Postanowienie V ACa 665/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdań

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 665/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maryla Domel-Jasińska Sędziowie: SA Maria Sokołowska SO del. Dorota Curzydło (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Żaneta Dombrowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa (...) przeciwko (...) o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego (...) z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 431/11 I oddala apelację; II zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt VACa 665/12 UZASADNIENIE Powód (...) domagał się nakazania by pozwana (...) złożyła oświadczenie w formie pisemnej, o następującej treści: (...). W uzasadnieniu pozwu powód podał, iż w dniu 28 września 2006r. w sprawie cywilnej, która toczyła się przed Sądem --- STRONA 2 --- Okręgowym (...), (...)obecnie już prawomocnie zakończonej, pozwana złożyła nieprawdziwe zeznania naruszające dobra osobiste powoda. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oświadczając, iż nie toczyło się ani nie toczy wobec niej żadne postępowanie karne, które zarzucałoby jej składanie jakichkolwiek fałszywych zeznań. Nadto podała, iż złożenie zeznań przez świadka jest działaniem w ramach obowiązującego porządku prawnego, a ocena materiału dowodowego zgromadzonego w procesie cywilnym, w tym ocena wiarygodności świadków- należy do sądu prowadzącego dany proces. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy (...) oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej 377 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Wyrokiem(...) Sąd Apelacyjny (...)uznając, że zachodzi nieważność postępowania uchylił zaskarżony wyrok i zniósł postępowanie na rozprawie w dniu (...) i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu (...) do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji doszło do pozbawienia powoda możności obrony swoich praw wskutek nie zapewnienia powodowi pozbawionemu wolności i działającemu bez fachowej pomocy prawnej udziału w rozprawie . Uchylając sprawę Sąd Apelacyjny wskazał , że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji przeprowadzi postępowania z udziałem powoda w tym przesłucha go w charakterze strony . Po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy (...) oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 647 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Podstawą orzeczenia Sądu były następujące ustalenia faktyczne: Przed Sądem Okręgowym (...) toczyło się postępowanie cywilne z powództwa (...) przeciwko byłej (...), które zostało prawomocnie zakończone. Powód (...) w powyższej sprawie domagał się ustalenia, że pozwana dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez celowe rozpowszechnianie środkami masowego przekazu ustaleń poczynionych w wyniku nadzorowanego przez pozwaną postępowania przygotowawczego sygn. (...) czego skutkiem było poniżenie powoda oraz niemożliwe dochodzenie prawdy przez powoda w (...). Ponadto powód żądał zasądzenia na jego rzecz od pozwanej odszkodowania za doznana krzywdę moralną powoda i jego rodziny, w tym cierpienia fizyczne i psychiczne. W uzasadnieniu tamtego pozwu powód podniósł, iż pozwana(...). (...) (...) (...). (...). (...) (...) Ustalając stan faktyczny sprawy sąd oparł się na dokumentach zawartych w aktach, których nie kwestionowała żadna ze stron i które uznał za wiarygodne albowiem zostały sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów. Były przejrzyste i jasne. Ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu. Nadto za w pełni wiarygodne, logiczne i konsekwentne sąd uznał zeznania pozwanej bowiem korespondują one w pełni z zeznaniami jakie pozwana złożyła w charakterze świadka w toku procesu przed Sądem Okręgowym(...). Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka(...) jako, że nie znajdują potwierdzenia w pozostałych dowodach zebranych w sprawie, na których sąd oparł stan faktyczny sprawy a nadto świadek jako osoba bliska powoda (...)swoje zeznania złożył tej treści, aby uwiarygodnić kłamliwe twierdzenia powoda, stanowiące podstawę faktyczną roszczenia pozwu skierowanego przeciwko pozwanej, z którą od dłuższego czasu pozostaje w konflikcie. Wskazał sąd a quo , że pozwany w niniejszym postępowaniu przed Sądem Okręgowym (...) dążył do przeprowadzenia dowodów, które mógł i powinien zgłosić w poprzednim postępowaniu-przed Sądem Okręgowym(...), jeżeli chciał podważyć wiarygodność zeznań świadka nie uczynił tego, a Sąd I i II instancji dokonał oceny wiarygodności w/w świadka i dał mu w całości wiarę, opierając na w/w dowodzie ustalenia faktyczne, które doprowadziły do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia . Wskazał, że powód w niniejszym postępowaniu złożył wnioski dowodowe w postaci dowodów z zeznań świadków i stron, na okoliczność wykazania, --- STRONA 3 --- że pozwana mówiła nieprawdę, mimo iż Sąd Okręgowy (...) rozpoznający sprawę, jako organ I instancji oraz Sąd Apelacyjny (...), jako organ II instancji – prawomocnie przesądził o bezzasadności żądań powoda i o wiarygodności zeznań świadka, tj. pozwanej (...). Uzasadnienie prawomocnego wyroku(...) oparte było na dowodach, które Sąd szczegółowo przeanalizował i ocenił jako wiarygodne, w tym: zeznania świadka (...). Sąd pominął wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka (...) albowiem , w ocenie sądu, jej zeznania na tę samą okoliczność, na którą zeznawał świadek (...) nie miałyby znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oddalił również wniosek dowodowy powoda o przesłuchanie w charakterze świadków: (...), jak też wniosek dowodowy pozwanej o przesłuchanie w charakterze świadka (...) na okoliczność informowania jej przez pozwaną, że przesyłała pieniądze rodzicom powoda albowiem przeprowadzenie przez sąd w/w dowodów nie miałoby znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd za wiarygodne ale nie mające żadnego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie uznał zeznania powoda odnośnie faktów , które złożyły się na ustalony przez sąd stan faktyczny sprawy, mianowicie- prawomocnie zakończonej sprawy z powództwa powoda (...) Sąd nie dał jednak wiary zeznaniom powoda w części jego zeznań dotyczących naruszenia dóbr osobistych przez pozwaną, albowiem nie znalazły one potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W pozostałej części zeznania powoda stanowią jedynie nieuzasadnioną polemikę z procedowaniem spraw przez polski wymiar sprawiedliwości. Zważył Sąd pierwszej instancji, że Kodeks cywilny nie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, część, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji i inne wymienione w art. 23 kc. . Przytoczył, że powód wskazał, że naruszenie przez pozwaną: „w sposób bezprawny i zawiniony – dobrego imienia powoda i jego rodziny, sfery prywatności, wolności psychicznej i prawa powoda (...) polegało na tym, że na rozprawie (...)zeznała nieprawdę, mówiąc iż nic jej nie było wiadomo, aby w trakcie (...) przed Sądem Okręgowym (...) ginęły załączniki do korespondencji prywatnej i że zeznała nieprawdę, mówiąc iż po urodzeniu się dziecka wysyłała kilkakrotnie pieniądze do rodziny powoda, aby Ci przyjechali i zobaczyli dziecko,,. Wskazał sąd a quo, że na dobro takie jak dobre imię, cześć – składa się zwłaszcza wyobrażenie o wartości osobistej i społecznej człowieka obejmujące także zaufanie innych do nosiciela tego dobra. Dla tak rozumianej czci określenia „dobre imię”, „dobra sława” i „reputacja” stanowią synonimy. Granice czci zakreślają zasady moralne, normy obyczajowe z także świadomość prawna społeczeństwa i zasady współżycia społecznego. Godność osobista natomiast to wewnętrzne przekonanie człowieka o swoich walorach o moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz poczucie i wola zachowania swej wartości. W godności osobistej widoczny jest moment subiektywny oparty na procesach uczuciowych i na przekonaniu jakie człowiek ma o własnej osobie, które to poczucie uzewnętrznia się w żądaniu m.in. nieokazywania człowiekowi lekceważenia, kpiny czy pogardy. Czynem przeciwko godności osobistej jest znieważenie słowne, czyli wypowiadanie się złośliwe. Brutalne, obelżywe lub pogardliwe przy czym istotna w wypowiedzi jest jej forma, a nie zgodność z rzeczywistością. Prawo cywilne nie typizuje czci i godności w sposób właściwy prawu karnemu ani w przepisach art. 23 kodeksu cywilnego, ani w przepisach pozakodeksowych. W doktrynie przeważa jednak pogląd, że dobro osobiste w postaci czci posiada swój aspekt zewnętrzny, tj. dobre imię oraz aspekt wewnętrzny tj. godność na pomawianiu innej osoby o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Naruszenie zaś godności osobistej stanowi zniewagę (obrazę) polegająca na znieważeniu słownym lub naruszeniu nietykalności cielesnej w tym również połączone ze szkodą majątkowa, które – w zależności od oceny poszkodowanego –odbierane być może wyłącznie w kategoriach naruszenia dobra osobistego, ale także lub przede wszystkim jako zdarzenie wywołujące odpowiedzialność na podstawie art. 415 kc. Istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia oraz bezprawność działania sprawcy, jako przesłanki odpowiedzialności przewidzianej w art. 24 § 1 kc – muszą występować łącznie, brak którejkolwiek z nich powoduje brak odpowiedzialności sprawcy. Podkreślił Sąd pierwszej instancji, że wykazanie, że określone dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone cudzym działaniem nie wystarcza do przyjęcia odpowiedzialności sprawcy. Koniecznym jest aby zachowanie się sprawcy było bezprawne. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek musi wykazać poszkodowany – jego rzeczą jest przede wszystkim, określić w jakich swoich odczuciach, ewentualnie – w jakich konkretnie prawem przewidzianych swoich dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć – a także okoliczności te udowodnić --- STRONA 4 --- (art. 6 kc i 232 k.p.c.). Naruszenie podlega ocenie według kryterium obiektywnego, tj. przez weryfikację subiektywnego odczucia osoby żądającej ochrony prawnej z obiektywną reakcją w opinii publicznej. Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne , zgodnie z art. 24 § 1 kc zd. pierwsze obalenie domniemania istnienia bezprawności spoczywa na pozwanym. W takim ujęciu bezprawność działania sprzecznego z prawem lub zasadami współżycia społecznego ma wymiar naruszeń obiektywnych to znaczy niezależnie od winy sprawcy, a nawet jego świadomości co do tego, że zachowaniem swoim narusza określony normy. Od tej odpowiedzialności sprawca naruszenia lub zagrożenia naruszenia może się uwolnić tylko poprzez wykazanie, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznością wyłączającą bezprawność jest działanie w ramach porządku prawnego. Wskazał sąd a quo, że na powodzie spoczywał obowiązek wskazania dóbr osobistych oraz udowodnienia, że pozwana naruszyła jego dobra osobiste, natomiast na pozwanej, że jej działanie nie było bezprawne. Pomiędzy zarzucanym pozwanemu w sprawie działaniem lub zaniechaniem a naruszeniem dóbr osobistych powoda musi nadto obiektywnie występować związek przyczynowy tego rodzaju, że podane przez powoda fakty będą stanowiły przyczynę naruszenia, a dotknięcie nimi powoda – obiektywny skutek zachowania pozwanej, które to zachowanie w niniejszej sprawie ma wynikać z protokołu przesłuchania pozwanej (...) w charakterze świadka przed Sądem Okręgowym (...), na rozprawie(...)w sprawie prawomocnie już zakończonej. W omawianej sprawie, zdaniem Sądu pierwszej instancji, związku takiego nie wykazano. Podkreślił, że złożenie zeznań w charakterze świadka uprawnionemu do ich odebrania organowi nie jest działaniem bezprawny lecz stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wedle których nikt, poza wyjątkami wskazanymi w tych przepisach, nie może odmówić złożenia zeznań w charakterze świadka. Sam fakt złożenia zeznań nie będzie zatem działaniem bezprawnym, nawet jeśli relacja świadka okazałaby się niezgodna z rzeczywistością, jeśli niezgodność ta jest wynikiem określonego stanu świadomości świadka, wynikającego z jego subiektywnego, indywidualnego sposobu postrzegania i odbioru zdarzeń. Ta specyfika dowodów osobowych źródeł dowodowych jest brana pod uwagę przez właściwy sąd, który dokonuje oceny całości dowodów w konkretnym postępowaniu. Zważył Sąd Okręgowy, że złożenie przez pozwaną zeznań o określonej treści w odrębnym procesie cywilnym – nie jest działaniem mogącym prowadzić do naruszenia prawa powoda do rzetelnego procesu. Podmiotem realizującym gwarancje w zakresie prawa powoda do rzetelnego procesu i mogącym ponosić odpowiedzialność za naruszenie takiego prawa jest bowiem nie pozwana, której zeznania podlegają ocenie w konfrontacji z pozostałymi dowodami w sprawie karnej przez sąd prowadzący postępowanie. Nie można zatem pozwanej uznać za legitymowaną do występowania w sporze o naruszenie dobra tego rodzaju . Wskazał, że ocena czy nastąpiło naruszenie takich dóbr osobistych, jak godność osobista, cześć i „wolność psychiczna”, rozumiane jako prawo do żądania, by inna osoba swoim działaniem nie powodowała u pokrzywdzonego stresu i frustracji, narażenia na ośmieszenie, co powód zarzucał pozwanej w związku z jego działaniem powołanym procesie cywilnym toczącym się i zakończonym przed Sądem Okręgowym (...), nie powinna być dokonywana według miary indywidualnej lecz z uwzględnieniem kryteriów obiektywnych. Przytoczył, że w judykaturze podkreśla się jednoznacznie, że kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego.(...) wytaczanie powództw i stawanie przed Sądem samo w sobie już stanowi sytuację stresującą. Nie jest to jednakże podstawa do formułowania zarzutu naruszenia przez pozwanego godności osobistej bądź czci powoda, skoro samo składanie zeznań przed uprawnionym organem procesowym nie jest działaniem bezprawnym. Powód, wytaczając powództwo w powoływanej sprawie cywilnej, powinien liczyć się z tym, że wynik postępowania dowodowego może być dla powoda niepomyślny i że zeznania świadków przesłuchiwanych przez Sąd mogą odbiegać od oczekiwań powoda, że przeprowadzone w sprawie dowody (w tym dowody z zeznań świadków) doprowadzą do niekorzystnego dla nich rozstrzygnięcia i wynik przeprowadzonych dowodów (złożonych zeznań) może być inny niż oczekiwany i powód ponosił ryzyko, że świadkowie wskazani przez niego złożą zeznania o treści odmiennej od oczekiwanej i pożądanej przez powoda. Takie zachowanie świadków, a w tym wypadku pozwanej, nie powoduje więc naruszenia dóbr osobistych powoda wykazywanych przez niego w pozwie. Za całkowicie nieuprawnione uznał Sąd pierwszej instancji zarzuty powoda, w świetle których jego dobra osobiste miałyby doznawać uszczerbku poprzez działanie pozwanej (składanie zeznań) odnoszące się do zachowania pozwanej wobec innych osób, (...). Ocenił, że w tym zakresie powód nie posiada legitymacji procesowej czynnej . --- STRONA 5 --- Podsumowując ocenił Sąd pierwszej instancji, że zeznania pozwanej w procesie toczącym się przed Sądem Okręgowym (...)nie naruszyły dóbr osobistych powoda i nie miały cech bezprawności. O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98 i następne k.p.c., zgodnie z wynikiem procesu. Z wyrokiem nie zgodził się powód, który zaskarżył apelacją wyrok w całości zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 23 i 24 § 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że złożenia przez pozwana fałszywych zeznań na niekorzyść powoda nie stanowiło bezprawnego i zawinionego naruszenia dóbr osobistych powoda; - naruszenie przepisów postępowania: - art. 227 k.p.c. i art. 217 § 1 i § 2 k.p.c. w zw. z art. 224 § 1 k.p.c. i art. art. 316 k.p.c. poprzez pominięcie przez sąd wniosków dowodowych w postaci przesłuchania świadków (...) i (...)oraz (...) zgłoszonych przed zamknięciem rozprawy, mimo że okoliczności sporne między stronami nie zostały dostatecznie wyjaśnione; - art. 224 § 1 k.p.c. poprzez nie przeprowadzenie dowodów i nie udzielenie stronom głosu przed zamknięciem rozprawy ; - art. 231 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p. c. polegające na pominięciu wyjaśnienia i ustalenia czy w sprawie doszło do bezprawnego i zawinionego naruszenia dóbr osobistych przez pozwaną poprzez nielogiczną ocenę przeprowadzonych dowodów z dokumentów i zeznań świadka W. oraz odmowę szczegółowej analizy dowodów w uzasadnieniu wyroku. Zarzucił, że uzasadnienie jest krótkim i nielogicznym sprawozdaniem, w którym sąd bezsensownie w kilku zdaniach ocenił dowody argumentując niewiarygodność (...); - art. 328 § 2 k.p.c. zarzucając, że uzasadnienie jest tokiem luźnych skojarzeń i faktów i kwestii prawnych , nie jest staranne i dokładne przez co niezrozumiałe i nie zawiera szczegółowej oceny dowodów. Wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego w pełnym zakresie, zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie żądania pozwu ewentualnie o uchylenie wyroku o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzanie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Wskazała, że Sąd Okręgowy (...) w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W swoich ustaleniach i rozważaniach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikającej z art. 233 § 1 k.p.c. Nie popełnił też błędów w rozumowaniu przy ustalaniu faktów oraz ich kwalifikacji prawnej albowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnieść należało się do najdalej idącego, bo mogącego skutkować nieważnością postępowania zarzutu pozbawienia powoda możności obrony jego praw poprzez naruszenie art. 224 § 1 k.p.c. . Kontradyktoryjność procesu oraz obowiązek zapewnienia stronom możności obrony swych spraw, pozwala na zamknięcie rozprawy, gdy wskazane przez nie, istotne dla sprawy dowody zostały przeprowadzone, a stronom umożliwiono ustosunkowanie się do nich. Z protokołu rozprawy z dnia 20 marca 2012 r. (k. 236v,) wynika, że na rozprawie Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i odniósł się do wszystkich złożonych przez strony wniosków dowodowych a przed zamknięciem rozprawy sąd udzielił głosu stronom umożliwiając tym samym stronom złożenie dowodów i wypowiedzenie się co do dowodów przeprowadzonych jak i co do odmowy przeprowadzenia wskazanych przez strony --- STRONA 6 --- dowodów. Brak jest więc podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 224 § 1 k.p.c. Podkreślić należy, że protokół rozprawy jest dokumentem urzędowym , który zgodnie z art. 244 § 1 k.p.c. jest dowodem tego, co zostało w nim zaświadczone a jego treść może być zmieniona tylko w drodze sprostowania protokołu. Żadna ze stron wniosku o sprostowanie protokołu nie składała . W tych okolicznościach brak jest podstaw do ustalenia, że rozprawa przed Sądem Okręgowym miała inny przebieg niż wynika to z zapisów protokołu. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i czyni je podstawą własnego rozstrzygnięcia, uzupełniając je o ustalenie, że (...) podczas składania na rozprawie w dniu 28 września 2009 r. zeznań (...)sprostowała część zeznań dotyczącą wysyłania pieniędzy rodzinie powoda słowami „Prostuje, ja wysyłałam pieniądze po to, żeby rodzina powoda zatrudniła jakiegoś kierowcę, który przyjechał po mnie i syna zawiózł do (...) a potem odwiózł nas ” (dowód: protokół rozprawy (...)Sądu Okręgowego (...)) Sąd podziela także , bez potrzeby ich powtarzania, rozważania Sądu pierwszej instancji dotyczące definicji dóbr osobistych i przesłanek warunkujących przyznanie im ochrony . Jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego odmiennie niż argumentował to Sąd pierwszej instancji należało na gruncie art. 23 k.c. uzasadnić niezasadność roszczeń powoda. Przede wszystkim bowiem należało ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie rozważyć, czy pozwana skutecznie wykazała, że jej działania nie były bezprawne . Z treści uzasadnienia pozwu jak i z samego żądania a konkretnie z treści przeprosin wynika, że powód zarzucał pozwanej, iż naruszyła jego dobra osobiste nie przez sam fakt złożenia zeznań przed sądem ale przez złożenie zeznań określonej treści, które według jego twierdzeń są fałszywe a dla niego niekorzystne. Złożenie fałszywych zeznań niewątpliwie stanowi działanie bezprawne a nawet spenalizowane, ale sam fakt ich bezprawności nie przesądza o tym, że w wyniku ich złożenia zawsze następuje naruszenie dóbr osobistych. Przedmiotem ochrony przepisu art. 233 § 1 k.k. penalizującego składanie fałszywych zeznań, jest szeroko rozumiane dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności zaś wartość, jaką jest zapewnienie wiarygodności ustaleń dokonywanych w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu przewidzianym w ustawie, a co za tym idzie, ochrona prawidłowości (trafności) wydawanych orzeczeń. Dobrem prawnym bezpośrednio naruszonym lub zagrożonym przez złożenie fałszywego zeznania jest zatem mające zapaść w tym postępowaniu orzeczenie, nie jest nim zaś dobro prawne uczestnika postępowania, w którym zeznanie zostało złożone, chyba że działanie to narusza również inny przepis, chroniący bezpośrednio dobro prawne tej osoby n. cześć, godność osobistą, mienie (postanowienie Sądu Najwyższego dnia 1 kwietnia 2005 r., (...)). Do naruszenia takiego dojść może wtedy, gdy fałszywe zeznania zawierają taką treść, która narusza dobra osobiste osoby, której dotyczą. W tym kontekście oczywistym staje się, że zeznania pozwanej, w której zeznawała o (...), bez względu na to czy były prawdziwe, czy też nie – w żaden sposób nie naruszały wskazanych przez powoda dóbr osobistych takich jak jego dobre imię, dobre imię rodziny powoda, wolność psychiczna, prawo do prywatności oraz prawo powoda do rzetelnego procesu. Dobre imię powoda. Zeznania pozwanej nie zawierają wypowiedzi złośliwych, obelżywych, pogardliwych, nie ma w nich pomówień, nie zarzucają powodowi niewłaściwego zachowania i jako takie nie naruszają dobrego imienia powoda. Okoliczność, że zeznania pozwanej nie były zgodne z jego oczekiwaniami i wywołały u powoda negatywne odczucia nie są wystarczające do uznania, że doszło do naruszenia godności powoda. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest bowiem nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna ocena (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r. II CR 455/71 OSNCP 1972/4 poz. 77, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia w 1976 r. II CR 692/75 OSNCP 1976/11 poz. 251, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989 r. I CR 143/89 OSP 1990/9 poz. 330, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 r. III CKN 939/98 OSNC 2000/3 poz. 56). Każda osoba decydująca się na wytoczenie procesu cywilnego powinna (na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji) liczyć się z tym, że zeznania świadków przesłuchiwanych przez Sąd mogą odbiegać od jej oczekiwań co może powodować dyskomfort, jednak nie jest naruszeniem dóbr osobistych. --- STRONA 7 --- Wolność psychiczna ( ktorą powód utożsamiana z prawem do tego by inna osoba nie powodowała u niego stresu i frustracji) Wolność jako dobro osobiste rozpatrywana jest jako fizyczna swoboda poruszania się a także jako stan wolny od obawy, strachu, od działania pod przymusem , użycia przemocy lub groźby przez inna osobę. W tak rozumianym pojęciu wolności nie mieści się stan wolny od stresu i frustracji jaki może wywołać niepomyślny dla powoda przebieg procesu, który sam wytoczył albo treść zeznań wskazanych przez niego świadków niezgodna z jego oczekiwaniami. Prawo do prywatności W doktrynie i literaturze przedmiotu wskazuje się , że na prawo do prywatności jako dobro osobiste obejmuje tę najbardziej osobistą sferę życia człowieka, która pozostaje w ukryciu lub jest ujawniania jedynie osobom szczególnie bliskim (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna, z dnia 15 kwietnia 2005 r. , I CK 753/2004, LexPolonica nr 376931. A. K. „Koncepcja praw”). Zeznania pozwanej w żadnej mierze nie dotykają tych sfer stąd nie doszło do naruszenia prawa powoda do prywatności . Prawo do rzetelnego procesu Sąd Apelacyjny podziela wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2010 r. II CSK 640/2009 (OSNC 2011/A poz. 4) pogląd, że prawo do rzetelnego procesu sądowego, będące elementem prawa do sądu, przewidzianego art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (dalej E.K.P.C.) i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie należy do kategorii dóbr osobistych objętych art. 23 k.c. . Jak przypomniał Sąd Najwyższy dobra osobiste, ujmowane są w kategoriach obiektywnych, jako wartości o charakterze niemajątkowym, ściśle związane z człowiekiem, decydujące o jego bycie, pozycji w społeczeństwie, będące wyrazem odrębności fizycznej i psychicznej oraz możliwości twórczych, powszechnie uznane w społeczeństwie i akceptowane przez system prawny. Nierozerwalne związanie tych wartości, jako zespołu cech właściwych człowiekowi, stanowiących o jego walorach, z jednostką ludzką wskazuje na ich bezwzględny charakter, towarzyszący mu przez całe życie, niezależnie od sytuacji w jakiej znajduje się w danej chwili. Katalog dóbr osobistych, wymienionych w art. 23 k.c., pozostających pod ochroną prawa cywilnego jest otwarty i wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra, co jednak nie oznacza, że należy do niego zaliczyć prawo do sądu. Jest ono gwarantowane wymienionymi przepisami E.K.P.C. i Konstytucji nie może być zaliczone do kategorii wartości stanowiących dobro osobiste jednostki, ponieważ jest uprawnieniem przyznanym jej tymi regulacjami w związku z funkcjonowaniem w określonej sferze życia społecznego. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wszystkie prawa podstawowe objęte E. K.P.C. oraz wolności i prawa osobiste wymienione w Konstytucji (art. 38 do 56) powinny być chronione za pomocą środków wskazanych w art. 24 k.c. Z powyższych względów żądanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Dobre imię rodziny powoda Z samego faktu, że zarzucająca niewłaściwe zachowania wypowiedź dotyczy innej osoby nie można a priori wywodzić, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, chociaż niewątpliwie nie dochodzi do naruszenia godności czy dobrego imienia samego powoda. Skoro zawarty w art. 23 k.c. katalog dóbr osobistych nie jest katalogiem zamkniętym i orzecznictwu oraz doktrynie pozostawiono rozstrzyganie o tym, czy i kiedy mamy do czynienia z dobrem osobistym, które podlega ochronie prawa to w sytuacji, gdy powód zarzuca, że poczuł się dotknięty negatywnymi wypowiedziami o swoich rodzicach , którzy noszą to samo co on nazwisko rozważyć należało czy można mówić o istnieniu dobra osobistego w postaci dobrego imienia rodziny. Problem ten (chociaż w innym wymiarze ) był przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 6 kwietnia 2004 r. I CK 484/2003, OSNC 2005/4 poz. 69. Sąd Najwyższy wskazał, że dobro osobiste, będące emanacją osobowości każdego człowieka, jest sprawą jego świadomości, a więc kategorią subiektywną, ale z drugiej strony nie jest pozbawione elementów obiektywnych i tym samym musi odpowiadać kryterium sprawdzalności, a więc kryterium obiektywnym. Kryterium tym jest odpowiedni --- STRONA 8 --- stosunek bliskości. W świetle powyższego zarzucenie niewłaściwych, nagannych zachowań członkom najbliższej rodziny można rozpatrywać w kategorii prawem chronionego dobra osobistego w postaci dobrego imienia rodziny. Powód upatrywał naruszenia dobrego imienia rodziny w tym, że pozwana fałszywie(...). Podkreślenia wymaga, że pozwana jeszcze przed Sądem Okręgowym (...) sprostowała zeznania dotyczące przekazywania pieniędzy na rzecz rodziców powoda (...). Taka, sprostowana wypowiedź pozwanej nie zawiera zdaniem Sądu Apelacyjnego żadnych sformułowań naruszających dobre imię rodziny powoda. W świetle powyższego Sąd Apelacyjny uznał, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena, iż nie doszło do wymagającego ochrony bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, mimo nietrafnego jej uzasadnienia , nie narusza art. 23 i 24 k.c. Dla oceny pozostałych zarzutów zasadnicze znaczenie ma , że w świetle poczynionych wyżej rozważań treść zeznań pozwanej (bez względu na to czy zeznania pozwanej były prawdziwe czy fałszywe) nie naruszała dóbr osobistych powoda. Wszystkie przeprowadzone przez sąd na tą okoliczność dowody (z zeznań świadka Z. W. i stron) jak i wnioski dowodowe wskazane przez obie strony powołane celem ustalenia czy zeznania pozwanej były zgodne z prawdą - nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy bowiem nawet jeżeli nie były zgodne z prawem nie naruszały dóbr osobistych powoda. Nie dopuszczając dowodu z zeznań świadków (...) nie uchybił więc przepisom art. 227 k.p.c. Stawiając zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego i uzasadniając go zaniechaniem przeprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji przeprowadzenia dowodów powód prócz art. 227 k.p.c. wskazał , że takie działanie sądu narusza także art. 217 § 1 i § 2 k.p.c. i art. 316 k.p.c. Niewątpliwie oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka (...) na tej tylko podstawie, że zeznania świadka na taką samą okoliczność na jaką wcześniej zeznawał świadek (...) (którego zeznaniom sąd uznał za niewiarygodne) nie miałyby zdaniem Sądu znaczenia dla merytorycznego bowiem o prawdziwości zeznań (...) przesądził Sąd Okręgowy w (...) dokonując oceny wiarygodności jej zeznań - stanowiło naruszenie przepisu art. 217 § 2 k.p.c. Sąd nie może bowiem pominąć dowodów, jeżeli dotychczasowe postępowanie prowadzi do wniosków sprzecznych z przedstawionymi przez stronę zgłaszającą dowód (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2007 r. IV CSK 41/2007 LexPolonica nr 2424240 i z dnia 30 maja 2008 r. III CSK 344/2007, LexPolonica nr 2143629). Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu Sądu pierwsze instancji, że ocena zeznań świadka pod kątem jego wiarygodności uniemożliwi badania prawdziwości tych zeznań w innym postępowaniu. Wynikające z art. 365 k.p.c. związanie Sądu prawomocnym wyrokiem jaki zapadł w innej sprawie obejmuje jedynie sentencje orzeczenia i nie rozciąga się na dokonaną ocenę dowodów . Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy bowiem świadek został powołany w celu wykazania nieprawdziwości treści zeznań pozwanej, okoliczności która nie była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pierwszej instancji nie naruszył natomiast art. 217 § 1 k.p.c. , gdyż przyczyną nie uwzględnienia ww. wniosków dowodowych nie był fakt zbyt późnego zgłoszenia ich przez strony. Nie dopuścił się Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. Po zamknięciu rozprawy nie wystąpiły żadnego okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie . Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że oceniając dowody Sąd pierwszej instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, bądź też błędnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i , że miało to wpływ na wynik postępowania W sytuacji, gdy – na co wyżej wskazano – wszelkie dowody powołane i częściowo przeprowadzone w celu wykazania czy treść zeznań pozwanej była prawdziwa nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, której rozstrzygnięcie ostatecznie oparło się na analizie treści zeznań pozwanej złożonych w innym postępowaniu – dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena dowodów tj. zeznań świadka (...) i stron, nawet jeżeli była wadliwa, pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. --- STRONA 9 --- Formułując zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. powód nie wskazał na czym polegało uchybienie sądu w tym zakresie , z jakich okoliczności faktycznych sąd uchybiając zasadom logicznego rozumowania nie wywiódł innych faktów, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy . W tym stanie rzeczy Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 231k.p.c. Odnosząc się kolejnego naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. to podkreślić należy, że uzasadnienie wyroku wyjaśnia przyczyny, dla jakich orzeczenie zostało wydane, jest sporządzane już po wydaniu wyroku, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (II PK 202/10 z dnia 2 marca2011 r. Wyrok Sądu Najwyższego LEX nr 817516). Sytuacja taka nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji pozwala bowiem na prześledzenie wywodu sądu pierwszej instancji i dokonanie oceny motywów jakimi kierował się sąd wydając orzeczenie. Wobec powyższego uznając, że wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.c. oddalił apelację a na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) zasądził od powoda na rzecz pozwanej koszty postępowania apelacyjnego .