Postanowienie V ACa 511/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 511/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Kurzeja (spr.) Sędziowie : SA Olga Gornowicz-Owczarek SA Grzegorz Stojek Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa M. C. przeciwko G. K. i Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Rejonowemu w (...) o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt XII C 108/11 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz każdego z pozwanych: G. K. oraz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej po 2.970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt ACa 511/11 UZASADNIENIE Powód M. C. w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuratorowi Rejonowemu w (...) i G. K. domagał się uznania pozwanych winnymi złamania art. 6 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 3 lit. „c” Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 pkt 1 Konstytucji RP, naruszenia interesów prawnych powoda i jego dóbr osobistych w --- STRONA 2 --- postaci jego prawa do spokoju (wolności od strachu), sprawiedliwego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd niezależny i ustanowiony zgodnie z prawem, ze szczególnym uwzględnieniem zasady równości stron, prawa do obrony i postępowania kontradyktoryjnego. Domagał się w związku z tym zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, zwrotu kosztów postępowania i podania wyroku do publicznej wiadomości w dodatku prawnym dziennika(...). Wskazał w motywach żądania, iż w 2009 roku złożył do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach akt oskarżenia przeciwko grupie osób za wydanie fałszywej opinii i złożenie fałszywych zeznań. Sąd w Tarnowskich Górach przesłał akt oskarżenia Prokuratorowi Rejonowemu w T.. Prokurator umorzył postępowanie przygotowawcze. 14 grudnia 2009 roku powód zwrócił się do prokuratora o wydanie na piśmie postanowienia wraz z uzasadnieniem w tej sprawie a ponadto wniósł o umożliwienie mu wglądu w akta postępowania. Mimo złożonego wniosku nie udzielono powodowi zgody na wgląd do akt postępowania przygotowawczego, co w jego ocenie naruszyło jego dobra osobiste. Pozwani wnosili o oddalenie powództwa podnosząc, że wszelkie czynności i decyzje były podejmowane w ramach obowiązujących przepisów postępowania karnego. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu ustalając, co następuje. Dnia 3.07.2009 roku, do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach wpłynęło pismo powoda zatytułowane „Akt oskarżenia (tzw. prywatny/subsydiarny akt oskarżenia)” przeciwko L. W., E. B. i M. D. oskarżonych o to, że uprzedzeni o odpowiedzialności karnej 25.04.2008r. w sprawie II K 941/06 przedstawili fałszywą opinię sądowo – psychiatryczną, po czym na posiedzeniu Sądu Rejonowego w T. w dniu 17.06.2008r. w sprawie o sygn. akt III K 262/08 złożyli fałszywe zeznania. Z uwagi na to, że przestępstwo z art. 233 § 1 k.p.k. podlega ściganiu z oskarżenia publicznego Sąd zarządził przekazanie pisma do Prokuratury Rejonowej w T., gdzie wpłynęły one w dniu 12.10.2009 r. Postanowieniem z dnia 27.10.2009 r., w sprawie o sygn. akt 3 Ds. 466/09, asesor Prokuratury Rejonowej w T. wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie złożenia w dniu 25 kwietnia 2008 roku w toku rozprawy głównej fałszywych zeznań przez biegłych lekarzy psychiatrów oraz sporządzenia fałszywej opinii psychiatrycznej, tj. o czyn z art. 233 § 1 kk. W toku śledztwa zapoznano się z aktami Prokuratury Rejonowej w S.o sygn. akt 2 Ds. 445/09 prowadzonej w sprawie składania fałszywych zeznań i przedstawienia fałszywej opinii przez biegłych psychiatrów. Postępowanie to zakończyło się umorzeniem --- STRONA 3 --- śledztwa postanowieniem z dnia 15.07.2009 r. wobec braku znamion czynu zabronionego – na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Ponadto przesłuchano w charakterze świadków L. W., E. B. i M. D., a także pokrzywdzonego M. C.. Postanowieniem z dnia 30.11.2009r. asesor Prokuratury Rejonowej w T. G. K. umorzył śledztwo w sprawie 3 Ds. 466/09 na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 oraz 17 § 1 pkt 2 k.p.k., a w dniu 18.12.2009 r. wpłynęło do tejże Prokuratury Rejonowej w T. zażalenie powoda na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Następnie, 21.12.2009 roku, powód złożył wniosek o wgląd w akta sprawy 3 Ds. 466/09 i zarządzeniem z dnia 23.12.2009 r. asesor Prokuratury Rejonowej w T. G. K., powołując się na art. 156 § 1 i § 5 k.p.k., odmówił powodowi udostępnienia akt sprawy o sygn. 3 Ds. 466/09 oraz na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 465 k.p.k., odmówił przyjęcia zażalenia powoda z dnia 18.12.2009r. na postanowienie o umorzeniu śledztwa z uwagi na wniesienie go przez osobę nieuprawnioną. W dniu 31 grudnia 2009 roku powód złożył osobiście do Prokuratury Rejonowej w T. zażalenie na powyższe zarządzenie w sprawie 3 Ds. 466/09. W tym samym dniu M. C. złożył również wniosek o wydanie i przesłanie pisemnego uzasadnienia postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa, a także ponownie o umożliwienie mu wglądu w akta postępowania. Na odmowę udostępnienia akt M. C. złożył zażalenie, które na mocy zarządzenia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. z dnia 10 marca 2010 roku, na podstawie art. 159 k.p.k., nie zostało uwzględnione. Z kolei, zarządzeniem z dnia 10 maja 2010 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w T., na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 465 k.p.k. odmówił przyjęcia zażalenia z uwagi na wniesienie go po terminie. W ocenie Sądu Okręgowego, powód nie wykazał, aby działania pozwanego naruszyły jakiekolwiek jego dobra osobiste. Nadto powód nie wykazał również, by działanie pozwanego było bezprawne. Wszelkie pisma składane przez powoda rozpoznawane były przez niezależnego prokuratora bądź asesora będącego podmiotem uprawnionym do ich rozpoznania i działającego w oparciu i w granicach prawa. Wydawane w ramach toczącego się postępowania orzeczenia mogły być i były skarżone w ramach toczącego się postępowania karnego. Pozwany, kierując się przepisami, a w szczególności opierając swoje decyzje na art. 156 § 5 k.p.k., słusznie odmówił udostępnienia powodowi wglądu w akta sprawy prowadzonej pod sygn. 3 Ds. 466/09 albowiem przepis ten umożliwia wgląd w akta sprawy jedynie osobom w nim wymienionym, tj. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, a powód nie miał żadnego z tych przymiotów w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym. Ponadto przepis ten statuuje możliwość ewentualnego udostępnienia akt w toku postępowania przygotowawczego, a w przedmiotowej --- STRONA 4 --- sprawie postępowanie przygotowawcze zostało już zakończone postanowieniem o umorzeniu śledztwa. Również podjęte decyzje o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania znajdują swoje uzasadnienie w obowiązującym prawie. W apelacji powód domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przytaczając normy konwencyjne oraz orzecznictwo trybunałów międzynarodowych, odnoszące się m.in. do kwestii zapewnienia stronie prawa dostępu do sądu domagał się uwzględnienia jego żądania w całości oraz o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności art. 417 § 1 k.c. i art. 156 k.p.k. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Rozważenie zarzutów powoda należy poprzedzić stwierdzeniem, że w świetle zapatrywań wyrażanych w orzecznictwie i podzielanych przez Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, działanie funkcjonariusza w ramach kompetencji i na określonej podstawie prawnej nie są jedynymi przesłankami dla wyłączenia bezprawności działania funkcjonariusza publicznego. Niemożność ingerowania przez sąd w treść zapadłych rozstrzygnięć i badania ich zasadności merytorycznej nie może bowiem oznaczać pozbawienia osoby, które dotyczą, ochrony przewidzianej w art. 23 i 24 k.c., w przypadku gdy informacje i oceny zawarte w motywach orzeczeń wykraczają poza materię potrzebną do podjęcia decyzji naruszając dobra osobiste tej osoby (por. wyrok SN z dnia 19 grudnia 2002 r., II CKN 167/01, LEX nr 75353 oraz SA w Warszawie z dnia z dnia 7 sierpnia 2008 r., VI ACa 172/08., OSA 2009/6/35). Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika natomiast, że w zainicjowanym doniesieniem powoda postępowaniu pozwany podejmował działania w ramach porządku prawnego i w granicach zastrzeżonych kompetencji, na określonej podstawie prawnej oraz w celu urzędowym. Ponieważ w stanie faktycznym sprawy, w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje konstytucyjność zastosowanych przez pozwanego K. przepisów oraz art. 417 k.c., nie sposób dopatrzyć się naruszenia dóbr osobistych powoda w rozumieniu art. 23 k.c. i to samo dotyczy zaistnienia przesłanki bezprawności z art. 24 k.c., zarzuty apelacji sprowadzające się w znacznej mierze do niedopuszczalnych inwektyw pod adresem pozwanych nie mogły odnieść rezultatu, jako pozbawione podstawy prawnej. Nie mógł być także uwzględniony wniosek powoda o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności wymienionych wyżej przepisów obowiązującego prawa. Stosownie do art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przesłanką formalną pytania prawnego jest funkcjonalna zależność pomiędzy tym pytaniem a sposobem --- STRONA 5 --- rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że przepis, którego zgodność z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, ma być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, powinien stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi w odniesieniu do art. 156 k.p.k., natomiast obecny kształt przepisu art. 417 § 1 k.c. stanowi konsekwencję dostosowania uregulowań kodeksu cywilnego do Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), gdzie w art. 77 ust. 1 przyjęto model odpowiedzialności władzy publicznej za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem jej działanie w sposób odbiegający od ówczesnych unormowań kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że każdy ma prawo do wynagrodzenia za szkodę, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Nadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/2000 (OTK 2001, nr 8, poz. 256) uznał, że art. 418 k.c. jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, a art. 417 k.c. jest zgodny z Konstytucją RP. W efekcie dokonano nowelizacji kodeksu cywilnego ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), która weszła w życie w dniu 1 września 2004 r., wprowadzając nowe przepisy art. 417-421 k.c. Z tych wszystkich względów apelacja jako pozbawiona podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadnia art. 98 i 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, które zasądzono w stawce minimalnej określonej § 2.1 i § 6 pkt, § 11 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1349 z późn. zm.) stosownie do wyniku sporu.