Wyrok V ACa 557/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 557/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Tomasz Pidzik Sędziowie : SA Zofia Kołaczyk SA Urszula Bożałkińska (spr.) Protokolant : Barbara Wójtowicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa I. C. przeciwko Gminie R. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I C 112/10 oddala apelację i nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego. Sygn. akt V ACa 557/10 UZASADNIENIE Powódka, I. C. wniosła przeciwko pozwanej Gminie R. o: - zobowiązanie pozwanej do zaniechania naruszenia dóbr osobistych powódki w postaci jej wizerunku poprzez zakazanie pozwanej dalszego wykorzystywania wizerunku I. C. w wydawnictwach publikowanych przez pozwaną oraz zakazanie rozpowszechniania kalendarza – cegiełki na 2010 rok wydanego przez Gimnazjum nr (...); - zobowiązanie pozwanej do usunięcia skutków dokonanych naruszeń poprzez wycofanie z obiegu całego dotychczas nierozpowszechnionego nakładu kalendarza cegiełki na 2010 rok, wydanego przez Gimnazjum nr (...) i jego zniszczenia oraz do --- STRONA 2 --- zamieszczenia w prasie lokalnej w szczególności w (...), (...) i R., (...) a także na stronie internetowej (...) oświadczenia o treści „Dyrektor Gimnazjum nr (...) w R. mgr D. P. przeprasza emerytowaną dyrektorkę tegoż gimnazjum, mgr I. C., za to iż bez jej zgody i wiedzy zamieścił fotografie wykorzystujące jej wizerunek, w tym także zdjęcia nieprzystające do celów należytej reprezentacji placówki, w kalendarzu – cegiełce na 2010 rok wydanym przez szkołę między innymi z okazji 10 – lecia Gimnazjum nr (...)”; - zasądzenie na rzecz powódki zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 5000 zł za krzywdę doznaną w związku z naruszeniem dobra osobistego – prawa do wizerunku, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z kosztami procesu. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny: Powódka, I. C. była Dyrektorem Gimnazjum nr (...) w okresie od 1 września 1999 do 31 sierpnia 2007 r. Po odejściu na emeryturę, od września 2007 do 21 sierpnia 2008 r. pracowała tam jako nauczyciel. Po odejściu na emeryturę w szkole bywała sporadycznie. Odchodząc na emeryturę była w dobrych relacjach ze szkołą i jej pracownikami, aczkolwiek w ostatnim okresie czasu pracy pojawiały się pewne niesnaski w relacjach z jej następcą na stanowisku dyrektora, D. P.. W związku ze zbliżającą się rocznicą powstania Gimnazjum, oraz nadania sztandaru szkole powstała w szkole inicjatywa by uhonorować te wydarzenia. W tym celu na przełomie listopada/grudnia 2009r., z okazji 10 – lecia powstania Gimnazjum, 110 rocznicy urodzin patrona szkoły, 5 rocznicy nadania szkole imienia oraz nadania sztandaru, został wydany kalendarz - cegiełka na rok 2010. Z propozycją wydania kalendarza wystąpił obecny dyrektor szkoły D. P. a jego redakcją zajął się zespół nauczycieli, m .in. E. Z. i J. B.. Inicjatywę wydania kalendarza poparła i podjęła Rada Rodziców, która sfinansowała z własnych środków wydatki z tym związane. Kadrze pedagogicznej bardzo podobała się inicjatywa wydania kalendarza gdyż miała to być nobilitacja i promocja szkoły. Z uwagi na to nauczyciele chętnie zaangażowali się w prace związane z tworzeniem kalendarza. Teksty do tej publikacji przygotowała E. Z. i polonistka. Zdjęcia wybierała J. B., która jest nauczycielką i kierownikiem biblioteki w szkole. Wyszukała ona zdjęcia z galerii i kronik szkolnych. Zdjęć do kalendarza przygotowała ona więcej niż mogło być w nim zamieszczone. Ostatecznego --- STRONA 3 --- wyboru zdjęć dokonali pracownicy wydawnictwa. Oni tez stworzyli szatę graficzną okładki kalendarza. Dyrektor D. P. nie brał bezpośredniego udziału przy redagowaniu kalendarza. Na okładce spornego wydawnictwa zamieszczono zdjęcie powódki z okresu pełnienia przez nią funkcji dyrektora szkoły. Zdjęcie to pochodziło z roku szkolnego 2004/2005. Wówczas to zostały zrobione zdjęcia wszystkim nauczycielom szkoły, w tym powódce, za zgodą tych osób. Zdjęcia te miały być umieszczone w galerii szkolnej przedstawiającej kadrę pedagogiczną. Galeria taka została zamieszczona na stronie internetowej szkoły. W chwili wydania spornego kalendarza -cegiełki galeria ta nie była już dostępna w internecie. Wcześniej została zarchiwizowana na płytach CD do archiwum szkolnego. Zdjęcia powódki, jakie wykorzystano w kalendarzu pochodziły z płyty CD znajdującej się w archiwach biblioteki szkolnej. Powódka nie została zapytana o zgodę na umieszczenie jej wizerunku w kalendarzu. Zgody takiej ona nie wyraziła. Osoby przygotowujące kalendarz uznały, iż skoro kalendarz służy promocji szkoły i uświetnieniu obchodzonych uroczystości szkolnych, nie ma potrzeby uzyskiwania zgody powódki na zamieszczenie jej zdjęć albowiem była ona długoletnim dyrektorem szkoły; nie przewidywały one sprzeciwu powódki w tym zakresie. Uznały one, iż powódka jako dyrektor była osobą twórczą i zaangażowaną w życie szkoły, stąd jej zdjęcie winno się znaleźć w okolicznościowym kalendarzu. Żadna inna osoba, poza powódką, nie zgłosiła pretensji po wydaniu kalendarza odnośnie umieszczenia w nim ich zdjęć. Na okładce kalendarza znalazło się również zdjęcie obecnego dyrektora, ale zostało ono wykonane w roku szkolnym 2005/2006. Kalendarz -cegiełka został wydany w ilości 300 sztuk. Za jego wydanie zapłacono 1006,50 zł; jako nabywcę usługi wskazano Gimnazjum Nr (...)Radę Rodziców. Kalendarz był rozprowadzany na terenie szkoły w dniu obchodów święta patrona szkoły w dniu 2 grudnia 2009r., odbywał się wówczas kiermasz. Na obchody dnia patrona zaproszeni byli rodzice uczniów. Kalendarz można było nabyć za wolne datki. Poza tym kalendarz był rozdawany gościom uroczystości nadania placówce sztandaru oraz sponsorom. O możliwości nabycia kalendarza w sekretariacie szkoły była tez informacja na stronie internetowej szkoły. Łącznie zostało rozprowadzonych około 140 sztuk kalendarza. Pozostałe znajdują się w szkole. Kalendarz był rozprowadzany w okresie 2 – 22 grudnia 2009 r. Sprzedażą zajmował się pracownik szkoły. Ostatnią osobą, która kupiła kalendarz, była powódka. Zapłaciła ona za niego w dniu 22.12.2009 r. 8 zł. Dochód ze sprzedaży kalendarza miał zostać przeznaczony na pokrycie kosztów wydania kalendarza i na sfinansowanie kosztów zakupu sztandaru szkoły. Dochód ten wyniósł 622 zł. --- STRONA 4 --- Pismem z 8 grudnia 2009 roku złożonym dyrektorowi szkoły 10 grudnia 2009 roku powódka zażądała natychmiastowego zaprzestania rozprowadzania i sprzedawania kalendarza. W kolejnych pismach (z 5 oraz 11 stycznia 2010 roku), adresowanych już do Prezydenta Miasta R. ponowiła to żądanie domagając się wycofania z obiegu całego nakładu kalendarza oraz do zapłaty zadośćuczynienia w wysokości 5000 zł oraz do zamieszczenia w prasie lokalnej, w szczególności w (...), (...) i R., (...) oraz na stronie internetowej Gimnazjum oświadczenia o treści „Dyrektor Gimnazjum nr(...) w R. mgr D. P. przeprasza emerytowaną dyrektorkę tegoż gimnazjum, mgr I. C., za to iż bez jej zgody i wiedzy zamieścił przypadkowy jej wizerunek, nieprzystający do celów należytej reprezentacji placówki, w kalendarzu – cegiełce na 2010 rok wydanym przez szkołę między innymi z okazji 10 – lecia Gimanzjum nr(...)” w terminie 14 dni. W odpowiedzi Prezydent R. przekazał wezwania do Dyrektora Gimnazjum nr (...) według właściwości stwierdzając jednocześnie, iż wydanie kalendarza nie jest związane z realizacją zadań miasta i stanowi prywatną inicjatywę dyrektora D. P.. W odpowiedzi na wezwanie z 5 stycznia 2010 roku Dyrektor przyznał, że zamieścił wizerunek powódki na okładce kalendarza – cegiełki. Nie zgodził się z zarzutami, iż sporne wydawnictwo naruszyło dobra osobiste powódki. Czyniąc powyższe ustalenia Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powódka domagała się ochrony dóbr osobistych i zadośćuczynienia w oparciu o art. 24 k.c. i art.448 k.c. z tytułu naruszenia jej wizerunku poprzez zamieszczenie jej fotografii w wydanym przez jednostkę organizacyjna pozwanej Gimnazjum nr (...) w R. w kalendarzu -cegiełce. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie częściowo, gdy Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu pozwanej o braku legitymacji biernej. Pozwany nie uzyskał zgody powódki na zamieszczenie jej wizerunku w kalendarzu. Zgody na zamieszczenie wizerunku nie należy domniemywać, musi być ona wyrażana wyraźnie, a zgoda taka dotyczy zamieszczenia fotografii w konkretnej publikacji. W związku z uznaniem bezprawności działań pozwanego Sąd Okręgowy na zasadzie art. 24 k.c. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Oddalił jednak dalsze żądania powódki. Sąd wziął bowiem pod uwagę nieznaczny stopień naruszenia dobra osobistego powódki. Wydanie kalendarza miało na celu uświetnienie uroczystości 10 – lecia powstania Gimnazjum, 110 rocznicy urodzin patrona szkoły, 5 rocznicy nadania szkole imienia oraz nadania sztandaru. Nie był to cel komercyjny. W prace nad kalendarzem zaangażowało się grono pedagogiczne, w jego ocenie wydawnictwo to miało za zadanie promocję szkoły. Zamieszczenie zdjęcia powódki na okładce miało na celu dowartościowanie jej pracy --- STRONA 5 --- w szkole, jako że była wieloletnim dyrektorem szkoły. Umieszczenie fotografii powódki na okładce nie miało na celu szykanowanie czy poniżenie jej. Takie subiektywne przekonanie powódki nie znalazło odbicia w materiale dowodowym. Przy ocenie naruszenia dóbr osobistych czy stopnia naruszenia tych dóbr należy brać pod uwagę obiektywny miernik wartości, subiektywna ocena może być bowiem nieadekwatna do sytuacji. Niewielki zakres naruszenia dobra osobistego powódki wynikał również z ograniczonego zasięgu oddziaływania spornej publikacji: była ona rozprowadzana w środowisku Gimnazjum nr (...), nie wśród osób postronnych i niezwiązanych ze szkołą. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności cel publikacji Sąd uznał, iż niezasadne jest żądanie powódki zasądzenia zadośćuczynienia, gdyż krzywda powódki jest znikoma. Żądanie zakazu dalszego wykorzystywania wizerunku powódki w wydawnictwach publikowanych przez pozwaną miałoby charakter iluzoryczny, gdyż pozwana nie zajmuje się działalnością wydawniczą – wydanie spornego kalendarza było bowiem aktem jednorazowym. Odnośnie żądania zamieszczenia przeprosin, Sąd uznał, iż jest ono niezasadne z uwagi na sformułowaną treść tych przeprosin. Żądanie to bowiem jest skierowane personalnie do dyrektora gimnazjum D. P., a nie do pozwanej Gminy, czy jej jednostki organizacyjnej tj. Gimnazjum nr (...). Z treści żądanych przeprosin wynika przy tym, iż to D. P. osobiście zamieścił w publikacji zdjęcie powódki, a z zeznań świadków wynikało, iż osobiście nie zajmował się on redakcją kalendarza. Nakazanie zamieszczenia przeprosin w kilku czasopismach nie byłoby też uzasadnione z uwagi na okoliczność, iż z publikacją zapoznały się jedynie osoby związane ze środowiskiem Gimnazjum nr (...). Biorąc wszystko powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji, mając na względzie art. 23, 24 k.c. Od powyższego wyroku wniosła apelację powódka, zaskarżając go w części oddalającej powództwo zarzucając: 1. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mającą wpływ na treść wyroku, a polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż: a) krzywda powódki jest znikoma, co uzasadnia oddalenie powództwa z zakresie żądanego zadośćuczynienia, pomimo że przeczy temu treść zeznań powódki i pozostałe okoliczności sprawy, w szczególności pogłębiające poczucie krzywdy ignorowanie przez pracowników podległych pozwanej wniosków o zaprzestanie dalszych --- STRONA 6 --- naruszeń, kierowanych kilkukrotnie przez powódkę w trybie przedprocesowym, co jednoznacznie wskazuje na celowe i świadome działanie przeciwko dobrom osobistym powódki, b) umieszczenie spornego zdjęcia powódki na okładce nie miało na celu jej poniżenia czy szykanowania, podczas gdy przy uwzględnieniu konfliktu istniejącego pomiędzy powódką a dyrektorem szkoły D. P. oraz biorąc pod uwagę dobór zdjęcia widoczna jest intencja dokuczenia powódce, c) znaczna dysproporcja - czego nie dostrzega Sąd - pomiędzy wartością estetyczną i stopniem atrakcyjności fotografii zamieszczonych na okładce kalendarza, w tym odświętnie ubranego dyrektora i występującej w pospolitym, codziennym stroju powódki nie uzasadnia przyjęcia, iż powódka doznała krzywdy w znacznym rozmiarze, d) pozwana, w szczególności pracownicy podmiotu podległego pozwanej, nie miała żadnego wpływu na dobór zdjęć do kalendarza, co wobec jednoczesnego zaniechaniu wyjaśnienia przez Sąd mechanizmu selekcji obu fotografii pochodzących z dwóch różnych galerii, w tym jednej zawierającej sporne zdjęcie powódki z galerii archiwalnej, powoduje, iż w rzeczywistości nie ustalił Sąd motywu działania pozwanej, przyjmując sprzecznie ze stanem faktycznym że nie był to dobór intencjonalny, a) cel wydania publikacji nie był komercyjnym, pomimo że kalendarz sprzedawano za ustaloną z góry cenę 8 zł i nie były to wolne datki lecz wyraźnie komunikowana potencjalnym nabywcom cena, nadto głównym motywem przygotowania i sprzedaży kalendarza było sfinansowanie wykonania sztandaru Gimnazjum Nr (...). 2. Obrazę prawa materialnego, a to: a) art. 24 k.c. poprzez oddalenie żądania zamieszczenia oświadczenia o przeprosinach z uwagi na jego nieprawidłowe sformułowanie, w szczególności przez zaniechanie modyfikacji jego treści przez Sąd stosownie do dokonanych ustaleń, iż to Gmina R. ponosi odpowiedzialność za naruszenie, b) --- STRONA 7 --- art. 448 k.c. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa w zakresie żądania zadośćuczynienia pieniężnego wskutek wadliwego ustalenia, iż bezprawne wykorzystanie wizerunku powódki w publikacji rozpowszechnionej jedynie w niewielkim nakładzie - co jednak miało miejsce w jej środowisku zawodowym i społecznym - nie może być uznane za krzywdzące w odczuwalnym stopniu, 3. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie; a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób selektywny i niewszechstronny, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń z pominięciem w znacznej części zeznań powódki, w tym jej relacji dotyczącej doznanej krzywdy, odbioru przez powódkę i jej otoczenie intencji pracowników podległych pozwanej, nadto bez uwzględnienia konfliktu istniejącego pomiędzy powódką a dyrektorem Gimnazjum Nr (...) wpływającego na ich wzajemne relacji w stopniu znacznym, co również wynika z zeznań powódki, b) art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich faktów które Sąd uznał za udowodnione, wszystkich dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności poprzez nie wskazanie i nie uzasadnienie na jakiej podstawie uznał za udowodnione, iż krzywda powódki jest znikoma, zasięg oddziaływania spornej publikacji jest ograniczony, a wydawnictwo nie było rozprowadzane wśród osób postronnych, a także iż cel wydania kalendarza nie był komercyjnym. Mając powyższe na uwadze powódka wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i zobowiązanie pozwanej do usunięcia skutków dokonanych przez podległych jej pracowników naruszeń poprzez zamieszczenia w prasie lokalnej, w szczególności w (...), a także na stronie internetowej Gimnazjum nr (...) w R., oświadczenia o następującej treści: „Gmina R. przeprasza emerytowaną dyrektorkę Gimnazjum nr (...) w R. mgr I. C., za to iż bez jej zgody i wiedzy pracownicy tej podlegającej gminie placówki oświatowej, zamieścili jej wizerunek, w tym także przypadkowy nieprzystający do celów należytej reprezentacji, w kalendarzu-cegiełce na 2010 rok wydanym przez szkołę między innymi z okazji 10-lecia Gimnazjum nr (...)”, --- STRONA 8 --- 2. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w kwocie 5.000,-zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, 3. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Jako wniosek ewentualny powódka zgłosiła wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Rozpoznając przedmiotową apelację Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie, gdy żądanie pozwu oparte zostało na przepisach o ochronie dóbr osobistych, a wyrok częściowo uwzględniający żądanie pozwu odpowiada prawu. Jako naruszone bezprawnie dobro osobiste powódka wskazała wizerunek, domagając się m. in. zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę w związku z naruszeniem dobra osobistego – prawa do wizerunku. Ponieważ art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.- dalej „Pr.aut.”). dotyczy również dobra osobistego w postaci wizerunku, o którym mowa w art. 23 k.c., przepisy tej ustawy nie miały w sprawie jakiegokolwiek zastosowania. W myśl bowiem § 3 art. 24 k.c. reguły odpowiedzialności kodeksowej pozostają w kumulatywnym zbiegu z przepisami ustawy z roku 1994, a to oznacza, iż środki ochrony przewidziane jednymi i drugimi mogą być w sprawie stosowane zarówno kumulatywnie, jak i alternatywnie. Decydujący w tej mierze powinien być zatem wybór osoby zainteresowanej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 stycznia 2001 r., V CKN 499/00, LEX 53112), a to oznacza, że żądanie pozwu należało rozpatrywać wyłącznie na gruncie art. 23 i 24 k.c., przy oczywistej bezprawności dobra osobistego w postaci wizerunku powódki z racji braku zezwolenia z jej strony na rozpowszechnianie tegoż. Sięgając jednak do treści art. 81 ust. 1 Pr. aut. należy stwierdzić, że prawo do wizerunku jest uważane powszechnie za konkretyzację prawa do wizerunku przewidzianego w art. 23 k.c., gdy wizerunek oznacza przede wszystkim obraz fizyczny człowieka jako przedstawienie jego postaci, a zwłaszcza twarzy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2008 r., i CSK 72/09, OSNC zb. Dodatkowy 2110 A, poz. 29). --- STRONA 9 --- Podkreślenia jednakowoż wymaga, ze sam brak zgody powódki na upublicznienie (rozpowszechnienie) jej wizerunku nie mógł równocześnie stanowić udzielenia jej ochrony przez uwzględnienie wszystkich roszczeń dochodzonych pozwem. Za utrwalone w judykaturze uznać należało bowiem stanowisko, zgodnie z którym, do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy, ale niezbędnym jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2009 r. I PK 210/08, M.b. Pr. 2009, nr 12, poz. 642). Jednocześnie, za reprezentatywne dla wizerunku jako dobra osobistego należało uznać stanowisko Sądu Najwyższego prezentowane w wyroku z 16 kwietnia 2004 r. I CK 495/03 (Glosa 2005, nr 1, poz. 54), gdy Sąd Najwyższy stwierdził że „wizerunek osoby jest jej dobrem (argument z art. 23 k.c.), rozpowszechnienie eksponujące tę postać bez jej zgody stanowi naruszenie dobra. Jeżeli ponadto okoliczność rozpowszechnienia (w wielu egzemplarzach i w miejscach publicznych) wskazuje na instrumentalne traktowanie omawianego dobra, osoba przedstawiona może odczuwać to jako samowolną i publiczną ingerencję w sferę jej przeżyć wewnętrznych, a tym samym odczuwać poczucie krzywdy, zgodnie z odczuciem każdego rozsądnie myślącego człowieka przywiązującego właściwe znaczenie do swej godności. To samo „powiązanie” należy przyjąć, gdy wizerunek bezprawnie zamieszczony tworzy element całości, albowiem Sąd Najwyższy przyjął, że za naruszenie dobra osobistego może być uznana kompozycja artykuły, tytuły, podtytuły, zdjęcia, o ile ich dobór i układ tworzy nieprawdziwy, godzący w te dobra obraz osoby, której dotyczy (por. wyroki Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2009 r. I CSK 465/08, LEX nr 510611 i z 27 stycznia 2010 r. II CSK 326/09, LEX nr 57424). Uprawnionym staje się przeto stwierdzenie, że „dopiero” wykorzystanie wizerunku (bez zgody osoby) w działaniu bezprawnym, godzącym w dobro osobiste tej osoby, a więc przede wszystkim godność tej osoby uzasadnia ochronę z art. 24 k.c. na co zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2003 r. I CKN 480/01 (LEX nr 137619). Rzeczą powoda jest przeto wykazanie, że w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia wizerunku, jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. w sposób dający podstawę do ochrony według art. 24 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2009 r., I CSK 72/09), jako że ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, naruszające ochronę nie może być dokonywane według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się --- STRONA 10 --- dotknięta zachowaniem innej osoby (por. wyroki Sądu Najwyższego z 16 października 2001 r. V CKN 195/01, LEX nr 53107 i z 5 kwietnia 2002 r., II CKN 953/00, LEX nr 55098). Przywiązywanie właściwego znaczenia do swej godności w związku z bezprawnym zamieszczeniem zdjęcia wiąże Sąd Najwyższy z właściwym określeniem stanu krzywdy w takim wypadku, gdy nie może być on li tylko wynikiem przeżyć subiektywnych, oderwanych od oceny dokonywanej przez innych ludzi, członków większej społeczności, ani też utożsamiany z brakiem komfortu psychicznego. Stąd wniosek o istnienie krzywdy opierający się na domniemaniach faktycznych opartych na twierdzeniach strony winien być weryfikowany przez sąd doświadczeniem życiowym, gdy obiektywizacja krzywdy jawi się jako konieczność dla uchronienia oceny od cech przypadkowych (np. przewrażliwienie pokrzywdzonego, na co zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w cytowanym wcześniej wyroku z 16 kwietnia 2004 r., I CK 495/03. Jednocześnie, ponieważ ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby (por. wyroki Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2002 r., II CKN 953/00, LEX nr 55098 i z 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107), z faktu tego wypływają dwa wnioski natury prawnej. Pierwszy z nich to konieczność uznania, że „krzywda” mieści się w pojęciu ocen, wniosku prawnego Sądu, a nie faktu, co oznacza, że wszystkie okoliczności mające ją według powódki uzasadniać należy kwalifikować w postaci naruszenia prawa materialnego, a nie sprzeczności ustaleń sądu z treścią zebranego materiału i obrazy art. 233 § 1 k.p.c., gdy Sąd Okręgowy w tym zakresie niezasadnie odmówił wiary zeznaniom powódki. Odmowa wiary mogła bowiem dotyczyć faktów a nie oceny i wszystkich okoliczności, które składały się na pojęcie krzywdy powódki, wymienionych w punkcie 1 a) – e) zarzutów apelacji, gdy nie było równocześnie podstaw do dyskwalifikowania uzasadnienia Sądu Okręgowego w świetle art. 328 § 2 k.p.c. z uwagi na brak koniecznych elementów konstrukcyjnych tegoż, gdy uzasadnienie Sądu nie podawało „na jakiej podstawie uznał za udowodnione, iż krzywda powódki jest znikoma, zasięg oddziaływania spornej publikacji jest ograniczony, a wydawnictwo nie było rozprowadzane wśród osób postronnych, a także iż cel wydania kalendarza nie był komercyjnym”. Wniosek drugi, to konieczność przyjęcia, że stan związany ze świadomością i uznawanym systemem ocen z reguły nie może być przedmiotem dowodzenia środkami --- STRONA 11 --- dowodowymi, w szczególności zeznaniami samego pokrzywdzonego, gdy obiektywizacja krzywdy leży w kompetencji sądu meriti, orzekającego na bazie domniemań faktycznych, opartych na twierdzeniach strony i doświadczeniu życiowym sądu. W stanie faktycznym sprawy sam fakt krzywdy powódki ocenianej obiektywnie, a nie poprzez stan dyskomfortu, w aspekcie obrazy godności nie może budzić wątpliwości w świetle rozważań poczynionych wyżej i przyjął go również Sąd Okręgowy. Sam układ i wielkość zdjęć na okładce kalendarza nie będącego zwykłym kalendarzem ale „cegiełką” okolicznościową, jubileuszową, deprecjonował w stosunku do obecnego dyrektora osobę powódki, a wybór jej zdjęcia na okładkę w zestawieniu z prezentacją osoby dyrektora, dla osób postronnych, oceniających rzeczywistość przez same fakty uprawniał do wnioskowania, że osobą w tle dyrektora jest pracownik sekretariatu, wykonujący właśnie zlecone mu czynności, a nie zasłużony dyrektor gimnazjum (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2010 r. II CSK 326/08, LEX nr 574524). Stwierdzenie to nie czyni jednakowoż oceny Sądu Okręgowego, że stopień nasilenia krzywdy powódki był niski, dowolną gdyż nie chodziło o działanie instrumentalne, powszechnie negatywnie oceniane. W stanie faktycznym sprawy nie istniała też możliwość prawna zasądzenia na rzecz powódki zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., gdyż art. 448 k.c. znajduje zastosowanie tylko w wypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Gdy ustawodawca chciał, aby przesłanką roszczeń przewidzianych w tym artykule była wyłącznie bezprawność naruszenia dobra osobistego, to zamieściłby ten przepis w części ogólnej prawa cywilnego (w obrębie art. 24 k.c.). To stanowisko jest dominującym poglądem, za którym opowiedział się Sąd Najwyższy już w orzeczeniu z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53), gdy w stanie faktycznym sprawy okoliczności poprzedzające wydanie kalendarza i podmiot który podjął decyzję o jego formie wydawniczej nie pozwalają na przypisanie stronie pozwanej winy. Tak więc z tego przeto względu, żądanie apelacji o zasądzenie zadośćuczynienia nie mogło być uwzględnione. Udzielając tylko częściowo ochrony prawnej powódce i oddalając roszczenie co do żądania złożenia oświadczenia, o jakim mowa w art. 24 § 1 k.c. przy modyfikacji jego zakresu i treści dokonanej w apelacji należało mieć na uwadze, że choć pokrzywdzonemu przysługuje prawo wyboru środków niemajątkowych przewidzianych w art. 24 k.c., sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznawania ochrony w żądanej formie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 października 2007 r., II PK 76/07 LEX nr 448046 z uwagi na to, czy faktycznie forma --- STRONA 12 --- wybrana (tu w internecie i lokalnej gazecie) może dać pokrzywdzonemu satysfakcję, a nie wyłącznie zwrócić uwagę społeczności lokalnej na zaszłość zaspokajając li tylko ciekawość, pogoń za „sensacją”, itp. zwłaszcza w sytuacji, gdy przyjmuje się w orzecznictwie, że osobie której dobra osobiste naruszono przysługuje prawo do uzyskania przeprosin przede wszystkim w takiej formie, w jakiej doszło do naruszenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 lutego 2008 r. i CSK 345/07, LEX nr 448024). W przypadku naruszenia dobra osobistego o którym mogło, jak w stanie faktycznym sprawy wiedzieć niewiele osób, obowiązek przeproszenia w prasie, czy internecie musiał być jednocześnie uznany za nieproporcjonalny do wielkości krzywdy powódki, na co zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 19 października 2007 r., II PK 76/07 (OSNP 2008, nr 21-22, poz. 316). Środki ochrony muszą być bowiem adekwatne do samego naruszenia z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy i odpowiadać racjonalnie pojmowanemu kryterium celowości (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 września 2009 r., V CSK 64/09, LEX nr 585910) gdy w stanie faktycznym sprawy nie mogło być obojętne to, że powódkę przeproszono na piśmie przed wniesieniem pozwu za niezamierzoną obrazę jej osoby wskazując na rzeczywisty zamiar publikacji, mający podkreślić również jej dorobek. Z uwagi na powyższe, gdy w ocenie składu orzekającego nie staniała racjonalna potrzeba ponownego przeproszenia powódki na piśmie za zamierzone naruszenie jej godności na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja powódki jako niezasadna i w tej części podlegała oddaleniu, gdy o kosztach postępowania apelacyjnego z uwagi na specyfikę sprawy, jej „nietypowość prawną” orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. zwłaszcza, że chodziło o osobę emeryta, długoletniego, zasłużonego nauczyciela, o niewysokiej emeryturze.