Teza / krótkie omówienie
skutkow umieszczenia go W przeludnionej celi i konkretnego Wplywu tegofi osadzenia na jego psychike, samopoczucie, osobowose. Dovvod z przesiuchania powoda W oharakterze strony nie dostarczyl danych faktycznych pozwalaja
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
S}/gn. akt V AC‘a 776/12 »,<|a:5%. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ k ' Dnia 30 paédziernika 2012 r. Safl Apelacyj ny w Gda1isl<u— Wydziafl V Cywilny w sldadzie: Przewodniczqcyz SSA Jacek Grela Scgdziowie: SA Artur Lesiak SO del. Mariusz Struski (spr.) Protokolantz staiysta Aleksandra Cwick po rozpoznaniu W dniu 30 paidziernika 2012 r. w Gdaxisku na rozprawie spralvn/_z powédztwa S_S— l ' przeciwko Skarbowi Pafistwa . Zakhadowi Kamemu w Koronowie, Aresztowi §Iedczcmu W Toruniu i Aresztowi Sledczemu WII10\\'I‘0C}Ei\ViL1 " 0 zaplate; na skutek apelacji powoda od xxyroku Sqdu Okrggowego w Bydgoszczy Z dnia 26 kujietnia 2012 r. 5;,gn. akt I C S5./1 I I. oddala apclacjq: ' H. xasqdza od Skarbu Pafistwa — Sqdu OI<1‘:;g0\\‘ego xx" B_vdg0szcz_\' na_ rzccz adwokata kn‘ate; I20 (sto dwadzieécia) ziotjfch. p§.m'i¢kszn11z; 0 nalezny podatek 0d to\\*aré\\' i using. t_\_"tufe1"n kosztrim nicoplaconcj pomocy pI'8.\\!1C_j udzicloncj po\¢\‘0d0\vi 2 urzgdu w pO5iQ[T>0\.\'&I'1iLl apclaqxjnymz V A HI. ?n.<:;c1?n mt? §":('1‘=\.'»L,\£1»Il 11:: ."}’Q<.‘7 S!<a1:"E':=.i I‘;l1‘1;»‘LmL F‘:‘c>l\L:11:Lu:'ii £.%a‘r:cz"e1E11@_i .‘$kzu'hL: Pazistwa kwotg 120 (sto dwadzieécia) z%ot_\£ch. t_\‘tu}em zwmru kosztéw zaslgpslxva proccsomzgo \\ poslcpowaniuapcIac§1jn§m. ' \ \ S)/gn. akt V ACa 776/12 '›fi'||Ę,F's-'. WYROK - W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Ą ' Dnia 30 pażdziernika 2012 r. Sad' Apelacyj ny W Gdańsku ~ Wydział V Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Jacek Grela Sędziowie: SA Artur Lesiak SO del. Mariusz Struski (spf.) Protokolant: stażysta Aleksandra Ćwick po rozpoznaniu W dniu 30 października 2012 r. W Gdańsku na rozprawie spraŸ»1\‹'_z powództwa S_S_ I ` przeciwko Skarbowí Państwa -. Zakładowi Kamemu W Koronowie, Aresztowi Śledczemu W Toruniu i Aresztowi Śledczemu W Inowrocławiu ' o zapłatę - na skutek apelacji powoda od wyroku. Sądu Okręgowego W Bydgoszczy Z dnia 26 kwietnia 2012 r. sjfgn. akt Í C S5./1 I I. oddala apelację: " Il. - zasadza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego xx' B_vdgoszcz_\' na rzecz adwokata kxxfote l20 (sto dwadzieścia) zlotych. pinvieksziiiia o należny podatek od toxvarox-\' i uslug. t_\_'tule1¬n kosztów nicopłaconcj pomocy praxxncj ud'/.icioncj po\‹Yodo\‹\*i 7. urzędu W postępowaniu apclac}jn}m: V A Ill. zasadza od p‹¬x\.'od›:'= na rzecz Sküríf-u I“a1'1;8f_<-.ut i”:¬‹*›kL:1uLo:'ii Ĺ.ier:ere1i11e_i Fśkzuhiz Pa:'1stwa›kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych. tyttilem zwrotu kosztów zastępstwa p1'occso\Ycgo xx poslepoxraniu apclac_\'_jn}m. ' \ \
--- STRONA 2 ---
t J ‘.2.L.._.,»¢“41..»..... 1 4'*“ii¢1'i4~——*“‘»< *4»1—Ilh(0»'uIu' 1 : | I . 1 f J Sygn. akt v A Ca 776/12 UZASADNIENIE Powod Sw pozwie wniosl o zasagdzenio od Skarbu Pafistwa najego rzecz dwustu tysiocy zlotych tytulem zadoééuczynionia za naruszenie dobr osobistych W zwiazku z warunkami osadzenia W Zakladzie Karnym W Goleniowie, Arcszcie Qledczym W Toruniu, Zakiadzie Karnym W Grudziadzu nr 2, Areszcie Sledczym WarszawaMokotow, Areszoie Sledczym W Inowroclawiu, Zakladzie Karnym W Hawie, Zakiadzie Karnyrn W Nowogardzie, Aroszoie Sledczyrn W Bydgoszczy oraz Zakiadzio Karnym W Potulicach. W uzasadnieniu pozwu powod podnosfi, ii cele, W ktorych by} przetrzymywany nie spelniaiy wymogu zapewnienia 3_ m3 na osobo, urzadzenia sanitarne nie byiy oddzielone od rcszty pomieszczenia. W odpowiodzi no pozew pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez: Zakiad KarnyW Goleniowie, Areszt Sledczy W Toruniu, 2'a1<:iad Karny W Grudziegdzu nr 2, Areszt Sledczy WarszawdMokotow, Areszt Sledczy W Inowroclawiu, Zaklad Karny W Ilawic, Zaklad Karny W Novvogardzie, Areszt Slodczy WI Bydgoszczy oraz Zakiad Karny w Potu1icach Wnios& o oddalenio powodztwa oraz zasadzenie kosztow postopowania Wedlug norm przopisanych na rzecz Skarbu PvafistwaProkuratorii Generalnej. Pozwany podniosl na Wstopie, Ze _nic ma jednostki penitencjarnoj ,,Szczocifiski", ktéra to nazwa pojawila sic W zalaczniku do pozwu, mirno ii; powod wczeéniej poslugiwal sic nazwa Nowogard Szczocifiski. Wskaza}, 2e to na pozwanym spoczywa obowiegzek udowodnionia naruszenia jego dobr osobistych, Pozv»‘any podniosk ponadto zarzut przedawnienia roszczefl powoda ze wzgledu na upkyw 3letnicgo terminu od daty uzyskania Wiedzy o szkodzie i osobie zobovariazanej do jej naprawjy. Ponadto pozv»any podniosi rowniez zarzut naruszenia art. 5 kodoksu cywilnego, W ton sposob, Z6 przyznanio poWodoWi_ ktory jest recydywistag penitencjarnym i tym samym nie przyczyniai sio do powiokszenia dorobku sp01eczefistWa jakiekolwiek zadoééuczynienie naruszaioby‘ A zasady Wspoiiycia spoiecznego, ' . 1 'Y J uź.Ł_...aa-„-4-a..»..-›..„ 1 A-Ąfl-Ł-1-na-„_-.Ĺ '«---_-u.‹...-.-- 1 i | I . 1 l J sy-gn. ata v A ca 776/12 Uzasanmsms Powód S-w pozwie wniósł o zasadzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz dwustu tysiecy złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych W związku z warunkami osadzenia W Zakładzie Karnym W Goleniowie, Areszcie Śledczym w Toruniu, Zakładzie Karnym W Grudziądzu nr 2, Areszcie Śledczym Warszawa-Mokotów, Areszcie Śledczym W Inowrocławiu, Zakładzie Karnym W Iławie, Zakładzie Karnym W Nowogardzie, Areszcie Sledczym W Bydgoszczy oraz Zakładzie Karnym W Potulicach. W uzasadnieniu pozwu powód podnosił, iż cele, w których był przetrzymywany nie spełniały wymogu zapewnienia 3_ m3 na osobę, urzadzenia sanitarne nie były oddzielone od reszty' pomieszczenia. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez: Zakład Karny-w Goleniowie, Areszt Śledczy w Toruniu, 2'akład Karny w Grudziądzu nr 2, Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów, Areszt Śledczy W Inowrocławiu, Zakład Karny w Iławie, Zakład Karny W Nowogardzie, Areszt Śledczy wl Bydgoszczy oraz Zakład Karny W Potulicach- wniósł o oddalenie powództwa oraz z-asądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej. Pozwany podniósł na wstępie, że _nie ma jednostki penitencjarnej „Szczeciński”, która to nazwa pojawiła się W załączniku do pozwu, mimo iż powód wcześniej posługiwał sie nazwą Nowogard Szczeciński. Wskazał, że to na pozwanym spoczywa obowiązek _udowodnienia naruszenia jego dóbr osobistych. Pozwany podniósł ponadto zarzut przedawnienia roszczeń powoda ze względu na upływ 3-letniego terminu od daty uzyskania wiedzy' o szkodzie i osobie zobowiazanej do jej naprawy. Ponadto pozwany podniósł również zarzut naruszenia art. 5 kodeksu cywilnego, w ten sposób, ze przyznanie powodowi- który jest. recydywistą penitencjarnym i tym samym nie przyczyniał sie do powiększenia dorobku społeczeństwa- jakiekolwiek zadośćuczynienie naruszałoby A zasady współżycia społecznego, " _ 1
--- STRONA 3 ---
A=;~4¢,»,~—~:cai i ..,...=...._»...m'|.|».==|,..m.4_;4._......._.. »' i < i '1 i | W szczegolnoéci poozucie sprawiedliwoéci. ' _ W dalszych, niedatowanych pismach procosowych powod Wskazai kolejne nieprawidiowoéci zaistniale podczas pobytow W zakladach karnych i aresztach élodczych, takie jak: niezamurowany kaiciki sanitarne, brak Wentylacji, ‘orak loéwietlenia skutkujapy Slabszym Wzrokiern powoda, brak bibliotoki i ksiajek, éwietiicy, éwiezcj prasy, spacerow i owiczeii ruchowych, brak Srodkow sanitarnych do sprzatania col, brudne materace, koce, poduszki i podszewki, brak ciepiej wody, znoszona i brudna odziez skarbowa, Wszy odzieiowe, pluskwy W loiku, brak odpowiedniej opieki medycznej. Powéd réwnieé pfzyczyn swojej choroby wieflcowej i iuszczycy upatrywai W pobytach W aresztach éledczych i zakladach karnych. Wskazai na stros zwiazany z przebywaniem W jednej celi z narkonianami. Nostegpnie w piémie procesowym z dnia I4 sierpnia 20111:, powod ogmniczy% powodztwo do Zqdonia kwoty sm dwudziestu tysigcy zlotych tytulem zodoééuczynienio za dozncme krzywdy, no ktore skladcfl sie szereg wymienionych wyzej naruszeri jego dobr osobistych w czaéie odbywania kary pozbawienia wolnoéci w : Areszcie Sledczym w Inowrociawiu, Areszcie Sledczym w Tomniu i Zakiadzie Kamym w Koronowie, w okresie od l.O1.2009r. do 04.07.2009 r. omz od 16.08.2010 r. do dnio: 26.0l.201Ir., fij. dmo ziozenia pozwu w sprawie. Zarzuci} rownioi jednostkom penitencjarnyrn szykanowanie go, m.in. poprzez umieszczeriie W celi 2; osoba, niepa1a,ca,, podczas gdy powod jest palaczem. Powod Wskazai na niehigieniczne warunki, pluskwy [AS W Inowrooiawiuj i Wszy {AS W Toruniu), koniecznoéé przebywania Wérod narkomanow oraz fakt zbywaniai i szykanowania go prze2_ Wychowawcow, gdy zgiaszai nieprawidiowoéci. Powod, aby zwrocié na siebie uwago podczas pobytu W ZK W Koronowie poiknaj oiaio oboe. Uéciélii, i2 opiora swoje roszozenia na art. 448 kodeksu cywilnego W zw. Zart. 24 kodeksy cywilnego. Pozwany ponownie Wniosl 0 oddalenie powodztwa, zaprzeczajac jego twierdzeniom W oparciu 0 dokumentacjc uzyskana, z jednostek penitencjarnych. ii _‘ Powod na rozprawie wm'os% 0 zasqdzenie kwoty 120 O00 2% tyruiem zadoééuczynienia za ww. naruszenia dobr osobisrych, a w pozosraiej czeéci cofnorl pozew i zrzek]; sic; roszczefi.‘ 2 A-~ --f-_~e±_»,-‹-›---'nasi Y '....'..'.=...._„..-.«„¬„.|„..==.›..m.1;A._......._.. ś I ‹ I I Ê | w szczególnosci poczucie sprawiedliwości. " _ W dalszych, niedatowanych pismach procesowych powód wskazał kolejne nieprawidłowości zaistniałe podczas pobytów w zakładach karnych i aresztach śledczych, takie jak: niezarnurowany kaciki sanitarne, brak wentylacji, brak 'oświetlenia skutkujący słabszym wzrokiem powoda, brak biblioteki i książek, świetlicy, świeżej prasy, spacerów i ćwiczeń ruchowych, brak środków sanitarnych do sprzątania cel, brudne materace, koce, poduszki i podszewki, brak ciepłej wody, znoszona i brudna odzież skarbowa, wszy odzieżowe, pluskwy W łóżku, brak odpowiedniej opieki medycznej. Powód również przyczyn swojej choroby wieńcowej i łuszczycy upatrywał W pobytach W aresztach śledczych í zakładach karnych. Wskazał na stres związany z przebywaniem w jednej celi z narkomanami. Nastepnie w piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 201172, powód ograniczył powództwo do żądania kwoty stu dwudziestu tysięcy złotych tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy, na które składał się szereg wymienionych wyżej naruszeń jego dóbr osobistych w czasie odbywania 'kary pozbawienia wolności w : Areszcie Śłedczym w Inowrocławiu, Areszcie Śledczym w Toruniu i Zakładzie Kctrnym w Koronowie, w okresie od 1.01.2009r. do 04.07.2009 r. oraz od 16.08.2010 r. do dnia 26.01.2011r., tj. dnia złożenia pozwu w sprawie. Zarzucił również jednostkom penitencjarnyrn szykanowanie go, min. poprzez umieszczenie w celi z osobą niepalącą, podczas gdy powód jest palaczem. Powód wskazał na niehigieníczne warunki, pluskwy [AS w Inowrocławiu) i wszy (AŚ w Toruniu), konieczność przebywania wśród narkomanów oraz fakt zbywania i szykanowania go przez wychowawców, gdy zgłaszał nieprawidłowości. Powód, aby zwrócić na siebie uwage podczas pobytu w ZK w Koronowie połknął ciało obce. Uściślił, iż opiera swoje roszczenia na art. 448 kodeksu cywilnego w zw. żart. 24 kodeksy cywilnego. Pozwariy ponownie wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczajac jego twierdzeniorn w oparciu O dokumentację uzyskana z -jednostek penitencjarnych. " _` »- Powód na rozprawie wniósł- o zasądzenie kwoty 120 OOO zł tytułem zadośćuczynienia za ww. naruszenia dóbr osobistych, cr w pozostałej cześci cofnął pozew i zrzekł się roszczeńy 2
--- STRONA 4 ---
Sad Okrogowy W Bydgoszczy W sprawio sygn. akt I C 55/11 po rozpoznaniu W dniu 16 kwietnia 2012 r. Wydal Wyrok, W ktorym W pkt 1/oddalil powodztwo, W pkt 2 W czoéci ograniczonogo powodztwa umorzy1 postopowanie, a W kolejnych pkt zaseidzii od Skarbu Pafistwa Sa,du Okrogowego W Bydgoszczy na rzecz A P. prowéldzgcego Kancelario Adwokacka 4.428 21. tytulem kosztow nie oplaconej pomocy prawnoj udzielonej powodowi 2 urzcdu oraz zasadzil od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotc 3.600 Z1 tytuiem kosztow zastopstwa procesowego. ' Wydanie Wyroku Sad oi quo poprzedzii ustaloniami Wediug ktorych powod przebywal W poniészych jednostkach penitencjarnych W nastopujacych okresach: od 1 do 13 stycznia 2009 r. Areszt Sleclczy W Toruniu, od 13 stycznia do 16 kwietnia 2009 r. — Areszt Sledczy W“ Inowroclawiu, od 16 kwietnia. do 4 iipca 2009 r. ~ Areszt Sledczy W Toruniu, od 16 sierpnia 2010.1". do 28 paidziernika 2010 r.— Areszt Sledczy W Toruniu, od 28 pazdziernika 2010 r. do dnia Wytoczonia powodztwa (z czasowym pobytem W innej jednostce od 3 do 7 kwietnia 2011 r.] Zaklfiad Karny W Koronowie. W AS W Inowrociawiu skutecznie przeciwdzialano Wystopowaniu insektow i gryzoni przez przeprowadzanie systematycznyoh dezynfekcji, dozynsokcji i deratyzacji przez spoojalistycznai firmo. Cole posiadaiy_zgodnq z przepisami prawa budowlanego ivsprawna Wentylacjo, powod posiadal swobodny dostop do W¢Zi8. sanitarnego (W Pawilonie A W coli, W Pawilonie B Wozol ogolnodostopny]. W" AS W Inowrociawiu dochodziio do przypadkow przeludnienia col [mnioj ni2 8 m2 na osobo}, jednakze administracja tej jednostki dziaiada W tym zakresie W zgodzie z ob0W'iqzujeicymi przepisami i procedurami, nie dopuszczajap sic zaniedbafi. W AS W Toruniu powod przebyzvai dwa tygodnie (od 15 Wrzoénia 2010 1'. do 28 Wrzeénia 2010 r.) W celi o powicrzohni na osobo poni2ej=3 m2, jednak nio mniej nii 2 1112 na osadzonego. Od decyzji o umieszczeniu go W coli 0 takioj powierzchni powod nie odwoiak sic. Poza tyrn okresem administracja AS W Toruniu rowniei przestrzegaia 3 Sad Okręgowy W Bydgoszczy W sprawie sygn. akt I C 55/11 po rozpoznaniu W dniu 16 kwietnia 2012 r. Wydał wyrok, W którym W pkt 1 /oddalił powództwo, W pkt 2 W części ograniczonego powództwa umorzył postępowanie, a W kolejnych pkt zasądził od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego W Bydgoszczy na rzecz A- A- prowadzącego Kancelarie Adwokacka 4.428 zł. tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu oraz zasądzíł od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. ' Wydanie wyroku Sąd ia quo poprzedził ustaleniami według których powód przebywał W poniższych jednostkach penitencjarnych w następujących okresach: od 1 do 13 stycznia 2009 r. - Areszt Śledczy W Toruniu, od 13 stycznia do 16 kwietnia 2009 r. - Areszt Śledczy W" Inowrocławiu, od 16 kwietnia do 4 lipca 2009 r. ~ Areszt Śledczy W Toruniu, od 16 sierpnia 2010r. do 28 października 2010 r.~ Areszt Śledczy W Toruniu, od 28 pazdziernika' 2010 r. do dnia Wytocze-nia powództwa (z czasowym pobytem W innej jednostce od 3 do 7 kwietnia 2011 r.] - Zakład Karny W Koronowie. W AS W Inowrocławiu skutecznie przeciwdziałano występowaniu insektów i gryzoni przez .przeprowadzanie systematycznych dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji przez specjalistyczną firmę. Cele posiadaiyzgodną z przepisami prawa budowlanego ipsprawna wentylację, powód posiadał swobodny dostęp do węzła sanitarnego (W Pawilonie A - W celi, W Pawilonie B - węzeł ogólnodostepnyj. W' AS W Inowrocławiu dochodziło do przypadków przeludnienia cel [mniej niż 3 m2 na osobę), jednakże administracja tej jednostki działała W tym zakresie W zgodzie z obowiązującymi przepisami i procedurami, nie dopuszczając się zaniedbań. W AŚ W Toruniu powód przebjwvał dwa tygodnie (od 15 września 2010 r. do 28 września 2010 r.] W celi o powierzchni na osobę poníżej‹3 m2, jednak nie mniej niż 2 n12 na osadzoriego. Od decyzji o umieszczeniu go W celi o takiej powierzchni powód nie- odwołał się. Poza tym okresem administracja AS W Toruniu również przestrzegała 3
--- STRONA 5 ---
1 _. .._....».._ 4 .10 1 5 i . e 2\_s=..\. 1 stosowanych procedur W zakresic zaludnienia col. Wentylacja W tej jednostco byia natomiast sprawna i systematycznie kontrolowana. W trakcie pobytu W ZK W Koronowie powod nie przebywal W celach, W ktorych powierzchnia na osobo bylaby mniejsza nii 3 m2 . Cele posiadaiy Wyodrobnione murowane kaciki sanitarne _ 2 drzwiami peinymi oraz zamontovvana, kratka, Wentylacyj na, Powod podczas pobytu W jednostkach penitencjarnych W latach 2009 2011 prezentowai naganne zachowanie nie powrocii z Wyjécia na przepustko, dokonywal samouszkodzefi. P1zeprowadzajatc analizo pravvnai dokonanych ustalefi W sprawio Sad Okrogowy uznal, Zo roszczenie powoda nio jest zasadne i nie zas__1uguje na uwzglodnienie. W zakresie zglaszanych przcz powoda niedogodnoéci i nieprawidlowoéci W Warunkach pobytu i tra1<toWania go przoz funkcjonariusq W Areszcio Sledczym W Toruniu, Areszoie Sledczym W Inowrociawiu, Zakiadzie Karnym W Koronowie, Said meriti dai Wiaro dokumentom przedstawionym przez pozwanego oraz zeznaniorn éwiadkow: Alwi J1 iiPl Wl 13¢, Ki W_ Pi Gi» J? E pracownikéw jednostek penitoncjarnych. W ocenie Sadu Okrogowego zeznania éwiadkow itwierdzenia strony pozwanej byly spojne z dokumentacjg, z ktoroj rownioi przeprowadzono dowod. Zeznania éwiadkovv byiy natomiast pelne, logiczne, Wzajemnie uzupelniajape sio i korespondujace zc sobai. Sad uznal takie za Wiarygodne dowody Z dokumentow zebrane W sprawie, albowiorn zostaly sporzadzono We wlaéciwej formic, przewidzianej dla tego typu dokumentow. Byly nadto przejrzyste i jasne, a ich autentycznoéé nie budziia rowniez Wa,tp1iWoéci stron. ’ < ‘ Sad dokonujzic ocony materiahl. dowodowogo poprzoz jego Wszechstronnai analizo, kierujac sic: zasadami Iogiki rozumowania oraz cloéWiadczoniem ZycioWym stwierdzil, Z6 powod Wniosl o zasgdzonio od pozwanego Skarbu Pafistwa kwofy 120 000, 00 21 tytuiem zadoééuczynienia za naruszenia dobr osobistych,»do ktorych dochodziio W czasie osadzeniaw Areszcie Sledczym W Inowroclawiu, Areszcie Sledczym W Toruniu _i Zgkiadzie . _. 4 1 _-._ ..._....„-»_ 4 .„-‹- 1 i i -. -8 a„_‹=..\. 'l stosowanych procedur W zakresie zaludnienia cel. Wentylacja w tej jednostce- była natomiast sprawna i systematycznie kontrolowana. W trakcie pobytu W ZK W Koronowie powód nie przebywał W celach, W których powierzchnia na osobę byłaby mniejsza niż 3 m2 . Cele posiadały Wyodrębnione murowane kąciki sanitarne _ z drzwiami pełnymi oraz zamontowana kratka wentylacyj na Powód podczas pobytu W jednostkach penitencjarnych W latach 2009- 2011 prezentował naganne zachowanie - nie powrócił z Wyjścia na przepustkę, dokonywał samouszkodzeń. Przeprowadzając analizę prawną dokonanych ustaleń W sprawie Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzgiędnienie. W zakresie zgłaszanych przez powoda niedogodności i nieprawidłowości W _warunkach pobytu i traktowania- go przez funkcjonariusq W Areszcie Śledczym W Toruniu, Areszcie Śledczyrn w Inowrocławiu, Zakładzie Karnyrn W Koronowie, Sąd meriti dał wiarę dokumentem przedstawionym przez pozwanego oraz zeznaniom świadków: Aíwí »T1 ęlí-P1 Wi BD, Kí W_- P1 G1» J? JĘ pra<=0wnil<ów jednostek penitencjarnych. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania świadków itwierdzenia strony pozwanej były spójne z dokumentacją, z której również przeprowadzono dowód. Zeznania świadków były natomiast pełne, logiczne, wzajemnie uzupełniające się i korespondujące ze sobą. Sad uznał także za wiarygodne dowody Z dokumentów zebrane W sprawie, albowiem zostały sporządzone We właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów. Były nadto przejrzyste í jasne, a ich autentycznośc nie budziła również wątpliwe ści stron. V « “ Sąd dokonując oceny materiału dowodowego poprzez jego wszechstronna analizę, kierując się zasadami logiki rozumowania oraz doświadczeniem życiowym stwierdził, że 'powód wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 120 000, 00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenia dóbr osobistych,.do których dochodziło W czasie osadzeniaw Areszcie Sledczym W Inowrocławiu, Areszcie Siedczym W Toruniu _i Zakładzie . _. 4
--- STRONA 6 ---
E! i — a......__... Karnym W Koronowie. SWe roszczenie powod Wywiodi z art. 24 i art. 448 kodeksu cywilnego. Ciezar Wykazania, 2e nastapilo naruszenie dobra osobistego dziaianiem pozvvanego, zgodnie z treécia art. 6 k.c, spoczywai Wiec na powodzie, natorniast Wykazanie braku bezprawnoéci, Wobec domniemania Wynikajacego z treéci art. 24 k.c. spoczywa na pozwanym. Wedlug Sadu a quo, naleizalo zatem rozstrzygnaé, czy Warunki W jakich powod odbywai kare pozbawienia Wolnoéci naruszaly jego dobra osobiste. Sad podkreéiil, 2e powod reprezentowany przez profesjonalnego pelnomocnika nie sprecyzowal, jakie konkretnie dobro lub dobra osobiste zostaty naruszone, podczas gdy przyjmuje sie, Ze dochodzac swoich roszczefi zwiazanych z naruszeniem dobr osobistych strona powodowa powinna Wskazaé, jakie dobra naruszono. Zasadniczo, powod Wymieniai szereg niedogodnoéci, ktorych doznawak W jednostkach penitenejarnych oraz zarzucal ich pracownikom szykany, zastraszanie i lekcewazenie. Powod Wspominal rownieé o, chorobaeh, ktore nabyi W czasie pobytu W pozwanych jednostkach choroba Wieficowa i luszczyca. Mialyby bye one Wynikiern niehigienicznych Warunkow fluszczyca) i odczuwanego stresu. Sad W pierwszej kolejnoéci staral sie zatern ustalié, czy doszio do naruszenia dobra osobistego powoda, a dopiero W przypadku pozytyvvnej odpowiedzi uznal, 2e powinien ustalié, czy dziaianie pozwanego bylo bezprawne. Sad a quo odpowiadajac na powyzsze pytanie ustalii, ii nie doszio do naruszenia dobr osobistych powoda. Stawiane przez niego zarzuty oparte zostaly bowiem Wylacznie na jego zeznaniach i twierdzeniaoh przedstawionych W pismach procesowych. Sad nie Wykluczyl, Ze odczucia powoda byly zgodne, z tym co VV_YWOC1Z1i W pozwie. Brany pod uwago by} jednak rowniez element obiektywny, tj. stan VV_YI111€Ei_1&LCY z doktimentacji przediozonej przez pozwane jednostki penitencjarne, a ten Wyklucza prawdziwoéo twierdzefi pozwu. Sad zauwaiyl ponadto, Ze niewatpliwie ceiem kary pozbawienia Wolnoéci jest zadanie przestepcy pewnej dolegliwoéci W postaci odizolowania go od otoczenia. W zwiazku z tym odoywanie kary pozbawienia Wolnoéci musi taczyé sie 2: pewnymi niedogodnoéciami dla skazanego, W porownaniu do__WarunkéW, ktore Wystepuja pOZ9. aresztem éledczym lub zakladem karnyrn Polskie prawo l_<arne nie przewiduje jednak 5 l lÍ '_ az.-.....__... Karnym W Koronowie. Swe roszczenie powód wywiódł z art. 24 i art. 448 kodeksu cywilnego. Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego działaniem pozwanego, zgodnie z treścią art. 6 k.c, spoczywał Więc na powodzie, natomiast wykazanie braku bezprawności, wobec domniemania wynikającego z treści art. 24 k.c. spoczywa na pozwanym. Według Sądu cz quo, należało zatem rozstrzygnąć, czy warunki W jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności naruszały jego dobra osobiste. Sad podkreślił, że powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie sprecyzował, jakie konkretnie dobro lub dobra osobiste zostały naruszone, podczas gdy przyjmuje się, że dochodząc swoich roszczeń związanych z naruszeniem dóbr osobistych strona powodowa powinna wskazać, jakie dobra naruszono. Zasadniczo, powód wymieniał szereg niedogodności, których doznawał W jednostkach penitencjarnych oraz zarzucał ich pracownikom szykany, zastraszanie i lekcewazenie. Powód wspominał również o, chorobach, które nabył w czasie pobytu w pozwanych jednostkach -choroba wieńcowa i łuszczyca. Miałyby być one wynikiem niełiigienicznych warunków [łuszczyca) i odczuwanego stresu. Sąd W pierwszej kolejności starał się zatem ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powoda, a dopiero W przypadku pozytywnej odpowiedzi uznał, że powinien ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Sąd a quo odpowiadając na powyższe pytanie ustalił, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Stawiane przez niego zarzuty oparte zostały bowiem wyłącznie na jego zezrianíacłi i twierdzeniach przedstawionych W pismach procesowych. Sąd nie wykluczył, że odczucia powoda były zgodne, z tym co wywodził W pozwie. Brany pod uwagę był jednak również element obiektywny, tj. stan wynikający' z dokumentacji przedłozonej przez pozwane jednostki penitencjarne, a ten wyklucza prawdziwość twierdzeń pozwu. Sąd zauważył ponadto, że niewątpliwie celem kary pozbawienia Wolności jest zadanie przestępcy pewnej dolegliwości W postaci odizolowania go od otoczenia. W związku z tym odbywanie kary pozbawienia wolności musi łączyć się z pewnymi niedogodnościami dla skazanego, W porównaniu do__warunków, które występują poza aresztem śledczym lub zakładem karnym.› Polskie prawo karne nie przewiduje jednak 5
--- STRONA 7 ---
kary pozbawienia Wolnoéci potaczoncj z ponizajacym ozy nieludzkim traktowaniem. Stanowi o tym Wprost kodeks karny Wykonawczy z dnia 6 czenvca 1997 r. W art. 4 § 1: ,,Kary, srodki karne, zabezpieczajace i zapobiegawcze Wykonuje sie W sposob humanitarny, 2: poszanowaniem godnosci ludzkiej skazanego. Zakazuje sic; stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniiajacego traktowania i karania skazanego". W ocenie Sadu, do takiego traktowania W niniejszej sprawie nie doszio, a zatem nie miato miejsce naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do godnego traktowania. Przykiadowo, W opinii Sadu meriti nie sposob traktowaé jako szykan umieszczenia palacza z osoba niepalaca, gdyz takie dziaianie po stronie administracji odpowiedniego zakladu W istocie nie narusza. Zadnych praw palacza. W ocenie Sadu pozbavvione podstaw sa rowniei zarzuty powoda odnosnie sposobu traktowania go przez funkcjonariuszy; Powod nie udowodnil, Ze W jakikolwiek sposob doznawal szykan, poniienia lub lekcewaienia Sad“ przy tym zauwaisyl, i2 powod jest recydywista, Wykraczajacym W sposob powainy przeciw przepisom regulujacym odbywanie kazy pozbawienia Wolnoéci [oddalenie sic na przepustce, samouszkodzenia]. Jozyk komunikacji z taka osoba musi byo zatem dostosovvany do okolicznoéci, a niejednokrotnie zapewne rowniez ostry i zdecydowany. _ _ Majac na uwadze powyzsze argumenty, Sad nie stwierdzii naruszenia dobra osobistego powoda W prawa do godnego traktowania. Odnosnie zdrowia powoda, W stosownym zakresie podlegai opiece lekarskiej, choo naleizy nadrnienié, Ze hospitalizacja byia konieczna m.in. ze Wzgledu na sarnouszkodzenia. Nie moze zatem powod czynio zarzutu innym, it nie dbaja o jego stan zdrowia, podczas gdy sam go nie szanuje i ce1oWo Wyrzadza sobie szkode. Jecinostki penitencjarne, W ktorych przebywai Wywiazywaiy sio ze swoich obowiazkow W tym zakresie W sposob dostateczny. Jezeli chocizi o nabyte choroby, to brak doWod6W potwierdzajacych zwiazek przyczynowo skutkowy poiniedzy dzialaniem lub zaniechaiiiem pozwanego a schorzeniami powoda. Owszern, istnieje zwiazek czasowy (przy przyjeciu Wiazygodnosci zeznafi powodaj, ale nie przesadza to 0 odpowiedzialnosci pozwanego. Z tych Wzgledow Sad a quo uznal, Zo nie doszlo do naruszenia dobra osobistego ' “ 6 kary pozbawienia wolności połączonej z poniżajacym czy nieludzkim traktowaniem. Stanowi o tym wprost kodeks karny wykonawczy z dnia 6 czerwca 1997 r. W art. 4 § 1: ,,Kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się W sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego”. W ocenie Sądu, do takiego traktowania W niniejszej sprawie nie doszło, a zatem nie miało miejsce naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do godnego traktowania. Przykładowo, W opinii Sądu meriti nie sposób traktować jako szykan umieszczenia palacza z osobą niepalącą, gdyż takie działanie po stronie administracji odpowiedniego zakładu W istocie nie narusza. żadnych praw palacza. W ocenie Sądu pozbawione podstaw są również zarzuty powoda odnośnie sposobu traktowania go przez funkcjonariuszy". Powód nie udowodnił, że W jakikolwiek sposób doznawał szykan, ponizenia lub lekceważenia Sąd" przy tym zauważył, iż powód jest recydywistą, wykraczającym W sposób poważny przeciw przepisom regulujacym odbywanie kary pozbawienia wolności [oddalenie się na przepustce, samouszkodzeniaj. Język komunikacji z taką osoba musi być zatem dostosowany do okoliczności, a niejednokrotnie zapewne również ostry i zdecydowany. _ _ Mając na uwadze powyższe argumenty, Sąd nie stwierdził naruszenia dobra osobistego powoda -V prawa do godnego traktowania. Odnośnie zdrowia powoda, W stosownym zakresie podlegał opiece lekarskiej, choć należy nadmienić, ze hospitalizacja była konieczna m.in. ze względu na samouszkodzenia. Nie może zatem powód czynić zarzutu innym, iż nie dbają o jego stan zdrowia, podczas gdy sam go nie szanuje i celowo wyrządza sobie szkodę. Jednostki penitencjarne, W których przebywał Wywiazywały się ze swoich obowiązków W tym zakresie W sposób dostateczny. Jeżeii chodzi o nabyte choroby, to brak dowodów potwierdzających zwiazek przyczynowo skutkowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego a schorzeniami powoda. Owszern, istnieje związek- czasowy (przy przyjęciu wiarygodności zeznań powoda), ale nie przesądza to o odpowiedzialności pozwanego. Z tych względów Sąd a quo uznał, że nie doszło do naruszenia dobra osobistego ' " 6
--- STRONA 8 ---
'1 j.,*....._.,4.= 1 i .i '1 1 1 é .,. 1 1 B i 1 J 1 f I i 1 . . 1 powoda ~ prawa do ochrony zdrowia. ' W przekonaniu Sadu Okregowego skoro dobra osobiste powoda, ktorych ochrony domagal sie W tym postepowaniu, W ogole nie zostaly naruszone to nie ma zatem koniecznosci badania bezprawnosci naruszefi, ani tym bardziej Winy, ktora trzeba by przypisaé pozwanemu, jeiseli ten rnia1by zostaé zobowiazany do zaplaty zadoééuczynienia. Sad me?iti Wskazal nadto, 2e jak Wynika z tresci art. 448 k.c. Sad orzekajacy o zadoééuozynieniu mode, ale nie musi owego zadoséuczynienia zasadzié. Zasadzenie zadoséuczynienia ma charakter fakultatywny. Ponadto Trybunai Konstytucyjny W Wyroku z dnia 7 lutego 2005r. SK 49/03 orzek1, ii art. 488 k.c. jest zgodny z art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji, a ochrona godnosoi osoby Iudzkiej nie Wymaga wylacznie kornpensacji W formic zadoséuczynienia pienieinego. Przy ocenianiu zasadnoéci roszczenia naleiy ‘oraé pod uwage rodzaj i stopiefi Winy oraz zakres cierpiefi pokrzywdzonego. W ocenie Sadu, fakt przebywania powoda W przeludnionych celach W AS W Toruniu i AS W InoWroc1aWiu nie Wywoial u niego ujemnych nastepstw i powod nie Wykazai aby Z powodu osadzenia W powyiszych Warunkach doznal jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu, czy tei aby nastapily jakies ujernne nastepstwa W jego sferze psychicznej. _ Z uwagi na powyisze, uznajac roszczenie powoda za nieuzasadnione, Sad~ W punkcie 1 Wyro'ku— na podstawie art. 24 1<.c. W ZW. z art. 448 1<.c. a contrario oddalil powodztwo. ' W toku postepowania pozwany podniosl zarzut przedawnienia 1‘OSZCZCf1 powoda, ktory jednak nie Wymagal rozpatrzenia, gdyé W stosownej czesci powodztwo zostaio cofniete, a powod dochodzii jedynie roszczefi nieprzedawnionych. Ze Wzgledu na ograniczenie Zadania powodztwa przez powoda W pismie procesowym 2 dnia 1408.201 1r. powyzej kwoty 120.000 Z1 dotyczacej zadoséuczyriienia pienieéznego za doznane przez niego krmdy podczas pobytu W: Zaldadzie Karnyrn VV‘GO16I".LiOVv’1C, Zakladzie Karnyrn W Grudziadzu nr 2, Areszcie Sledczym WarszawaMokotow, Zakladzie Karnym W Iiawie, Zakiadzie Karnyrn W Nowogardzie, Areszcie Sledczym W Bydgoszczy _oraz Zaktadzie Karnym W Potulicaoh postepowanie W tym 7 'Ę Ą.,±.....-_...ne f i .i 'i -ł Ê ā .._ i š Ľ »Ĺ ł J 1. Í I i i . . ł powoda - prawa do ochrony zdrowia. ` W przekonaniu Sądu Okręgowego skoro dobra osobiste powoda, których ochrony domagał się w tym postępowaniu, w ogóle nie zostały naruszone to nie ma zatem konieczności badania bezprawności naruszeń, ani tym bardziej winy, którą trzeba by przypisać pozwanemu, jeżeli ten miałby zostać zobowiązany do zapłaty zadośćuczynienia. Sad mertti wskazał nadto, że jak wynika z tresci art. 448 k.c. Sad orzekajacy o zadośćuczynieniu może, ale nie musi owego zadośćuczynienia zasadzić. Zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2005r. SK 49 / O3 orzekł, iż art. 488 k.c. jest zgodny z art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. l Konstytucji, a ochrona godności osoby ludzkiej nie wymaga wyłącznie kompensacji W formie zadośćuczynienia pieniężnego. Przy ocenianiu zasadności roszczenia należy brać pod uwage rodzaj i stopień winy oraz »zakres cierpień- pokrzywdzonego. W ocenie Sadu, fakt przebywania powoda w przeludníonych celach w AS w Toruniu i AS w Inowrocławiu- nie wywołał u niego ujemnych następstw i powód nie wykazał aby z powodu osadzenia w powyższych warunkach doznał jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu, czy też aby nastąpiły jakieś ujemne następstwa w jego sferze psychicznej. _ Z uwagi na powyższe, uznając roszczenie powoda za nieuzasadnione, Sad- w punkcie 1 wyroku- na podstawie art. 24 ł<.c. W zw. z art. 448 k.c. a contrario oddalił powództwo. - " W toku postępowania pozwany podniósł zarzut przedawnienia 'roszczeń powoda, który jednak nie wymagał rozpatrzenia, gdyż w stosownej części powództwo zostało cofnięte, a powód dochodził jedynie roszczeń nieprzedawnionych. Ze względu na ograniczenie zadania powództwa przez powoda w piśmie procesowym z dnia l4.08.20l lr.- powyżej kwoty 120.000 zł dotyczącej zadośćuczynienia pieniężnego za doznane przez niego krwdy podczas pobytu w: Zakładzie Karnym W Goleniowie, Zakładzie Karnym w Grudziądzu nr 2, Areszcie Ŝledczym Warszawa-Mokotów, Zakładzie Karnym w Iławie, Zakładzie Karnym W Nowogardzie, Areszcie Śledczym w Bydgoszczy _oraz Zakładzie Karnym w Potulicach -postępowanie w tym 7
--- STRONA 9 ---
§.= nrnazsi £ i __.....>. 4.1» e _| 1 5 I 1 i zakresie Sa,d Okregowy umorzyl, 0 czym orzekl, jak W punkcie 2 wyroku. O kosztach nieoplaconej pomoéy prawnej udzielonej powodowi z urz¢du Sad orzekl p0 myéli par. 19 i 6 pkt 6 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 28 Wrzeénia 2002r. W sprawie oplat za czynnoéci adwokackie oraz lponoszenia przez Skarb Paflstwa kosztéw nieopiaconej pomocy pravvnej udzielonej z urzcdu / Dz. U. N1" 163, poz. 1348, ze zm./. O kosztach zastcpstwa procesowego pozwanego orzekk zaé po_ myéli art. 98 i nastepne k.p.c. zgodnie z Wynikicm procesu, zasagdzajac je od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistvva. Apelacjc od powyzszego wyroku vvywiodla strona powodowa .w czgéci clotyczapcj punktu 1 orzeczenia, W’ ktérym Sad oddalil powédztwo, oraz w zakresie zwiazanym z orzeczeniern zawartym W punkcie 1 tj. punkt 3 i 4 orzeczenia. Zaskarionemu orzeczeniu zarzuciia : . biad W dokonanych ustaleniach faktycznych polegajqcy na sprzecznoéci poczynionych przez Sad orzekajacy ustaleniach faktycznych z treécia, zebranego W sprawie materialu dowodowego, co doprowadzilo do oddalenia powédztwa, podczas gdy zebrany w sprawie materiai dowodowy, W szczegélnoéci z przeskuchania powoda jak réwnieé z dokumcntéw przez niego zaigczonych, uzasadnia Zagianie powédztwa; . . sprzecznoéé istotnych ustalcfi Sadu z treécie; zebranego W sprawie materiaiu dowoclqwego wskutek naruszenia przepiséw pOSt¢p0WElnia, ktére mogio mieé wpiyw na wynik spraiwy, a mianowicie: art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodéw W sposéb niewszechstronny, bowiem z porninicciem dowodu z przesiuchania powoda, zeznania ktérego wydaja, sic byé nader obiektywnymi, jak réwnicz z pomini@<:iem dowodu z dokumcntacji medycznej powoda, analiza ktérej wskazuje na ujawnienie sic u powoda czeéci schorzefi dopiero W trakcie odbywania kary pozbawienia wolnoéci. Na podstawie art. 386 k.p.c{ strong powodowa wniosk1~ 0 zmianq; wyroku w zaskarzonej czeécii orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasqdzenie od Skarbu Pafistwa na rzecz powoda kwoty 120.000 zl tytulern zadoééuczynienia za naruszenie jego débr osobistych godnoéci, ' s ›.--=- nrn&fi¶ ł Ê __...,.›... .„ e _| Š Š Š 1 1. zakresie Sąd Okręgowy umorzył, o czym orzekł, jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł po myśli par. 19 i 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz I ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaeonej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm./. O kosztach zastępstwa procesowego pozwanego orzekł zaś po myśli art. 98 i następne k.p.c. zgodnie z wynikiem procesu, zasądzając je od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. - Apelację od powyższego wyroku Wywiodła strona powodowa _w części dotyczącej punktu 1 orzeczenia, W którym Sąd oddalił powództwo, oraz w zakresie związanym z orzeczeniem zawartym W punkcie 1 tj. punkt 3 i 4 orzeczenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła : _ . błąd w dokonanych ustaleniach faktycznych polegający na sprzeczności poczynionych przez Sąd orzekający ustaleniach faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do oddalenia powództwa, podczas gdy zebrany W sprawie materiał dowodowy, W szczególności z przesłuchania powoda jak również z dokumentów przez niego załączonych, uzasadnia żądanie powództwa; . _ sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego W sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 233 § l k-.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem dowodu z przesłuchania powoda, zeznania którego wydają się być nader obiektywnymi, jak równiez z pominięciem dowodu z dokumentacji medycznej powoda, analiza której wskazuje na ujawnienie się u powoda części schorzeń dopiero w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Na podstawie art. 386 k.p.c. Strona powodowa wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej częścii orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie od Skarbu Panstwa na rzecz powoda kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych - godności, ` 8
--- STRONA 10 ---
L_4. _...~M —Wmrhhllflllll i I £ ‘E I‘ \ I I 1 | Ii i l prawa do oohrony jego zdrowia, oraz zasadzonie od strony pozwanej no rzocz powoda kosztow postopowania za I instancjo oraz kosztow postopowania apelacyjnego Wediug norm przepisanych; Wzglodnie o uohylenie zaskarionego Wyroku i przekazanio sprawy Satdowi I instancji do ponownogo rozpoznania; zasadzenie kosztow zastopstwa procesowego Wedlug norm przepisanych za postopowanie przed Sodom II_ instancji, ktore nie zostaiy uiszczone W calosci ani W czoéci. Sa,d Apelacyjny zwaéyl, co nastopuje: Apolacja nie zaslugiwala na uwzglodnienie. W piorwszej kolejnosci Wskazaé naleiy, Ze baozac na tresé art. 382 k.p.c. sad apolaoyjny ma nie tylko uprawnienie, alo Wrocz obowiazok rozwazenia na nowo calego zebranego W sprawie rnaterialu oraz dokonania jego W1I8.S11Sj, samodzielnej i swobodnej oceny, W tym oceny zgromadzonych dowodow (Vida: postanowienie Sa,du Najvvyiszego Z dnia 17.04.1998 r. W sprawie II CKN T04/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214]. Sad I1 instancji nio ogranicza sis zatem tylko do kontroli Sqdu I instanoji, lecz bada ponownio calat sprawo, rozwaiajac Wyniki postopowaniaprzed sa,dern I instanoji, Wlaclny jest. ocenié _je samoistnie. Postopowanie apelacyjne jest przodluzeniem procesu przcprowadzonego przoz pierwsza, instancjo, co oznacza, Ze nio toozy sic on na nowo. ' Zebrany W sprawie material _doWodoWy pozwolii Sa,doWi rozpoznajacernu apelacjo na konstatacjo, Ze dokonane przez Sad Okrogowy rozstrzygniocic, jak i Wnioski vwwiedzione z przsprowadzonego postopowania dowoclowego byly pI"8.Wid1OWe. Sad Apolacyjny ustalenia faktyczne i rozwaiania prawns Sapiu Okrogowego uznajc Wi¢C 2:21 podstawo Wlasnogo rozstrzygniocia. Czyni to W konsekwencjizarzuty apelacji niezasadnymi. Odpotviadajap na zawartat W apelacji argumentacjo, godzi sio W pierwszoj kolojnosci rozwazyé istoto danej sa;‘1owi przoz ustawodawco sWobody ceny ciowodow. Statuujgcy jet przepis art. 233 § l k.p.c. stanowi, Zo sad ocenia Wiarygodnosé i moo dovvodow Wedlug Wlasnego przekonania, na podstawic Wszechstronnego fozwazenia zebranego materialu. W tym 9 .L --4. _.¬.-i.„-›-- -‹---R-mrłahllflllll i I Š 'S I' \ I 1 1 | li l zł prawa do ochrony jego zdrowia, oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za I instancję oraz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego Według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem Ii instancji, które nie zostały uiszczone W całości ani W części. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że - bacząc na treść art. 382 k.p.c. - sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozwazenia na nowo całego zebranego W sprawie materiału oraz dokonania jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów [Vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998 r. w sprawie Il CKN 704/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214). Sąd Ii instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli Sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki postępowania-przed sądem I instancji, władny jest ocenić _je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo. " 'Zebrany w sprawie materiał _dowodowy pozwolił Sądowi rozpoznającernu apelację na konstatację, że dokonane przez Sąd Okręgowy rozstrzygnięcie, jak i wnioski wywiedzione z przeprowadzonego postępowania dowodowego były prawidłowe. Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego uznaje Więc za podstawę własnego rozstrzygnięcia. Czyni to W konsekwencjizarzuty apelacji niezasadnymi. Odpowiadając na zawartą W apelacji argumentację, godzi się w pierwszej kolejności rozważyć istotę danej sądowi przez ustawodawcę swobody ceny dowodów. Statuujący ją przepis art. 233 § l k.p.c. stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W tym 9
--- STRONA 11 ---
._._.._~ m.m miejscu wskazaé naleiy, Ze swobodna ocena dowodow odnosi sie do Wybom okreslonych srodltow dowodov/3/‘ch i do sposobu ich przeprowadzenia. Maja bye one ocenione konkretnie i W zwiazku z caiym zebranym materiaiem dowodowym. Jest to podstawowym zadaniern sadu orzekajacego, Wyrazajacyrn istote sadzenia, a wiec rozstrzygania kwestii spornych W warunkach niezawisiosci, na podstawie Wiasnego przekonania sedziego przy uwzglednieniu catoksztaitu zebranego materiatu [patrz: orzeczenie Sadu Najwyiszego z dnia 16 Iutego 1996 r., II CRN 173/95, nie pub1.]. W orzeczeniu Z dnia 10.06.1999 r. (II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000, nr 1'7, poz. 655] Sad Najwyiszy stwierdzil, ;'ze normy swobodnej oceny dowodow Wyznaczone sa Wymaganiami pravva procesowego, doéwiadczenia Zyciovvego oraz regulami logicznego myslenia, Wedlug ktorych sad W sposob bezstronny, racjonalny i Wszechstronny rozwaza material doWodoWy jako calosé, dokonuje Wyboru okreslonych érodkow dowodowych i Wazac ioh moc oraz Wiarygodnosé, odnosi je do pozostatego materiatu dowodowego. Swobodna ocena dowodow nie moie byé jednak calkowioie dowolna. W doktrynie i orzecznictwie formulowane sa, reguly ocenne, ktore maja pomoc'sed_ziemu, a Wyprowadzane sa przede Wszystkim 2 prawidtowej Wykiadni obowiazujacych W postepowariiu dowodowym przepisow. Granice jej Wyznaczaja trzy czynniki: logiczny, ustawowy i ideologiczny [patrz: Komentarz do kodeksu postepowania cywilnego, pod red. T. Erecifiskiego, Wydawniotwo Prawnioze, Warszawa 1997, str. 879 i nast.).' . Pierwszy z_, tych czynnikow. oznacza, ii sad ' ma obowiazek Wyprowadzenia 2 materiatu dowodowego wnioskow iogicznie prawidiowyoh, bowiem wiasne przekonanie sadu nie mofze naruszaé zasady logicznego powiazania Wnioskow z zcbranym W sprawie materialem. Sad moze dawaé Wiare tym iub innym dowodom, czy éwiadkom, czyli swobodnie oceniaé ich zeznania, nie moée jednak na tie tych zeznafi budowaé Wnioskow, ktore z nich nie Wynikaja. Zasada ta ujeta jest W ramy proceduralne, tzn. musi odpowiadaé pewnym warunkom okreslonym przez prawo procesovfie (czynnik ustawowy], co oznacza, Ze sad rnoze oprzeé swe przekonanie jedynie na dowodach prawidlowo przeprowadzonych, z zachowaniem Wymagafi dotyozacych Zrodel dowodzenia oraz zasady bezpoéredniosei oraz Ze ocena ' 10 ._._..~..._~ m.m miejscu wskazać należy, że swobodna ocena dowodów odnosi się do wyboru określonych środków dowodovvych i do sposobu ich przeprowadzenia. Mają być one ocenione konkretnie i W związku z całym zebranym materiałem dowodowyrn. Jest to podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału (patrz: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1996 r., II CRN 173/95, nie publ.]. W orzeczeniu z dnia 10.06.1999 r. (II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000, nr 17, poz. 655] Sąd Najwyższy stwierdził, że normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, Według których sąd W sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. _Swobodna ocena dowodów nie może być jednak całkowicie dowolna. W doktrynie i orzecznictwie formułowane są reguły ocenne, które mają pomócsędziemu, a wyprowadzane są przede wszystkim z prawidłowej wykładni obowiązujących W postępowaniu dowodowym przepisów. Granice jej wyznaczają trzy czynniki: logiczny, ustawowy i ideologiczny (patrz: Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, pod red. T. Erecińskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997, str. 379 i nast.).' _ Pierwszy z_, tych czynników. oznacza, iż sąd ` ma obowiązek wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych, bowiem własne przekonanie sądu nie może naruszać zasady logicznego powiązania wniosków z zebranym W sprawie materiałem. Sąd może dawać wiarę tym lub innym dowodem, czy świadkom, czyli swobodnie oceniać ich zeznania, nie może jednak na tle tych zeznań budować wniosków, które z nich nie wynikają. Zasada ta ujęta jest W ramy proceduralne, tzn. musi odpowiadać pewnym warunkom określonym przez prawo procesowe (czynnik ustawowy), co oznacza, że sąd może oprzeć swe przekonanie jedynie na dowodach prawidłowo przeprowadzonych, z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia oraz zasady bezpośredniości oraz że ocena ` 10
--- STRONA 12 ---
_ ' >7 ;m.»umm=1w ..\.....; ._. ¢m....\. I....Jw 3 <;..1,<.|1..n4:..¢'..;¢:.'»»‘: \=|:nnm_~m.1..¢.¢_..¢. ii '4 Ii '\ < i i | € i 5 5 ‘é Lem dowodow musi bye dokonana na podstavvie wszechstronnego rozwaizenia zebranego materialu dowodowego. Nadto sad zobowiazany jest przeprowadzie seiekcje dowodow, tj._ dokonae Wyboru tych, na ktorych sie opari i ewentualnie odrzucie inne, ktorym odmewii Wiarygodnosci i rnocy dowodowej. Wiaie sie to z obowiazkiem naleiytego uzasadnienia orzeczenia [por. art. 328 § 2 k.p.c.]. Uwaia sie takie, ii granice swobodnej oceny dowodow Warunkuje czynnik ideologiczny, tj. poziom swiadomosci prawnej sedziego oraz obowia,zuja,ce W danym momencie poglady na sadowe stosowanie prawa. Obok znajomoéci przepisew, doktryny i orzecznictwa na postepowanie sedziego i sposeb oceny przez niego roinych srodkew dowodowych Wpiywaja takze informaoje dotyczace reinych faktew Zycia spolecznego, jego ogolna kultura prawna, jak rowniei system pozaprawnych regui i ocen spotecznych, do kterych odsylaja, przepisy obowiazujacego prawa. Przysiugujace sadowi prawo swobodnej oceny dowodow musi bye tak stosowane, aby prawidtowose jego realizacji mogla bye sprawdzona W toku instancji. Ale skuteczne postawienie zarzutu narusgenia przez sad art. 233 § 1 k.p.c. Wymaga _wy1<:azania, 2e sad uchybfl zasadom logicznego rozumowania lub doswiadczenia Zyciowego, to bowiem jedynie moie bye przeciwstawione uprawnieniu sadu do dokonywania swobodnej oceny dowodew. Nie jest natorniast Wystarczajaee przekonanie strony o innej nii przyjal sad Wadze [donios1osci) poszczegelnych dowodow i ich odrniennej ocenie nié ooena sadu [vide: SN W orzeczeniach: z 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98 rlie pub1., z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/O0, ,,W0kanda" 2000, nr 7,. poz. 10, i z 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 732 ]. Powyzsze teoretyczne rozwaiania pravme, stanowiaee swoisty Wzer prawidiowego orzekania przez Sad, Wymagaja przeniesienia na grunt niniejszej sprawy, W przekonaniu Sadu Apelacyjnego, apeiujacy W Zaden sposeb nie sprecyzowal postawionego Sadovvi zarzutu dowolnej i niezgodnej z zasadami logiki oceny dowodew. Nie Wskaza}, ktery z dowodow W jego mniemaniu zostat oceniony W sposeb dowotny i nielogiczny oraz na czym owa dowolnose i nielogicznose miaiyby polegae. Z apelacji Wynika tylko, Ze powod nie zgadza sie z ocena jego stanowiska, czyniac Sadowi meriti zarzut, 2e faktycznie dowodu z jego przesiuohania nie przeprowadzil oraz ‘I1 _ .' 77 ;m.»„mm=1w ..o..„.; ._. «›»......- '_..„›¬._ 3 ‹;..1,‹-..¬..-n|:..±'.-.;‹;.'›»'= \=|mnm'~_'»z.‹..'„.‹-...„. Ľ '‹ Ĺi `\ ‹ Ê i | i Š Ê 5 'Ê Lin _dowodów musi być dokonana na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Nadto sąd zobowiązany jest przeprowadzić selekcje dowodów, tj-._ dokonać wyboru tych, na których sie oparł i ewentualnie odrzucić inne, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wiąże" się to z obowiązkiem należytego uzasadnienia orzeczenia (por. art. 328 § 2 k.p.c.). Uważa sie takze, iż granice swobodnej oceny dowodów warunkuje czynnik ideologiczny, tj. poziom świadomości prawnej sędziego oraz obowiązujące W danym momencie poglady na sądowe stosowanie prawa. Obok znajomości przepisów, doktryny i orzecznictwa na postępowanie sędziego i sposób oceny przez niego różnych środków dowodowych wpływają także informacje dotyczące różnych faktów życia społecznego, jego ogólna kultura prawna, jak również system pozaprawnych reguł i ocen społecznych, do których odsyłają przepisy obowiązującego prawa. Przysługujące sądowi prawo swobodnej oceny dowodów musi być tak stosowane, aby prawidłowość jego realizacji mogła być sprawdzona w toku instancji. Ale skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawionę uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony' o innej niż przyjął sąd wadze [doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu [vide: SN w orzeczeniach: z 6 listopada 1998 r., Ii CKN 4/98 nie publ., z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/O0, „Wokanda” 2000, nr 7,. poz. 10, i z 5 sierpnia 1999 r., 11 UKN 76/99, OSNAPŁUS 2000, nr 19, poz. 732 ]. Powyższe teoretyczne rozważania prawne, stanowiące swoisty wzór prawidłowego orzekania przez Sad, wymagają przeniesienia na grunt niniejszej sprawy, W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, apelujący w żaden sposób nie sprecyzował postawionego Sądowi zarzutu dowolnej i niezgodnej z zasadami logiki oceny dowodów. Nie wskazał, który z dowodów w jego mniemaniu został oceniony w sposób dowolny i nielogiczny _oraz na czym owa dowolność i nielogiczność miałyby polegać. Z apelacji wynika tylko, że powód nie zgadza się z oceną jego stanowiska, czyniąc Sądowi meriti zarzut, że faktycznie dowodu z jego przesłuchania nie przeprowadził oraz '11
--- STRONA 13 ---
=»=_»...,. .....,.=".':'mfifil _1.;._t.m._=..."' .r.¢...__._=:._._\ ' 1:212:.\:.=.m...=_=1'“‘ ‘'..\_..\..~>.._.|.~_..r_¢.»,;ws¢~';_|a2.\..__ 1.5 0 a1 5} J. | I \' .i "I I.>w,_ .... I pominal dokumenty WS1<IElZé11"16 przez powoda. Twierdzenie powyzsze pozostaja W oozywistej sprzecznosci z trescia protokoiu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2012r. k. 176 i nast., z ktorego Wynika, 2e powed byt stuchany W charakterze strony, nadto na tym posiedzeniu cofnieto W jego imieniu jedyny inny osobowy wniosek dowodowy tj. Wniosek o przesiuchanie swiadka H. P_ k.‘ 176. Poza tym, Sad a quo przeprowadziit dowody z dokumentew zaoferowanych W toku sprawy, apelacja nie Wskazuje natomiast ktore dokumenty Sad pominai lub Wyciagnat z nich Wnioski sprzeczne z reszta materiaiu dowodowego. W opinii Sadu Apelaeyjnego, z uzasadnienia zaskarzonego wyroku Wynika, i2 Sad a_ quo Wydajac zaskarzone rozstrzygniecie miat na Wzgledzie catose zebranego W sprawie materiahl dowodowego tj. dokumenty W postaoi notatki stuzbowej ppor. A VI/2 6 Wrzesnia 2011 r. [k.84]; proto1<:o1oW_z okresowej kontroli przewodow kominowych: dymowych, spalinowyflch oraz grawitacyjnych przewodew Wentylacyjnych (k. 8590], protokoiow z zabiegew przeprowadzonych W AS W Inovvrociawiu przez P.W. ,,K_' Dezynsekcja Deratyzacja (k. 9197]; zarzadzenia Dyrektora A8 W Inowrociawiu Nr 7/09 Nr 6/08, Nr 3/09, N1" 1/09 (k. 98 _ 101), pisrria skierovvane do Sedziego Penitencjarnego z 2 stycznia, 2 lutego, 2 rnaroa i 1 kwietnia 2009 rdecyzji Nr 510/ 10 Dyrektora A8 W Toruniu z dnia 15 Wrzesnia 2010 r. (k. 108) pisma do Sedziego Penitencjarnego (k. 104109], protokolu sprawozdawczoopiniodawczego z 27 pazédziernika 2009 1". i opinii 2 2 czerwca 2011 r. (k. 110), notatki sluzbowej ppor. 1 Di Kierownika Dziaitl Ewidencji z 8 wrzesnia 2011 r. [kl 12114) a nadto z osobowych Zrodet dovvodowych tj. zeznafl swiadkow P. G“ 140141) A W; J; J Oceniajac ich Wiarygodnose i moo Iii I? |!I iiI dowodowa Sad I instancji Wskazat z jakich powodow zeznaniorn tych osob dat Wiare. Sad podai rowniei powody, dla kteryeh nie kwestionowal dokumentacji przedstawionej na uiytek postepowania oraz przede wszystkim dlaczego zeznafi powoda nie uzoal za Wiarygodne i przydatne dla sprawy z punktu WiCIZ6I'l1.&L'1lC10WOC.‘I1'l16I11é31.tW16l“ClZCI1 pozvm o naruszeniu dobr 12 ›‹›='_›-._-_-_,_ ._-_-....="..':'-mfifll _-z;._t--.m.._z..„""~ -.-=-.-„._-.__"._=';._.._\- -" i:2=z±.„-\:.~=..m'...=._.=-|-'r' ¬''.„_..--\..~›'.-.-_.|.~_..›_u...---.swa-=_.=z.\..... Ja ü -11 PĹ' J. | I \' .i 4. 1-.>~z„_ .....___ pominał dokumenty wskazane przez powoda. Twierdzenie powyższe pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2012r. k. 176 i nast., z którego wynika, że powód był słuchany w charakterze strony, nadto na tym posiedzeniu cofnięto w jego imieniu jedyny inny osobowy wniosek dowodowy tj. wniosek o przesłuchanie świadka H. P- k., 176. Poza tym, Sąd a quo przeprowadził dowody z dokumentów zaoferowanych W toku sprawy, apelacja nie wskazuje natomiast które dokumenty Sąd pominął lub wyciągnął z nich wnioski sprzeczne z reszta materiału dowodowego. W opinii Sądu Apelacyjnego, z uzasadnienia zaskarzonego wyroku wynika, iż Sad a_ guo wydając zaskarżone rozstrzygnięcie miał na względzie całość zebranego w sprawie materiału dowodowego tj. dokumenty w postaci notatki służbowej ppor. A- W-z 6 września 2011 r. [k.84); protokołów _z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych, spalinowych oraz grawitacyjnych- przewodów wentylacyjnych (k. 85-90), protokołów z zabiegów przeprowadzonych w AŚ w Inowrocławiu przez P.W. „K-' Dezynsekcja Deratyzacja (k. 91-97); zarządzenia Dyrektora AŚ w Inowrocławiu Nr 7/09 Nr 6/08, Nr 3/09, Nr l/09 (k. 98 -. 101), pisma skierowane do Sędziego Penitencjarnego z 2 stycznia, 2 lutego, 2 marca i 1 kwietnia 2009 r.decyzji Nr 510/ 10 Dyrektora AŚ w Toruniu z dnia 15 września 2010 r. (k. 103) -pisma do Sędziego Penitencjarnego (k. 104-109), protokołu sprawozdawczo-opiniodawczego z 27 pażdziernika 2009 r. i opinii z 2 czerwca 2011 r. (k. 110), notatki służbowej ppor. 1- Da Kierownika Działu Ewidencji z 8 września 2011 r. [kl 12-114) a nadto z osobowych źródeł dowodowych tj. zeznań świadków P- Ga 140-141) A wg J: J Oceniając ich wiarygodność i moc ŰŰ) IÊ |!Í ii1 dowodowa Sąd 1 instancji wskazał z jakich powodów zeznaniom tych osób dał wiarę. Sąd _podał również powody, dla których nie kwestionował dokumentacji przedstawionej na użytek postępowania oraz przede wszystkim dlaczego zeznań powoda nie uznał za wiarygodne i przydatne dla sprawy z punktu widzenia udowodnienia' twierdzen pozwu o naruszeniu dóbr -- 12
--- STRONA 14 ---
5 x Q‘ Q to osobistych strony powodowej. W ocenie Sadu Apelacyjnego, powod W apelacji nie przedstavvit jakichkolwiek argumentow, ktore jednoznacznie podwaéataby prawidlowose oceny Sadu me;iii, odnosnie przydatnosci poszczegolnych dowodow. Ewentualna dyskwalifikacja oceny dowodew zaproponowanej przez Sad a quo nie rnoZe sie opierae Wylaoznie na twierdzeniu, Ze odbiega ona od Wersji proponowanej W toku procesu przez powoda. Aby postawie zarzut Sadowi pierwszej instancji W postaci naruszenia zasady swobodnej oceny dowodow nie Wystarcza Wniosek o potrzebe innej oceny twierdzefi powoda skoro poza wlasnyrni twierdzeniami strona nie przedstawita dowodow, ktere Wskazywalyby na to, Ze doszlo do naruszenia dobra osobistego powoda poprzez naruszenie prawa do godnego traktowania, pozbawiania ochrony zdrowia przez min. niewykazanie Wnioskarni dowodowyrni, Ze istnieje zwiazek przyczynowo skutkowy pomiedzy dziaianiem lub zaniechaniem pozwanego, a schorzeniami powoda. . Zdaniem Sadu Apelacyjnego, zarzuty odnoszaoe sie do tej czeéci merifum rozstrzygniecia Sadu Okregowego pozbawione sa zatem Wszelkich podstaw faktyeznych iprawnych. Przypornniee nalezy, 12 'l<:W'estia zagroienia badé naruszenia dobr osobistych Winna bye ujrnowana na ptaszczyinie faktycznej i prowadzie do ustalenia, czy dane zachowanie lub zaniechanie, biorac pod uwage przecietne reakcje Iudzkie, mogio obiektywnie stae sie podstawa do negatywnych odczue p0 stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje sie tu od'subie1<tyWnych odczue osob nadwrailiwyeh oraz takich, ktore Z roinych Wzgledew {np. choroba psychiczna, Wiek} nie maja zdolnosci do reagowania emocjonalnego na okreslone zachowania innych podmiotow (por. wyrok SN z dnia 23 maja 2002 r., II/KN 1076/O0, niepubI.; wyrok SN z dnia 26pa;2dz1'emika 2001 r.,V CKN 195/O1, m'epubE.; wyroic S11."2: dnia 11 marca 1997 r., HZ.'KN 33/97, OSN 1997, nr 67, poz. 93; wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2002 r., H CKN 953/O0, mepubZ.). Przy ocenie, czy doszio do naruszenia dobra osobistego, nie ma zatem djecydujacego Q znaczenia subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne Wartosci uczue i stanu psychioznego. ale to, jakie _l1‘6£LkC_‘I6 Wywoiuje obiektywnie okreslone zachowanie, dziatanie, czy tee zaniechanie. Nalezy przyjmovvfae koncepcjfi ‘E3 i ‹ š* 1 in osobistych strony powodowej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, powód w apelacji nie przedstawił jakichkolwiek argumentów, które jednoznacznie podważałaby prawidłowość oceny Sądu meriti, odnośnie przydatności poszczególnych dowodów. Ewentualna dyskwalifikacja oceny dowodów zaproponowanej przez Sąd ci quo nie może się opierać wyłącznie na twierdzeniu, że odbiega ona od wersji proponowanej w toku procesu przez powoda. Aby postawić zarzut Sądowi pierwszej instancji W postaci naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie wystarcza wniosek 0 potrzebę innej oceny twierdzeń powoda skoro poza własnymi twierdzeniami strona nie przedstawiła dowodów, które wskazywałyby na to, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda poprzez naruszenie prawa do godnego traktowania, pozbawiania ochrony zdrowia przez min. niewykazanie wnioskami dowodowymi, że istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego, a schorzeniami powoda. . Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zarzuty odnoszące się do tej części merifum rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego pozbawione są zatem wszelkich podstaw faktycznych iprawnych. Przypornnieć należy, iż 'kwestia zagrożenia bądź naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana na płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie lub zaniechanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tu od' subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z rożnych względów (np. choroba psychiczna, wiek) nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów' (por. wyrok SN z dnia 23 maja 2002 r., II/KN 1076/OO, niepubl.,' wyrok SN z dnia 26po;żdziemika 2001 r.,V CKN 195/O1, níepubE.,' wyrok SN z dnia ll marca 1997 r., ill.'KN 33/97, OSN 1997, nr 6-7, poz. 93; wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 953/OO, niepubł). Przy ocenie, czy _doszło do naruszenia dobra osobistego, nie ma zatem decydująccgo Q znaczenia subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznegoy ale to, jakie _reakcje wywołuje obiektywnie określone zachowanie, działanie, czy też zaniechanie. Należy przyjmować koncepcję -- is
--- STRONA 15 ---
#531225 lW‘rv4 obiektywna naruszenia dobra osobistego W kontekscie caioksztattu okolioznosei sprawy [por. Wyrok SN z dnia 26p:1lzdzierriika 2001 r., V CKN 195/01, niepub1.; por. Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Wydawnictwo C.II. Beck/ Legalis 2008, tezy do art. 24). Zatem, nie mode bye absoiutnie mowy o twierdzeniu, Ze ujawniona treée zeznafi powoda ma bye Zrodiem dowodu naruszenia debr osobistych tej strony. Z tych Wzgledow, uwaga Sadu 0. quo o nieudiwignieciu przez powoda oiezaru udowodnienia naruszenia jego dobr osobistych zachowaniem pozwanego miala na gruncie art. 6 k.c. pelne uzasadnienie. Apelacja kwestionujaca takie stanowisko stanowi Wytacznie poiernike z prawidlowa, ocena, sprawy zaprezentowana przez Sad Okregowy i jako taka nie rnoie odniese zamierzonego skutku. Jedyna Watpiiwose mogla dotyczye pobytu powoda W celi przeludnionej oraz tezy Sadu a quo, 2e fakt przebywania powoda W przeludnionych celach W AS W Toruniu i AS W InoWroc1aWiu nie Wywolai u niego ujemnych nastepstw. Odnoszac sie do powyzszego stwierdzie naiezy, ii 2 punktu Widzenia przepisow Prawa Unijnego jak i Wewnetrznego (poiskiegoj, orzeczefi Tzybunatu Konstytucyjnego, Sadu Najwyzszego, umieszczenie osadzonego W celi nie posiadajacej minimalnego, Wskazanego W art. 110 kkw metraiu na jediia osobe, jest dzialaniem Pafistwa noszacym znarniona bezprawnosci. Jednak bezprawnose dziaiania pozwanego polegajaca na osadzeniu povvoda W celach, W kterych powierzchnia na jednego osadzonego. okresowo nie Wynosita 31112, nie jest Wystarczajaca przeslanka do przyjecia odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa. Stwierdzenie powyzsze dodatkowo naieiy uzupeinie poprzez odesianie do dorobku judykatury i doktryny, ktore Wypracowaiy .peWne okolicznosci egzoneracyjne tzw. kontratypy, ktere uchylaja bezprawnoée, tym samym powoduja brak odpowiedzialnosci. J edna 2 niech jest dziaianie W granicach obowiazujacego prawa. W przypadku AS W Inowrociawiu gdzie VVYSt&1p1iO przeludnienie, czyli W celi, W ktorej przebywat powod nie byia zachowana norma co najmniej 3m? na jednego osadzonego, bezprawnose pozwanego vwkiuczai obowiazujacy do dnia 6 grudnia 2009r. przepis art. 248 § 1 kkw, zawarty W rozdziale XXII ,,Przepisy przejsciowe i kor'1coWe”, ktery przed uchyleniem (art. 1 pkt 3 14 aœbsfißł .m'-'rv--zi obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok SN z dnia 26pażdziernika 2001 r., V CKN 195/01, niepubl.; - por. Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Wydawnictwo C.I-I. Beck/ Legalis 2008, tezy do art. 24). Zatem, nie może być absolutnie mowy o twierdzeniu, że ujawniona treść zeznań powoda ma być źródłem dowodu naruszenia dóbr osobistych tej strony. Z tych względów, uwaga Sądu o. quo o nieudżwignięciu przez powoda ciężaru udowodnienia naruszenia jego dóbr osobistych zachowaniem pozwanego miała na gruncie art. 6 k.c. pełne uzasadnienie. Apelacja kwestionująca takie stanowisko stanowi wyłącznie polemikę z prawidłową oceną sprawy zaprezentowana przez Sąd Okręgowy i jako taka nie może odnieść zamierzonego skutku. Jedyna wątpliwość mogła dotyczyć pobytu powoda w celi przeludnionej oraz tezy Sądu a quo, że fakt przebywania powoda w przeludnionych celach w AŚ w Toruniu i AS w Inowrocławiu nie wywołał u niego ujemnych następstw. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, iż z punktu widzenia przepisów Prawa Unijnego jak i wewnętrznego (polskiego), orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, umieszczenie osadzonego w celi nie posiadającej minimalnego, wskazanego w art. 110 kkw rnetrażu na jedną osobę, jest działaniem Państwa noszącym znamiona bezprawności. Jednak bezprawność działania pozwanego polegająca na osadzeniu powoda w celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego. okresowo nie wynosiła Sing, nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa. Stwierdzenie powyższe dodatkowo należy uzupełnić poprzez odesłanie do dorobku judykatury i doktryny, które wypracowały .pewne okoliczności egzoneracyjne tzw. kontratypy, które uchylają bezprawność, tym samym powodują brak odpowiedzialności. J edną z niech jest działanie w granicach obowiązującego prawa. W przypadku AS w Inowrocławiu gdzie wystąpiło przeludnienie, czyli w celi, w której przebywał powód nie była zachowana norma co najmniej 3m? na jednego osadzonego, bezprawność pozwanego wykluczał obowiązujący do dnia 6 grudnia 2009r. przepis art. 248 § 1 kkw, zawarty w rozdziale XXII „Przepisy przejściowe i końcowe”, który przed uchyleniem (art. 1 pkt 3 14
--- STRONA 16 ---
ustawy z dnia 9 paidziernika 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks karny Wykonawczy, Dz. U. Nr 190, poz. 1495] obowiazyvvai W brzmieniu: ,,W szczegelnie uzasadnionych Wypadkaeh dyrektor zakiadu karnego Iub aresztu sledczego moZe urniescie osadzonych, na czas okreslony, W Warunkach, W kteryoh powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosi mniej nii 31112. O takim umieszczeniu naleiy bezzwlocznie powiadomie sedziego penitencjarnego”. Badaniern zgodnosci tego przepisu 2: Konstytucja zajmowai sie Trybunal Konstytucyjny W sprawie SK 25/07. W Wyroku Wydanym W tej sprawie W dniu 26 maja 20081". (Dz. U. 96, poz. 620] Tzybunal orzekt, 2e ,,Art. 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny Wykonawczy (Dz. U. 1997' r. Nr 90 poz. 557, ze zni.) jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji”. Sentencja tego Wyroku zawiera jednak rewniez pkt II, stanowiacy, ii ,,Pr2:epis Wymieniony W czesci I Wyroku traci moo obowiazujaca z uplywem 18 (osiemnastu] miesiecy od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, co nastapilo z dniem 5 grudnia 2009r., bowiem sentencja Wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego zostala ogloszona 5 czerwca 20081". Jednoczesnie Weszia W Zycie Wskazana Wyzej ustawa 2 dnia 9 paédziernika 2009r_. o zrnianie kkw, ktera uchyliia art. 248 k1<w._ Do czasu uchylenia tego przepisu stanowil on jednak obowiazujace prawo, Wiec Wypeiriienie jego dyspozycji sprawiaio, ze uchylona byia bezprawnose dziatania Iub zanieohania, podmiotu zobowiazanego do stosowania przepisu art. 110 k.k.W. PoWy2';sze oznacza, 12 przepis artykuiu 248 kkw, dajacy moéliwoée odstapienia, przy zachowaniu odpowiednich Warunkow, od zapewnienia osadzonemu minimalnego metrazu na jednaosobe W celi — 3 mi’, obowiazywai przez eaiy okres, kiedy powed by} osadzony W celi AS W Inowrootawiu, W kterych pariovvaio przeludnienie. Z uzasadnienia Sadu Okregowego, opartego na stanowisku pozwariego i przediozonych przez niego dokumentach, Wynika 2e Wszystkie Warunki Wskazane W poW3/Zszej normie pozwany Wypeinil dziaiajac zgodnie Z obowiazujacym prawem (por k. 98101, 102,102a, 102b, k. 1'39. ]. Za zasadnoscia stanowiska powyiszego przemawiajac rewniei "' ' 15 ustawy z dnia 9 pażdziernika 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy, Dz. U. Nr 190, poz. 1495] obowiązywał W brzmieniu: „W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, W których powierzchnia W celi na j.edną osobę wynosi mniej niż 31n2. O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego”. Badaniem zgodności tego przepisu z Konstytucją zajmował się Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 25/07. W wyroku wydanym w tej sprawie w dniu 26 maja 2008r. (Dz. U. 96, poz. 620] Trybunał orzekł, że „Art 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. 1997' r. Nr 90 poz. 557, ze zm.) jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 í art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji”. Sentencja tego wyroku zawiera jednak również pkt II, stanowiący, iz „Przepis wymieniony w czesci I wyroku traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, co nastąpiło z dniem 5 grudnia 2009r., bowiem sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego została ogłoszona 5 czerwca 2008r. Jednocześnie weszła w życie wskazana wyzej ustawa z dnia 9 października 2-009r_. o zmianie kkw, która uchyliła art. 248 kkw. Do czasu uchylenia tego przepisu stanowił on jednak obowiązujące prawo, wiec wypełnienie jego dyspozycji sprawiało, że uchylona była bezprawność działania lub zaniechania, podmiotu zobowiazanego do stosowania przepisu art. 110 k.k.w. Powyższe oznacza, iż przepis artykułu 248 kkw, dający możliwość odstąpienia, przy zachowaniu odpowiednich warunków, od zapewnienia osadzonemu minimalnego metrażu na jednąosobe W celi - 3 mi”, obowiązywał przez cały okres, kiedy powód był osadzony W celi AŚ W inowrocławiu, w których panowało przeludnienie. Z uzasadnienia Sądu Okręgowego, opartego na stanowisku pozwanego i przedłożonych przez niego dokumentach, wynika że wszystkie warunki wskazane w powyższej normie pozwany wypełnił działając zgodnie z obowiązującym prawem (por k. 98-101, 102,102a, 102b, k. 139. 1. Za zasadnością stanowiska powyższego przemawiając również - " ` 15
--- STRONA 17 ---
I 0 4 argumenty uzyte przez Trybunai Konstytucyjny dla uzasadnienia deoyzji o odroczeniu, na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, terrninu utraty niocy obowiazujacej zakwestionowanego art. 248 § 1 'kkW. Z przytoczonych W uzasadnieniu Trybunaiu motywow Wynika, Ze Wziai pod uwage sytuacje faktyczna W polskim Wieziennictwie, tj. perrnanentne przeludnienie W zakladach karnych i brak miejsc do odbyvvania kary pozbawienia Wolnoéoi. Dalej Wskazal, Ze decyzja o odroczeniu utraty mocy obowiazujacej art. 248 § 1 kkw byla spowodowana nie tyle potrzeba dokonania zrnian W przepisach prawnych, ile koniecznoscia podjecia Wieiu dziatafi natury organizaeyjnej, W celu Wyeiiminowania przeludnienia W zakladach karnych. Natyohmiastowa utrata mocy obowiazujacej tego przepisu poglebiiaby istniejaca jué, patologiczria sytuacje, W ktorej z powodu braku miejsca W_zak1adach karnyoh Wielu skazanych nie mogloby odbywae kazy. Problem ten dotyczyt Wewezas ponad '40 tysiecy skazanych. Taki stan rzeczy, W ktorym prawomocne Wyroki sadew nie _sa Wykonywane, prowadzilby do osiabienia autoiytetu pafistwa. Niewatpliwie powyisze stanowi przestanke egzoneracyjna (kontratyp) uchylajaca, bezprawnose W rozumieniu Wyéej Wskazanym i jako taka uchyla odpowiedzialnose pozwanego za samo naruszenie normy przeludnienia W celach, W kterych przebywai powed W okresie pobytu W AS W'InoWroc1aWiu. . ' Natomiast przechodzac do rozwaiafi. dotyczacych pobytu powoda W A8 W Toruniu,W ktorym ezas pobytu W celi o powierzehni na osobe poniiej 3 m2 rnial miejsce W okresie od 15 Wrzesnia 2010 r. do 28 Wrzesnia 2010 r. dodae naleiy, co prawidtowo ustalii Sad a quo, 2';e powod od decyzji o umieszczeniu go W celi o takiej powierzchni nie odwoiai sie. Poza tym, co do zasady, ze przebywanie osadzonego W przeludnionej celi, moée prowadzie do naruszenia jego dobra osobistego, chociatby W postaci godnosci, nie oznacza uznania, 2e kazde osadzenie W takich Warunkach godzi W dobra osobiste. Analizujac uzasadnienie pozvm oraz Wypowiedzi powoda na rozprawie stwierdzie naleéry, i2 powod poza bardzo ogolnikowymi twierdzeniami na temat stopnia naruszenia jegoy dobr osobistych przez pozwanego i argumentaeja na rzecz tych twierdzefi zaczerpnieta z odeslania do 16 1 o 4 argumenty użyte przez Trybunał Konstytucyjny dla uzasadnienia decyzji o odroczeniu, na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 Ikkw. Z przytoczonych w uzasadnieniu Trybunału motywów wynika, że wziął pod uwage sytuacje faktyczną w polskim wieziennictwie, tj. permanentne przeludnienie w zakładach karnych i brak miejsc do odbywania kary pozbawienia wolności. Dalej wskazał, że decyzja o odroczeniu utraty mocy obowiązującej art. 248 § l kkw była spowodowana nie tyle potrzebą dokonania zmian W przepisach prawnych, ile koniecznością podjecia wielu działań natury organizacyjnej, w celu wyeliminowania przeludnienia W zakładach karnych. Natychmiastowa utrata mocy obowiązującej tego przepisu pogłębiłaby istniejącą już, patologiczną sytuację, W której z powodu braku miejsca w_ zakładach karnych wielu skazanych nie mogłoby odbywać kary. Problem ten dotyczył wówczas ponad "40 tysiecy skazanych. Taki stan rzeczy, w którym prawomocne wyroki sądów nie _są wykonywane, prowadziłby do osłabienia autoiytetu -państwa. Niewątpliwie powyższe stanowi przesłanke egzoneracyjną [kontratyp) uchylającą bezprawność w rozumieniu wyżej wskazanym i jako taka uchyla _odpowiedzialność pozwanego za samo naruszenie normy przeludnienia W celach, w których przebywał powód w okresie pobytu w AS włnowrocławiu. _ ' Natomiast przechodząc do rozważań dotyczących pobytu powoda w AŚ w Toruniu,--W którym czas pobytu w celi o powierzchni na osobe poniżej 3 m2 miał miejsce w okresie od 15 września 2010 r. do 28 września 2010 r. dodac należy, co prawidłowo ustalił Sąd ci quo, że powód od decyzji o umieszczeniu go w celi o takiej powierzchni nie odwołał sie. Poza tym, co do zasady, że przebywanie osadzonego W przeludnionej celi, może prowadzić do naruszenia jego dobra osobistego, chociażby w postaci godności, nie oznacza uznania, że każde osadzenie w takich warunkach godzi W dobra osobiste. Analizując uzasadnienie pozwu oraz wypowiedzi powoda na rozprawie stwierdzić należy, iż powód poza bardzo ogólnikowymi twierdzeniami na temat stopnia naruszenia jegoy dóbr osobistych przez pozwanego i argumentacja na rzecz tych twierdzeń zaczerpnietą z odesłania do 16
--- STRONA 18 ---
it i f 2 I 6 1 2! . _..l__ Koristytucji i OI'Z€CZ6f1 Europejskich Trybunaiow nie powoial ani konkretnyeh okoiicznosci ani konkretnyoh dowodow na fakty mogace stanowie przesianke do szczegotowych ustaiefi W przedmiocie skutkow umieszczenia go W przeludnionej celi i konkretnego Wplywu tegofi osadzenia na jego psychike, samopoczucie, osobowose. Dovvod z przesiuchania powoda W oharakterze strony nie dostarczyl danych faktycznych pozwalajaoyoh dookreéiie, ozy z powodu osadzenia W celi W powyészym czasie o powierzchni mniej szej na jedna osobe nii S m2, powod rzeczywiscie przezywai stres, cierpienia, napiecie glebsze i bardziej dolegliwe, nii zwiazane z sarnym faktem izolaoji od srodowiska zewnetrznego i odbywaniem kary. Wobec powyiszego uzasadnionym jest stwierdzenie Sadu Okregowego, Ze powed ani nie powolat sie, ani nie wykazai, i2 jego dobra osobiste zostaty W ten sposeb naruszone dziataniami, ktore moina by uznae ze indywidualnie skierowana przeoiwko niemu represje ze strony pozwanego. Po za tym pomimo uznania, 2e Warunki W kterych osadzony by} powed, W zakresie zapewnienia norrny powierzchniowej, okreélonej W art. 110 kkw, mogly naruszae jego godnose, stwierdzie naleiy, ii czas osadzenia nie przybrai takiej formy, W ktorej zasadnym byioby W ogole rozwainie przyznania zadoseuczynienia, na co stusznie zwrecii uwage takie Sad Okregowy. ' Europejski Trybunai PraW Cziowieka dokonujac Wykiadni art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4 grudnia 19501" (Dz. U. z 199812, Nr 61, poz. 284) stwierdzii, Ze cierpienie i upokorzenie musza W kazdym razie przekraczae nieunikniony element cierpienia Wpisanego W pozbawienie Woinosci, aby stanowiiy naruszenie tego przepisu (vide: orzeczenia z dnia 29 kwietnia 200311, nr 38812/97, Potorecki przeciwko Ukrainie oraz nr 50390 / 99 Mo Giinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Kroiestwu). Natomiast Worzeczniotwie Sadu Najxrvy/ttszego ugruntowany jest poglad, zgodnie, z ktorym sad nie ma obowiazku zasadzenia zadoseuczynienia na podstawie art. 448 kc W kaidym przypadku naruszenia dobr osobistych. Przy stosowaniti tego przepisu sad bierze pod uwage caioksztait okoiicznosci faktycznych, W tyrn Wine sprawcy naruszenia dobr osobistych i jej stopieri oraz rodzaj naruszonego dobra (vide: Wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006r., II PK 245'/05, LexPo1onica nr 1276154). Krzywde . TI I7 »1=.m=s:r.rw>xi¢W' E'. 1 f 2 1 nd ł Ê . _.-í._ Konstytucji i orzeczeń Europejskich Trybunałów nie powołał ani konkretnych okoliczności ani konkretnych dowodów na fakty mogące stanowić przesłankę do szczegółowych ustaleń w przedmiocie skutków umieszczenia go w przeludnionej celi i konkretnego wpływu tegoż osadzenia na jego psychikę, samopoczucie, osobowość. Dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony nie dostarczył danych faktycznych pozwalających dookreślić, czy z powodu osadzenia w celi w powyższym czasie o powierzchni mniej szej" na jedna osobę niż 3 m2, powód rzeczywiście przeżywał stres, cierpienia, napięcie głębsze i bardziej dolegliwe, niż związane z samym faktem izolacji od środowiska zewnętrznego i odbywaniem kary. Wobec powyższego uzasadnionym jest stwierdzenie Sądu Okręgowego, że powód ani nie powołał sie, ani nie wykazał, iż jego dobra osobiste zostały w ten sposób naruszone działaniami, które można by uznać ze indywidualnie skierowaną przeciwko niemu represje ze strony pozwanego. Po za tym pomimo uznania, że warunki W których osadzony był powód, w zakresie zapewnienia normy powierzchniowej, określonej w art. 110 kkw, mogły naruszać jego godność, stwierdzić należy, iż czas osadzenia nie przybrał takiej formy, w której zasadnym byłoby w ogóle rozważnie przyznania zadośćuczynienia, na co słusznie zwrócił uwagę także Sąd Okręgowy. ' ` Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950r (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz. 284) stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie Wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (vide: orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812 / 97, Potorecki przeciwko Ukrainie oraz nr 50390 / 99 Mc Glinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu). Natomiast worzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie, z którym sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc W każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwage całokształt okoliczności faktycznych, w tym wine sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (vide: wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006r., II PK 245'/05, LexPolonica nr 1276154). Krzywdę . fl `.7 »i=.z‹zzz=f:r.ra›zāEW'
--- STRONA 19 ---
8 Y4 i I a G 4 l moralna naprawia sie przede Wszystkim poprzez inrie srodki oehrony niemajatkowej przewidziane W art. 24 k.c. c, ktory W § 1 stanowi, iz ,,Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziataniem, moze Zadae zanieehania tego dziaiania, chyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia mo2e on takie Zadae, aieby osoba, ktora dopusciia sie naruszenia, dopeiniia ozynnosci potrzebnych do usuniecia jego skutkew, W szozegolnosci aieby zlozyla oswiadozenie odpowiedniej tresci iw odpowiedniej forrnie”. Srodki te ukierunkowane sa na usunieoie skutkow Wyrzadzonej szkody i zapobiezenie im na przyszlose. Zadoseuczynienie ma charakter fakultatywny i od. oceny sadu, opartej na analizie Wszystkich okolicznosei konkretnej sprawy, zaleiy przyznanie pOI<Z1‘Z_YWdZO1’16IT1L1 ochrony W tej formie. Daiej Wskazae naieiy, Ze skoro roszczenie . majatkowe ( o zadoéeuczynienie) ma sluiye, ze sWej istoty, zlagodzeniu krzywdy moralnej, to uzaieinione jest teé od jej rozmiaru oraz od stopnia Winy sprawy (naruszajacego dobro osobiste] i poczucia krzywdy u poszkodowanego. Sad Najwyzszy W Wyroku Z dnia 12 grudnia 2002r., W sprawie V CKN 1581 /00 (LexPoIonica nr 861049], stwieurdzii nadto, i2 przesianka odpowiedzialnosci przewidzianej W art. 448 ko jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione dziaianie sprawoy naruszenia dobra osobistego, diatego deoyzja o przyznaniu zadoseucwnienia Winna bye poprzedzona takie zbadaniem nasilenia ziej Woli sprawoy i celowosci zastosowania tego srodka. W niniejszej spraWie, z uwagi na niezaoferowanie przez powoda jakichkoiwiek dowodow na powyzsze okolicznosci, Sad Okregowy nie miai rnozliwosci, jak jui Wyzej Wskazano, zbadania rozmiaru ujernnych nastepstw W sferze psychioznej czy rozmiaru cierpiefi powoda. Powodnie Wykazaic nawet aby przed Wytoczenieni powodztwa skiadai skargi na przeludnienie W oeiach, W ktorych przebywal, co naleiy interpretowae W ten sposeb, Ze Warunki te akceptowai. Zrniana nastawienia powoda W tyrn zakresie nie uzasadnia rozwaiania potrzeby zmiany zaskarzonego .W':y'1‘OI<Z1_l iub uchylenja sprawy do ponownego rozpoznania. _ Z powyzszych racji, apelaicje powoda, jako bezzasadna oddalono ( art. 385 1<.p.c.). ' Y ‘I8 Ê fi Š Ti 1 Q 4 Å moralną naprawia się przede wszystkim poprzez inne środki ochrony niemajątkowej przewidziane w art. 24 k.c. c, który w § 1 stanowi, iż ,,Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści iw odpowiedniej formie”. Środki te ukierunkowane są na usuniecie skutków wyrządzonej szkody i zapobieżenie im na przyszłość. Zadośćuczynienie ma charakter fakultatywny i od oceny sądu, opartej na analizie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formie. Dalej wskazać należy, że skoro roszczenie . majątkowe ( o zadośćuczynienie) ma służyć, ze swej istoty, złagodzeniu krzywdy moralnej, to uzależnione jest też od jej rozmiaru oraz od stopnia winy sprawy (naruszającego dobro osobiste) i poczucia krzywdy u poszkodowanego. Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 12 grudnia 2002r., w sprawie V CKN 1581 /00 (LexPolonica nr 361049), .stwierdził nadto, iż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 kc jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy' naruszenia dobra osobistego, dlatego decyzja o przyznaniu zadośćucwnienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli sprawcy i celowości zastosowania tego środka. W niniejszej sprawie, z uwagi na niezaoferowanie przez powoda jakichkolwiek dowodów na powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy nie miał możliwości, jak już wyżej wskazano, zbadania rozmiaru ujemnych następstw w sferze psychicznej czy rozmiaru cierpień powoda. Powódnie wykazał nawet aby przed wytoczenicm powództwa składał skargi na przeludnienie W celach, w których przebywał, co należy interpretować W ten sposób, że warunki te akceptował. Zmiana nastawienia powoda W tym zakresie nie uzasadnia rozważania potrzeby zmiany zaskarżonego .wyroku lub uchylenia sprawy do ponownego rozpoznania. . Z powyższych racji, apelację powoda, jako bezzasadna oddalono ( art. 385 k.p.c. ). ' Ä '18
--- STRONA 20 ---
O kosztach peinomocnika z urzeclu powoda orzeczono natomiast stosownie do par. ll pkt 25 W zw. 2 par. 13 ust. 1 pkt 2 oraz par. 19 rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 28 Wrzeénia 2002r. W sprawie oplfat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztéw nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzcdu / Dz. U. N1" 163, poz. 1348, ze zm./. O kosztach zastcpstwa procesowego pozwanego orzeczono zaé po myéli art. 98 par. 1 i 3 k.p.c. przy zast. par. ll pkt 25 w zw. z par. 13 ust. 1 pkt 2 rozporzadzenia cyt. wyiej oraz art. 108 § 1 k.p.c., poniewai Vstrona Wywodzap pozew, 2a,daja,c W nim znaczqcej kwoty zadoééuczynienia powinna liczy si¢ 2: okolicznoécia; przegrania procesu i poniesienia kosztéw przeciwnika procesowego. Zwolnienie powocla od kosztéw sgdowych nie moée stanowié usprawiedliwienia dla nieobciaiania 1<:0_ sztami naleésnymi stronie pozwanej. \ \ O kosztach pełnomocnika z urzędu powoda orzeczono natomiast stosownie do par. ll pkt 25 w zw. z par. 13 ust. l pkt 2 oraz par. 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. W sprawie opłat za -czynności adwokackíe oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm. / . O kosztach zastępstwa procesowego pozwanego orzeczono zaś po myśli art. 98 par. I i 3 k.p.c. przy zast. par. ll pkt 25 W zw. z par. 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia cyt. wyżej oraz art. 108 § 1 k.p.c., ponieważ strona wywodząc pozew, żądając W nim znaczącej kwoty zadośćuczynienia powinna liczy sie 2: okolicznością przegranía procesu i poniesienia kosztów przeciwnika procesowego. Zwolnienie powoda od kosztów sądowych nie może stanowić usprawiedliwienia dla nieobcíażania kosztami należnymí stronie pozwanej. - \ \
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Najwyższy stwierdził#v A Ca 776/12 UZASADNIENIE Powod S#art. 5 kodoksu#art. 5 kodeksu#art. 448 kodeksu#art. 24 kodeksy#art. 6 k.c#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 488 k.c.#art. 32 ust.#art. 47 Konstytucji#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 77 ust.#art. 386 k.p.c#art. 386 k.p.c.#art. 382 k.p.c.#art. 328 § 2 k.p.c.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 6 k.c.#art. 110 kkw#art. 248 § 1 kkw#art. 1 pkt#Art. 248 § 1 ustawy#art. 41 ust.#art. 2 Konstytucji#art. 31 ust. 3 Konstytucji#art. 110 k.k.W.