Postanowienie mm c 1331209 W Y R 0 K W FMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POL

--- STRONA 1 --- Sygn. mm c 1331209 W Y R 0 K W FMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maj a 2010 roku Sad Okrggowy W warszawie ’ WydZvia% HI cywflny N dstawie usta z dnia 6 09 2601 r 0 dostepie . . M10 W?    ,, W na3tQPuJ3PYm sldadzlei do iniosmacii publlcznei Dz. U. 112 poz. 1198 z puzn. 2m.  przekazano informacje pubiiczna w 1orm_ie Przewodnlczapy SSO Dorota Trautman dfikumemu iubwfmmie puemomnel r0t0k01antKatar na Sitk p  Zy  O   po rozpoznamu w dmu 12 ma_|a 2010 r. w Warszawle "i',.;;;é i"nw,;m wnfeskodawcy ’ ‘@2202 L?’ SPW*P°w°dmra@:K 1 . ,. . 0 ..... przeolwko Skarbowl Pansrwa  Dyrektor Generainy Shxzby \\1Qz1enm=.'j was wniqsmawcy 0 zadoééuczynienie I. powédztwo oddala; II. nieuiszczone koszty szidowe przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa; III. zasadza od p0_Woda G.K. ‘ na rzeoz Skarbu Pazistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotq 3 600 21 (trzy tysiqce s2es'.ésetz}otyc11) tytuiem zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego. [[1 C 1331109 ' A Uzasadnienie Pozwern z clnia 23.11.2009 r. skierowanym przcciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Dyrektora Generalnego Sluiby Wiqziennej W W., powéd G. K. W110Si1 0 zasqdzenie na jego rzecz tytu%em zadoééuczynienia kwoty 100.000 ziotych (pozew k. 4 6). W uzasadnieniu pozwu powéd podnosih Ze‘ od 2000 roku (2 przerwami) do chwili obecnej przebywa W polskich jednostkach pcnitencjarnych a 0d okolo 4 lat jako osadzony przeb)/wa1 W ciasnych, przeludnionych celach przez co czu1 sin; ponizony. Podnosilr takie, Z0 przebywal W"belacl1 z palapymi choé sam jest niepalqcy, z osobami z subkultury wiqziennej, Ze ma uniemoiliwiane podjqcie pracy i uczestnictwo W za.j<;;ciacl1 sportowych. Powyzsze, W uznaniu powoda naruszyio jego dobra osobiste (k. 56). ' Pozwany Skarb Pafistwa  Dyrektor Generalny Shliby Wigziennej, reprezentowany W niniejszyrn p0st§p0Waniu przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa (k. 25  28) wni6s1 0 oddalenie powédztwa. Pozwany przyz11a1, i2 istotnie, z uwagi na panujqce powszechnie w zakiadach kamych przeluclnienie, powéd mégi przebywaé W takich Waru11kach,jednakZe nie ozyni to jeszcze jego roszczenia uzasadnionym. Pozwany podkreélah Ze ist11ieja_ce przeludnienie w jednostkach penitencjarnych nie jest zawinione przez te jecinostki, a nadto, Ze sytuacja taka nie stanowi jeszczé 0 niellumanimmyzfi traktowaniu powoda, (k.2728) ' Sqd ustalil nastlgpujqcy stan faktyczny: A  A Powéd G.K. rozpoczag odbywanie obecnie orzeczonej Wobec niego kary poizbawienia wolnoéci w maju 2009 a koniec tej kary przypada na 10.03.2012 r0ku.(k.T)Aktua1nie powéd odbywa karq W Zakhadzie Kamym w G. Wczeéniej powéd przebywal w Areszcie §',ledczym W K. ocl 15 lutego 2001 roku do 23 sierpnia 2001 roku, Areszcie gledczym W Z. od 25 maja 2002 roku do 14 marca 2003 roku, W Areszcie §ledczym W M. ed 6 paidziernika 2003 roku do 16 kwietnia 2004 roku, W okresiebd 17 lutego 2005 roku do 24 listopada 2006 roku W Zaldadzie Karnym W U. A _ ' _ W Areszcie §ledzzzym W K._jak poda1 powéd osadzony by} w cell dwuonsobowej ale z czterema osadzonymi i spai na materacu na podiodze, a wjednej celi byli z nim jak poda1 osadzeni z tzw. subkultury Wiqziennej. _ _ W Areszcie Sledczym W Z., by1, jak Wskazywa1 W pozwie, W celi Z bardzo zdemoralizowahymi osadzonymi, a --- STRONA 2 --- do tego byiy tam bardzo zie Warunki bytowe ho Wyposaienie celi bylo stare, sprzqt by} zagrzybiaiy i Zardzewiaiy, panowaia Wilgoé co sprzyjaio logniqciu Sig réznych insektéw. W Areszcie §1edczym W M. powod podai, fze przeludnienie byio szczegéllnie duze a W celach byiy Warunki podobne do tych W Z. W Areszcie {§ledczym W T. réwniei byio przeludnienie W celach a do tego W ceii powod powoda byly osadzone osoby paiqce, a on nie palii Podobnie byio W Areszcie §1odczym W S. Do tego jeszcze, jak podai powéd, W jednej celi 2 powodem przebywaia osoba zaraiona wirusem HIV i Zélmczlq. Powéd zgiosii Wniosek dowody 0 przesiuchanie sgdziego penitenojarnego i przeprowadzenie Wizji cel celcm ustaleniawarunkéw jakie tam panowa1y.(k. V5) Pow)/Ely _w1'1i0sek'dowocI0vvy Sqd oddalii (postanowienie k. 39) jako nieuzasadniony. Wniosek ten Sacd uznai za nieuzasadniony jako, 2e zgioszony zostai na niesprecyzowane W ogoie okoiicznoéci. Nadto okolicznoéé pfzeludnienia w jednostkach’penitencjamych na terenie niemal caiego kraju, jak i okolicznoéé ogélnie panujqcych w wiqkszoéci jednostek penitencjamych na terenie caiego kraju trudnych warunkéw technicznycll sq okoliczznoéciami powszechnie znanymi, a zatemitakze nie wymagajqcymi dowodzenia. Sqd zwaiyl co nastgepujez A Powod Wskazai, ie roszczenie swoje opari na art. 30 i Konstytucji Rzeczpospolitoj Polskiej, art. 448 k.c. oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka. Powéd podnosii, ii przebywajqc W hresztach éledczych i zakiadach karnych od okoio 4 lat caiy czas osadzany byi W ekstremalnie przeludnionych celach i przez co traktowany by’: W sposob ponifaajapy. Nie byio W celi miejsca na stéi co powodowaio, Ze posiiki jadai na taborecie lub iozku, moiliwoéci poruszania sir; po celi byiy ograniczone. Warunki sanitarne W niektoryoh jednostkach penitencjarnych byiy bardzo zie, byio brudno, Wilgoé, grzyb i panowai smrod, chodziiy nawet karaiuohy. Do tego W jednej coli przebywali palapy 2 niepaiqcymi, bardzo zdemoralizowani osadzeni z tymi nie nalezqcymi do subkultury WiQZi8I‘lIlBj. Powocl Wskazai, 2e najgorzej byio W Areszcie §1edczym W K., Z., M., T.i S., W tym ostatnim W jednej ceii z powodem przebywaia osoba zarazona Wirusem HIV i Zéltaczkac Zdaniem powocla pozwany powyzsze Wskazuje, 26 pozwany nie zapewnii powodowi odpowiednich warunkéw izolacji, przede Wszystkim gwarantowanej powodowijako osadzonernu rninimalncj powierzohni 3 mg na osobg czym Wyrzqdzii mu niepowetowana szkodo niemaja§ckoWa1(k.S). W ocenie Sqdu powodztwo niejest zasaclne. Dobra osobiste cziowieka jak W szczegélnoéci zdrowie, Wolnoéé, czeéé, Wolnoéé sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnoéé mieszkania, twfnrozoéé naukowa, artystyczna, Wynalazcza i racj onalizatorska pozostajq pod ochronq prawa cywilnego. Wymieniony W tyrn przepisie katalog dobr osobistych nie jest wyczerpuj qcy i pod ochronq prawa niewqtpliwie mogq pozostawaé i inne nit wymienione W nim clobra osobiste. Ten czyje dobro osobiste zostaio naruszone moie iqdaé od osoby, ktéra dopuéciia sir; naruszenia, aby dopeiniia czynnosici potrzebnyoh do usuniqgcia skutkéw naruszenia. Mote takie Zafiaé zadoééuczynienia pieniqinego na zasadach przewidzianych w kodeksie cyWilnym.(art. 24 kc, art. 448 kc) W sprawach 0 roszczenia z tytulu naruszenia clébr osobistych ustalenioa i oceny wymaga przede Wszystkim to czy i jakie dobro osobiste zostaio namszone lub zagrozone, a W dalszej kolejnoéci stwierdzenia bezpraWno§ci dziaiania sprawcy iub istnienia okoiicznoéci bezprawnoéé tq wyiapzaj apych. Powéd co prawda jednoznacznie nie okreélii 2 naruszeniem jakich jego débr osobistych Wiqie on swoje roszczeriie ale 2 uzasadnienia jego pozwu Wynika, is zdianiem powoda osadzenie go W opisanych W)/Zfij Warunkach uwiaczajego godnoéci. .  _ W orzecznictwie dominuje poglqd, i2'Par§stw0 ma obowiqzek zapewnié godziwe warunki odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Sagi Najwyiszy W uzasadnioniu wyroku z dnia 28.02.2007 roku syg. akt V CSK 431106 wyrazii poglqd, Ze ,,wymég zapewnienia przez Pafistwo godziwych warunkéw odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym z poclstawowych Wymogéw nowoiytnego pafistwaprawa, znajdujqcym Wyraz W normaoh praWa miqdzynarodowego" i , ,,2e stanowi o tym m .in. art. 10 ust.1ratyfikoWanego przez Polskq Miodzynarodowego Paktu PraW Osobistych i Publioznych "'2 dnia 19.12.1966 r gloszqcy , is kaida osoba pozbawiona Wolnoéci bqdzie traktowana W sposob humanitarny i 2 poszanowaniem przyrodzonej godnoéci cziowieka ,, oraz, ,,art.3 Europejskiej Konwencji --- STRONA 3 --- Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci 2; dnia 4.12.1950 r stanowiqcy , Ze nikt nie mote bye poddany torturom ani nieludzkiemu lub uponizajqoemu traktowaniu ltib karaniu co Wprowadza obowiqzek Wiadzy pubiicznej zapewnienia osobom osadzonym W zakiadach karnych godziwych i humanitarnyoli Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci, nienaruszaj qoyoh godnoéoi ludzkiej. Z tym poglqdem Sqdu Najwyiszego W ocenie Sqdu orzekajapego W niniejszej sprawie nie sposob sie nie zgodzié, ale odnoszatc te rozwaiania na grunt przedmiotowej sprawy niewajpliwie naieiy stosowaé je ze szczegolnq rozwaga,  Zarzuty powoda sprowadzajq sie giownie do przeludnienia cei W ktoxych powod odbywai kary, ich Warunkow techn'iozno~lokaloWych. oraz oo do kapikow sanitarnych sprowadzal sie do ich klytyki z powodéW niewystarczajapej Zdaniem powoda ich izolacji od reszty celi i braku zapewnienia intymnosci. Zatem jak wynika z zebranego W niniej szej sprawie materialu dowodowego istota probiemu Wymagajqcego ooeny zasadnosci powodztwa W kontekscie okreslonego pozwem roszczenia opartego na art. 24 W zw. art. 448 kc sprowadza sie do kwestii przeludnienia cel, ziych Warunkow teelmicznych i sanitamych oraz wpiywu tych okolicznoéci na zasadnoéé roszczenia powoda. Za bezspornq, boWiem W istocie nie vkxvestionowanao uznaé naleiy tei okolicznoéé przywolywanyoh przez powoda ogolnie trudnych wariI1nkc'>W teolmiczno  lokaiowych i przeludnienia panujagzego W przywolanychw pozwie jednostkach penitencjarnych. O ile jednak zdaniem Sqdu mozna przyjagi, Ze odbywanie kary pozbawienia wolnoéci, W takioh Warunkach W jakich powod przebywai, obiektywnie prowadzi do naruszenia godnoéci cziowieka to jednak nie oznacza jeszcze zasadnosci roszczenia powoda. Nie moina bowiem zapominaé i 0 tyrn, Ze wszyscy skazani, nie tylko powod, odbywaii i odbywajq kary pozbawienia Woinosci W Warunkach zblizonych a nawet takich samych co powod, ozaseni nawet jeszeze trudniejszyoh. W tycii reaiiach i Warunkach jakie obecnie w zakiadaoli karnych panujq skazani rnajzg zapewnione i respektowane Wszeikie inne prawa i to nie tylko te bedape gwarantem zaehowania ii poszzinowaliia godnoéci cziowieka ijego intyrnnosci ale i te zwiqzane ze sferq rozrywki czy edukacji. Powod nawet W uzasadnieniu swojego pozwu okoiicznoéciorn tym nie Zaprzeozai. Powod miai zapewnione spacery zgodnie 2 obowiqzuj a_oymi normami, cele wyposazone byly W niezbedne sprzety, srodki higieny, owszem wyposaienie nie byio nowe a nawet bardzo stare, jak to podnosii powod, ale cele byiy wyposaione W niezbedny sprzet. Zdeoydowana Wiekszosé 2akiadoW karnych ozy aresztow éledczych poehodzi Z okresu kiedy obowiqzysvaly inne stanclardy i byiy inne mozliwoéci nie tylko finansowe ale i techniczne. Aktualnie sukcesywnie jednostki penitenojarne, sq remontowane, a nawet modemizowane, co przyozyni sie zapewne W przyszioéci do poprawy Warunkow odbywania kar pozbawienia Wolnoéoi przez osadzonych. Nie moina l"l16W3JIpiiWiG zapominaé o przywoiywanych wyiej normaeh prawa rniedzynarodowego ale nie moina zdaniem Sqdu oczekiwaé, ie obowiqzujape normy i standardy istniejqce od Wielu lat W krajaeh Europy zachodniej, czy kraj ach Wysokorozwinietych dostosowane zostanqw Polsce w stosunkowo krotkim ezasie. Nie moina zapominac’: o tym, Ze Wyznaeznikiem zrnian, takie, a nawet przede wszystkim, tyeh ekonomicznyeh, jest ogolna sytuaeja ekonomiezlia danego kraju, jego mozliwosci finansowe i ogolnie panujqcy standard i poziom Zycia caiego :?..'}jzagcego W danym kraju spoieczefishva. Niewqtpliwie Warunki osob odbywajqcych kary pozbawienia Wolnosci, W tym powoda nie naleiq do komfortowych, a nawet sq Wrecz bardzo trudne do zaakceptowania czy zniesienia ale tez i takie nie maj ac bye, niewqtpliwiejednak powinny byé one przyzwoite i o odpowiednioh do penalnego celu ktoremu majq siuiyé standardzie. Niexvqtpliwie obowiqzek Zapewnienia tego spoczywa na wiadzy publicznej ale tei podobnie jak na zapewnieniu godziwych warunkow opieki dla maiych dziecijak Ziobki i przedszkola czy szkoiy, godziwych Warunkow leczenia czyii np. szpitalach, W ktorych Warunki, co jest powszechnie znane, sq bardzo trudne, nie WSpO1TliI‘l&jELCjl.1Z o otoczeniu opieka_ ludzi starszych, niedoieinych czy cieiko C1101")’Ch lub po prostu codziennej pomocy ludziom bardzo biednym i nieporadnym czyli caiy system opieki spoiecznej. Rozwiaganie tych wszystkich problemow niewqtpliwie jest 0bOWi8LZi(1BlTl Pafistwa jednak zaleinyin od jego moiliwoéci finansovtqych. Wybor priorytetow i kolej nosci rozwiqzywania tych Wszystkioh problemow zawsze bedzie dyskusyjny. Wiele jeszcze obecnie aspektow publicznej dziaialnosci Pafistwa jest niedofinansowanych co jest efektem wieloietnich zaszioéoi i sytuacji ustroj owych i spoiecznoekonomicznych Polski. Rozwiqzanie problernow Wieziennictwa W Polsce jest jednyln z nich ale tei nie jest zaieine od dobrej czy ziej Woii pozwanego bzy jakiegokolwiek innego podmiotu, jest skutkiem standardu caiego Padstwa i naleiy mieé tylko nadziejq, ie Wszystkie aspekty publicznej dziaialnosci Pafistwa Z ezasem bedq odpowiadaé standardom oc_zekiWanym przez samo spoiecze1'1stWo.(por. wyrok Sqdu Apeiacyjnego we Wroclawiu 1/{Ca 499/0 7)    --- STRONA 4 --- Reasurnujqe z caiq pewnosciq stanem godnym aprobaty nie moie byé istniejqcy obecnie system penitencjarny i niewqtpliwie istnieje konieoznosé W2IlTl0261"li3 dziaiafi Pafistwa W celu zmiany istniejqcego obecnie stanu rzeczy, tak by standardem nie byio osadzanie W zakiadaoh karnych osob pozbawionyoh Wolnosci W Warunkqch naruszania ieh godnosoi. Dziaiania takie sq jui sukcesywnie dokonywane. Zdaniem Sqdu jednak o iie powod niewqtpliwie przebywai W Warunkach odbiegajqcyeh od normy Wskazanej w art. 110 § 2 kkw i trudnych Warunkach teehniezno  lokalowych, to mimo Wszystko Warunkow tych niemoina jednak okreslié, jak to Wskazywai W pozwie powod, jako nieiudzkich, niehumanitarnych czy poniiajqcych. Odbywajqc kare pozbawienia Woinosci kazdy osadzony, W tym i powod powinien iiczyé sie 2 tym, ie jest to kara odbywana W Warunkach nie zawsze oczekiwanyeh przez skazanego, powiqzana zawsze z mniejszymi czy wiekszymi dolegiiwoéciami czy utrudnieniami, ezesto trudnymi wrecz do zaakceptowania, taki bowiem jest i powinien byé jej charakter. Tym bardziej, ie jak ma to miejsce_w przypadku powoda obecna kara nie jest to jedyna odbywana przez niego kara pozbawienia Wolnoéci, a zatem powéd pomimo éwiadomosci Warunkéw w jakich kara ta moie byé odbywana nadal wchodzii W koiizje z prawem. Powocizatem Wielokrotnoéciq popeinianych przestepstw spowodowai to, ie przebywa diugotrwaie w Warunkach trudnyich dla niego do zaakoeptowania. Nadto realizowanie kary pozbawienia wolnosoi przez pozwanego Wobec powoda nie miaio charakteru jednostkowego i nie stanowiio represji Wobec jego osoby ale stanowiio standardowe reaiizowanie tego rodzaju kary Wobec Wszystkich skazanych. Realizowanie tej kary odbywaio sie zatem tei W Warunkach obecnie istniejqoych We Wszystkich niemai jednostkach penitencjarnych W kraju i adekwatnie do moziiwosci Paxistwa W tyrn zakresie. Tym samym zdaniem Sqdu o iie naruszenie dobr osobistych powoda miaio miejsce to stopiefi zawinienia naruszyciela tyoh dobr uznaé nalezy za nieznaozny. Stopieti Winy i w ogole zawinienie naleiy braé pod uwage bowiem jest to istotne, a Wrecz deoydujqce przy ustalaniu zasadnosci tego rodzaju roszczenia jakiego dochodzi mniejszym pozwem powod tj. z.ados6ue2;ynieni&.' Pozwany W zaleznoéci od posiadanyeh Warunkow i mozliwosci umieszcza skazanych W swoieh jednostkaeh penitenojarnych, nie majqc przy tyrn jednak Zadnego Wpiywu na ilosé skierowanych dojego jednostek do odbycia kary osob i majqcjednoczesnie obowiqzek przyjeoia kaidej takiej osoby. Omawiane jui Wyfcej problemy Pafistwa W sferze dofinansowania m.in. Wieziennictwa sq faktem ale nie mogq bye uznane za przejaw ziej Woli czy zawinienia iuzasadniaé przyznanial poWodoWi zadoséuozynienia. Faktem jest, is cele W ktoryeh przebywai powod nie odpowiadaiy normom metraiowym ale i normom tym zapewne nie odpowiadajqniej edne Warunki praey ludzi czesto ciezko praeujqcyeh ezy chorych W szpitaiach. Nierzadko tei rodziny W kraju rnieszkajq W mieszkaniach nie zapewniajqcychjej czionkom minimum intymnosci. Takie jednak jeszcze standardy istniejq W Polsce i choé sq trudne do zaakceptowania to nie dziwiq, bo takie tylko leiq W moiliwosoiaeh tak samycli obywateli jak i caiego Pafistwa. Sam fakt Zycia W ubostwie, biedzie, leczenia W istniej qcych W Wiekszosoi polskich szpitali trudnyoh Warunkach tecl1niczno lokalowych nieWqtpliWie takze uderza W sfere godnosoi cziowieka ale nie uzasadnia od razu roszczenia maj qtkowego. Tak sarno jest z roszeieniem powoda, ktore W swietle Wszystkich powyzej podniesionych okolicznosci W ocenie Sqdu jawi sie jako nieuzasadnione ijako takie podlega oddaleniu. Majqc powyisze na uwadze orzeczono jak w wyroku W pkt l. O kosztach postepowania Sqd co do zasady orzeki na podstawie art.98 kpc. Z uwagi na aktualnq sytuacje majqtkowq powoda, ktora nie zmieniia sie zasadniczo od do tej jaka stanowiia podstawe do zwolnienia powoda od kosztow sqdowych (k. 17 postanowienie) zaiuzasadnione na podstawie art. 102 kpc Sqd uznai nie obciqianie powoda tymi kosztami i o czym orzeczono jak W pkt 2 wyroku. Z uwagi na wynik postepowania i brak uzasadnionych podstaw do odstqpienia od obciqiania powoda obowiqzkiem zWrotu pozwanemu kosztow zastepstwa procesowegofiqd orzekijak W pkt 3 Wyroku. Podstawe rozsttzygniecia W przedmiocie zasqdzenia zwrotu naleinych kosztéw zastepstwa procesowego stanowi § 6 pkt 6 Rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 28.09.2002 r W spmwie opiat z czynnoéci radcéw prmvnych fl..) oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 1:0 Prokuratorii Generainej Skarbu Paristwa (Dz. U. z dnia 6 wrzesnia 200r.)