Postanowienie V ACa 524/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 524/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Zofia Kołaczyk Sędziowie : SA Urszula Bożałkińska (spr.) SA Grzegorz Stojek Protokolant : Barbara Wójtowicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w G. przeciwko F. J. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I C 253/06 oddala apelację i zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. --- STRONA 2 --- Sygn. akt V ACa 524/08 UZASADNIENIE Po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa powódka, Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w G. w pozwie przeciwko F. J. domagała się przeniesienia własności działek gruntu o nr (...) za wynagrodzeniem w kwocie 25 364,77 złotych. Nadto wniosła o przeniesienie własności części działki gruntu o nr (...), przy czym dopiero po zakończeniu aktualnie toczącego się postępowania administracyjnego i po wydaniu decyzji ostatecznej właściwego organu administracji publicznej, zaś do tego czasu zawieszenia postępowania w części dotyczącej przedmiotowej działki gruntu. Pozwany, po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska nie sprzeciwiał się żądaniu przeniesienia własności nieruchomości gruntowych wskazanych przez powódkę, a to (...) oraz żądaniu zawieszenia postępowania odnośnie działki gruntu o nr (...) aż do zakończenia postępowania administracyjnego. Jednocześnie wskazywał, iż podana przez powódkę kwota jest rażąco niska, albowiem kwota wynagrodzenia winna odpowiadać wartości rynkowej przedmiotowego gruntu, a to należało określić przyjmując stawkę co najmniej 120 złotych/m 2 . Jednocześnie strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa co do działki gruntu oznaczonej numerem (...) wskazując, iż przedmiotowy teren znajduje się w posiadaniu nie powódki, lecz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sąd ustalił, co następuje: Skarb Państwa decyzją administracyjną Prezydenta Miasta G. z dnia 31 października 1979 roku o numerze (...) przekazał w użytkowanie wieczyste poprzedniczce prawnej powódki - Międzyzakładowej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w G. – nieruchomość gruntową położoną w G., w dzielnicy S., ul. (...), obejmującą działki o numerach (...) (obecnie (...)), (...) (obecnie (...)), (...) (następnie (...), obecnie (...)), (...) (następnie (...), obecnie(...)),(...) (obecnie(...)) i (...) (obecnie (...)), objętą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Gliwicach Księgą Wieczystą nr (...). Wskazana decyzja administracyjna została podjęta pomimo braku ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej jako właściciela. Początkowo (...), a następnie powódka, do końca 2004 roku uiszczały opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego. Na przedmiotowym terenie w latach 1979 - 1991 (...) wybudowała osiedle mieszkaniowe im. (...). Powyższa budowa została wykonana w oparciu o decyzje administracyjne: z dnia 22 sierpnia 1979 roku o numerze (...), z dnia 3 września 1979 roku o numerze (...), z dnia 28 lipca 1980 roku o numerze (...) oraz z dnia 19 grudnia 1985 roku o numerze (...), zatwierdzającymi plan zagospodarowania niniejszego terenu oraz zawierającymi zezwolenia na budowę budynków mieszkalnych według przedłożonej dokumentacji projektowej. Budynek mieszkalny wybudowany na działce gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...) został przekazany dla potrzeb kwaterunkowych wojska, a w 1996 roku przekazano go Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, która do dnia dzisiejszego zarządza nim (Wojskowa Agencja Mieszkaniowa - Oddział (...) w K.). Dlatego też opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu na którym posadowiony jest ten budynek, jakkolwiek uiszczane przez powódkę, to --- STRONA 3 --- pochodziły ze środków przekazywanych przez właściwe organa wojskowe (WAM oraz jego poprzednika prawnego). Powódka bezskutecznie występowała o nieodpłatne uwłaszczenie przedmiotowego gruntu zgodnie z przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, Sąd Okręgowy w G. w 2004 roku oddalił powództwo Spółdzielni o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albowiem właścicielem powyższych terenów były nieprzerwanie (w tym w dniu 5 grudnia 1990 roku) osoby fizyczne – J. i A. K., a następnie A., R. i F. K.. Umową z dnia 30 kwietnia 2004 roku A., R. i F. K. przenieśli prawo własności nieruchomości położonej w G. – S., województwo (...), stanowiące działki gruntu numer (...) i (...) o łącznej powierzchni 14.56.29 ha dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą KW. Nr (...) na pozwanego F. J.. Powołana przez Sąd biegła sądowa w zakresie budownictwa i wyceny nieruchomości w pisemnej opinii z dnia 19 marca 2008 roku określiła, iż wartość rynkowa nieruchomości gruntowej obejmująca działki o numerach (...) i części działki gruntowej o numerze (...) jako przedmiotu prawa własności wynosi 4.275.000,00 złotych (powierzchnia działek x stawka za 1 m 2 gruntu), a nieruchomości gruntowej obejmującej działkę o numerze geodezyjnym (...) wynosi 989.257,00 złotych. Powyższe wartości zostały określone przy uwzględnieniu stanu nieruchomości przed rozpoczęciem inwestycji przez poprzedniczkę prawną powódki (działki niezagospodarowane i nieuzbrojone) i klasyfikacji gruntu jako przeznaczonego dla potrzeb budownictwa mieszkaniowego. Powyższą opinię biegła podtrzymała w całości na rozprawie sądowej w dniu 31 lipca 2008 roku. Czyniąc powyższe ustalenia Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Bezspornym w sprawie był ustalony na podstawie zgromadzonej w aktach dokumentacji oraz zeznań stron i świadków stan faktyczny, którego żadna ze stron postępowania nie kwestionowała. Spór między stronami dotyczył jedynie kwestii związanej z wysokością wynagrodzenia, które powódka winna uiścić w zamian za przeniesienie prawa własności przedmiotowego terenu, oraz spełnienia przesłanek ustawowych przeniesienia prawa własności działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...). Artykuł 35 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. 03.119.1116 z późn. zm.) przyznaje spółdzielniom wobec właściciela gruntów, na których stoją budynki spółdzielcze, roszczenie o nabycie prawa własności przedmiotowych gruntów przez spółdzielnię. Roszczenia spółdzielni mogą być wysuwane pod adresem każdej osoby fizycznej i prawnej. Jednakże aby żądanie wskazane w treści art. 35 ustawy było skuteczne muszą być spełnione wszystkie warunki określone ustawowo, a więc: - spółdzielnia posiadała grunt w dniu 5 grudnia 1990 roku, - budynki stojące na tych gruntach zostały wybudowane przed dniem 5 grudnia 1990 rokiem, - budynki te zostały wybudowane ze środków własnych spółdzielni lub jej poprzednika prawnego, --- STRONA 4 --- - budynki te zostały wybudowane w oparciu o pozwolenie na budowę (bądź wzniesiono je samowolnie, lecz później uzyskano zezwolenie na ich użytkowanie), albo przed dniem złożenia wniosku o nabycie gruntu przez spółdzielnię nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki budynków. Chociaż ust. 1 art. 35 ustawy wskazuje jedynie - jako przesłankę relewantną – posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 roku, niewątpliwie skorzystanie z tego prawa dotyczy wyłącznie spółdzielni, która również w dacie zgłoszenia żądania przeniesienia własności gruntu jest w posiadaniu działek gruntu zabudowanych w sposób oznaczony w przepisie, zaś budynki lub urządzenia wzniosła sama lub jej poprzednicy prawni. Przy czym sam charakter posiadania spółdzielni – a to jej dobra bądź zła wiara – nie mają znaczenia dla realizacji roszczenia. Z tytułu nabycia prawa własności do działek gruntu przez spółdzielnię, dotychczasowemu właścicielowi przysługuje wynagrodzenie. Obecnie ustawa w ust. 3 art. 35 nakłada obowiązek wynagrodzenia w wysokości równej wartości rynkowej działek, których prawa własności podlega przeniesieniu, po odliczeniu wartości wybudowanych przez spółdzielnię lub jej poprzednika prawnego budynków i innych urządzeń. Do ustalenia wartości rynkowej nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997,115,741 z pózn. zm.). Biorąc powyższe pod uwagę roszczenie powódki co do działek gruntów oznaczonych numerami geodezyjnymi (...) (obecnie (...)), (...) (obecnie (...)), (...) (obecnie (...)) i 58 (obecnie 447) należało uznać za zasadne. Jednocześnie nie można uznać za zasadne roszczenia powódki o przeniesienie własności działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...) (obecnie (...)), albowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedmiotowy teren, zarówno obecnie, jak i w dacie zgłoszenia żądania, nie znajdował się w posiadaniu powódki. Budynek mieszkalny posadowiony na przedmiotowej działce został przekazany do zasobów kwaterunkowych wojska i od tego momentu wszelkie obciążenia finansowe związane z użytkowaniem wieczystym gruntu były regulowane przez powódkę, jednakże ze środków finansowych WAM i jej poprzedników prawnych (fakt ten przyznała sama powódka w piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2008 roku k. 185). Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że to w posiadaniu powódki znajdowała się niniejsza działka skoro podstawowe zobowiązania finansowe związane z jej posiadaniem i korzystaniem z niej od pewnego czasu były regulowane przez inny podmiot. Co do żądania powódki przeniesienia własności części działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...) (obecnie (...)), to z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie jej granic i powierzchni nie jest możliwym na obecnym etapie postępowania rozstrzygnięcie w tej części. Skutkowało to wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania co do tej działki. Odnosząc się do kwestii wysokości wynagrodzenia za przeniesienie własności nieruchomości zdaniem Sądu niesłuszny jest argument strony powodowej, iż wysokość wynagrodzenia za przeniesienie prawa własności winna być określona według stawki za grunt rolny. Jak bowiem słusznie wskazał pozwany, przedmiotowe grunty od kilkunastu lat zgodnie z planami zagospodarowania przestrzennego miasta G. kwalifikowane są jako tereny przeznaczone pod budownictwo oraz infrastrukturę towarzyszącą, a zatem jako tereny budowlane. Zaś w ewidencji gruntów tereny te oznaczone są symbolami (...) – budynki bądź „dr” – droga. Tym samym trudno uznać aby ich aktualna wartość rynkowa winna być określaną zgodnie ze --- STRONA 5 --- stanem jaki miał miejsce w chwili nabycia przez powódkę prawa użytkowania wieczystego, a to w 1979 roku, jeżeli stan ten uległ zmianie i obecnie tereny te traktowane są jako grunty budowlane, tym bardziej, że już wówczas powódka przyjęła grunt w użytkowanie wieczyste właśnie w celu wzniesienia na nim budynków mieszkalnych – zgodnie zresztą z decyzjami administracyjnymi w tym przedmiocie. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w wyroku częściowym nakazał pozwanemu przenieść na rzecz powódki prawo własności nieruchomości położonej w G., o powierzchni 26510 m 2 , stanowiącej działki o numerach (...) (obecnie (...)), (...) (obecnie (...)),(...)(obecnie (...)) i (...) (obecnie (...)), zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w Gliwicach KW (...) – za wynagrodzeniem w kwocie 4 162 070 złotych (2.570m 2 + 7.938m 2 + 10.512m 2 + 5.490m 2 = 26.510 m 2 x 157 złotych/1 m 2 ) oraz oddalił żądanie w przedmiocie zobowiązania pozwanego do przeniesienia prawa własności działki (...) (obecnie (...). Od powyższego wyroku wniosła apelację powódka zaskarżając go w całości. Jednocześnie powódka zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego a to art. 35 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 2 punkt 12 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 5 k.c. poprzez przyjęcie, iż właścicielowi, który nabył nieruchomość figurującą w księgach wieczystych jako działka rolna za odpowiadającą temu cenę i uiścił podatek od tak nabytej nieruchomości przysługuje wynagrodzenie jak za grunt budowlany. Nadto miało miejsce oddalenie powództwa co do działki (...), mimo iż działka ta spełnia wymogi art. 35 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych; 2) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż opinia biegłej daje podstawę do wyceny gruntu jako budowlanego, mimo iż zgodnie z zasadami dotyczącymi wyceny nieruchomości wartość rynkową gruntu stanowi jej przewidywana cena możliwa do uzyskania na rynku, podczas gdy teren używany przez powódkę nie może podlegać obrotowi rynkowemu; 3) pozostawienie bez rozstrzygnięcia żądania co do przeniesienia własności działki (...) (obecnie (...)) podczas gdy istnieją przesłanki do zawieszenia postępowania w tym zakresie; 4) niezgodny z treścią art. 108 k.p.c. brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania mimo okoliczności wymienionych wyżej w punkcie 3. Biorąc pod uwagę powyższe powódka wniosła o: --- STRONA 6 --- 1) zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa co do przeniesienia własności działek o numerach (...) (obecnie (...)), (...), (...), (...) i (...) za wynagrodzeniem za działki rolne w łącznej kwocie 393 720 zł.; względnie o : 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi Okręgowemu w Gliwicach, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania za obie instancje. Rozpoznając przedmiotową apelację należało wyjść od stwierdzenia, że regulacja z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm. – dalej „u.s.m.”) jest regulacją szczególną w stosunku do przepisu art. 231 § 1 k.c., choć obu tym regulacjom należy przypisać zbliżony cel i pełnioną funkcję. Z uwagi na powyższe, uzasadnionym staje się, w stanie faktycznym sprawy, korzystanie z dorobku doktryny i orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego art. 231 k.c. Wspólne obu tym instytucjom jest wszak zamierzenie uregulowania praw do gruntu określonej kategorii jego posiadaczy, w granicach istniejącego, w dacie wniesienia powództwa stanu posiadania (por. uchwała Sądu Najwyższego z 18 marca 1986 r. III CZP 15/68, OSNC 1986). Było to szczególnie akcentowane w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 maja 2001 r., K 5/01 (OTK 2001, nr 4 poz. 87) analizującego zgodność z Konstytucją szeregu regulacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ogólnie biorąc, co do zmian w zakresie aktualnego stanu posiadania spółdzielni mieszkaniowych. Jednocześnie Trybunał podkreślił, że przepis art. 35 u.s.m. przewiduje nabycie własności zabudowanego przez spółdzielnię mieszkaniową gruntu za wynagrodzeniem wypłacanym przez spółdzielnię, a zatem przepis ten przerzuca na członków tej spółdzielni odpowiedzialność majątkową za uchybienia popełnione w przeszłości przez organy państwowe, wydające pozwolenie na budowę. Ten ciężar finansowy nie może zatem obciążać członków spółdzielni w stosunku do gruntów, których już nie jest posiadaczem. Odmienne stanowisko wyznaczające sens instytucji „zmian spółdzielczych” i z tego względu nie zasługuje na aprobatę, wykraczając poza przedstawiony zakres dopuszczalnych zmian. Już z tego przeto względu apelacja powódki nie mogła być uwzględniona co do działki (...) (obecnie (...)), co do której powództwo zostało zasadnie oddalone, albowiem pozostaje bezspornym faktem, że powódka nie jest aktualnie jej posiadaczem. Sąd Najwyższy zasadnie zaś podkreślił, że przepis art. 35 ust. 1 u.s.m. ma na celu ułatwienie spółdzielniom mieszkaniowym uregulowania stanu prawnego zajmowanych przez nie nieruchomości (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 13 października 2006 r. III --- STRONA 7 --- CZP 72/06 OSNC 2007, nr 6/85). Nie od rzeczy będzie dodać, że osiedle budowane było w latach 1979 – 1991 i w toczącym się postępowaniu powódka nie udowodniła w odniesieniu do działki (...) iż była jej posiadaczem w dacie 5 grudnia 1990 r. Uwagi Sądu Apelacyjnego nie mógł też ujść fakt, że choć ustawa, tylko w kilku miejscach odwołuje się do wprost, lub pośrednio, do regulacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), ustawa ta musiała mieć zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, tak w odniesieniu do pojęcia działki budowlanej, jak i wartości rynkowej, na którą ma opiewać wynagrodzenie z tytułu nabycia praw do działek gruntu zabudowanych przez spółdzielnię mieszkaniową. Ma ona zastosowanie również w postępowaniu sądowym, albowiem jej art. 149 stanowi, że regulacje Działu IV Wycena Nieruchomości stosuje się bez względu na podmiot własności i cel wyceny, gdy powódka wystąpiła z roszczeniem opartym na przepisie art. 64 k.c. W związku z tym należało mieć na uwadze, że obowiązek złożenia oświadczenia woli, o którym mowa w art. 64 k.c. jest obowiązkiem podjęcia określonego zachowania względem określonej, inne osoby. Dlatego osobie tej przysługuje przeciwko zobowiązanemu roszczenie, którego co do zasady można dochodzić przed sądem. Jednocześnie przepis art. 64 k.c. nie jest samoistną podstawą do kreowania obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli. Stanowi on jedynie podstawę do stwierdzenia przez sąd, że dłużnik ma obowiązek złożenia takiego oświadczenia, który to obowiązek może wynikać zarówno z ustawy, jak i z ważnej czynności prawnej. Źródłem obowiązku muszą być jednak określone istniejące stosunki prawne, których zbadanie i ocena jest z kolei obowiązkiem sądu uwzględniającego powództwo w każdym bowiem wypadku orzeczenie zgodne z żądaniem pozwu musi być zgodne z materialnoprawną podstawą dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 stycznia 1999 r. I CKN 86/98, LEX nr 405604). Uwagi Sądu Apelacyjnego nie mogło ujść jednocześnie to, że powództwo o złożenie oświadczenia woli jest powództwem o świadczenie w postaci określonego zachowania się czynnego dłużnika, czyli działania (facere), które nie daje się stopniować pod względem wielkości, a to wyklucza spór o jego wysokość. Tym samym powództwo to może być albo uwzględnione jako całość („całe” oświadczenie woli), albo też, jako nieuzasadnione, oddalone. Nie da się więc wyodrębnić dwóch sfer sporu merytorycznego, a mianowicie co do zasady i wysokości roszczenia. Procesowym przejawem roszczenia o świadczenie jest powództwo o świadczenie, które nie stanowi powództwa o ustalenie, o którym mowa w art. 189 k.p.c. Jest to mianowicie powództwo o ukształtowanie, wynikające z przepisów prawa materialnego, które jednocześnie daje powodowi legitymację procesową (por. wyroki Sądu Najwyższego z 8 listopada 2005 r. I CK 197/05, LEX nr 186821, z 4 lutego 2004 r. II CKN 738/98, OSNC 2100, nr 7-8, poz. 146, postanowieniem z 22 grudnia 1997 r. III CZ 104/97 Prok. i Pr. 1998, nr 7-8, poz. 41 i z 14 listopada 1997 r., II CKN 385/97, LEX nr 50529). --- STRONA 8 --- Od pozostałych wyroków zasądzających świadczenie wyroki w sprawie z art. 231 § 1 k.c. czy z art. 35 ust. 1 u.s.m. istotnie różnią się skutkami, sam przepis art. 64 k.c. uznaje, że wyrok zastępuje tylko oświadczenie dłużnika (jego oświadczenie woli). Ze względu na skutki należy powództwo z art. 64 k.c. zaliczyć do powództwa o ukształtowanie, bowiem wydanie wyroku wywołuje (choć nie zawsze samodzielnie) skutki w postaci powstania, zmiany lub ustania stanu prawnego, w tym więc aspekcie ma on charakter konstytutywny. Zarówno żądanie pozwu, jak i uwzględniający to żądanie wyrok muszą formułować treść oświadczenia woli, które powinien złożyć pozwany, przy czym tylko istotna niezgodność pomiędzy treścią oświadczenia woli wynikającą z norm prawa mieszkalnego, a treścią jakiej żąda powód musi skutkować oddaleniem powództwa. Tylko wtedy, po dokonaniu, zgodnie z dyrektywami z art. 65 k.c. wykładni zawartej w pozwie treści oświadczenia woli daje się wnioskować, że zmierza ono do wywołania innych skutków umownych niż te, które miały być zrealizowane w myśl normy prawnej (por. System Prawa Cywilnego, t. III Cz. 1, s. 413). W tych kategoriach nie mieści się jednocześnie zakres prawa, które ma być przedmiotem przeniesienia lub nabycia, jak i wartość prawa, albowiem są to domeny ze swej istoty sporne. Tak więc nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia, również w aspekcie treści art. 321 k.p.c. podana w pozwie wartość przedmiotu sporu i przyjęcie ceny sprzedaży w wysokości wyższej niż podana w umowie. O rzeczywistej treści powództwa w sprawie z art. 35 ust. 1 u.s.m. nie świadczy bowiem samo tylko sformułowanie żądania pozwu, lecz jego cel zorientowany na wydanie przez sąd orzeczenia zastępującego określone oświadczenie woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 1991 r. II CR 63/91, OSP 1992, nr 2, poz. 38). Choć przepis art. 64 k.c. nie przyznaje sądowi kompetencji do swobodnego określenie treści oświadczenie woli pozwanego, pewien luz decyzyjny może jednak wynikać ze szczegółowych przepisów o kształcie niedookreślonym, a taki zdaniem składu orzekającego mają zarówno przepisy art. 231 k.c. jak i art. 35 ust. 1 u.s.m. Konsekwencjami zastosowania przez sąd owego luzu decyzyjnego zajmował się szczegółowo Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1967 r III CZP 32/66/OSNCP 1968, nr 12, poz. 199) mającej moc zasady prawnej. W powołanej uchwale Sąd Najwyższy przyjął, że promowane orzeczenie Sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie. Jeżeli więc ma ono stanowić składnik umowny jaka ma być zawarta między stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. Nie dotyczy to jednak zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej, oraz wypadków, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnej z żądaniem powoda. W takim bowiem wypadku orzeczenie sądu stwierdza bowiem zawarcie umowy i zastępuje tę umowę. W stanie faktycznym sprawy brak zaś podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie --- STRONA 9 --- z pozwem i to przedmiotowo, a przede wszystkim co do ceny sprzedaży. W konsekwencji, wyrok Sądu Okręgowego stwierdza skonkretyzowany obowiązek złożenia oświadczenia woli przez pozwanego, a umowa o przeniesienie własności dojdzie do skutku dopiero z chwilą złożenia odpowiedniego oświadczenia woli przez powódkę, z zachowaniem przepisanej formy, wymaganej przypisami prawa dla tej czynność prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 2002 r. II CKN 1035/100, LEX nr 75263). Jednocześnie skoro w związku z realizacja roszczenia z art. 35 ust. 1 u.s.m. na drodze sądowej obowiązek należnego wynagrodzenia powstaje dopiero z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 1974 r. II CR 309/74, OSNCP 1975, nr 6, poz. 96), w treści orzeczenia obowiązek ten musi być skonkretyzowany co do essentialia negoti, a konkretyzacja obok przedmiotu sprzedaży musi obejmować również cenę sprzedaży, aktualną na datę wyrokowania – wartość rynkową działek budowlanych (art. 35 ust. 3 u.s.m.), gdyż pozwany ma przenieść na powódkę wartość zajętej pod budowę („na ten cel”) działki budowlanej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 1998 r III CRN 375/97 OSNC 1998, nr 10, poz. 161). Zajęcie takiego stanowiska jest konsekwencją nie tylko odniesienia się ustawodawcy do odpowiedniego stanowiska art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale i wyrażonej wprost woli, że do przeniesienia może dojść za zapłatą wartości rynkowej działki budowlanej (art. 35 ust. 3 u.s.m.). Racjonalnie działający ustawodawca nie przyjął zatem konstrukcji, jaką posługuje się art. 231 k.c. „odpowiedniego wynagrodzenia”, co mogłoby dawać sądowi podstaw do stosowania innych, niż rzeczywista, rynkowa wartość, kryteriów ustalenia odpowiedniego wynagrodzenia np. z uwzględnieniem charakteru jakie te działki miały wg wpisów w ewidencji gruntów, czy za jaką kwotę działki te nabył pozwany. W cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego podkreślono, że spółdzielcy muszą ponieść, w pełnej wysokości, skutki finansowe zmian własnościowych, stąd argumentacja zawarta w apelacji w tym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego rezultatu. Definicja działki budowlanej zawarta w art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami którą należy uwzględnić „nastawiona” jest na cel, któremu ma ta działka służyć „umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce”, gdy równocześnie wartość nieruchomości ma dotyczyć wartości nieruchomości jako przedmiotu prawa własności, a zatem w pełnym „zakresie” tego prawa (art. 4 pkt 6a tej ustawy). Za nietrafną należy uznać apelację w odniesieniu do części działki (...) (obecnie (...)), co do której w dniu 12 sierpnia 2008 r. zapadło postanowienie o zawieszeniu postępowania. Wydanie tegoż postanowienia powodowało, że wydany wyrok miał charakter wyroku częściowego. Ponieważ, nie kończy on postępowania w sprawie, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. nie mógł zawierać orzeczenia o kosztach procesu, co również w tym zakresie czyni apelację powódki nieuzasadnioną i podlegającą na podstawie art. 385 k.p.c. oddaleniu, gdy o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i 98 k.p.c.