Postanowienie V ACa 366/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 366/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Iwona Wilk Sędziowie : SA Barbara Kurzeja SA Jadwiga Galas (spr.) Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa R. M. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę sprawy z powództwa R. M. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II C 17/10 --- STRONA 2 --- prostując w rubrum zaskarżonego wyroku oznaczenie strony powodowej w pierwszej z wymienionych w nim spraw w ten sposób, że jako powoda wpisać R. M.: 1. oddala apelację w sprawie z powództwa R. M. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych i zasądza od powoda na rzecz pozwanego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 2. oddala apelację w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oraz zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3. oddala apelację sprawy z powództwa R. M. przeciwko M. F. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt V ACa 366/10 UZASADNIENIE W połączonych do wspólnego rozpoznania sprawach powodowie R. M. oraz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. wnieśli o zobowiązanie pozwanego M. F. do złożenia na piśmie oraz wysłania listem poleconym, w terminie nie później niż 15 dni od uprawomocnienia się wyroku, oświadczenia o następującej treści: ,,(...), Prokurator Prokuratury Okręgowej w G., przeprasza R. M., Prezesa Zarządu (...) Sp. z o. o. z siedzibą w K. (przypis – w sprawie o sygn. II C 17/10) a odpowiednio w sprawie o sygn. akt II C 18/10 – przeprasza (...) Sp. z o. o. z siedzibą w K., za naruszające jego (jej) cześć i dobre imię – odpowiednio w drugiej sprawie dobre imię i renomę nieprawdziwe i wprowadzające w błąd, zawarte w pismach z września 2009 r. kierowanych do kontrahentów (...) Sp. z o. o., stwierdzenie, iż w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze Okręgowej w G. o sygn. V Ds 123/07 zostało ujawnione prawdopodobieństwo zaistnienia czynu z art. 300 § 1 k.k. polegające na uszczupleniu zaspokojenia wierzycieli przez przedstawicieli (...) Sp. z o. o. poprzez działania zmierzające do wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, a to postanowienia Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 9 listopada 2004 r. stwierdzającego wykonanie układu zawartego przez dłużnika (...) --- STRONA 3 --- Sp. z o. o. z wierzycielami w dniu 6 kwietnia 2009 r. podczas wstępnego zgromadzenia wierzycieli (sygn. akt X GUp 26/04/1) oraz informację, iż w wyniku postępowania upadłościowego (...) Sp. z o. o., wierzytelności zgłoszone we wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu (...) Sp. z o. o. z dnia 22 grudnia 2003 r. zostały zredukowane o 95 % . Powyższa informacja nie polega na prawdzie, albowiem wierzytelności te zostały zaspokojone przez (...) Sp. z o. o. przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w Katowicach w dniu 16 kwietnia 2004 r. postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu i nie były nim objęte, z wyłączeniem wierzytelności dwóch spółek”, do 53 podmiotów wymienionych w pozwie; oraz zasądzenie kosztów procesu, a odpowiednio w drugiej sprawie (II C 18/10) również powodowa Spółka wniosła o zasądzenie na rzecz (...) Fundacji (...) z siedzibą w W. kwoty 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności wyroku oraz na jej rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań powodowie podali, iż M.F., Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie o sygn. akt V Ds 123/07. W miesiącu wrześniu 2009 r. pozwany jako Prokurator Rejonowy delegowany do Prokuratury Okręgowej w (...)sporządził i podpisał pisma, w których zawiadomił kontrahentów (...) Sp. z o. o., iż ujawnił w ramach prowadzonego postępowania prawdopodobieństwo zaistnienia znamion czynu z art. 300 § 1 k.k. polegające na uszczupleniu zaspokojenia swoich wierzycieli przez przedstawicieli (...) Sp. z o. o. poprzez działania zmierzające do wyłudzenia poświadczenia nieprawdy – postanowienia Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt X GU 280/03/1 przez dłużnika (...) Sp. z o. o. Pozwany poprzez sporządzenie, podpisanie i skierowanie do kontrahentów (...) Sp. z o. o. powyższych pism zawierających nieprawdziwą i wprowadzającą w błąd informację naruszył dobre imię i cześć powoda a także w przypadku spółki również renomę, a więc naruszył dobra osobiste z tego tytułu powodowie domagają się ochrony w niniejszym procesie. W połączonej również do wspólnego rozpoznania sprawy (o sygn. akt II C 49/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach) powód R. M. wniósł o zobowiązanie pozwanego M. F. do złożenia na piśmie oraz wysłania listem poleconym do Prokuratury Okręgowej w K., w terminie nie później niż 15 dni od dnia uprawomocnienia wyroku oświadczenia o następującej treści: „(...) przeprasza R. M., Prezesa Zarządu (...) Sp. z o. o. z siedzibą w K., za naruszające jego cześć i dobre imię nieprawdziwe oraz wprowadzające w błąd, zawarte w protokole przesłuchania świadka z dnia 7 --- STRONA 4 --- stycznia 2010 r. w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w K. o sygn. akt V Ds 122/09 stwierdzenie, iż R. M. w ramach postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu (...) Sp. z o. o. podejmował nielegalne czynności mające na celu wyłudzenie zatwierdzenia przez sędziego Sądu Rejonowego w Katowicach układu zawartego pomiędzy (...) Sp. z o. o. a wierzycielami na Wstępnym Zgromadzeniu Wierzycieli w dniu 6 kwietnia 2004 r. a także w wyniku postępowania upadłościowego (...) Sp. z o. o. wierzytelności zgłoszone we wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu (...) Sp. z o. o. z dnia 22 grudnia 2003 r. uległy bezprawnej redukcji. Powyższe informacje nie polegają na prawdzie, albowiem czynności podejmowane przez R. M. w ramach prowadzonego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu (...) Sp. z o. o. były legalne, a wierzytelności zgłoszone we wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu (...) Sp. z o. o. z dnia 22 grudnia 2003 r. zostały zaspokojone przez (...) Sp. z o. o. przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w Katowicach w dniu 16 kwietnia 2004 r. postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu i nie były nim objęte, z wyłączeniem dwóch spółek, a więc nie mogły ulec bezprawnej redukcji”, oraz zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, kosztów procesu, a ponadto dopuszczenie dowodu z protokołu przesłuchania świadka M. F. z 7 stycznia 2010 r. znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt V Ds 122/09 prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w K. na okoliczność treści zeznań złożonych przez pozwanego. W uzasadnieniu tego żądania powód podał, iż M.F. jako Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. nadzoruje postępowanie przygotowawcze w sprawie o sygn. akt V Ds 123/07 prowadzone m. in. przeciwko powodowi. Prokuratura Okręgowa w K. prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych o sygn. akt V Ds 122/09. W dniu 7 stycznia 2010 r. w tej sprawie odbyło się przesłuchanie M. F. w charakterze świadka. W czasie tego przesłuchania pozwany kilkakrotnie podał nieprawdę, czym naruszył cześć i dobre imię powoda. Formułując nieprawdziwe i przesądzające o winie powoda stwierdzenie naruszył jego dobra osobiste. Powód jest prezesem zarządu (...) Sp. z o. o., prowadzi jej sprawy i reprezentuje na zewnątrz co uzasadnia jego żądanie ochrony w niniejszym procesie. Pozwany w odpowiedzi na pozwy w sprawach o sygn. akt II C 17/10 i II C 18/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach wniósł o ich odrzucenie na zasadzie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. podnosząc, iż zachowania pozwanego objęte pozwami wynikały z obowiązków funkcjonariusza publicznego – prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. prowadzącego postępowanie przygotowawcze w Prokuraturze Okręgowej w G. o sygn. akt V Ds 123/07, podejmowane były w ramach kompetencji i obowiązków --- STRONA 5 --- służbowych określonych zakresem działań oskarżyciela publicznego o których stanowią przepisy ustawy o Prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r. a także przepisy regulaminu wewnętrznego urzędowania jednostek organizacyjnych prokuratury oraz art. 12 § 1 zd. 1 k.p.k., a nadto zachowanie opisane w treści pozwów objęte są immunitetem. W przypadku nieuwzględnienia wniosku wniósł o oddalenie powództw a nadto o przypozwanie do niniejszego postępowania Prokuratora Okręgowego w G. z uwagi na treść pozwu związanego z działaniem pozwanego w ramach jego funkcji prokuratora. Nadto wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej przeciwko powodowi. W odpowiedzi na pozew w sprawie o sygn. akt II C 49/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach wniósł o jego oddalenie i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przeciwko powodowi. Podniósł, że pozwany zeznawał jako funkcjonariusz publiczny a nie osoba fizyczna na okoliczności podstaw czynności podejmowanych przez niego w postępowaniu przygotowawczym, w tym na okoliczność podstaw formułowanych zarzutów w stosunku do powoda. Dopiero prawomocny wyrok sądu rozstrzygnie czy zarzuty stawiane powodowi były zasadne. W piśmie procesowym z dnia 22 marca 2010 r. powodowie podtrzymali swoje stanowiska procesowe, odnieśli się do zarzutów pozwanego, sprzeciwili się wnioskowi pozwanego co do przypozwania Skarbu Państwa – Prokuratora Okręgowego w(...), wnosząc o jego oddalenie. Wobec sprzeciwu powodów co do wniosku o przypozwanie Skarbu Państwa -Prokuratora Okręgowego w (...)pozwany na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. wycofał złożony w odpowiedzi na pozew powyższy wniosek (k. 212). Powodowie wskazali, iż wystąpili z powództwem przeciwko M. F. jako osobie fizycznej, nie zaś jako organowi wykonującemu działania z zakresu władzy publicznej, gdyż to bezprawne działania pozwanego jako osoby fizycznej doprowadziły do naruszenia ich dóbr osobistych. Odnosząc się do zarzutu odrzucenia pozwu z uwagi na immunitet prokuratorski powodowie podnieśli, iż immunitet chroni prokuratora przed odpowiedzialnością karną a nie cywilną w procesie o ochronę dóbr osobistych. Zatem brak jest przesłanki stwierdzającej niedopuszczalność drogi sądowej. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił powództwa (pkt 1) i zasądził od powoda R. M. na rzecz pozwanego kwotę 4.320 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego (pkt 2), a od powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz pozwanego kwotę 3.960 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego (pkt 3). --- STRONA 6 --- Sąd Okręgowy żądania powodów oddalił z uwagi na brak legitymacji biernej pozwanego. W ocenie tegoż Sądu bezspornym jest, że „powodowie domagają się w niniejszym postępowaniu ochrony swoich dóbr osobistych naruszonych w wyniku działań pozwanego związanych z wykonywaniem przez niego funkcji prokuratora. Okoliczność powyższa wynika wprost z treści żądania sformułowanego w pozwie. W sprawach zarejestrowanych pierwotnie pod sygn. II C 18/10 i II C 17/10 powodowie domagają się od pozwanego jako Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. przeproszenia o treści tam sprecyzowanej. Uzasadnienie podane w piśmie procesowym z dnia 22 marca 2010 r. jakoby powodowie wystąpili z powództwem przeciwko M. F. jako osobie fizycznej pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią żądania pozwów i ich uzasadnieniem”. Podkreślił Sąd Okręgowy, że „podstawą kierowanych powództw w tych sprawach było działanie pozwanego jako prokuratora w postępowaniu przez niego nadzorowanym, a więc w ramach wykonywanych obowiązków służbowych. Pozwany zatem nie działał jako osoba prywatna i fizyczna, a tylko wyłącznie jako prokurator. Odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych jest odpowiedzialnością deliktową, gdyż jej przesłanką jest bezprawność działania. W związku z powyższym zgodnie z art. 417 k.c. odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa, który odpowiada za działania bezprawne funkcjonariuszy państwowych a takimi są m. in. prokuratorzy. Powodowie powołują się na bezprawne działanie pozwanego jako prokuratora, ale w związku z oznaczeniem strony pozwanej bezcelowym stało się prowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do merytorycznej oceny żądania, stąd wnioski dowodowe podlegały oddaleniu. Wprawdzie pozwany początkowo złożył wniosek o wezwanie do udziału w sprawie Skarbu Państwa – Prokuratora Okręgowego w (...), jednakże wniosek ten cofnął na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. Zgodnie z brzmieniem art. 194 § 1 k.p.c. wezwanie do udziału w sprawie osoby, która powinna być stroną pozwaną może nastąpić wyłącznie na wniosek powoda lub pozwanego, nigdy zaś z urzędu. Niezłożenie zaś wniosku o wezwanie do udziału w sprawie właściwego podmiotu prowadzi do oddalenia powództwa z powodu braku legitymacji biernej (SN w wyroku z 20 maja 1994 r., II CRN 32/94 ). Sąd I instancji nie może na zasadzie art. 194 § 1 k.p.c. wezwać z własnej inicjatywy osoby trzeciej do wzięcia udziału w sprawie w charakterze strony pozwanej”. --- STRONA 7 --- Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska i zarzutu pozwanego zmierzającego do odrzucenia pozwu na zasadzie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z treścią art. 66 ust 2 Ustawy o prokuraturze, gdyż immunitet przysługujący prokuratorowi odnosi się wyłącznie do odpowiedzialności karnej nie zaś cywilnej, co jest przedmiotem niniejszej sprawy. Poczynione rozważania odniósł Sąd Okręgowy również co do trzeciej połączonej sprawy zarejestrowanej pod pierwotną sygn. II C 49/10. Zeznania składane przez pozwanego, będące przedmiotem skierowanych roszczeń przez powoda R. M. są zeznaniami prokuratora w sprawie prowadzonego przez niego postępowania przygotowawczego i dotyczą okoliczności związanych z podejmowaniem przez niego czynności. Niezależnie więc od oceny merytorycznej złożonych żądań powoda uznać należało, iż również w tej sprawie nie posiada on legitymacji biernej do występowania jako pozwany. Wyłącznie właściwym również w tej sprawie jest Skarb Państwa . Z powyższych względów z braku legitymacji biernej po stronie pozwanej powództwa podlegały oddaleniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 98 § 1 k.p.c. odnosząc koszty zastępstwa adwokackiego do każdej z połączonych spraw. Wyrok zaskarżyli, w całości, powodowie i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez pozwanego i niedokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie tego czy dobra osobiste powodów zostały naruszone, będące efektem arbitralnego zaniechania badania merytorycznych podstaw żądania pozwu, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia; 2. naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 417 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że naruszenia dóbr osobistych dopuścił się funkcjonariusz publiczny przy wykonywaniu władzy publicznej, wobec czego biernie legitymowanym jest Skarb Państwa i jednocześnie art. 23 k.c., art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. poprzez ich niezastosowanie podczas gdy w świetle okoliczności opisanych w pozwie uzasadnionym jest wniosek, że ewentualnego naruszenia dóbr osobistych powodów mógł dopuścić się pozwany jako osoba fizyczna; --- STRONA 8 --- 3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 222 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu zarzutu którego uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu w uzasadnieniu wyroku, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymagało wydania oddzielnego postanowienia i wstrzymania rozpoznania sprawy do czasu jego uprawomocnienia; 4. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, przejawiające się w lakonicznym wyjaśnieniu przyjęcia za podstawę orzeczenia art. 417 k.c. przy jednoczesnym braku wskazania czy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych, a jeżeli tak, to dlaczego nie znajdują zastosowania przepisy art. 23 k.c., art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. Wnieśli o: -. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach – Wydziałowi Zamiejscowemu w Rybniku; - zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację oraz w piśmie ją uzupełniającym pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania (k. 256 – 261, 267 – 268). Rozpoznając apelację powodów Sąd Apelacyjny, zważył, co następuje: apelacje podlegają oddaleniu. Na wstępie podnieść należy, iż połączenie do jednoczesnego rozpoznania w trybie art. 219 k.p.c. – co miało na gruncie rozpoznawanych trzech spraw – ma jedynie techniczny charakter, nie oznacza powstania jednej nowej sprawy, a każda z połączonych spraw zachowuje samodzielność, wymagającą odrębnego rozstrzygnięcia. Sąd wydaje jeden wyrok, ale zawierający rozstrzygnięcie co do każdej z połączonych spraw z osobna, a zamieszczenie rozstrzygnięć w jednym wyroku nie niweczy samodzielności połączonych spraw. Zatem należało rozpoznać apelacje, zgodnie z zakresem --- STRONA 9 --- zaskarżenia, w odniesieniu co do każdej z osobna połączonych spraw, również co do postanowienia o kosztach postępowania apelacyjnego. Dla rozważań w każdej z połączonych do wspólnego rozpoznania spraw będącymi sprawami o ochronę dóbr osobistych osoby fizycznej albo osoby prawnej, w których przedmiotem są roszczenia niemajątkowe oraz majątkowe (o zapłatę zadośćuczynienia II C 49/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach albo odpowiedniej kwoty wskazanej przez stronę powodową II C 18/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach), przy założeniu prawidłowej legitymacji czynnej po stronie powoda i biernej – pozwanego, sąd rozpoznający sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi, czy działanie pozwanego było bezprawne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na tle regulacji art. 24 k.c. dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej obrony prawnej na podstawie w/w przepisu. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. W okolicznościach faktycznych spraw nie sposób jednak podzielić stanowisk apelujących, że Sąd Okręgowy winien dokonać badania merytorycznej podstawy powództw każdej z połączonych do wspólnego rozpoznania spraw w aspekcie przepisów art. 24 i art. 23 k.c. w zw. z art. 417 k.c. Uszło uwagi apelujących, że żądanie powództwa określa nie tylko jego przedmiot, lecz również jego podstawa faktyczna, która umożliwia i pozwala określić granice uprawnień i zasadności żądań powoda skierowanych przeciwko podmiotowi określonemu po stronie pozwanej. Sąd orzekający jest uprawniony do badania legitymacji biernej, ale również i czynnej. Ów brak, o ile występuje uzasadnia oddalenie powództwa jako wniesionego przeciwko osobie lub przez osobę nieuprawnioną, innymi słowy stanowi materialnoprawną przeszkodę w sprawie. Zbędnym zatem jest prowadzenie postępowania dowodowego, gdy z okoliczności faktycznych wskazanych przez powodów, sposobu sformułowania żądania pozwu wynika, iż powództwa zostały wniesione nie przeciwko osobie, która powinna występować w sprawie po stronie pozwanej. Dlatego też nie podziela Sąd Apelacyjny stanowiska apelujących, iż sąd meriti powinien w rozpoznawanych sprawach najpierw udzielić odpowiedzi na pytanie czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów, a dopiero w dalszej kolejności ustalić podmiot, który za zachowanie to jest odpowiedzialny w ramach każdej z powołanych do wspólnego rozpoznania spraw. --- STRONA 10 --- Zważyć trzeba, iż w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania o sygnaturach akt II C 17/10 i II C 18/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach, z powództwa R. M. i odpowiednio (...) Sp. z o. o. w K., powodowie żądania oparte na tożsamych okolicznościach faktycznych skierowali przeciwko pozwanemu M. F., domagając się by ten jako Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. przeprosił powodów za naruszenie ich dóbr osobistych, a powodowa Spółka – również domagała się roszczenia majątkowego. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o zawiadomienie o toczących się postępowaniach Skarb Państwa – Prokuratora Okręgowego w (...), a wobec stanowiska procesowego powodów domagających się oddalenia tegoż wniosku, cofnął ów wniosek, co ostatecznie uzasadniło oddalenie powództwa z powodu braku legitymacji biernej po stronie pozwanego, za którego – w okolicznościach faktycznych spraw wskazanych w pozwach i podtrzymanych w dacie zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku, odpowiada Skarb Państwa (art. 417 k.c.). Powodowie naruszenia dóbr osobistych upatrują się w czynnościach podjętych przez pozwanego jako prokuratora, zatem funkcjonariusza publicznego, w toku prowadzonego przez w/w postępowania przygotowawczego w sprawie o sygn. akt V Ds 123/07 Prokuratury Okręgowej w G. przeciwko m. in. powodowi. Zasadnie – zdaniem Sądu Apelacyjnego – uznał zatem Sąd Okręgowy, że w wypadku funkcjonariusza publicznego (prokuratora), który wedle powodów dopuścił się naruszenia ich dobra osobistego, szczególne zasady odpowiedzialności zawarte są w art. 417 k.c. w odniesieniu do przyjęcia „odpowiedzialności za szkodę” (co do roszczenia majątkowego), co uzasadniło oddalenie powództwa w zakresie żądania majątkowego z powodu braku legitymacji biernej pozwanego. Co do roszczeń niemajątkowych z tytułu naruszenia dóbr osobistych należałoby stwierdzić, że skoro stosownie do art. 24 § 1 k.c. żądania te przysługują wobec osoby, która dopuściła się naruszenia, to co do zasady nie są one wyłączone wobec osoby będącej funkcjonariuszem publicznym. Jednak w okolicznościach faktycznych spraw II C 17/10 i II C 18/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach wskazanych w żądaniu i uzasadnieniu pozwu, a podtrzymanych w piśmie procesowym z 22 marca 2010 r. brak jest podstaw do czynienia ustaleń, że w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych tychże powodów. Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe stron. Powodowie nie wnieśli o wpisanie do protokołu rozprawy zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c., zatem w apelacji nie mogą skutecznie zarzucać uchybienia przez Sąd pierwszej instancji przepisom postępowania. Zarzuty naruszenia art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. „poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez pozwanego i niedokonanie ustaleń faktycznych” nie mogły ostatecznie odnieść zamierzonego skutku. Podnieść należy, że celem regulacji z art. 162 k.p.c. jest pobudzenie inicjatywy --- STRONA 11 --- stron w doprowadzeniu do szybkiego usunięcia dostrzeżonych przez nie naruszeń przepisów postępowania i umożliwienie sądowi niezwłocznego naprawienia błędu, przez co dochodzi do przyspieszenia i usprawnienia postępowania. W uzasadnieniu uchwały z 27 czerwca 2008 r. III CZP (OSNC 2009/7-8/103) Sąd Najwyższy podkreślił, że cel art. 162 k.p.c. byłby trudny do osiągnięcia przy założeniu, że strona, która we właściwym czasie nie zgłosiła odpowiedniego zastrzeżenia, może powołać się na uchybienie procesowe w środku zaskarżenia. Prekluzja przewidziana w art. 162 k.p.c. obejmuje także te uchybienia, które miały wpływ na wynik postępowania i mogły być przedmiotem zarzutów apelacyjnych. Z okoliczności bezspornych pomiędzy stronami wynika, iż pozwany jako prokurator nadzorujący postępowanie przygotowawcze, a zatem jako funkcjonariusz publiczny w ramach wykonywanych obowiązków służbowych podjął określone czynności procesowe, w tym polegające na wysłaniu we wrześniu 2009 r. pisma o treści wskazanej na karcie: 180 – II C 17/10 do wskazanego podmiotu, informującego o ujawnieniu w ramach prowadzonego postępowania prawdopodobieństwa zaistnienia czynu m. in. z art. 300 § 1 k.k. Postępowanie w sprawie o sygn. akt V Ds 125/07 Prokuratury Okręgowej w G. prowadzone przeciwko m. in. powodowi jako podejrzanemu R. M. m. in. o czyn z art. 300 § 1 k.k. w dacie wydania zaskarżonego wyroku było w toku. Skoro pozwany działał jako prokurator w ramach wykonywanych obowiązków służbowych, w ramach obowiązującej procedury karnej, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych będących podstawą dochodzonych pozwów (w sprawach o sygn. II C 17/10 i II C 18/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach k. 1 - 8 oraz 1 - 8) nie sposób podzielić stanowiska apelujących, że pozwany jako prokurator podjął błędną decyzję (w znaczeniu czynności procesowej) wysyłając pismo z daty 28.09.2009 r. do rzekomego wierzyciela strony powodowej(...) S.A. (k. 180) w toku wykonywania obowiązków służbowych, co jest równoznaczne z naruszeniem dóbr osobistych apelujących: czci i dobrego imienia, a strony powodowej (dobrego imienia i) renomy. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku tegoż Sądu z dnia 25 sierpnia 2006 r. (V ACa 237/06, Lex 217201), „iż błędne zastosowanie prawa materialnego przez organ władzy publicznej w toku prowadzonego przez niego postępowania, nie jest równoznaczne z naruszeniem dóbr osobistych strony tego postępowania. Prowadzenie jakiegokolwiek postępowania publicznego (administracyjnego, cywilnego, karnego itd.) nie może zostać zakwalifikowane jako działanie bezprawne z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie niewłaściwie zinterpretował prawo materialne, wydał błędną decyzję lub powstrzymał się od jej wydania uznając, że nie ma ku temu odpowiednich podstaw”. --- STRONA 12 --- Uwzględniając wcześniejsze uwagi, podnieść należy, że sąd zawsze pozostaje związany podstawą faktyczną wskazaną w pozwie ostatecznie doprecyzowaną w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 321 § 1 k.p.c.). Słusznie podnosi w odpowiedzi na apelację pozwany, iż przytoczone przez powodów w toku postępowania przed Sądem Okręgowym okoliczności faktyczne zakreśliły temuż sądowi, a także Sądowi Apelacyjnemu, granice rozpoznania sprawy. Zmiana okoliczności faktycznych w toku postępowania drugoinstancyjnego zważywszy na treść art. 383 k.p.c. jest niedopuszczalna. Tę uwagę czyni Sąd, albowiem dopiero w apelacji powodowie jako nowe okoliczności faktyczne – wspólne w dwóch połączonych do rozpoznania sprawach – formułują twierdzenia, z których wynikałoby, iż zarzucają pozwanemu działanie z prywatnych, osobistych pobudek, sugerując w odniesieniu do pozwów z 29 stycznia 2010 r., że treść pouczeń skierowanych przez pozwanego do kontrahentów powodowej spółki, które zdaniem powodów są niezgodne z prawdą, mogą być „efektem jednoznacznie pejoratywnego stosunku pozwanego do powodów”, co mogło by z kolei uzasadniać odpowiedzialność pozwanego za „wybryk osoby pełniącej funkcję prokuratora” (k. 236 i 256/2). Próba wyeksponowania dopiero w apelacji tych sugestii, nawet nie formułowanych w sposób kategoryczny jako spóźniona nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Co do trzeciej ze spraw połączonej do wspólnego rozpoznania (II C 49/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach) adekwatne pozostają wyżej poczynione uwagi co do braku legitymacji biernej pozwanego w odniesieniu do żądania (bez oceny jego zasadności) majątkowego tj. zadośćuczynienia, jako roszczenia zmierzającego do usunięcia skutku naruszenia dóbr osobistych: czci i dobrego imienia powoda R. M.. Co do roszczenia niemajątkowego, to uwzględniając wcześniejsze rozważania, również stwierdzić należy, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy, brak jest jakichkolwiek podstaw do czynienia ustaleń, iż pozwany naruszył dobra osobiste powoda, stwierdzeniami zawartymi w protokole przesłuchania świadka z dnia 7 stycznia 2010 r. w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w K. o sygn. akt V Ds 122/09 szczegółowo opisane w pozwie (k. 1 – 2 akt II C 49/10). Bezspornym pomiędzy stronami jest, iż powód zainicjował w październiku 2009 r. postępowanie karne zawisłe obecnie przed Prokuraturą Okręgową w K. sygn. akt V Ds 122/09, dotyczące między innymi działań pozwanego jako prokuratora Prokuratury Okręgowej w śledztwie o sygn. V Ds 123/07 związanych ze skierowaniem pism z 28.09.2009 r. do ujawnionych w toku śledztwa pokrzywdzonych w oparciu o przepis art. 12 § 1 zdanie 2 k.k., a w której to sprawie pozwany został przesłuchany w charakterze świadka. --- STRONA 13 --- Sąd Apelacyjny zauważa, że skoro pozwany w sprawie o sygn. V Ds 122/09 Prokuratury Okręgowej w K. zeznawał na okoliczność podstaw czynności podejmowanych przez niego w postępowaniu przygotowawczym, w tym na okoliczność podstaw formułowania zarzutów w stosunku do powoda, to wszelkie informacje podane w zeznaniach były powiązane z motywami zasadności toczącego się postępowania karnego i wynikały z obowiązków nałożonych na pozwanego jako prokuratora. Ocena działań powoda, w zakresie których formułowane jest żądanie pozwu, objęta jest postępowaniem w sprawie V Ds 123/07 Prokuratury Okręgowej w G.. Okoliczności faktyczne wskazane przed Sądem Okręgowym nie uzasadniają uznania, iż pozwany swoimi „wypowiedziami bezprawnymi” naruszył dobra osobiste apelującego. Pozwany działał w ramach porządku prawnego, co wyłącza ocenę jego działania jako bezprawnego. Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. IV CK 304/02, że „zeznania świadków w procesie karnym nader często dotykają dóbr osobistych, a wypowiedzi takie w innych warunkach byłyby uznane za bezprawne. Jednak konieczność zgromadzenia przez sąd orzekający jak najszerszego materiału, wyłącza w tych wypadkach bezprawność działania. W przeciwnym razie zeznania świadka utraciłyby istotną cechę jaką stanowi spontaniczność i szczerość. Dopiero złożenie zeznań subiektywnie nieprawdziwych (fałszywych) wyłącza ochronę prawną, z jakiej korzysta świadek i czyni je działaniem bezprawnym w rozumieniu prawa cywilnego”, (też wyrok SN z 19.07.1982 r., I CRZ 225/82). Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w świetle wskazanych okoliczności faktycznych, nie może budzić wątpliwości, iż pozwany jako prokurator nadzorujący postępowanie w sprawie V Ds 123/07 prokuratury Okręgowej w G. zeznając w charakterze świadka wskazywał li tylko motywy zasadności toczącego się postępowania karnego. Brak jest – w ocenie Sądu Apelacyjnego – jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, wskazanych w pozwie z 1 marca 2010 r., a działanie pozwanego było bezprawne, skoro ze wskazanych przed Sądem Okręgowym okoliczności faktycznych takich ocen nie można formułować. Aktualne pozostają uwagi co do naruszenia przepisów prawa procesowego wyżej omówione. Uwzględniając wyżej naprowadzone okoliczności należało uznać, że brak jest podstaw do podzielenia zarzutów naruszenia art. 23 k.c. i art. 24 k.c. i ostatecznie art. 417 k.c. Bezzasadność powództw zarzut naruszenia art. 448 k.c. czyni bezpodstawnym. Na podzielenie zasługuje zarzut naruszenia przepisu art. 222 k.p.c., co jednak nie uzasadnia uwzględnienia apelacji. --- STRONA 14 --- Zgodnie z powyższą regulacją oddalając zarzuty, których uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu, sąd wyda oddzielne postanowienie i może wstrzymać dalsze rozpoznanie sprawy, aż do uprawomocnienia się tego postanowienia. Ów zarzut formalny wbrew przytoczonej regulacji Sąd Okręgowy rozpoznał w uzasadnieniu (k. 227 i 228). Nieprawidłowe zastosowanie przepisu nie miało wpływu na treść wydanego orzeczenia. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. nie jest uzasadniony. Przepis ten określa co powinna zawierać treść uzasadnienia wyroku. Zaskarżone orzeczenie spełnia te wymogi i poddaje się kontroli instancyjnej. Z tych też względów, w ocenie Sądu Apelacyjnego, zaskarżony wyrok ostatecznie odpowiada prawu, dlatego też apelacje jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu (art. 385 k.p.c.) O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o przepisy art. 98 k.p.c. z zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Powodowie przegrali spór, dlatego wobec żądania zwrotu kosztów za instancję odwoławczą, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, zostali obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego, które ograniczają się do kosztów zastępstwa procesowego (§ 2.1.2. i § 6.6/ i § 11.1.2/ w zw. z § 13.1.2/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z póź. zm.). W sprawach o poprzednich sygnaturach II C 18/10 i II C 49/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach na koszty zastępstwa procesowego składają się kwoty 270 zł oraz 2.700 zł (wynagrodzenie od roszczenia niemajątkowego i majątkowego), a w sprawie o sygn. II C 17/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach kwota 270 zł (wynagrodzenie od roszczenia niemajątkowego). Sprostowanie oznaczenia sprawy II C 17/10 Sądu Okręgowego w Gliwicach, z którą to sygnaturą połączono pozostałe, oparto o przepis art. 350 § 1 i 3 k.p.c.