Postanowienie V ACa 779/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 779/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Anna Tabak (spr.) Sędziowie : SA Jadwiga Galas SA Barbara Kurzeja Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A. W. przeciwko A. S. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 12 września 2010 r., sygn. akt II C 102/10 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. --- STRONA 2 --- Sygn. akt V ACa 779/12 UZASADNIENIE Powód A. W. w pozwie przeciwko pozwanej A. S. domagał się nakazania pozwanej zaprzestania naruszania jego dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych z córką M. W. poprzez przedstawianie negatywnego wizerunku ojca względem córki i podejmowanie działań skutkujących izolacją M. W. wobec rodziców i rodzeństwa. Domagał się również zasądzenia od pozwanej na rzecz Domu Dziecka w R. kwoty 2 500 zł oraz na jego rzecz kosztów procesu. Wyrokiem zaocznym z 13 września 2010 r. uwzględniono roszczenie w całości, który to został zaskarżony sprzeciwem przez pozwaną, wnoszącą o oddalenie powództwa i przyznanie jej kosztów postępowania. Podniosła pozwana, że niniejszy pozew stanowi rewanż powoda za udzielenie przez nią pomocy córce, która jest osobą dorosłą i samodzielnie podejmuje decyzje, w tym z kim chce utrzymywać kontakty, wiązała stosunek M. W. względem powoda z jej chorobą psychiczną. Wyrokiem z dnia 12 września 2012 r. Sąd Okręgowy uchylił w całości wyrok zaoczny i oddalił powództwo, zasądził od powoda na rzecz pozwanej koszty w wysokości 577 zł oraz nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa 56,02 zł nieuiszczonych kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji ustalił następujące okoliczności faktyczne: W roku 2006 bliscy M. W. zaczęli zauważać zmiany w jej osobowości. M. W. zaczęła zachowywać się wulgarnie, unikać kontaktów z ludźmi, niszczyć drobne rzeczy w domu, upokarzać brata przed jego kolegami, miała roszczeniową postawę wobec ojca. W tym czasie M. W. częściej niż dotychczas przebywała w towarzystwie A. S. (1) (obecnie S.) – koleżanki z liceum wieczorowego, do którego razem uczęszczały i którą znała od 15 lat. W roku 2006 relacje M. W. z ojcem pogorszyły się na tyle, że wniosła sprawę o znęcanie przeciwko ojcu, którą później wycofała, gdy ojciec obiecał jej, że nie będzie ingerował w jej życie i nie będzie nękał jej przyjaciółki A. S. (1) oskarżając ją o negatywny wpływ na M. W. Sprawa, która toczyła się przeciwko A. W., podejrzanemu o znęcanie psychiczne nad swoją córką i o groźby karalne wobec A. S. (1), postanowieniem Prokuratury Rejonowej w Rybniku z dnia 31.01.2007 r. w sprawie 1 Ds. 2841/06 została umorzona wobec faktu skorzystania przez M. W. z prawa odmowy zeznań i cofnięcia wniosku o ściganie (co do zarzutu o znęcanie), a z powodu braku znamion czynu zabronionego w stosunku do gróźb karalnych. W roku 2006 M. W. po raz pierwszy próbowała uciec z domu. Wyskoczyła z okna, z I pietra. Złamała kręgosłup i staw skokowy. Była hospitalizowana i po pobycie w szpitalu wróciła do domu. W tym czasie kontakty M. W. z pozwaną uległy osłabieniu. Po powrocie do zdrowia, córka powoda znalazła pracę, odnowiła kontakty z pozwaną i powtórzyło się jej negatywne zachowanie wobec rodziny. Relacje M. W. z rodziną, a w szczególności z ojcem pogarszały się, 23 września 2009 r. opuściła dom rodziców i zerwała z nimi wszelkie kontakty. Uciekła do W., twierdząc, że bała się ojca. Ojciec nie pozwolił jej zabrać swoich rzeczy. Odebrała je z udziałem policji zimą 2010 roku, gdy stwierdziła, że w domu zostały wymienione zamki. W --- STRONA 3 --- kwietniu 2010 roku ojciec wszczął postępowanie o wymeldowanie córki z domu. M. W. od 2009 roku wynajmowała mieszkanie w K., nie kontaktowała się od 2009 roku z ojcem i rodziną. Cały czas utrzymuje kontakt z pozwaną. Powód próbował nakłonić pozwaną by zaprzestała kontaktów z jego córką, negatywnie wypowiadał się o rodzinie pozwanej, próbował wpłynąć na matkę pozwanej by nakłoniła A. S. do zerwania kontaktów z jego córką. Od 2010 roku M. W. leczy się psychiatrycznie. Była hospitalizowana w szpitalu psychiatrycznym, ale nie życzyła sobie by zawiadamiać o tym rodzinę. Przebywała w szpitalu psychiatrycznym od 16.06.2011 r. do 11.10.2011 r., potem od 3.01.2012 r. do 22.03.2012 r. Rozpoznano u niej(...). Jej zachowanie w stosunku do najbliższej rodziny, a w szczególności zmiana relacji do ojca jest wynikiem choroby,(...). W obecnym stanie zdrowia jest osobą podatną na wpływy osób trzecich. Podstawą ustaleń faktycznych były dowody z dokumentów, opinia o stanie zdrowia M. W., zeznania świadków M. W. (1), M. W., E. C. i B. S. oraz stron. Sąd pierwszej instancji podkreślił uzupełnianie się wzajemne zeznań świadków w zakresie faktów istotnych, zaś podawane przez nich różnice dotyczące zachowania się pozwanej i jej wpływu na córkę powoda oraz na kształtowanie u niej negatywnego wizerunku ojca opierały się na subiektywnych wnioskach i nie wynikały z bezpośredniego zachowania się pozwanej, a oceny tego zachowania. W takim stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za nieuzasadnione w świetle art. 23 i 24 k.c., podkreślając, że istotnym było zajęcie stanowiska, czy pozwana naruszyła wskazane przez powoda jego dobro osobiste tj. doprowadziła do zerwania więzi rodzinnych M. W. z jej ojcem przez przedstawianie negatywnego wizerunku powoda jako ojca. Ocena ta, zdaniem Sądu winna nastąpić według kryterium obiektywnego, a nie według subiektywnych odczuć osoby żądającej ochrony prawnej, nie może być dokonana według indywidualnej wrażliwości powoda, który poczuł się skrzywdzony przez córkę. Nie można – zdaniem Sądu – wyciągnąć wniosku by kontakty pozwanej z córką powoda miały na nią negatywny wpływ. M. W. jest osobą dorosłą, samodzielnie podejmuje decyzje. Powód nie wykazał, by postępowanie pozwanej było jedną z przyczyn pogarszania w oczach córki jego wizerunku, by zachowanie M. W. poprzez jej ucieczkę z domu, złożenie zawiadomienia o znęcaniu się nad nią, wrogie nastawienie do ojca i innych członków rodziny wywołane zostało zachowaniem pozwanej – wydawaniem przez nią nakazów córce powoda. Dodał Sąd, że zachowanie córki powoda w stosunku do niego i innych członków rodziny może wynikać z rozpoznawanej u niej choroby psychicznej, (...). Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony w całości apelacją powoda, domagającego się jego zmiany poprzez utrzymanie w mocy wydanego wyroku zaocznego i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Apelujący podniósł zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, iż pozwana nie naruszyła dobra osobistego powoda w postaci więzi rodzinnych mimo, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zeznań świadków oraz opinii biegłego psychiatry wynika, że zachowanie córki powoda M. --- STRONA 4 --- W., polegające na odrzuceniu rodziny, w tym powoda oraz zerwaniu kontaktów z ojcem było bezpośrednim skutkiem oddziaływania na M. W.przez pozwaną. W uzasadnieniu apelacji podkreślił, że negatywny stosunek M. W. wobec powoda i rodziny nie powoduje jej stan chorobowy, a oddziaływanie na nią przez pozwaną, zaś wniosek o wpływowym charakterze córki wynika z opinii biegłego psychiatry. Wpływ pozwanej na córkę wyraźnie wynika z bezpośredniej obserwacji ich wzajemnych relacji na rozprawie. Gdyby pozwanej zależało na dobru M. W., to zerwałaby z nią kontakty. Córka próbowała uzyskać od niego świadczenia majątkowe. Pozwana manipulowała córką, która składała doniesienia o znęcaniu się nad nią, pozwana nie informowała powoda o istotnych sprawach córki, która nie rozumie manipulacji pozwanej. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: - apelacja powoda nie mogła być uwzględniona, gdyż podniesione przez niego zarzuty są nieuzasadnione. Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny w sprawie jest prawidłowy, znajduje oparcie w zebranych dowodach ocenionych zgodnie z normą art. 233 § 1 k.p.c. i ustalenia te Sąd Apelacyjny potwierdza w całości, uznając je za własne. Z prawidłowych ustaleń faktycznych Sąd pierwszej instancji wyciągnął właściwe wnioski. Swoją apelację powód oparł na zarzucie sprzeczności – których według niego dopuścił się Sąd pierwszoinstancyjny – ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Sprzeczności tychże skarżący upatruje się w zajęciu przez Sąd stanowiska o przyczynach leżących u podstaw zerwania więzi rodzinnych przez córkę powoda, jako że Sąd uznał, iż tą przyczyną mógł być stan zdrowia M. W., a nie ujemny wpływ na nią przez pozwaną. Z zarzutem sprzeczności ustaleń Sądu z materiałem dowodowym w sprawie nie można się zgodzić. Zwrócić wypada w tym miejscu uwagę, iż w pierwszej kolejności sąd przeprowadza dowody, które ocenia zgodnie z normą art. 233 k.p.c. i dopiero po dokonaniu ich oceny (a więc przyjęcie, które w nich uznaje za wiarygodne, a które za niewiarygodne) ustala stan faktyczny w sprawie. Tak też uczynił w rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy, dopuszczając i przeprowadzając dowody z dokumentów, zeznań świadków, stron oraz opinii biegłego z zakresu psychiatrii. W dalszej kolejności ocenił także materiał dowodowy. Zważyć należy brak zarzutu skarżącego w przedmiocie naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nienależytą ocenę zebranych dowodów, co powoduje trudności w ustosunkowania się do zarzutu w przedmiocie sprzeczności ustaleń z zebranymi dowodami. --- STRONA 5 --- Ustalony przez Sąd stan faktyczny nie jest wbrew zebranym dowodom, a wynika z oceny tychże dowodów, w szczególności odmowy wiarygodności zeznań świadków M. W. (1) i M. C. oraz powodowi, iż pozwana kierowała córkę powoda w taki sposób, by zerwała ona kontakty z rodziną. Z opinii biegłego psychiatry D. M. wynika, iż zachowanie córki powoda M. W. w stosunku do członków rodziny w znacznym stopniu jest wynikiem jej choroby psychicznej –(...), jednakże nie można z tejże opinii wyciągnąć wniosku, by pozwana manipulowała córką powoda w kierunku zerwania przez nią kontaktów rodzinnych, w szczególności z ojcem. Podawane przez powoda w apelacji argumenty, mające przemawiać za negatywnym oddziaływaniem pozwanej na córkę powoda, stanowią zwykłą polemikę z ustaleniami Sądu oraz wyciągniętymi przezeń wnioskami. Poruszane w apelacji relacje córki powoda w stosunku do rodziny nie mogą przemawiać za przyjęciem zasadności zarzutu skarżącego. Tak samo podane działanie przez powoda w stosunku do córki celem poprawy relacji z nią. Podany argument, że gdyby pozwana kierowała się dobrem córki powoda, to zerwałaby z nią kontakty jest niezrozumiały, gdyż dorosłe osoby samodzielnie dobierają sobie towarzystwo i decydują z kim chcą utrzymywać kontakty. Nie znajduje również potwierdzenia zarzut, by pozwana blokowała istotne informacje o córce, bo z postępowania dowodowego wynika, iż właśnie córka powoda nie życzyła sobie przekazywania o niej informacji rodzicom (nawet o pobycie w szpitalu). Powód dochodził w niniejszej sprawie ochrony swojego dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych z córką M.. Niewątpliwie więzi rodzinne stanowią dobro osobiste człowieka. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. i art. 6 k.c. na powodzie spoczywał ciężar wykazania, iż pozwana naruszyła to dobro (więź między powodem a córką). Powód jednak w procesie temu obowiązkowi nie sprostał – nie wykazał, by pozwana w oczach córki ukształtowała jego negatywny obraz jako ojca, co w konsekwencji spowodowało zerwanie kontaktów przez córkę z powodem i pozostałymi członkami rodziny generacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe, apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. na koszt powoda – art. 98 k.p.c. w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.