowodu bezpośredniego. W dalszej kolejności powodowie zarzucają Sądowi Okręgowemu naruszenia prawa materialnego - art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez przyjęcie, że nieprawdziwe twierdzenia pozwanej nie naruszają ich dóbr osobistych. Nadto, zdaniem skarżących Sąd Okręgowy przerzucił na nich obowiązek udowodnienia, że twierdzenia pozwanej są nieprawdziwe. Wbrew zarzutom skarżących, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowego rozkładu ciężaru dowodu pomiędzy stronami faktów istotnych dla rozstrzygnięcia ich sporu. --- STRONA 10 --- Podstawę prawną żądania pozwu stanowi między innymi przepis art. 24 k.c., który wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Pierwsze dwie przesłanki udowodnić musi powód dochodzący ochrony; pozwany może bronić się, wykazując, że nie działał bezprawnie. Na pozwanym zatem spoczywa ciężar udowodnienia, że naruszenie nie było bezprawne. Takie właśnie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 października 2005 r. w sprawie V CK 259/05 stawiając tezę: „To pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność.” Podobnie Sąd Najwyższy kwestię rozkładu ciężaru dowodu i przesłanej przewidzianym omawianym przepisem przedstawił w tezach wyroku z dnia 23 października 2003 r. w sprawie V CK 352/02 wskazując, że : „1. Ochrona przewidziana w art. 24 k.c. nie wymaga wykazania przez poszkodowanego winy sprawcy naruszenia. Wystarczające jest udowodnienie naruszenia dobra osobistego, natomiast rzeczą sprawcy jest obalenie domniemania bezprawności jego działania. 2. Obiektywizacja miernika oceny dyskomfortu psychicznego związanego z wiadomością o krytyce dokonywana pod kątem ustalenia, czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie wyraża się w pominięciu subiektywnych odczuć pokrzywdzonego, lecz polega na rozważeniu, czy większość rozsądnie myślących ludzi odczuwałaby ów dyskomfort równie dolegliwie jak pokrzywdzony, czy też wrażliwość pokrzywdzonego, przy uwzględnieniu norm społeczno-obyczajowych, jest nadmierna.” Przepis art. 24 § 1 k.c. wprowadza bowiem domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste. Jest to zatem modyfikacja ogólnej zasady rozkładu ciężaru dowodu uregulowanej w przepisie art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Artykuł ten wskazuje, kogo obciążają skutki niepowodzenia procesu udowadniania. Nie wynikają z niego ani prawa, ani obowiązki o charakterze materialnoprawnym. Mimo to zamieszczenie zasady rozkładu ciężaru dowodu w kodeksie cywilnym ma swój sens, gdyż pozwala stronie ocenić realną możliwość egzekwowania przed sądem praw przysługujących jej na podstawie tego kodeksu. Zanim strona zapozna się z formalnymi regułami dochodzenia roszczeń, może ocenić szansę wygrania procesu. Z art. 6 k.c. płynie generalny wniosek, że prawa podmiotowe mogą być skutecznie dochodzone o tyle, o ile strona jest w stanie przekonać sąd co do faktów, z których wyprowadza korzystne dla siebie twierdzenia. Patrząc w ten sposób na art. 6 k.c., należałoby powiedzieć, że zawiera on informację niezwykle istotną dla podmiotów prawa. Dlatego, choć przepis nie kształtuje praw i obowiązków, można uznać, iż jego adresatem jest ogół --- STRONA 11 --- podmiotów (vide Pyziak-Szafnicka Komentarz do art. 6 k.c. LEX 2009). Z treści przepisu art. 6 k.c. wyprowadzić można również wniosek, że w istocie wprowadza on prawo strony do przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Strona bowiem nie ma materialnoprawnego obowiązku aktywnego działania w procesie. Jednakże brak należytej aktywności w postępowaniu dowodowym może w konsekwencji doprowadzić do uznania przez sąd, że twierdzenia tej strony nie zostaną udowodnione, a tym samym nie uzyska ona korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Niezależnie natomiast od postrzegania przepisu art. 6 k.c. jako prawa, czy też obowiązku dowodzenia, w ocenie Sąd Apelacyjnego w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy prawidłowo rozłożył ciężar dowodu. Prawdziwość, albo też brak prawdziwości twierdzeń pozwanej nie stanowią bowiem ostatniego z elementów jej odpowiedzialności (bezprawności działania), lecz są podstawą do przyjęcia, czy dobra osobiste powodów zostały naruszone. Takie też wnioskowanie przeprowadził Sąd Okręgowy, ustalając, że dobra osobiste powodów nie zostały naruszone, ponieważ twierdzenia pozwanej zawarte w liście z dnia (...)(...) rzeczywistość. Odmienne stanowisko powodów stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Okręgowego. To zaś czyni zarzut naruszenia prawa materialnego w powyżej wskazanym zakresie bezzasadnym. Konsekwencją uznania za niezasadny zarzut naruszenia przepisu art. 24 k.c. jest identyczna ocena zarzutu naruszenia przepisu art. 448 k.c. regulującego uprawnienia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone. Skoro bowiem, jak ustalił Sąd Okręgowym, dobra osobiste powodów nie zostały naruszone, żądanie pozwu nie zasługuje na uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 385 k.p.c. uznając brak podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżących, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku.