Postanowienie V ACa 271/13 S WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ

--- STRONA 1 --- Sygn. akt V ACa 271/13 S WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ_ POLSKIEJ r Dnia29 maja 2013 r Sad Apelacyjny w Gdańsku - Wydział V Cywilny ii w składzie: A I Przewodniczący: SSA Zbigniew Kożrna (spr.) Sędziowie: SA Jacek Grela SO del. Mariusz Struski Protokolant: stażysta Aleksandra Ćwiek po rozpoznaniu w dniu 29 1'naja_20 1 3 r.. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Sadowi Rej onowemu w B- o zadośćuczynienie ..Ĺna.›sl<L.1tek 'apelacji -powoda .. ' -\ . od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy P' z dnia 4 stycznia 2013 r. sygn. akt I C 415/ 12 H I. oddala apelację; V II. zasadza od powoda na rzecz Skarbu Państwa -‹ Prokuratorii A Generalnej Skarbu Państwa w Warszawie kwotę 2.700 (dwa tysiace siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztow zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. y Na oryginale właściwe podpisy. ' --- STRONA 2 --- 2 _ Uzasadnienie Powód 1 M3- wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w B- na jego rzecz kwoty 101.000 zł. W uzasadnieniu powód podał, iz ze względu na to, że jako strona postepowania został pozbawiony możliwości rozpoznania jego sprawy w pierwszej instancji przez konstytucyjny organ, naruszono jego dobra osobiste w postaci wolności i godności obywatelskich. Pozwany ma odpowiedzi :ną pozew wniósł cm oddalenie powództwa ar całości oraz to zasądzenie twa jego rzecz kosztow procesu. id uzasadnieniu pozwany ;xxnflm iz wyrok skazujący powoda wydany przez asesora sądowego w dniu 5 listopada 2008 roku nie podlegał wzruszeniu, co wynika wprost z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego .z dnia 24 października 2007 roku, sygn. akt: SK 'Y/06. Przepis ustanawiający instytucje asesora sądowego utracił moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału, to oznacza, że nadal obowiązywał w dniu orzekanüa w sprawie prowadzonej przeciwko powodowi. W takiej sytuacji nie ma mozliwości wznowienia postępowania. Niezależnie od powyższego pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda, albowiemƒ jego - pozew dotyczy okoliczności przypadājących na okres sprzed trzech lat od daty wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. wyrokiem z dnia 4 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Bnoddalił powództwo, rozstrzygnął o kosztach procesu, następujące uzasadniając rozstrzygnięcie: --- STRONA 3 --- 3 a Ľ W" finńni "24 października 2007 roku Trybunał Konstytucyjny' orzekł, ze trnt. 135 ustawy za dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo ca ustroju sądów powszechnych, dotyczący powierzenia asesorom. sądowym czynności sędziowskich, jest niezgodny z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazane, ze powyższy przepis traci rmx: obowiązującą :z upływenl osiemnastu miesięcy (Xi dnia. ogłoszenia. wyroku ya Dziennik: Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał zastrzegł, że :czynności asesorów' sądowych, c) których mowa w zakwestionowanym przepisie nie podlegają wzruszeniu na mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji. wyrokiem z dnia z dnia 5 listopada 2008 roku Sąd Rejonowy w skazał powoda za popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk na karę E3 miesięcy pozbawienia wolności (sygn. akt: XVI 1< 2021/07). Orzeczenie tx) zostało-¬wydane ruzez asesora sądowego. Sąd Okręgowy w Q wyrokiem z dnia 12 marca 2009 roku sygn. akt: TV Ka 50/09 utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. stitwyrekłam sz smak 29 kwietnia 2009 zf;-›i<i1~ sąd I 'N Rejonowy Bi w osobie asesora sądowego, skazał powoda za popełnienie przestępstwa z art. 279 § 1 kk w zw. z art, 64 § kk- (sygn. akt: XVI K 587/08). Orzeczenie to zostało częściowo zmienione wyrokiem Sądu Okręgowego w z dnia 20 sierpnia 2010 roku sygn. akt: 'IV Ka 250/10. Na jego podstawie pozwany został skazany rmi karę dwóch lat pozbawienia wolności za czyn z art. 279 § 1'kk w zw. z art. 64 § kk w zw. z art. 91 § 1 kk. --- STRONA 4 --- 4; ' Zarządzeniem z dnia 12 pazdziernika 2011 roku poinformowano powoda o tym,- że Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie stwierdził w prawomocnie zakończonej sprawie o sygn. akt: XVI K 2021/07 bezwzględnych przyczyn odwoławczych, uzasadniających wznowienie postępowania z urzędu w trybie art. 542 § 3 kpk. Powód wniósł pozew w niniejszej sprawie tutejszego Sądu w dniu 19 czerwca 2012 roku. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił ia oparciu cs .przedłozone przez strony dokumenty, których autentycznośc i aúarygodnośó nie budziła zadnych wątpliwości zarówno Sądu, jak. i stron postępowania. Sąd Okręgowy 'oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie powoda, albowiem wszelkie istotne okoliczności z punktu widzenia rozstrzygnięcia zostały w sprawie ir sposób dostateczny' wyjaśnione. Z racji tego, mając równiez na uwadze charakter dowodu z przesłuchania stron, c> którpn nwwa ya art. 299 lqxą należało uznać, że przeprowadzenie tego dowodu nie wniesie niczego istotnego do sprawy. - - .. . W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, ze powód łączył swoją szkodę z faktem wydania przeciwko niemu dwóch skazujących wyroków Sądu Rejonowego w B” z dnia 5 listopada 2008 roku (sygný akt: XVI K 2021/07) i dnia 29 kwietnia 2009 roku (sygn. akt: řüüfi K 587/08). Di sprawach tąmfii orzekał asesor` sądowy. Pierwsze 2: tych orzeczeń zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w B- z dnia 12 marca 2009 roku, zaś drugie zostało częściowo zmienione wyrokiem tego Sądu z dnia 20 sierpnia 2010 roku. W ocenie powoda, został on pozbawiony mozliwości 1. --- STRONA 5 --- 5 rozpoznania 'powyższych spraw w pierwszej instancji przez konstytucyjny organ, albowiem art. 135 ustawy z dnia 27 lipca 2001" roku - Prawo o_ ustroju 'sądów powszechnych (Dz. U. 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.: dalej „usp"), ustanawiający instytucję asesora sądowego został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 13 tego względu domagał się od pozwanego zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie jego dobra osobistego w postaci prawa do sądu. Powyższe roszczenie należało wywodzić za treści art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego zasługiwał na aprobatę jedynie częściowo, odnośnie roszczenia związanego z pierwszym wyrokiem Sądu Rejonowego w które 'dprawomocniło się az dniu lił marca 2009 roku. Przyjąó należy, iż najpóźniej tego dnia powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, zatem od tego dnia mógł występować ze swoim roszczeniem, jednakże nie uczynił tego, zaś przedmiotowy pozew wniósł dopiero 19 czerwca 2012 roku, czyli po upływie trzech lat od daty uprawomocnienia się wyroku wydanego przez asesora sądowego. Wobec tego, na mocy art. 4421 § 1. kc jego roszczenie ir tym zakresie uległo przedawnieniu. - Odnośnie zaś roszczenia związanego z wyrokiem Sądu Rejonowego w B- z dnia 29 kwietnia 2009 roku, Sąd także przyjął najkorzystniejszy dla powoda sposób liczenia terminu przedawnienia, uznając, że najpóźniej dowiedział się :ni o szkodzie i. osobie obowiązanej do jej naprawienia w dniu uprawomocnienia się tego wyroku, czyli w dniu 20 sierpnia 2010 roku. Zatem w tym |- . --- STRONA 6 --- 6 zakresie trzyletni termin przedawnienia nie upłynął przed wniesieniem niniejszego powództwa. Jednakże przedmiotowe roszczenie, odnoszące się _ do _ tego zdarzenia, również nie zasługiwałc› na "uwzględnienie, Jakkolwiek istnieją podstawy do stwierdzenia, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci prawa do sądu, albowiem wyrok,:z dnia 29 kwietnia 2009 roku został_ wydany' przez asesora sądowego, któremu. wbrew zapisem Konstytucji powierzono wykonywanie czynności sędziowskich na nmcy end; 135 usp, jednakże działanie pozwanego tr twn zakresie Irma było bezprawne. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2007`roku (SK 7/06, Dz. U. 2007 r. Nr 204, poz, 1482) wprost wskazał, że po pierwsze, przedmiotowy przepis traci moc z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Po drugie, iż czynności asesorów sądowych, których mowa w zakwestionowanwn przepisie rúra podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Z dokonanych zastrzeżeń wypływa wniosek, że pomimo domniemania niekonsytucyjności _art. 135_ usp, przepis -ten nadal . . _ . N _ . obowiązywał. Co za tym idzie, miał on moc obowiązującą w chwili wydania wyroku skazującego przeciwko powodowi przez Sąd Rejonowy w B_w dniu 29 kwietnia 2009 roku. Dodać. wypada, że w sytuacji odroczenia utraty mocy obowiązującej danego przepisu w ogóle nie istnieje mozliwość wznowienia postępowań indywidualnych zakończonych orzeczeniami opartymi na zakwestionowanym przepisie. Taka nwżliwośó istnieje tylko ar sytuacji, gdy Trybunał swoim wyrokiem bezpośrednio eliminuje dany przepis niezgodny z ustawą zasadniczą z porządkd prawnego. Pogląd ten jest ugruntowany zarówno w --- STRONA 7 --- 7 orzecznictwie, .jak j. w' doktrynie. Ponadto Trybunał, mając świadomość doniosłości swojego orzeczenia, w jego sentencji wyraźnie zaznaczył brak możliwości podważenia orzeczeń wydanych przez, asesorów sądowych. Tym samym nie pozostawił żadnych wątpliwości co do tego, że sprawy prowadzone przez asesorów sądowych nie mogą zostać wzruszone zgodnie z art. 190 ustf 4 Konstytucji. Miało to uchronić przed chaosem. prawnynl i zapewnić prymat naczelnej zasadzie ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającej w określonej w art. 2 Konstytucji zasady państwa prawnego. Reasumując, stwierdzić należy, iz nie można przypisać pozwanemu_ bezprawności w działaniu. Przedmiotowy wyrok Sądu Rejonowego w z dnia 29 kwietnia 2009 roku sygn. akt: XVI K 587/0- wydany przez asesora sądowego był zgodny z prawem także odnośnie składu tego Sądu. Na powierzenie .czynności sędziowskich asesorowi sądowemu pozwalał obowiązujący w dniu wydania tego orzeczenia art. 135 usp. - Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 4421 § 1 lu: i art. 24 § 1. bo w zw. zz art. 448 a contrario oddalił powództwo (punkt 1 wyroku). Kierując się zasadą słuszności wyrażoną w art, 102 kpc, w myśl której w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko :część kosztów ¿albo tora obciążać jej ia ogóle kosztami, Sąd - biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną 'powoda - odstąpił od zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 § kpc) i na podstawie wskazanego wyżej art. 102 kpc nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego ,, . --- STRONA 8 --- 8 (punkt 2 wyroku). Z racji faktu,--iż postanowieniem wydanym na posiedzeniu wyznaczonym. na rozprawę w dniu 12 października 2012 roku ustanowiono dla powoda pełnomocnika z urzędu /k.54/, Sąd na mocy § 11 ust. 1 pkt 25 ir zw. z Êš 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r., Mr 163, poz. 1348 ze zm.) nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa ~ Sądu Okręgowego w ..na rzecz kancelarii adwokackiej aawsrata K - 2 kwotę 147,60 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu (punkt 3 wyroku). Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód, który zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie wydania wyroków w stosunku do 'powoda przez asesorów sądowych za zgodne z obowiązującymi przepisami oraz naruszenie prawa procesowego poprzez zaniechanie 'x przeprowadzenia dowodu. z przesłuchania. powoda w charakterze strony, wniósł o jego zmianę _i uwzględnienie powództwa w całości lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwany wniósł ca oddalenie apelacji i. zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja_powoda nie jest zasadna. Sąd Apelacyjny ir pełni podziela ustalenia Sądu I --- STRONA 9 --- 9 _ instancji dokonane w sprawie oraz wyciągnięte na podstawie tych 'ustaleń wnioski, czyniąc :Ł nich integralną część swoich ustaleń. ' Odnosząc się do zarzutów apelacji stwierdzić należy, iż bezzasadnym jest zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez pominięcie dowodu z pmzesłuchania powoda w charakterze strony. Dowód z przesłuchania stron zgodnie :Ł art. 299 k.p.c. Imi charakter fakultatywny co oznacza, że każdorazowo od uznania sądu zależy ocena czy' w sprawie wymagane jest przeprowadzenie tego dowodu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji trafnieł uznał, że jprzeprowadzeniez dowodu z przesłuchania powoda w charakterze strony jest zbędne, bowiem powód Imie wykazał kąt zachodziły przesłanki do odpowiedzialności pozwanego. Zarzucając w apelacji błędne pominięcie przez Sąd Okręgowy tego dowodu skarżący Imie wskazał nawet jakie cfimfliczności sprawy miałyby wyjaśnić zeznania powoda, co sprawia, że zarzut ten nie może wywołać oczekiwanego przez skarżącego skutku. " 'Zdaniem Sądu Apelacyjnego również zarzut wadliwego wydania orzeczeń ir stosunku ck>_powoda przez sądy, ar których składzie orzekali asesorzy są nie sędziowie w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 pażdziernika 2007 r. dotyczącego art. 135 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych jest oczywiście .bezzasadny. Trybunał Konstytucyjny ir orzeczeniu tym stwierdził wprawdzie, że powierzenie czynności sędziowskich asesorom sądowym jest niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ale 'N jednocześnie wyznaczył termin 18 iniesięcyj na utratę mocy obowiązującej przez przepis umożliwiający --- STRONA 10 --- '10 orzekania przez asesorów, a także zastrzegł, ze czynności asesorów sądowych nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 iist. ll Konstytucji. Wobec takiej treści omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego za trafną_ uznać należy' ocenę przez Sąd_1I instancji wyroków iorzeczonych. wobec jpowoda przez sądy; w składzie, których orzekali asesorzy jako zgodnych z obowiązującymi jprzepisand, co czyni jpowództwo jpowoda oparte na zarzucie bezprawności tych orzeczeń bezzasadnym. _ Z powyższych względów uznając zarzuty apelacji powoda za' niezasadne Sąd Apelacyjny na mocy art.` 385 k.p.c.. ją oddalił. Mając na uwadze wynik postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny zgodnie 2: art. 98 k.p.c. zasądził cxi powoda rur rzecz reprezentanta pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu ape1acyjnym„ Przy czym za uwagi na txn że przedmiot sprawy rúra wyczerpuje dyspozycji § li) pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości' z dnia 28 września 2002 ru ir sprawie opłat ;mi czynności radców prawnynt oraz _ponoszenia przez- Skarb Państwa kosztów ` -\ pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego 2: urzędu (Dz.U. Nr 163, ;mną 1349 ze zm.) przy ustalaniu wysokości należnego wynagrodzenia Sąd Apelacyjny zastosował § 6 pkt. 6 tego rozporządzenia. J