Postanowienie V ACa 81/17 sprostowano postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSK

--- STRONA 1 --- . READY u ECON ” Sygn. akt V ACa 81/17 sprostowano postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2017 r Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Edyta Jefimko (spr.) so Sędziowie: SA Marta Szerel SA Paulina Asłanowicz Protokolant: sekr. sądowy Izabela Katryńska FE po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa B. S. . przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego W. wW. o zadośćuczynienie i rentę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II C 1122/12 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: a) w punkcie pierwszym w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach - odsetki ustawowe od zadośćuczynienia w kwocie 100 000 zł (sto tysięcy złotych) zasądza od dnia a --- STRONA 2 --- 18 lutego 2016 r. do dnia zapłatyy oddalając powództwo ” o zasądzenie odsetek ustawowych za okres od dnia 5 marca 2013 r. do dnia 17 lutego 2016 r., a w pozostałej części co do odsetek wyrok uchyla i umarza postępowanie, b) w punkcie drugim - oddała powództwo o zasądzenie renty w kwocie po 1000 zł (tysiąc złotych) miesięcznie wraz z ustawowymi odsetkami, a w pozostałej części co do odsetek wyrok uchyla i umarza postępowanie, c) w punkcie czwartym - odstępuje od obciążenia powódki kosztami procesu, d) dodaje punkt piąty o treści: „przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie na rzecz adwokata S. J. kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) podwyższoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieuiszczonych kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, e) dodaje punkt szósty o treści: „nakazuje pobrać od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego W. w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w. Warszawie kwotę 186,36 zł (sto osiemdziesiąt sześć złotych trzydzieści sześć groszy) tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odstępuje od obciążenia powódki tymi kosztami; 2. oddala apelację w pozostałej części; 3. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego W. w W. na rzecz B. S. kwotę 2225,07 zł (dwa tysiące dwieście dwadzieścia pięć złotych = siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne; 4. przyznaje adwokatowi A. Sz. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego Warszawie- Praga w Warszawie kwotę 1095,93 zł (tysiąc dziewięćdziesiąt pięć złotych dziewięćdziesiąt trzy grosze) tytułem części nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym; 5. nakazuje pobrać od Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego W. w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 238,72 zł (dwieście trzydzieści osiem złotych siedemdziesiąt dwa grosze) tytułem części kosztów opinii biegłego, a w pozostałym zakresie odstępuje od obciążenia powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi w postępowaniu apelacyjnym. Marta Szerel Edyta Jefimko Paulina Asłanowicz 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt V ACa 81/17 ” UZASADNIENIE B. S. w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego W. w W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz renty w kwocie 2000 zł miesięcznie. : Jako podstawę faktyczną dochodzonych roszczeń wskazała, że podczas jej, pobytu w Areszcie Śledczym W. w W. w wyniku zaniedbań ze strony służby medycznej aresztu polegających na zwłoce w podjęciu badań diagnostycznych oraz leczenia, na które została skierowana, utraciła wzrok. W toku postępowania ograniczyła .dochodzone roszczenia .wnosząc o zasądzenie na jej rzecz kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz o zasądzenie renty w kwocie .1500 zł płatnej do 10 — ego dnia każdego miesiąca, począwszy od dnia 1 września 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w spełnieniu któregokolwiek ze świadczeń. Pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego W. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesu według norm przepisanych, kwestionując żądanie pozwu zarówno co do zasady, jak i co do wysokości oraz wskazując, że powódka podczas pobytu w areszcie śledczym była wielokrotnie konsultowana przez lekarzy nie tylko w więziennych jednostkach służby zdrowia, ale również w placówkach ogólnodostępnej służby zdrowia, a konsultacje i badania następowały w odpowiednim dla jej schorzenia terminie zgodnie z zasadami sztuki medycznej i z obowiązującymi przepisami. Wskazał również, że B. S. z racji wieku powinna liczyć się z pogorszeniem ostrości widzenia oraz że przyczyniła się do tego stanu, ponieważ w czasie pobytu na wolności nie podejmowała jakichkolwiek działań w celu dbania o jakość narządu wzorku. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. - Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie: 3 --- STRONA 4 --- 1. zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwotę " 100.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 marca 2013 roku do dnia zapłaty; 2. zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty kwotę 1000 zł miesięcznie płatną do 10 - ego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z kwot, poczynając od dnia 1 września 2012 roku; 3. oddalił powództwo w pozostałej części; 4. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.000 zł tytułem zwrotu kosztów: procesu. Powyższy wyrok Sąd Okręgowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i wniosków. W dniu 19 września 2009 r. B. S. została osadzona w Areszcie Śledczym W., w którym przebywała do dnia 27 sierpnia 2012 r. Na przełomie października i listopada 2009 r. powódka zaczęła odczuwać pogorszenie stanu narządu wzroku, z czym zgłosiła się do służb medycznych aresztu. W związku z brakiem okulisty w areszcie, w którym była osadzona, została skierowana na konsultację do okulisty zatrudnionego w Areszcie Śledczym W. w W. Podczas konsultacji w dniu 8 grudnia 2009 r. okulista stwierdził zmiany w siatkówce w obu oczach i obniżenie ostrości widzenia oka prawego do 0,4 oraz praktyczną ślepotę oka lewego. Okulista skierował osadzoną na komputerowe badanie wzroku. W dniu 3 marca 2010 r. B. S. złożyła skargę na służby medyczne aresztu w związku z długim czasem oczekiwania na wykonanie badania. Ostatecznie badanie zostało przeprowadzone w dniu 8 marca 2010 r. W dniu 4 maja 2010 r. B. S. była ponownie konsultowana przez okulistę w Areszcie Śledczym W. w W., który stwierdził dalsze pogorszenie widzenia oka prawego i lewego. Badanie wykazało w oku prawym ostrość rzędu 0,1 przy praktycznej ślepocie lewego oka. Lekarz stwierdził również zmiany degeneracyjne w centralnych częściach siatkówek w obu . oczach i złecił przeprowadzenie angiografii fluoresceniowej w trybie pilnym, proponując jako miejsce wykonania (...) Szpital (...) w W. W dniu 13 maja 2010 r. B. S. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że w 1998 r. stwierdzono u niej zmiany degeneracyjne lewego oka, a objawy temu towarzyszące były podobne do występujących w prawym oku. W dniu 25 maja 2010 r. przeprowadzono u powódki 4 --- STRONA 5 --- ; angiografię fluoresceniową, która wykazała w lewym oku wybroczynę krwi, przenikanie barwnika w całej okolicy dołka plamki, zwłaszcza w jej górnym obwodzie i błonę neowaskularyzacyjną, w związku z czym zalecono pilne leczenie anty-VEGF (iniekcji do ciała szklistego oka). W dniu 1 września 2010 r. B. S. odbyła kolejną konsultację okulistyczną w (...) Szpitalu (...) w W., podczas której lekarz poprzednio konsultujący zalecił jej zgłoszenie się do konsultanta w Areszcie Śledczym, przy czym innych zaleceń nie podał. Po przeprowadzeniu tej konsultacji zaginęła książeczka zdrowia B. S. Książeczka zdrowia została odnaleziona pod września koniec 2010 r. po interwencji wychowawcy Aresztu Śledczego pracującego na oddziałe, w którym powódka przebywała. W dniu 5 października 2010 r. podczas konsultacji w Areszcie Śledczym W., okulista stwierdził konieczność leczenia oczu w warunkach klinicznych i zalecił pilną konsultację w ramach ostrego dyżuru okulistycznego, wskazując (...) Szpital Okulistyczny w W. W dniu 7 „października 2010 r. B. S. była konsultowana w (...) Szpitalu Okulistycznym w W. W czasie badania stwierdzono, że ostrość wzroku w obu, oczach jest równa 0,05 (bardzo obniżona), wysiękowe i krwotoczne zmiany degeneracyjne w tylnych biegunach siatkówki z obecnością blizny siatkówki w oku lewym. Po konsultacji zlecono ponownie wykonanie angiografii fluoresceinowej, badanie tomograficzne siatkówki (OCT) oraz w związku z brakiem terminów do końca 2010 r. na podanie leków anty- VEGF, przedstawiono wykaz ośrodków prowadzących tego rodzaju zabiegi. W dniu 28 października 2010 r. wykonano badanie tomograficzne siatkówki (OCT) i przeprowadzono konsultację okulistyczną w (...) Instytucie Medycznym w W. podczas której stwierdzono praktyczną utratę widzenia w obu oczach. W związku z tym, że B. S. nie została zakwalifikowana do leczenia anty-VEGF, zalecono jej przyjmowanie leków uszczelniających i przeciwkrwotocznych oraz kontrolę okulistyczną w klinice po upływie 4 tygodni. W dniu 18 stycznia 2011 r. B. S. była konsultowana w Centrum (...)w W., podczas której potwierdzono wcześniejszą diagnozę. W dniu 2 lutego 2011 r. przeprowadzono ponowne badanie angiografii fluoresceniowej, które wykazało rozległe zmiany wysiękowej degeneracji plamek siatkówki z bliznowaceniem. W dniach 17 lutego 2011 r. i 1 marca 2011 r., przeprowadzano ponowne konsultacje, które ostatecznie potwierdziły brak możliwości przeprowadzenia skutecznego leczenia. Ostatnia konsultacja miała miejsce w dniu 22 czerwca 2012 r. Badanie wykazało zwyrodnienie plamki żółtej - postać wysiękową w fazie bliznowacenia, którą określono jako proces przewlekły, nie rokujący poprawy. Zaniewidzenie (utrata wzroku) spowodowana zwyrodnieniem 5 --- STRONA 6 --- plamki związane z wiekiem jest nieodwracalne. Przed .osadzeniem w Areszcie ' Śledczym B. S. była samodzielna, aktywna zawodowo (pracowała), wykonywała wszystkie czynności dnia codziennego. Jeździła samochodem bez wypadków. Do prowadzenia auta używała okularów fotochromatycznych - dostosowanych do wady o wzroku. W tym czasie nie została poddana farmakologicznemu leczeniu oczu, a jedynie przyjmowała profilaktycznie preparaty z luteiną. B. S. czytała dużo książek. Podczas pobytu w areszcie korzystała z biblioteki, przy czym na początku 2011 r. miała już duże problemy z czytaniem. Powódka aktualnie utraciła całkowitą zdolność widzenia w obu oczach. Większość czasu spędza w domu, bowiem wraz z utratą wzroku straciła zdolność do samodzielnego przemieszczania się i jest uzależniona od pomocy rodziny i opiekunki, która przychodzi 2-3 razy w tygodniu. W dniu 28 grudnia 2011 r. Miejski Zespół ds. orzekania o niepełnosprawności w W. wydał decyzję o utracie przez B. S. zdrowia w stopniu znacznym. W decyzji stwierdzono, że B. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby 'w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Powódka jest z zawodu księgową; po przyznaniu świadczenia emerytalnego, zamierzała pozostać aktywną zawodowo i w dalszym ciągu wykonywać swój zawód, uzyskując obok świadczenia emerytalnego dodatkowe kwoty w granicach 2000-2500 zł. W związku z utratą wzroku zrezygnowała z tych planów, tracąc ostatecznie możliwość dodatkowego zarobkowania. B. S. aktualnie pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie emerytalne w wysokości 1187 zł miesięcznie. ) Podstawą poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych były dowody z dokumentów, przesłuchania powódki w charakterze strony oraz opinia biegłego okulisty R. S. Natomiast Sąd pominął dowód z zeznań świadka M. Dz. jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ zeznania tego świadka nie zawierały istotnych informacji na temat czynności podjętych przez pozwanego w zakresie diagnozowania i leczenia narządu wzroku powódki. Powództwo zostało częściowo uwzględnione, a jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał art. 417 $ 1 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przez wykonywanie władzy publicznej należy rozumieć wszelkie czynności związane z wykonywaniem imperium; a więc zarówno czynności faktyczne, jak i indywidualne rozstrzygnięcia podjęte przy zachowaniu określonej 6 --- STRONA 7 --- 3 procedury. Do sfery imperium państwa: należy stosowanie środków przymusu związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności czy też tymczasowego aresztowania, a co za tym idzie, także wykonywanie wszelkich czynności niezbędnych do realizacji tych form przymusu, w tym organizacja warunków pobytu w jednostkach penitencjarnych wraz z niezbędną opieką medyczną: | W rozpoznawanej sprawie pomiędzy stronami kwestiami spornymi była bezprawność zaniechań służby medycznej Aresztu Śledczego W. oraz istnienie adekwatnego związku przyczynowego między tymi zaniechaniami a utratą wzroku przez powódkę. i Zasady realizacji przez Służbę Więzienną obowiązku ochrony zdrowia osób osadzonych w aresztach śledczych i zakładach karnych, a także formy nadzoru nad jego przestrzeganiem, określają przepisy kodeksu karnego wykonawczego, w szczególności art. 102 pkt 1 k.k.w., art. 115 $ 1 1 4 k.k.w. w zw. z art. 209 kkw, w brzmieniu obowiązującym w okresie, osadzenia powódki, a także przepisy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. Nr 204, poz. 1985). Uwzględnienie co do zasady roszczenia powódki wynikało z ustalenia przez Sąd Okręgowy, że świadczenia medyczne i czynności organizacyjne poprzedzające badania (konsultacje) nie były podejmowane w odpowiednim czasie, co w konsekwencji doprowadziło do utraty wzroku przez poszkodowaną. W dniu 8 grudnia 2009 r. podczas konsultacji okulistycznej w Areszcie Śledczym W. w W. stwierdzono u powódki zmiany w siatkówce obu oczu, co stanowiło podstawę wystawienia skierowania na komputerowe badanie wzroku. Jak wynikało z opinii biegłego lekarza okulisty R. S. prawdopodobnie miało to być badanie refrakcji komputerowej celem dobrania korekcji okularowej na oko prawe. Badanie to przeprowadzane jest co do zasady w każdym gabinecie okulistycznym, a czas oczekiwania na badanie wynosi kilka tygodni. W tej sytuacji zlecone badanie powinno być wykonane w styczniu 2009 r., a tymczasem zostało przeprowadzone, dopiero 8 marca 2010 r. Sąd Okręgowy zauważył, że w dniu 3 marca 2010 r. powódka złożyła skargę do zastępcy Dyrektora Aresztu, z uwagi na długi okres oczekiwania na zlecone badanie i'dlatego przyjął, że dopiero skarga powódki spowodowała przeprowadzenie badania. Ponadto między pierwszą a drugą konsultacją okulistyczną w Areszcie Śledczym W. w W., upłynęło 5 miesięcy. W 7 --- STRONA 8 --- ocenie Sądu Okręgowego był to okres bezczynności służb medycznych Aresztu Śledczego, który przyczynił się do pogorszenia stanu zdrowia powódki. Niewątpliwie bowiem do zadań służb medycznych Aresztu Śledczego W. w W. należało zapewnienie osadzonej stosownych świadczeń zdrowotnych i diagnostycznych, a realizacja tego zadań obejmowała również zorganizowanie i czuwanie nad terminowym przebiegiem leczenia. Podczas konsultacji w dniu 4 maja 2010 r. stwierdzono u powódki pogorszenie widzenia w obu oczach i zlecono przeprowadzenie badania angiografii fluoresceniowej, a w dniu 25 maja 2010 r. przeprowadzono to badanie, które wykazało w lewym oku wybroczynę krwi, przenikanie barwnika w całej okolicy dołka plamki oraz błonę neowaskularyzycyjną (wysiękowa postać zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem (AMD), a lekarz konsultujący zalecił pilne leczenie anty-VEGF. Pomimo zlecenia pilnego leczenia anty-VEGF do dnia 1 września 2010 r., tj. do dnia kolejnej konsultacji u okulisty dokonującego powyższej diagnozy, nie podjęto leczenia, ani innych czynności diagnostycznych. W dniu 13 maja 2010 r. powódka złożyła oświadczenie z którego wynikało, że w 1998 r. stwierdzono u niej zmiany degeneracyjne lewego oka, a objawy temu towarzyszące były podobne do występujących w prawym oku. Niewątpliwie informacja ta powinna przyczynić się do zintensyfikowania działań służb medycznych pozwanego, bowiem jasno wynikało z niej, że schorzenie prawego oka może doprowadzić powódkę do ślepoty. W ocenie Sądu Okręgowego brak reakcji na powyższe oświadczenie, jak i brak podjęcia czynności zmierzających do leczenia powódki anty-VEGF, należało uznać za zaniechanie służb medycznych. Podczas konsultacji okulistycznej w dniu 1 września 2010 r., powódka została skierowana do lekarza okulisty w Areszcie Śledczym W. w W., który z kolei w dniu 5 października 2010 r. zalecił pilną konsultację okulistyczną w ramach ostrego dyżuru. Podczas kolejnych badań i konsultacji okulistycznych, m.in. w dniu 28 października 2010 r. stwierdzono u powódki utratę widzenia w obu oczach i brak podstaw do kwalifikacji do leczenia anty-VEGF. Z opinii biegłego R. S. wynikało, że gdyby badanie angiografii fluoresceniowej zostało wykonane wcześniej, istniałoby wskazanie do leczenia oka prawego, przy czym badanie to zostało przeprowadzone dopiero po 6 - miesiącach od pierwszej konsultacji powódki u okulisty w Areszcie Śledczym W. w W. Jak wynikało z wyjaśnień biegłego, wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem (AMD) nie da się wyleczyć, ale można to schorzenie zatrzymać. W przypadku 70% pacjentów, którzy podjęli leczenie -anty-VEGF, nastąpiło zatrzymanie rozwoju choroby. Biegły R. S. ocenił, że gdyby między grudniem 2009 r. 8 --- STRONA 9 --- « a majem 2010 r., czyli w okresie bezczynności służb medycznych pozwanego, zorganizowano powódce konsultację okulistyczną, to u powódki można by było zatrzymać chorobę na poziomie umożliwiającym jej samodzielność. Stan zdrowia powódki w pierwszej kolejności wymagał przeprowadzenia pilnych badań diagnostycznych, a następnie podjęcia leczenia anty-VEGF, co było niezbędne dla zachowania sprawności narządu wzroku. Pozwany miał obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu niezwłocznego przeprowadzenia wymaganych badań (konsultacji), czego nie uczynił. Nie wykazał również, że zapewnił powódce właściwą diagnostykę i leczenie, w tym nie przedstawił dowodów, aby prowadził w tym zakresie konsultacje z publicznymi podmiotami leczniczymi. | W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że całkowita utrata u powódki wzroku w prawym oku jest następstwem zaniechań służby medycznej Aresztu Śledczego W., a zatem zachodziły przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa wskazane w art. 417 8$ike. . Na podstawie art. 445 $ 1 k.c. Sąd przyznał powódce zadośćuczynienie w kwocie 100 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 2013 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia, uznając całkowitą utratę wzroku przez powódkę za uszczerbek wyjątkowo dotkliwy. Poszkodowana przez utratę zdolności widzenia ma gorsze samopoczucie, ponieważ większość czasu spędza w domu. Razem z utratą wzroku straciła zdolność do samodzielnego przemieszczania się i jest uzależniona od pomocy rodziny i opiekunki, która przychodzi 2-3 razy w tygodniu. W ocenie Sądu kwota zadośćuczynienia spełni swój kompensacyjny charakter, jest bowiem adekwatna do cierpień fizycznych i psychicznych powódki oraz uwzględnia wpływ całkowitej utraty wzroku na jej funkcjonowanie we wszystkich płaszczyznach m.in. osobistej, rodzinnej, społecznej i zawodowej. Dalej idące powództwo o zadośćuczynienie zostało oddalone jako niezasadne Na podstawie art. 444 $ 2 k.c. Sąd Okręgowy uwzględnił również częściowo roszczenie powódki o zasądzenie na jej rzecz renty wyrównawczej w wysokości po 1000 zł. Zgodnie z art. 444 $ 2 k.c., jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Roszczenie o rentę przysługuje poszkodowanemu w razie: całkowitej lub częściowej utraty przez niego zdolności do pracy zarobkowej; zwiększenia się jego potrzeb; zmniejszenia się jego widoków powodzenia na przyszłość. Powódka wskazała, że po uzyskaniu prawa do emerytury " 9 --- STRONA 10 --- miała plany podjęcia dodatkowego zatrudnienia na stanowisku księgowej, przy czym " oceniła, że uzyskiwałaby z tego tytułu dochody w granicach 2000-2500 zł miesięcznie. Sąd ocenił stanowisko powódki w tym zakresie jako częściowo usprawiedliwione i uznał, przy wykorzystaniu normy wynikającej z art. 322 k.p.c., zasadność żądania w tym zakresie do kwoty 1000 zł. Sąd ustalił przy tym obowiązek zapłaty renty poczynając od dnia 1 września 2012 r., gdyż powódka powiązała możliwość uzyskania dodatkowych dochodów z faktem przyznania świadczeń emerytalnych. Jeżeli zatem powódce przyznano świadczenie emerytalne poczynając od 1 września 2012 r., to okres wypłacania renty odszkodowawczej należało. powiązać także z tą datą Sąd rozstrzygnął o kosztach procesu na podstawie art. 98 $ 11 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.c. in fine k.p.c. i art. 109 $ 2 k.p.c., ale ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego pominął przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stwierdzając, iż ten akt prawny został wydany na podstawie delegacji niespełniającej warunków określonych w art. 92 ust. 1 Konstytucji, ale także nie stanowi on wykonania nałożonego obowiązku co do wydania odpowiedniego rozporządzenia z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany, zaskarżając orzeczenie Sądu Okręgowego w części - w zakresie pkt 1,2 i 4 na podstawie następujących zarzutów: I. sprzeczności ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, poprzez stwierdzenie opieszałego działania służb medycznych Aresztu Śledczego W. w związku z diagnostyką choroby wzroku powódki, podczas gdy z materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadka M. Dz. oraz z opinii oraz zeznań biegłego R. S. wynika, że brak jest dowodów na takowe opieszałe działanie, a termin umówionych badań diagnostycznych jest porównywalny z terminami tychże badań w wolnościowej służbie zdrowia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. I. naruszenia przepisów postępowania w postaci: 1. art. 233 $ 1 k.p.c. - poprzez wybiórczy dobór dowodów oraz dowolną ich ocenę polegającą na uczynieniu podstawą ustaleń faktycznych jedynie zeznań powódki i biegłego R. S. w zakresie umożliwiającym 10 --- STRONA 11 --- E stwierdzenie wadliwości zachowania pracowników służb medycznych pozwanego wobec powódki przy próbie leczenia jej schorzenia w postaci starczej degeneracji plamki oka prawego, podczas gdy pełny dobór i ocena tychże zeznań oraz pozostałego materiału dowodowego wskazuje na zgodne ze sztuką medyczną zachowania pozwanego wobec powódki; 2. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 $ 1 k.p.c. - poprzez bezzasadne ustalenie okoliczności związanych ze sposobem leczenia się i funkcjonowania powódki poza zakładem karnym i w zakładzie karnym, podczas gdy, powyższe ustalenia są przeprowadzone jedynie na podstawie zeznań i oświadczeń powódki, którym pozwany skutecznie zaprzeczył; 3. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 $ 3 k.p.c. - poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy przez Sąd | instancji zeznań świadka M. Dz., w sytuacji gdy zeznania tego świadka wskazywały na podejmowane przez pracowników służby zdrowia Aresztu Śledczego W. bez zbędnej zwłoki czynności w celu umawiania wizyt powódki u okulistów oraz na badania w placówkach służby zdrowia położonych poza terenem aresztu; 4. art. 322 k.p.c. w zw. z art. 232 zd. 1.k.p.c. - poprzez zasądzenie na rzecz powódki renty w sytuacji gdy renta została zasądzona jedynie w oparciu o stanowisko powódki, podczas gdy pozwany w toku procesu zaprzeczał wszelkim twierdzeniom o faktach i oświadczeniom powódki, które nie zostaną przyznane wprost przeż pozwanego 5. art. 98 k.p.c. w zw. z 100 k.pc.- poprzez brak stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu lub'włożenia obowiązku ich zwrotu na rzecz pozwanego jedynie na powódkę, wobec uwzględnienia żądań powódki jedynie w 20 % w przypadku żądania zadośćuczynienia oraz jedynie w 50 % w przypadku żądania renty; 6. art. 178 ust. 1 w zw. z art. 188 pkt 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 109 $ 2 k.p.e. w zw. z art. 16 ust. 21 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w zw. $ 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (DZ. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zw. z $ 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. 11 --- STRONA 12 --- w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015.r., poz. 1800) - ' poprzez zasądzenie na rzecz strony powodowej stawki kosztów zastępstwa procesowego nieprzewidzianej przez obowiązujące przepisy prawa oraz odmowę zastosowania przepisów ustawy i rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego, l. naruszenia prawa materialnego: 1. art. 6 k.c. w zw. z art. 417 $ 1 k.c. poprzez przyjęcie, że strona powodowa wykazała przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego; 2. art. 361 $ 1 k.c. poprzez ustalenie występowania normalnego związku przyczynowego pomiędzy rzekomymi niezgodnymi z prawem zrachowaniami pozwanego a szkodą wywodzoną przez powódkę; 3. art. 444 $ 2 k.c. w związku: z art. 455 k.c. poprzez przyznanie powódce renty pomimo braku podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności pozwanego za uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia oraz przyznanie renty od dnia 1 września 2012 r.; 4. art. 445 $ 1 k.c. poprzez przyznanie powódce zadośćuczynienia pomimo braku podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności pozwanego za uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia; 5. art. 362 k.c. poprzez nieuwzględnienie okoliczności ukrywania się powódki przed wymiarem sprawiedliwości i niekorzystania z opieki okulistycznej jako czynnika przyczynienia się powódki do powstania wywodzonej przez nią szkody na osobie; 6. art. 4172 k.c. poprzez uznanie, że przepis ów stanowiłby także podstawę prawną do uwzględnienia żądań powódki 7. art. 455 k.c. w zw. z art. 481 $ 1 k.c. poprzez zasądzenie odsetek ustawowych od zadośćuczynienia od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu oraz odsetek ustawowych od renty od dnia 1 września 2012 r., podczas gdy prawidłową datą od której należy . zasądzić odsetki ustawowe powinna być data wyrokowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 12 --- STRONA 13 --- 7 1. zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; bądź 2. o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 3. w każdym z powyższych przypadków, o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa , procesowego na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Już po terminie do wniesienia apelacji skarżący zgłosił dodatkowy zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 321 $ 1 k.p.c. oraz art. 481 k.c. poprzez zasądzenie od uwzględnionego w wyroku świadczenia odsetek ustawowych za opóźnienie, co stanowi wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja jest częściowo uzasadniona. Apelacja pełna cum beneficio novorum.polega na tym, że Sąd Il instancji rozpatruje sprawę ponownie, czyli w sposób w zasadzie nieograniczony jeszcze raz bada sprawę rozstrzygniętą przez Sąd | instancji. Postępowanie apelacyjne jest zawsze kontynuacją postępowania merytorycznego w sprawie. Tak określona istota i funkcja postępowania apelacyjnego sprawia, że Sąd Il instancji może prowadzić własne postępowanie dowodowe i dokonywać oceny dowodów przeprowadzonych zarówno przez siebie, jak i Sąd + instancji. Realizując obowiązek ponownego rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonania jego własnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych przez Sądy obu instancji dowodów, Sąd ten powińien harmonizować ogólne (art.227 k.p.c. - 315 k.p.c.) i szczególne (art.381 k.p.c. - 382 k.p.c.) reguły postępowania dowodowego, co 13 --- STRONA 14 --- jest nieodzowne dla respektowania zasad bezpośredniości i. instancyjności " postępowania. Sąd Il instancji może zmienić ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania wyroku Sądu | instancji nawet bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania. Postępowanie apelacyjne - choć odwoławcze - ma charakter rozpoznawczy (merytoryczny), a z punktu widzenia metodologicznego stanowi dalszy ciąg postępowania przeprowadzonego w pierwszej instancji. Przez spełnianie nieograniczonych funkcji rozpoznawczych spełnia się kontrolny cel postępowania apelacyjnego; rozpoznanie apelacji ma (powinno) doprowadzić do naprawienia wszystkich błędów Sądu I instancji, ewentualnie także błędów stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2009 r., III UK 54/09, Lex nr 602073). W ocenie Sądu Apelacyjnego w rozpoznawanej zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego z urzędu i dlatego na podstawie art. 286 k.p.c. Sąd Il instancji zażądał od biegłego. sądowego z zakresu okulistyki Romana Sobeckiego ustnego wyjaśnienia opracowanej w sprawie opinii pisemnej. W kwestiach wymagających wiadomości specjalnych - a taką jest bez wątpienia kwestia istnienia choroby i metod jej leczenia - winien się Sąd posiłkować biegłymi, nie zaś zajmować stanowisko samodzielnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1975 r., I CR 331/75, LEX nr 7729 oraz uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2000 r., IV CKN 1209/00, LEX nr 52621). Sąd Okręgowy zasadnie dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu okulistyki w — postępowaniu w I instancji, jak również odebrał od biegłego na podstawie art. 286 k.p.c. ustne wyjaśnienia dotyczące opracowanej przez niego opinii pisemnej, ale w ocenie Sądu Apelacyjnego nie uczynił tego w sposób wyczerpujący wszystkie wątpliwości. Na podstawie opinii pisemnej oraz ustnych wyjaśnień biegłego okulisty, złożonych, na podstawie art. 286 k.p.c., zarówno w postępowaniu przed Sądem Okręgowym i w postępowaniu apelacyjnym, zeznań B. S. k- 179-184 oraz dowodów z dokumentów w postaci: książeczki zdrowia powódki, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności k-6, a także odpowiedzi na skargę z dnia 17 marca 2010 r. k- 105 - Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił, zmieniając w tym zakresie częściowo ustalenia Sądu Okręgowego, że: ” > U B. S. występuje praktyczna ślepota obuoczna w następstwie zmian degeneracyjnych siatkówki, która ma_charakter choroby samoistnej o nieustalonej 14 --- STRONA 15 --- / etiologii. W przypadku choroby tego typu zmiany, czyli pogorszenie się stanu wzroku, mogą następować bardzo szybko, nawet w ciągu kilku dni (opinia pisemna k- 260A- 264 oraz wyjaśnienia biegłego k- 305 i k-453-455). W dniu 8 grudniu 2009 r., gdy odbyło się badanie stanu wzroku powódki w Areszcie Śledczym W. w W. przez lekarza okulistę, przeprowadzający badanie stwierdził zmiany w siatkówce w obu oczach i obniżenie ostrości widzenia oka prawego do 0,4 oraz praktyczną ślepotę oka lewego (wpisy w książeczce zdrowia). Powódka została skierowana na autorefrakcję, co było prawidłowym działaniem diagnostycznym, bowiem nie dało się dobrać okularów, a ostrość wzroku już była obniżona (wyjaśnienia biegłego k- 453-, 455). Przy takich zmianach nie było podstaw by wdrożyć leczenie okulistyczne. Jednak w przypadku stwierdzenia zmiany degeneracyjnej, lekarz okulista, mając wiedzę, że drugie oko powódki (lewe) oślepło z powodu tego samego schorzenia powinien zalecić kontrolę za tydzień czy dwa oka prawego (wyjaśnienia biegłego k- 453-455). Wprawdzie w okresie pomiędzy grudniem 2009 r., a majem 2010 r. odbyły się konsultacje powódki związane ze zgłaszanymi problemami narządu wzroku, m.in. w dniu 29 stycznia 2010 r., 15 marca 2010 r., 29 marca 2010 r., 12 kwietnia 2010 r., ale w dokumentacji lekarskiej powódki nie ma danych, czego one dotyczyły. Konsultacji tych nie udzielał lekarz posiadający specjalizację z zakresu okulistyki (wpisy w książeczce zdrowia powódki). Powódka zgłaszała administracji Aresztu Śledczego W. w W., że następują niekorzystne zmiany stanu jej wzroku. Czyniła to bezpośrednio u wychowawcy, a w dniu 3 marca 2010 r. skierowała skargę do Zastępcy Dyrektora Aresztu W. w W. (zeznania powódki k- 179-184). Już po złożeniu skargi w dniu 8 marca 2010 r. u powódki wykonano zlecone w dniu 8 grudnia 2009 r. badanie komputerowe wzroku (odpowiedź na-skargę k- 105), ale jego wynik był nieczytelny (książeczka zdrowia — wpis z dnia 4 maja 2010 r).W chorym oku prawym od grudnia 2009 r. do maja 2010 r. nastąpiło dramatyczne pogorszenie widzenia, o czym świadczy fakt, że w dniu 4 maja 2010 r. lekarz stwierdził znaczne obniżenie ostrości wzroku do 0,1. (książeczka zdrowia powódki). Taka ostrość widzenia już wtedy nie rokowała możliwości prowadzenia leczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Dalsze czynności diagnostyczne stosowane wobec powódki, w tym skierowanie na angiografię fluoresceniowej były celowe, bo pacjentka wymagała kontroli, ale na wdrożenie leczenia preparatem antyVEGF było już za późno. Natomiast zastosowanie w odpowiednim terminie tego typu leczenia mogło zahamować pogorszenie się stanu wzroku powódki, bowiem leczenie to w 60% populacji pacjentów skutkuje stabilizacją, poprawą u 20 % i pogorszeniem u 20% 15 --- STRONA 16 --- (wyjaśnienia biegłego k- 453-455). B. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji (dowód orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k- 6) Dowód z opinii biegłego, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie Sądu z zastosowaniem art. 233 $ 1 k.p.c. według właściwych dla przedmiotu opinii kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/ 4/ 64; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r., IV CSK 135/13, Lex nr 1405234). W ocenie Sądu Apelacyjnego wnioski opinii biegłego sądowego R. S., w wersji uwzględniającej wyjaśnienia złożone na rozprawie apelacyjnej w dniu 16 października 2017 r., są jasne i przekonujące. Biegły oparł je na szczegółowej analizie całej dostępnej dokumentacji medycznej B. S., a w szczególności wpisów w jej książeczce zdrowia. Udzielił odpowiedzi na wszystkie zgłoszone przez strony i Sąd Apelacyjny pytania oraz wyjaśnił powstałe wątpliwości. Zatem brak było podstaw do kwestionowania tej opinii. Sąd Apelacyjny uznał za wiarygodne zeznania powódki złożone w charakterze strony na okoliczność, że zgłaszała w okresie od grudnia 2009 r. do maja 2010 r. fakt postępującego pogorszenia stanu wzroku oraz domagała się przeprowadzenia odpowiednich czynności diagnostycznych. Powyższe zeznania znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów w postaci: wpisów w książeczce zdrowia oraz odpowiedzi Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego na jej skargę z dnia 3 marca 2010 r. Zauważyć należy również, iż badanie komputerowe wzroku odbyło się dopiero po złożeniu tej skargi, w dniu 8 marca 2010 r., 3 miesiące od jego zlecenia. Sąd Apelacyjny uznaje, iż zastosowany sposób leczenia powódki w okresie jej osadzenia w Areszcie Śledczym W. w W. był nieprawidłowy. Nieprawidłowości te polegały na zaniechaniu czynności diagnostycznych, a w szczególności - monitorowania na bieżąco stanu wzroku, w okresie od grudnia 2009 r. do maja 2010 r. Zaniechanie czynności diagnostycznych spowodowała sytuację, że w związku z gwałtownym pogorszeniem się stanu zdrowia pacjentki, na podjęcie leczenia, które mogło -zahamować pogorszenie narządu wzroku okazało się za późno. Powódka utraciła widzenie w prawym oku i obecnie występuje u niej praktyczna ślepotę 16 --- STRONA 17 --- 5 obuoczna w następstwie zmian degeneracyjnych siatkówki. B. S. jest osobą wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Zaniechanie przez stronę pozwaną czynności diagnostycznych miało charakter bezprawny w rozumieniu art. 417 $ 1 kc. i skutkowało powstaniem u pacjentki szkody niemajątkowej w postaci rozstroju zdrowia. „Podstawowym wyznacznikiem praw osoby pozbawionej wolności jest wynikająca z art. 4 k.kw. zasada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności, ludzkiej skazanego. Przepis ten nawiązuje bezpośrednio do międzynarodowych aktów dotyczących ochrony praw człowieka (por. art. 5 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, art. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, przyjętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 16 grudnia 1966 r., Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 168 oraz art. 3. konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Poszanowanie godności. każdego człowieka, w tym osoby pozbawionej wolności, należy do fundamentalnych zasad polskiego porządku konstytucyjnego, dlatego w art. 102 pkt 1 k.k.w. wymieniono prawo skazanego do odpowiednich świadczeń zdrowotnych (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2008 r., III CZP 103/08, OSNC 2009/10/141). „Odpowiedniość” opieki medycznej pozostaje najtrudniejszym do zdefiniowania elementem. Trzeba wskazać, iż sam fakt, że osadzony został zbadany przez lekarza i przypisano mu pewną formę leczenia, nie może automatycznie prowadzić do wniosku, iż zapewniona opieka medyczna była odpowiednia. Władze muszą zapewnić także, by prowadzony był pełen zapis stanu zdrowia pacjenta i jego leczenia w trakcie pozbawienia wolności, by stawiane diagnozy i leczenie były niezwłoczne i dokładne, a gdy to konieczne ze względu na charakter schorzenia, by zapewniana była regularna i systematyczna kontrola stanu zdrowia, która obejmuje całościową strategię leczenia mającą na celu wyleczenie chorób osadzonego lub zapobiegnięcie pogorszeniu jego stanu zdrowia, a nie tylko załagodzenie, symptomów (por. wyrok ETPCZ z dnia 21 marca 2017 r., skarga nr 686/12, Bujak przeciwko Polsce, LEX nr 2252303). W licznych judykatach ETPC podkreślał, że obowiązek zapewnienia zagwarantowanej przez konwencję opieki medycznej osadzonemu byłby całkowicie pozbawiony sensu, gdyby miał się ograniczać do przepisywania odpowiedniego leczenia, bez upewnienia się, czy jest ono prawidłowo 17 --- STRONA 18 --- podawane i kontynuowane. Władze muszą również zapewnić osadzonemu choremu dokładną diagnozę stanu zdrowia, jak również zagwarantować opiekę lekarską tak szybko, jak to jest możliwe (wyrok z dnia 9 października 2012 r. w sprawie nr 16831/07, Kulikowski v. Polska, LEX nr 1219688). Na władzach spoczywa obowiązek udowodnienia, że wszelkie możliwe działania zostały podjęte i były zgodne z zaleceniami lekarza. Gdy jest to konieczne, osadzony w palcówce penitencjarnej powinien mieć stałą opiekę lekarską, a gdy udzielenie pomocy ambulatoryjnej jest niewystarczające, niezbędne będzie zapewnienie leczenia specjalistycznego. Ciężki stan zdrowia uzasadnia stały nadzór lekarski oraz systematyczne i kompleksowe leczenie (wyroki: z dnia 29 listopada 2007 r., w sprawie nr 9852/03 i nr 13413/04, (...). v. Azerbejdżan, LEX nr 321593; z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie nr 77766/01, Dz. v. Polska, LEX nr 468505; z dnia 3 marca 2009 r., w sprawie nr 23204/07, G. v. Gruzja, LEX nr 487061; z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie nr 72286/01, M. v. Ukraina, LEX ir 174555; z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie nr 35581/06, P. v. Ukraina, LEX nr 578458; z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie nr 14146/02, A. v. Rosja, LEX nr 578396; wyrok z dnia 1 czerwca 2010 r., w sprawie nr 28326/05, J.v. Polska, LEX nr 578653; z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie nr 38719/09, W. v. Polska, LEX nr 1191997; z dnia 31 maja 2012 r. w sprawie nr 18364/06, G. v. Polska, LEX nr 1164384). Obowiązek zapewnienia osadzonemu w jednostce penitencjarnej opieki lekarskiej obciąża administrację zakładu karnego. Decyzje w tym przedmiocie podejmuje dyrektor zakładu, który podlega kontroli sądu penitencjarnego w trybie art. 7 k.k.w., sędziego penitencjarnego w trybie art. 34 $ 1 k.k.w., a także kontroli swych zwierzchników w trybie art. 78 $ 2 k.k.w. (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2007 r., Il AKzw 1026/07, KZS 2007/12/ 63). Obowiązkiem służby zdrowia w warunkach zakładu karnego jest zachowanie pozbawionych wolności w niepogorszonym stanie zdrowia (por. postanowienie SA w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2002 r., II AKz 128/02, KZS 2002, z. 4, poz. 22). * W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany Skarb Państwa — Dyrektor Aresztu Śledczego W. w W. nie udowodnił, że poszkodowana miała zapewnioną regularną i systematyczną kontrolę stanu zdrowia, obejmującą całościową strategię leczenia, : mającą na celu zapobiegnięcie pogorszeniu się jej stanu zdrowia. Nie wykazał także, że zapewniono jej regularną i systematyczną kontrolę stanu zdrowia, a prowadzony zapis stanu zdrowia i leczenia był. pełny. Na braki odpowiednich wpisów w dokumentacji lekarskiej oraz bieżącego monitorowania stanu zdrowia pacjentki wskazywał biegły sądowy z zakresu okulistyki. 18 --- STRONA 19 --- Ę Natomiast nie stanowią dowodu potwierdzającego zapewnienie powódce odpowiedniej opieki medycznej zeznania świadka M. Dz., zgłoszonego przez pozwanego na okoliczność podejmowania bez zbędnej zwłoki czynności przez pracowników służby zdrowia Areszty Śledczego W. w celu umawiania wizyt powódki na wizyty u okulistów oraz na badania w placówkach służby zdrowia położonych poza terenem aresztu. O zaniechaniu pozwanego nie świadczy bowiem długość czasu oczekiwania na badania specjalistyczne, ale fakt zaniechania bieżącego monitorowania - w okresie owego oczekiwania - stanu zdrowia pacjentki i to w sytuacji, gdy zgłaszała ona pogarszanie się swojego stanu zdrowia, co z uwagi na rodzaj schorzenia (zmiany narządu wzroku jak stwierdził biegły mogły nastąpić nawet w ciągu kilku dni) wymagało podjęcia stałych i regularnych czynności kontrolnych. Zatem słusznie Sąd Okręgowy stwierdził, iż zaistniały przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego na podstawie art. 417 $ 1 k.c. Pomiędzy zaniechaniami pozwanego a szkodą niemajątkową powódki w postaci rozstroju zdrowia zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 $ 1 k.c., gdyż na skutek niezapewnienia odpowiedniej opieki medycznej nastąpiło pogorszenie stanu narządu wzroku dotkniętego chorobą samoistną. W przypadku wdrożenia we właściwej chwili leczenia wysoce prawdopodobne jest, że stan zdrowia B. S. nie uległ by pogorszeniu (w 60% nastąpiłaby bowiem jego stabilizacja, a w 20% nawet polepszenie — łącznie w 80%). Natomiast zebrane w. sprawie dowody, w szczególności opinia biegłego R. S., nie potwierdziły, iż na pogorszenie stanu zdrowia mógł mieć wpływ brak poddania się przez powódkę leczeniu okulistycznemu w okresie kilku lat, gdy ukrywała się ona przed organami wymiaru sprawiedliwości. Podkreślić należy, iż podczas pierwszej konsultacji u okulisty w dniu 8 grudnia 2009 r. stan wzroku powódki nie wymagał, jak stwierdził biegły, wdrożenia leczenia. Zatem nie ma podstaw do uznania, aby poszkodowana swoim zachowaniem sprzed dnia osadzenia w palcówce penitencjarnej, przyczyniła się w rozumieniu art. 362 k.c. do doznanego rozstroju zdrowia. Zadośćuczynienie przewidziane w art. 445 $ 1 k.c. stanowi sposób = naprawienia krzywdy, w postaci doznanych cierpień fizycznych i ujemnych przeżyć psychicznych, zarówno istniejącej w chwili orzekania jak i takiej, którą poszkodowany będzie w przyszłości na pewno lub z dającym się przewidzieć dużym stopniem prawdopodobieństwa odczuwać. Określając wysokość zadośćuczynienia Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, zwłaszcza okres trwania cierpień fizycznych i psychicznych, ich 19 --- STRONA 20 --- nasilenie, liczbę i czasokres pobytów w szpitalach, liczbę i stopień inwazyjności ' ewentualnych zabiegów medycznych, nasilenie i czas trwania ewentualnych dolegliwości bólowych, a nadto trwałość skutków czynu niedozwolonego, wpływ na dotychczasowe życie, ogólną sprawność fizyczną i psychiczną poszkodowanego oraz prognozy na przyszłość (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1973 r., Ill CZP 37/73, OSNCP 1974/9/145 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 r., Ill CSK 69/13, Lex nr 1463872, z dnia 29 sierpnia 2013r., I CSK 667/12, Lex nr 1391106 , z dnia 24 września 2009 r., II PK 65/09, LEX nr 558304, z dnia 2 września 1960 r. 3CR 173/60, OSN 1962/1/14, z dnia: 15 grudnia 1965 r., II PR 280/65, OSNCP 1966/10/168, z dnia 10 października 1967 r. | CR 224/67, OSNCP 1968/6/107, z dnia 4 czerwca 1968 r. I PR 175/68, OSNCP 1969/2/37, z dnia 19 sierpnia 1980 r. IV CR 283/80, OSNCP 1981/5/81). i W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności niezbędne do dokonania oceny rozmiaru krzywdy doznanej przez B. S. w wyniku czynu niedozwolonego, jaki na jej szkodę popełnił pozwany i w pełni uwzględnił je przy określaniu stosownej kwoty zadośćuczynienia. Wśród tych okoliczności odpowiednią wagę przyznał trwałemu uszczerbkowi na zdrowiu poszkodowanej w postaci utraty widzenia, w drugim widzącym w chwili osadzenia w Areszcie Śledczym W. prawym oku. Na skutek powyższego powódka stała się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, która wymaga stałej pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ę Zasądzenie zadośćuczynienia, a zwłaszcza jego wysokość uzależnione są od całokształtu ujawnionych okoliczności, w szczególności także od rodzaju i stopnia winy sprawcy szkody i odczucia jej przez poszkodowanego. Większe nasilenie winy stanowi okoliczność przemawiającą za przyznaniem wyższego zadośćuczynienia Nie bez znaczenia dla rozmiaru poczucia krzywdy jest, w świetle art. 445 $ 1 k.c, zachowanie się i postawa osoby odpowiedzialnej za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym. Obojętne zachowanie się tej osoby wobec wyrządzonej szkody może pogłębić u pokrzywdzonego poczucie krzywdy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1967 r., I CR 224/67, OSNC 1968/6/107, z dnia 9 stycznia - 1978 r., IV CR 510/77, OSNC 1978/11/210, z dnia 19 sierpnia 1980 r., IV CR 283/80, OSNCP 1981/5/ 81, z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003/4/56 oraz z dnia 27 lutego 2004 r., V CK 282/03, LEX nr 183777). Podkreślić należy, iż lekceważenie niepokoju osoby pozbawionej wolności o swe zdrowie świadczy o znacznym stopniu zawinienia, ponieważ może być przyjmowane jako traktowanie 20 --- STRONA 21 --- s okrutne w rozumieniu art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2001 r., I AKz 24/01, KZS 2001/2/33). Jak natomiast wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego odpowiednia pomoc medyczna powódce nie była udzielana przez długie okresy i to pomimo jej aktywnej postawy w zgłaszaniu problemów z pogarszaniem się narządu wzroku. W tym kontekście trzeba zauważyć, iż zadośćuczynienie realizuje trzy podstawowe funkcje: kompensacyjną, represyjną i prewencyjną. Z uwagi na funkcję kompensacyjną decydującym kryterium przy określaniu jego wysokości jest rozmiar krzywdy i ekonomicznie odczuwalna wartość świadczenia, adekwatna do warunków K gospodarki rynkowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2010 r., Il CSK 94/10, OSNC 2011/4/44 i z dnia 8 sierpnia 2042 r., | CSK 2/12, Lex nr 1228578). W odniesieniu do zadośćuczynienia pieniężnego z art. 445 $ 1 k.c. funkcja kompensacyjna musi być rozumiana szeroko, albowiem obejmuje zarówno cierpienia fizyczne, jak i sferę psychiczną poszkodowanego. Wysokość zadośćuczynienia odpowiadająca doznanej krzywdzie powinna być odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2008 r., Ii CSK 536/07, LEX nr 461725 i z dnia 8 czerwca 2011 r., I PK 275/10, LEX nr 1164114). Z kolei represyjny i prewencyjny charakter zadośćuczynienia oznacza, że obowiązek jego zapłaty powinien dla sprawcy szkody stanowić sankcję stosowną do popełnionego czynu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przyznane zadośćuczynienie realizuje wszystkie te funkcje, a w indywidualnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy jego kwota 100 000 zł nie jest rażąco wygórowana. Apelujący nie przedstawił przekonujących argumentów, które wskazywałyby, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia prawa materialnego na skutek nieprawidłowego zastosowania art. 445 $ 1 kc. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bowiem dysonans pomiędzy poprawnie sformułowanymi przesłankami dotyczącymi zadośćuczynienia w ujęciu ogólnym (uniwersalnym), a zindywidualizowanymi przesłankami, dotyczącymi sytuacji, poszkodowanej B:z.'', S ,_ co czyni apelację w części kwestionującej zasądzenie zadośćuczynienia bezzasadną. Natomiast za trafny należało uznać zarzut naruszenia art. 455 k.c. na skutek zasądzenia odsetek ustawowych od przyznanego zadośćuczynienia za okres poprzedzający datę wydania przez Sąd Okręgowy zaskarżonego wyroku. Terminem, 21 --- STRONA 22 --- od którego należą się odsetki za. opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za | krzywdę, może być, w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynieniu, jak i dzień tego wyrokowania. Domaganie się odsetek od zasądzonego zadośćuczynienia od daty wezwania. do zapłaty jest usprawiedliwione we wszystkich tych sytuacjach, w których krzywda pokrzywdzonego istniała i była już znana w tej właśnie chwili. Istotne jest przy tym nie tylko to, czy dłużnik znał wysokość żądania uprawnionego, ale także to, czy znał lub powinien znać okoliczności decydujące o rozmiarze należnego od niego zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia z dnia 28 marca 2017 r., I ACa 883/16, LEX nr 2310525). W sprawach, w których dopiero w toku postępowania okazuje się, czy i w jakiej wysokości należy przyznać zadośćuczynienie, odsetki nalicza się dopiero od chwili zasądzenia stosownej kwoty, chyba że zachodzą okoliczności, które przekonują o potrzebie uwzględnienia wcześniejszej chwili. Jest to bowiem naprawienie szkody niemajątkowej, a więc o wysokości bardzo ocennej i ustalanej. na podstawie przeprowadzonego postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2017 r., I PK 200/16, : niepubl.). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nastąpiło to dopiero w chwili wyrokowania, czyli w dniu 18 lutego 2016 r.. Bowiem dla ustalenia samej zasady odpowiedzialności pozwanego za doznaną przez powódkę szkodę niemajątkową niezbędne było przeprowadzenie wieloaspektowego postępowania dowodowego, w tym także w zakresie dowodu z opinii biegłego sądowego do spraw okulistyki. Ustalenie powyższych okoliczności przez samego dłużnika w chwili doręczenia mu wezwania do zapłaty (odpisu pozwu) nie było możliwe z uwagi na fakt, iż do pozwu powódka nie załączyła dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia z okresu poprzedzającego osadzenie w Areszcie Śledczym W. w W., a w sytuacji istnienia choroby samoistnej jeszcze przed dniem wyrządzenia deliktu, dla ustalenia samej zasady odpowiedzialności pozwanego oraz określenia rozmiaru doznanej przez powódkę z tego tytułu krzywdy, było to niezbędne. Podkreślić także trzeba, iż zgromadzenie tej dokumentacji przez Sąd Okręgowy nastąpiło z inicjatywy strony pozwanej (protokół rozprawy z dnia 18 czerwca 2015 r. k-184 i pismo procesowe pozwanego z dnia 7 lipca 2015 r. k- 188-189). Trafny okazał się także zarzut apelującego dotyczący naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 321 $ 1 k.p.c. oraz art, 481 k.c. poprzez zasądzenie od świadczeń pieniężnych w postaci zadośćuczynienia oraz renty odsetek ustawowych za opóźnienie. Powyższy zarzut został zgłoszony już po upływie terminu do wniesienia 22 --- STRONA 23 --- ” apelacji, co w ocenie powódki czyniło go niedopuszczalnym. Stanowisko to nie jest jednak prawidłowe. Zarzut jest to przedstawione w apelacji twierdzenie skarżącego, że zaskarżony wyrok Sądu | instancji jest wadliwy ze względu na niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego lub uchybienia procesowe, które miały wpływ na jego treść. Zarzut apelacyjny stanowi uzasadnienie wniosku apelacyjnego, podlegające ocenie Sądu Il instancji. Apelację można oprzeć na tych wszystkich zarzutach, które według składającego apelację wpłynęły bezpośrednio, a nawet pośrednio na niekorzystne. dla niego rozstrzygnięcie. Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje zakazu zmiany zarzutów apelacyjnych (jak czyni to w stosunku do podstaw skargi kasacyjnej w art. 398'-398'* k.p.c.), co uzasadnia dopuszczalność ich zmiany w toku postępowania apelacyjnego (W. Broniewicz Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia .2000 r., V CKN 153/00, OSP 2002/5/62). Za takim stanowiskiem przemawia dodatkowo art. 505? $ 2 k.p.e,, z którego wprost wynika, że niedopuszczalne jest przedstawienie nowych zarzutów po upływie terminu do wniesienia ' apelacji. Gdyby nie obowiązywała zasada dopuszczalności zmiany zarzutów apelacji, zbędne byłoby wprowadzenie od niej wyjątku (por. także A. Góra-Błaszczykowska, Apelacja. Zażalenie. Komentarz, Warszawa 2005, s. 27-28). Stanowisko o dopuszczalności zmiany zarzutów apelacyjnych, w granicach zaskarżenia, w pełni zaaprobowała judykatura (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2001 r., V CKN 269/00, LEX nr 52790, z dnia 13 kwietnia 2000 r., Ill CKN 812/98, OSNC 2000/10/193, z dnia 18 czerwca 2004 r., II CK 358/03, LEX nr 176094, z dnia z dnia 12 stycznia 2010 r., Ill CSK 87/09, LEX nr 677767 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., | ACa 706/15, LEX nr 2050832). Zatem zarzut naruszenia art. 321 $ 1 k.p.c. oraz art. 481 k.c. został zgłoszony skutecznie, a Sąd Apelacyjny uznaje jego merytoryczną zasadność. Dokonując ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1830) nowelizacji Kodeksu cywilnego ustawodawca wprowadził rozróżnienie na „odsetki” i o nich jest mowa w art. 359 k.c., oraz „odsetki za opóźnienie”, których dotyczy art. 481 k.c. W toku postępowania przed Sądem | instancji w zakresie roszczenia o zasądzenie odsetek powódka domagała się zasądzenia odsetek ustawowych (pismo procesowe z dnia 2 grudnia 2013 r. k- 102 - 104 i protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2016 r. k- 307-308) i nie dokonała zmiany powództwa w tym zakresie po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. wskazanej 23 --- STRONA 24 --- nowelizacji. Po raz pierwszy roszczenie o zasądzenie tego rodzaju odsetek zgłoszone zostało dopiero w postępowaniu apelacyjnym (pismo z dnia 29 września 2017 r. k-446-451). Sąd Apelacyjny w pełni podziela pogląd prawny wyrażony. przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2017 r., I CSK 704/16, Lex nr 2352160, że do zasądzenia przez Sąd | instancji odsetek ustawowych na rzecz strony powodowej za opóźnienie, (które są wyższe niż odsetki ustawowe), niezbędne było zgłoszenie stosownego żądania, czyli zmiana powództwa. W art. 321 $ 1 k.p.c. ustawodawca wprowadził zasadę, że Sąd w postępowaniu cywilnym orzeka tylko o roszczeniach, zgłoszonych przez powoda w pozwie lub w trakcie rozpoznawania sprawy przez Sąd, do czasu zamknięcia rozprawy. Zakaz orzekania ponad żądanie, będący przejawem zasad dyspozycyjności i kontradyktoryjności, oznacza, że o treści wyroku zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym decyduje żądanie strony. Sąd nie może zasądzać czego innego od tego, czego żądał powód (aliud), więcej niż żądał powód (super), ani na inhej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda. Powódka nie dokonała zmiany powództwa w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, a zmiana taka dokonana już na etapie postępowania apelacyjnego była bezskuteczna. W postępowaniu apelacyjnym, zgodnie z art. 383 k.p.c., obowiązuje ograniczenie możliwości dokonywania zmian przedmiotowych o charakterze ' jakościowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2000 r., III CKN 821/00, LEX nr 533118 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 1999 r., II UZ 63/99, OSNP 2000/22/835, LEX nr 43673). | Uznają apelację w tej części za uzasadnioną Sąd Apelacyjny, na podstawie 386 8 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach w ten sposób, że odsetki ustawowe od zadośćuczynienia w kwocie 100 000' zł zasądził od dnia 18 lutego 2016 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo o zasądzenie odsetek ustawowych za okres od dnia 5 marca 2013 r. do dnia 17 lutego 2016 r., a w pozostałej części, na podstawie art. 386 83kp.c. wzw.zart. 355 $ 1 k.p.c. i art. 321 $ 1 k.p.c., wyrok co do odsetek uchylił i umorzył postępowanie, " Zasadna okazała się także apelacja w części kwestionującej rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o zasądzeniu, na podstawie art. 444 $ 2 k.c., od pozwanego na rzecz powódki renty w kwocie po 1000 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 września 2012 r, czyli od dnia uzyskania przez B. S. prawa do emerytury. Rację miał co do zasady Sąd | instancji, że osiągnięcie wieku emerytalnego i spełnienie innych 24 --- STRONA 25 --- ” warunków nabycia prawa do emerytury nie prowadzi do utraty zdolności do pracy zarobkowej.i nie daje podstawy do ograniczenia przez Sąd obowiązku płacenia przez sprawcę szkody poszkodowanemu renty uzupełniającej (art. 444 $ 2 k.c.) do momentu uzyskania przez pracownika uprawnień do emerytury (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2006 r., I UK 150/06, OSNP 2008 nr 1-2, poz. 19). Poszkodowanemu, który osiągnął wiek emerytalny, może przysługiwać renta uzupełniająca, jeżeli zostanie wykazane, że gdyby nie niezdolność do pracy wywołana czynem niedozwolonym, . nadal by osiągał dochód, którego obecnie osiągnąć nie może. Należy jednak podkreślić, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na poszkodowanym jako osobie wywodzącej z tego faktu korzystne skutki prawne i nie wystarcza samo uprawdopodobnienie przez pracownika możliwości dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR 491/73, OSNCP 1974/9/155 i z dnia 3 września 2008 r., I BP 5/08, OSNP 2010/1-2/11). Podstawą obliczenia szkody poszkodowanego powinno być ustalenie jego faktycznych możliwości pracy, co oznacza, iż chodzi o zatrudnienie mające realne perspektywy. Osoba, która wiele lat przed zaistnieniem deliktu nie pracowała w wyuczonym zawodzie może domagać się renty, o ile warunki istniejące na rynku pracy uzasadniają z dostatecznym prawdopodobieństwem przypuszczenie, że zdołałby ona — po przejściu na emeryturę - uzyskać takie dodatkowe zatrudnienie, gdyby podjęła starania w tym kierunku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2017 r. | CNP 25/16, LEX nr 2309149). Przy czym sama teoretyczna możliwość uzyskiwania dodatkowego zarobku, w granicach nie powodujących utraty prawa do emerytury, nie uzasadnia jeszcze zasądzenia renty uzupełniającej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 1972 r., III PRN 14/72, OSNC 1973/5/76). Ustalając możliwość czerpania przez powódkę dochodów z pracy w charakterze księgowej po przejściu na emeryturę Sąd Okręgowy oparł się wyłącznie na samych twierdzeniach B. S. W ocenie Sądu Apelacyjnego wiarygodność twierdzeń powódki o realnej możliwości wykonywania takiej pracy podważają okoliczności takie jak: choroba samoistna, z powodu której poszkodowana nie, widziała na drugie oko z przyczyn, które nie pozostają w związku przyczynowym z deliktem popełnionym na jej szkodę przez pozwanego oraz niewykonywanie zawodu księgowej przez wiele lat (w związku z ukrywaniem się przed organami wymiaru sprawiedliwości). Równocześnie należy przypomnieć, iż samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 25 --- STRONA 26 --- k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (art. 232 k k.p.c. i art. 6 k.c.) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00, OSNP 2003/20/487). Wskazać trzeba również, iż okoliczności wynikające z tych twierdzeń, które nie miały charakteru faktów przyznanych, w rozumieniu art. 229 k.p.c., przez stronę pozwaną nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, w tym dowodzie z przesłuchania powódki w charakterze strony. B. S. reprezentowana w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika, zasadności swoich twierdzeń odnośnie roszczenia o zasadzenie renty nie udowodniła. Również na etapie postępowania apelacyjnego, a więc znając już treść: zarzutów apelacyjnych, nie przejawiła żadnej inicjatywy dowodowej w tym zakresie. Zatem oparcie przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych dotyczących zaistnienia przesłanek z art. 444 $ 2 k.c., wyłącznie na twierdzeniach powódki, było oczywiście wadliwe, a w rezultacie brak było podstaw do uwzględnienia w tym zakresie powództwa. Uznając apelację w tej części za uzasadnioną Sąd Apelacyjny, na podstawie 386 $ 1 k.p.c., zmienił zaskrzony wyrok w punkcie drugim w ten sposób, ze oddalił powództwo o zasadzenie renty w kwocie po 1000 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami, a w pozostałej części, na podstawie art. 386 $ 3 k.p.c. w zw. z art. 355 $ 1k.pc.iart. 321 $ 1 k.p.c., wyrok co do odsetek uchylił i umorzył postępowanie. Zmiana przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o odsetkach i rencie (punkty pierwszy i drugi) spowodowała konieczność ponownego rozstrzygnięcia o kosztach procesu za | instancję. Powództwo zostało uwzględnione w 19,08 %, a oddalone w 80, 92% (powódka dochodziła przed Sądem Okręgowym roszczenia o wartości przedmiotu sporu 524 000 zł, które zostało ostatecznie uwzględnione co do kwoty 100000 zł). Poniesione przez strony koszty postępowania wyniosły łącznie 14 4000 zł (koszty zastępstwa procesowego po 7 200 zł). Przy zastosowaniu stosunkowego rozliczenia kosztów postępowania B. S. powinna ponieść 80,92% tych kosztów, czyli kwotę 11 652 zł 48 gr. Ponieważ koszty jej pełnomocnika wyniosły 7 200 zł, to na rzecz przeciwnika procesowego powinna uiścić kwotę 4 452,48 zł. Sąd Apelacyjny uznał . jednak, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, na podstawie art. 102 k.p.c., od obciążenia powódki tymi kosztami z uwagi na fakt, iż powództwo co do zasady zostało uwzględnione, skutki czynu deliktowego są szczególnie ciężkie, a sytuacja życiowa powódki (osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym) bardzo trudna. 26 --- STRONA 27 --- ' s O należnym wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu z tytułu pomocy prawnej udzielonej B. S. w I instancji orzeczono w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w zw. 8 19 ust. 1 i $ 20 oraz $2 ust. 3 oraz $6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy bezzasadnie odmówił zastosowania tego rozporządzenia twierdząc, iż jest ono niekonstytucyjne. Zauważyć trzeba, iż stanowisko Sądu I instancji nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który do chwili wyrokowania przez Sąd Apelacyjny nie stwierdził takiej niezgodności. Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 lutego 2011 roku, ł PZP 6/10, OSNP 2011/21-22/268, dokonał oceny konstytucyjności regulacji zawartej w art. 16 ust. 3 w związku z art. 16 ust. 2 (z uwzględnieniem art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, stanowiącym upoważnienie do wydania rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, a równocześnie zawierającym wytyczne dotyczące treści tego aktu), stwierdzając, że nie narusza ona art. 92 ust. 1 ” Konstytucji RP. Stanowisko to Sąd Apelacyjny w pełni podziela. Natomiast o nieuiszczonych kosztach sądowych w postaci: kosztów opinii biegłego - 945,84 zł oraz kosztów nadesłania przez placówki medyczne dokumentacji 35,02 zł rozstrzygnięto w stosunku do pozwanego na podstawie art. 113 ust. 1 ! u.k.s.c., (obciążając go nimi w części w jakiej powództwo zostało uwzględnione), a w stosunku do powódki w oparciu o art. 113 ust. 4 u.k.s.c.(odstępując od obciążenia jej tymi kosztami). Na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja w pozostałej części jako bezzasadna podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto stosownie do jego wyniku w oparciu o art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 $ 1 k.p.c. iart. 391 $ 1 k.p.c. w zw. z $ 10 ust. 1 pkt 2 w zw. $ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, znajdującego, zastosowanie sprawie, wszczętej na skutek apelacji wniesionej w dniu 25 kwietnia 2016 r., na skutek odesłania z $ 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie 'ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Ponieważ apelacja w 89% została oddalona, to w takiej części obowiązanym do poniesienia 27 --- STRONA 28 --- tego wynagrodzenia jest pozwany, co stanowi kwotę 2225,07 zł i taka kwota została ” zasądzona od pozwanego na rzecz powódki. W pozostałej części, czyli w kwocie 1095,93 zł, koszty te pokryje bezpośrednio pełnomocnikowi Skarb Państwa — Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie. Natomiast o nieuiszczonych kosztach ustnej opinii biegłego wydanej w postępowaniu apelacyjnym, które łącznie wyniosły 268,23 zł, orzeczono zgodnie z art, 113 ust. 1 u.k.s.c., obciążając nimi w 89 %, czyli co do 238,72 zł pozwanego, a w pozostałym zakresie na podstawie art. 113 ust. 4 u.k.s.c. odstąpiono od obciążenia nimi powódki. Marta Szerel Edyta Jefimko Paulina Asłanowicz 28 *