Postanowienie V ACa 359/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 359/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Kurzeja Sędziowie : SA Zofia Kołaczyk SA Urszula Bożałkińska (spr.) Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa H. N. (1) przeciwko I. G. (1) o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I C 63/10 oddala apelację. --- STRONA 2 --- Sygn. akt V ACa 359/10 UZASADNIENIE Powód H. N. (1), wniósł o zasądzenie od pozwanej I. G. (1), ostatecznie kwoty 8 000 złotych, w tym 3.000 zł z tytułu odszkodowania i 5.000 zł zadośćuczynienia, która to kwota winna być zasądzona w całości na Zespół Szkół Budowlanych i (...) w R.. Nadto powód wniósł o przeproszenie go poprzez 2- krotną edycję na łamach gazety (...) w dwóch kolejnych numerach w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia, ogłoszenia o treści” w związku z niedokładnym tłumaczeniem dokumentu z j. niderlandzkiego na j. polski z tego powodu stał się skrzywdzony i poszkodowany H. N. (1), ja I. G. (1) przepraszam H. N. (1) za te nieprawidłowości”. Powód domagał się także obciążenia pozwanej kosztami postępowania. Oddalając powództwo w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy oparł je na następujących ustaleniach faktycznych: Powód H. N. (1) mieszka w Holandii. Przed Sądem Rejonowym w Raciborzu, pod sygnaturą akt III RC 357/07 toczy się postępowanie o obniżenie alimentów z jego powództwa, w której powód korzysta ze zwolnienia od kosztów. W trakcie toczącego się od grudnia 2007r. postępowania przed Sądem Rejonowym powód składał szereg dokumentów w języku niderlandzkim dotyczących jego sytuacji majątkowej. Na rozprawie w sprawie IIIRC 357/07 w dniu 12.11.2008r. powód poinformował Sąd iż posiada zadłużenie z tytułu niepłacenia czynszu. Na potwierdzenie tej okoliczności złożył do tamtejszych akt pismo komorników sądowych sporządzone w języku niderlandzkim. Pismo to zostało przetłumaczone na język polski i z jego treści wynika, ze dotyczy zadłużenia powoda i jego żony H. N. (2), przy czym przywołuje daty urodzenia obojga małżonków. Sąd postanowieniem z dnia 19.12.2008r. w punkcie 3 dopuścił dowód z pisma komorników holenderskich z 19.09.2008r. i odpisu Sądu Holenderskiego z 16.09.2008r. wraz z tłumaczeniem, na okoliczność , że toczyło się postępowanie przed Sądem Holenderskim w przedmiocie zadłużenia z tytułu czynszu za mieszanie w Holandii, dokonanych w tym postępowaniu ustaleń oraz zapadłego rozstrzygnięcia w przedmiocie zaległości czynszowych oraz przewidywanej dalszej procedury w razie nieuiszczenia przez pozwanych H. N. (1) i H. N. (2) zasądzonych kwot”. H. N. (1) przedłożył także Sądowi Rejonowemu wyrok Sądu Roermond z dnia 16 września 2008 roku dotyczący opisanego zadłużenia czynszowego, na jeszcze wyższą kwotę. Wyrok ten został przetłumaczony z języka niderlandzkiego przez tłumacza przysięgłego – pozwaną. W tłumaczeniu w miejsce inicjałów żony powoda „H. N.”, tłumacz wpisała „W.P. N.”. W ocenie H. N. to spowodowało, że wyrok opisany wyżej nie był dopuszczony jako dowód i nie był rozpoznawany w sprawie III RC 357/07. W dniu 30 grudnia 2008 roku powód H. N. (1) wniósł do Prokuratury Rejonowej w Raciborzu zawiadomienie o sfałszowaniu dokumentu przez biegłą I. G. (1), który został włączony do sprawy III RC 357/07 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Raciborzu, żądając pilnej interwencji w sprawie i ukarania tłumacza przysięgłego. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 roku Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górach odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie wobec braku znamion czynu zabronionego. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach nie uwzględnił zażalenia H. N. (1) i utrzymał w mocy w/w postanowienie. --- STRONA 3 --- Sprawa o uchylenie alimentów nadal toczy się przed Sądem w Raciborzu. Powód składał dwukrotnie skargi o stwierdzenie naruszenia prawa strony do rozpoznania tamtej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, dwukrotnie też skargi zostały oddalane. Powód mieszkając stale w Holandii ponosi koszty związane z dojazdami na rozprawy wyznaczane w Polsce. Koszt jednego przyjazdu powód określił na kwotę około 300 euro. Dochodzona kwota z tytułu odszkodowania obejmuje przyjazdy do Sądu Rejonowego w Raciborzu, na Policję w T., gdzie był przesłuchiwany na żądanie Prokuratury Rejonowej w Tarnowskich Górach w sprawie 1 Ds. 27/09, oraz na niniejszą sprawę. Na terminy rozpraw wyznaczonych przez Sąd Rejonowy w Raciborzu na dzień 4 lipca 2008 roku i 12 listopada 2008 roku powód został wezwany, z zaznaczeniem, iż jego osobiste stawiennictwo nie jest obowiązkowe. Na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 roku powód został pouczony, iż nie musi stawiać się osobiście na kolejny termin rozprawy w dniu 19 grudnia 2008 roku, z uwagi na możliwość przesłuchania go w drodze pomocy sądowej przed sądem holenderskim. Powód oświadczył wówczas, iż przyjeżdża do Polski w związku z innymi sprawami toczącymi się przed Sądem Rejonowym w Głubczycach. W dniu 6 sierpnia 2008 roku powód złożył wniosek o zwrot kosztów dojazdu na rozprawę sądową dnia 4 lipca 2008 roku, który postanowieniem Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 19 grudnia 2008 roku został oddalony. Postanowienie, po oddaleniu zażalenia powoda, jest prawomocne. Czyniąc powyższe ustalenia Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Domagając się zasądzenia na swoją rzecz zadośćuczynienia i przeproszenia w prasie powód wskazał, iż naruszone zostały jego dobra osobiste: cześć, godność, dobre imię i zdrowie bezprawnym działaniem pozwanej polegającym na zawinionym przez nią, nieprawidłowym i świadomym błędnym tłumaczeniu dokumentu przedłożonego przez powoda do sprawy IIIRC 357/07 alimentów. Przepis art. 23 k.c. zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, w którym niewątpliwie mieszczą się dobra wskazane przez powoda. Z treści art. 24 § 1 k.c. wynika, że osoba, której dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. W ocenie Sądu powód w niniejszej sprawie nie udowodnił, że działanie pozwanej doprowadziło do naruszenia jego dóbr osobistych. Niewątpliwie pozwana wykonywała tłumaczenie wyroku dotyczącego zaległości czynszowych, w tłumaczeniu którego popełniła oczywistą omyłkę pisarską poprzez wpisanie --- STRONA 4 --- błędnych inicjałów imion „W.P. N.” zamiast właściwych „H.R. N.”. Pozwana do owej pomyłki przyznała się i zgodnie z obowiązującymi przepisami dokonała jej sprostowania. Powód nie wykazał, w jaki sposób powyższe działanie pozwanej naruszyło jego godność, cześć, czy dobre imię. Nie jest prawdą że Sąd w Raciborzu nie chciał przyjąć jego pisma (wyroku sądu holenderskiego), co w ocenie powoda go krzywdziło. Nie tylko przyjął, ale i zlecił na koszt Skarbu Państwa tłumaczenie tego dokumentu, po czym dowód z niego dopuścił. Nieprawidłowości w tłumaczeniu wyroku w okoliczności opisanej sprawy wydają się nie mieć rozstrzygającego znaczenia dla ewentualnego przyszłego orzeczenia o obowiązkach alimentacyjnych powoda. Powód sam złożył wniosek do Prokuratury w związku z omyłkami w tłumaczeniu wyroku dokonanymi przez pozwaną. Konieczność podjęcia takiego zachowania w ocenie powoda narusza jego cześć. Nie można uznać, by korzystanie z podstawowych uprawnień przez obywatela czującego, że wobec niego został popełnione przestępstwo naruszało jego cześć. Z tych przyczyn w ocenie Sądu żądanie powoda nie jest w tej części uzasadnione. Naruszenia godności upatruje powód w tym, że w jego ocenie Sąd Rejonowy podejrzewał go o spekulacje, że złożył dokument nie dotyczący jego żony i to w złej wierze. Ucierpiało na tym jego dobre imię. Jak wynika w szczególności z akt sprawy alimentacyjnej oraz z wyjaśnień powoda prowadzący sprawę sędzia w żaden sposób nie odniósł się do powoda w sposób, który można uznać, by naruszało to godnośćH. N. (1). Z protokołu rozprawy z 19.12.2008r. nie wynika, by powód został obarczony złą wiarą, tym bardziej iż złożył do akt oryginał wyroku, który można było porównać z jego , obarczonym omyłką, tłumaczeniem. Także w żaden sposób nie wykazał, by i w jaki sposób zostało naruszone jego zdrowie. Ponadto należy wskazać, że ochrona dóbr osobistych jest przewidziana na wypadek zagrożenia ich naruszenia wskutek cudzego działania, podczas gdy pozwanej w ogóle nie sposób przypisać działania względem powoda, tym bardziej zaś działania bezprawnego. Wskazać należy, iż pozwana dokonywała tłumaczenia oryginalnego dokumentu, który posiada wyższą rangę, niż dokument tłumaczony. Pozwana wykonała czynność zleconą przez Sąd, zgodnie z przepisami i w oparciu o swoją fachową wiedzę i doświadczenie. Działanie pozwanej nie było również działaniem bezprawnym, albowiem bezprawne jest działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Wbrew twierdzeniom powoda, nawet osoba z wieloletnim doświadczeniem zawodowym może popełnić omyłkę pisarską. Kwestię tę reguluje także kodeks postępowania cywilnego w art. 350 i nast. w odniesieniu do orzeczeń sądowych. W ocenie Sądu powód nie wykazał, by działanie pozwanej było działaniem zawinionym, w szczególności, by pozwana poświadczyła nieprawdę w dokumencie. Nie wykazał również okoliczność zależności służbowej, czy prywatnej pozwanej, która mogłaby mieć wpływ na wykonywaną przez nią pracę. Subiektywne przekonanie powoda o istnieniu „nacisków” na biegłą nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania bezprawności działania pozwanej. Z powyższych względów należy stwierdzić, iż żądanie zasądzenia zadośćuczynienia nie zasługuje na uwzględnienie, jako nieudowodnione i nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. --- STRONA 5 --- Powód, w niniejszej sprawie domagał się również zasądzenia odszkodowania w wysokości 5 000 złotych. Zgodnie z art. 24 § 2 k.c. jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Podstawę zasądzenia odszkodowania może stanowić art. 415 k.c., na który powołuje się powód. W ocenie Sądu, także w zakresie tego żądania powód nie udowodnił, by poniósł szkodę, a skoro wątpliwa pozostaje kwestia samej szkody, nie sposób również przyznać, iż zostały spełnione pozostałe przesłanki, uzasadniające zasądzenie żądanego odszkodowania. W szczególności by istniał związek przyczynowy pomiędzy szkoda a zdarzeniem wypełniającym szkodę. W konsekwencji, wobec braku bezprawności działania pozwanej żądanie powoda wywodzone z treści art.448 k.c. i 415 k.c. jako niezasadne należało oddalić. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd, uwzględniając sytuację materialną powoda, odstąpił od obciążania go kosztami sądowymi, przy czym zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. i odpowiedzialnością powoda za wynik procesu to powoda obciążają wszelkie poniesione przez niego koszty związane z dojazdem na rozprawę w niniejszej sprawie. Od powyższego wyroku w części oddalającej powództwo wniósł apelację powód domagając się jego zmiany w kierunku uwzględnienia powództwa w całości, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, przy błędnym rozpoznaniu żądania odszkodowawczego oraz pominięciu okoliczności, że powód wniósł o rozpoznanie sprawy z udziałem Skarbu Państwa przy odpowiedzialności pozwanej biegłej in solidum ze Skarbem Państwa. Rozpoznając przedmiotowa apelację Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, gdy Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i podzielił wypływające z nich wnioski prawne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego należało wyjść od stwierdzenia, że dobra osobiste są niemajątkowymi, indywidualnymi wartościami sfery przeżyć psychicznych wiążącymi się z osobowością człowieka, określającymi jego integralność i pozycję w społeczeństwie w ramach uznawanych przez system prawny. Jako takie mają charakter przyrodzony, niepszenoszalny a także niezbywalny. W związku z tym godność osobistą, jako dobro naruszalne przez pozwanego należało określić jako wewnętrzne przekonanie człowieka o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz czci, jako wyrazu pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki, gdy tej człowiek za swego życia nie może utracić. Nie oznacza to jednak, że każde naruszenie czci przez konkretne zachowania zmniejszające wizerunek człowieka w jego wyobrażeniu o sobie musi uzyskać ochronę prawną, gdyż ustalenie, że doszło do naruszenia jest podstawową przesłanką warunkującą możność rozważenia odpowiedzialności sprawcy w świetle art. 24 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2007 r. I CSK 242/06. LEX nr 308951). --- STRONA 6 --- Nie może być przy tym traktowane jako działanie naruszające dobra osobiste zachowanie oceniane pod kątem subiektywnych odczuć osoby żądającej ochrony dóbr osobistych, gdy obiektywny wzorzec oceny działań stanowiących naruszenie dóbr osobistych należy uznać za utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Do oceny zatem, czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie wystarczy wzgląd na jego osobistą reakcję wobec określonego zachowania, lecz wrażliwość widziana w kategoriach zobiektywizowanych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 marca 1997 r. I CKN 22/97 niepubl.). O tym, czy naruszenie dobra osobistego zostało istotnie dokonane, decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, nie zaś subiektywne odczucie osoby zainteresowanej czyli powoda. Do takiej konstatacji prowadzi też brzmienie art. 24 § 1 zd. 1 k.c. i sprawia, że subiektywny pogląd powoda, iż pomyłka w tłumaczeniu tekstu co do imienia jego żony oznacza, że naruszenie jego godności miało miejsce nie mógł być podzielony. To, że powód na bazie tej pomyłki kreuje określone reakcje Sądu nie mające równocześnie racjonalnego uzasadnienia i odzwierciedlenia w materiale dowodowym oznacza też, że powód nie mógł uzyskać żądanej ochrony prawnej, zwłaszcza gdy działanie pozwanej nie było bezprawne, a tylko bezprawność sprawcy naruszenia tę ochronę warunkuje. O bezprawności może być mowa wtedy, kiedy cudze działanie narusza ustanowione konkretnie nakazy i zakazy. W pojęciu bezprawności czynności nie mieszczą się natomiast uchybienia, omyłki, niedokładność, przeinaczenia i inne wadliwości pozbawione cech ocennych wobec określonej osoby. Ogólnie rzecz ujmując, bezprawnym jest działanie i zachowanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego, a nie podjęte w ramach porządku prawnego i w granicach zastrzeżonych kompetencji, na co zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 lutego 2005 r. II CK 578/04, LEX nr 284073. W przypadku pozwanej, omyłka pisarska w inicjale imienia żony powoda nie stanowiła działania bezprawnego, a zatem powód nie mógł uzyskać ochrony prawnej również w odniesieniu do pozostałych składników żądania pozwu tj. zadośćuczynienia i odszkodowania, albowiem znowelizowany przepis art. 24 k.c. od dnia jego wejścia w życie pozwala osobie której dobra osobiste zostały naruszone, co w stanie faktycznym sprawy przede wszystkim nie miało miejsca, domagać się zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Uwzględnienie takiego żądania wymaga nie tylko wykazania bezprawności działania ale także winy sprawcy naruszenia dobra osobistego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2002 r. V CKN 1580/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 535). Nieprawdopodobna natomiast upatrywać zawinionego sprawstwa naruszenia dobra osobistego przez biegłego który dokonuje omyłki w oznaczeniu imienia żony powoda, gdy nieścisłość ta nie przedkłada się na niekorzystne rozstrzygnięcie procesowe dla powoda, a przede wszystkim nie jest przedmiotem rozpowszechnienia. To zaś, że powód podejmuje działania prawne ponosi koszty z tym związane nie kreuje jego roszczenia odszkodowawczego w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Tak więc apelacja powoda nie mogła odnieść zamierzonego rezultatu zwłaszcza, że nie miały również miejsca uchybienia procesowe związane z udziałem Skarbu Państwa po stronie pozwanej. W piśmie procesowym z 8.03.2010 r. powód stwierdził wprawdzie, że „wnosi odpowiedzialność wspólną ze Skarbem Państwa – Prezes Sądu Okręgowego w Gliwicach --- STRONA 7 --- wraz z I. G. (1)” i że „żąda odszkodowania solidarnie” bo „odpowiedzialność jest wspólna, pozwanej wraz ze Skarbem Państwa”, ale nie przełożyło się to na żadne zmiany procesowe po stronie pozwanej, gdyż powód na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. (k. 104-107) wniosek o wezwanie w charakterze strony Skarbu Państwa cofnął. Wiązało się to z wyjaśnieniem Sądu, że lista biegłych jest prowadzona przez Ministra Sprawiedliwości, a nie Prezesa Sądu Okręgowego, gdy powód oświadczył, że „cofa wniosek o dopozwanie Prezesa Sądu Okręgowego w (...)”. Nie łączyło się równocześnie z wezwaniem Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości. Z wszystkich wyżej wymienionych względów apelacja powoda, jako bezzasadna, podlegała na podstawie art. 385 k.p.c. oddaleniu.