Wyrok lli CZP 5/94

--- STRONA 1 --- _______ _ _ _ _ _ __________ _ __ _ _ _____ _ IV CK 361103  teksj Tekst orzeczenia pochodzf z bazy omeczen Sadu Najwyzszego dostepnej poo‘ adresem §&M Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 18 maja 2004 r. IV CK 361103 . Brak ustawowego uregulowania kwestii wieloéci oséb zobowiqzanych wobec tego samego wierzycieia, ktéxy mote uzyskaé tyiko jedno odszkodowanie, gdy tytu1y odpowiedzialnoéci sq rézne, nie stoi na przeszkodzie uznaniu  przy uwzgfcgdnieniu natury konkretnych stosunkéw prawnych  Ze pomiedzy zobowiqzanymi powstaje wiegi prawna, bedqca Zrddiem uprawniefi i obowiqzkow w tym stosunku wewnetrznym. Za dopuszczonq przez nauke prawa i orzecznfctwo Sqdu Najwyzszego formuie charakteryzujqcq opisany stan rzeczy przyjaé moéna odpowiedzialnoéé in solidum. Jake domfnujacy, przy istnieniu odmiennych stanowisk, mozna ocenic pogiad 0 dopuszczalnoéci stosowania do tej odpowiedzialnoéci w drodze anaiogii niektérych przepiséw 0 soiidarnoéci‘ w tym przepiséw regulujqcych roszczenia regresowe pomiedzy zobowiqzanymi, powstaie w wyniku speinienia éwiadczenia przez jednego z nich. Jezeli wiegc mozliwe okaze sie takie w1aénie Zakwalifikowanie konkretnego stosunku pomigdzy zobowiqzanymi, 2 ktérych jeden spemil éwiadczenie, zwalniajqc tym samym drugiego 2 zobowiqzania wobec wierzyciela, clopuécjé nalezy rozliczenle w tym stosunku wewmgtrznym pomiedzy diuznikami; rozliczenie to przybierze forms; roszczenia Tegresowego  zwrotu tego,. co zostalo éwiadczone. Wobec braku normy dajqcej podstawe takiego éwiadczenia wprost, naiezy jej poszukiwaé w drodze anaiogii. ' . LEX nr 174211 174211 :m.flfi;mLAM Sldad orzekajqcy Przewodniczapy: Sedzia SN Filomena Barczewska. Sedziowie SN: Henryk Pietrzkqwski (sp_r.), Elzbieta Sk0Wl'Ot.‘|Sk’_aBOCiF:1I‘|. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powédztwa Skarbu Pafistwa  Sqdu Rejonowego przeciwko Markowi A. 0 zap%at$, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywilnej w dniu 18 maja 2004 r., kasacji pozwanego od wyroku Sqdu Apelacyjnego z cinia 29 stycznia 2003 r., _ oddala kasacjg. " Uzasaclnienie faktyczne ‘ _ ' Sad Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2003 r. oddalil apeiacje Marka A. od wyroku Sqdu Okrqgowego 2 dnia 22 maja 2002 r., zasqdzajqcego od niego na rzecz Skarbu Paflstwa, reprezentowanego przez Sad Rejonowy kwote 24.25002 2% z odsetkami. Wyrokiem tym dale] idqce powbdztwo Skarbu Pafistwa zostaio oddalone. Skarb Pafistwa zqda% dochodzonej kwoty 2 tytu1u roszczenia regresowego, opartego na nastegpujqcych zdarzeniach, stanowiqcych pocistawe ustalefi dokonanych w sprawie: W ksiedze wieczystej dla nieruchornoéci gruntowej, kt<5rej~wieczystym uzytkownikiem byé pozwany, dokonano w marcu 1993 r_ wpisu wzmianki 0 toczqcej sig egzekucji naleznoéci przysmgujqcej byiej zonie pozwanego. W grudniu 1994 r. pozwany p|zenios+ prawo wieczystego uzytkowania dzia1ki gruntu na maizonkéw W., przedstawiajac notariuszowi sporzqdzajacemu umowe odpis ksiegi wieczystej nie zawierajqcy w jej dziale lll zadnych wpiséw Marek A. nie wiedziai 0 prowadzone} egzekucji ani tez 0 dokonanym wpisie w dziale lil ksiegi wieczystej. Wydanie pozwanemu takiego odpisu nastqpiio wskutek nie sprawdzenia przez pracownika Sqdu Rejonowego stanu prawnego nieruchomoéci ujawnionego w ksigdze wieczystej. Maizonkowie W. po przegranym procesie wytoczonym przeciwko bylej zonie pozwanego 0 zwolnienie spod egzekucji nieruchomoéci, ktérej stali sie wieczystymi uzytkownikami, chcqc uniknaé egzekucji z tej nieruchomoéci spiacill diug Marka A. przez wp1at¢ na rzecz jego by%ej Zony kwoty24.250,02 2+. ' Sprawa z powédztwa maizonkéw W. przeciwko Skarbowi Panstwa  Sqdowi Rejonowemu 0 naprawienie szkody poniesionej przez nich wskutek wydania przez pracownika Sqdu wadliwego odpisu ksiggi wieczystej, ktérym pos+uZy+ sie Marek A., zak0r’1czy1a sig ugodq, na podstawie ktérej Sad Rejonowy wyplacii maizonkom W. kwote 40.000 2%. Prawomocnym wyrokiem Marek A. skazany zostai za to, ze w celu udaremnienia egzekucji zby% rnienie zagroione zajgciem, czym dziaia1‘ na szkode wierzycielki  jego bylej zany. Biorqc za podstawe przytoczone okolicznoéci Sqd Apelacyjny uznal, ze powodowy Skarb Paflstwa spelnié éwiadczenie, do ktérego zobowiqzany by} pozwany, mimo 2e migdzy stronami niniejszego procesu nie istniaia podstawa System |7ni:?n71E1Y:]'i Prawnej Lax (Lex Omega) 4112014 Stanwfirafihy programu: 20141117 W i W i ___ __ _______________ _ _ . _ W CK 3ß1r'Ü3-tëiśşi Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeozeri Sądu Najwyższego dostępnej' pod adresem Łrttizflbflandzsogtłi Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 'IS maja 2004 r. IV CK 361r'03 . Brak ustawowego uregulowania kwestii wielosci osob zobowiązanych wobec tego samego wierzycieła, który może uzyskać tylko jedno odszkodowanie, gdy tytuły odpowiedzialnosci są rózne, nie stoi na przeszkodzie uznaniu - przy uwzględnieniu natury konkretnych stosunków prawnych - że pomiędzy zobowiązanymi powstaje więź prawna, będąca żródłem uprawnień i obowiązków w tym stosunku wewnętrznym. Za dopuszczoną przez naukę prawa i orzecznictwo Sądu Najwyższego formułę charakteryzująca opisany stan rzeczy przyjąc można odpowiedzialność in solidum. Jako dominujący, przy istnieniu odmiennych stanowisk, można ocenic pogiąd o dopuszczalnosci stosowania do tej odpowiedzialnosci w drodze anaiogii niektorych przepisow o solidarności, w tym przepisow regulujących roszczenia regresowe pomiędzy zobowiązanymi, powstałe w wyniku spełnienia swiadczenia przez jednego z nich. Jezeli więc możliwe okaże się takie własnie zakwaiifikowanie konkretnego stosunku pomiędzy zobowiązanymi, z ktorych jeden spełnił świadczenie, zwalniając tym samym drugiego z zobowiązania wobec wierzyciela, dopusc_ió naieży rozliczenie w tym stosunku wewnętrznym pomiędzy dłużnikami; rozliczenie to przybierze formę roszczenia 'regresowego - zwrotu tego, co zostało swiadczone. Wobec braku normy dającej podstawę takiego świadczenia wprost, należy jej poszukiwać w drodze analogii. ' . LEX nr 174211 174211 :mJĹd;ameei Skład orzekający ¬. Przewodniczący: Sędzia SN Filomena Barczewska. Sędziowie SN: Henryk Pietrzkowski (sp_r.), Elżbieta Skowrońska-Bocian. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Panstwa - Sądu Rejonowego przeciwko Markowi A. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2004 r., kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 stycznia 2003 r., _ oddala kasację. ' Uzasadnienie faktyczne ` _ ` Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2003 r. oddalił apelację lylarka A. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 maja 2002 r., zasądzającego od niego na rzecz Skarbu Panstwa, reprezentowanego przez Sąd Rejonowy kwotę 24.250,02 zł z odsetkami. Wyrokiem tym dalej idące powództwo Skarbu Panstwa zostało oddalone. Skarb Panstwa żądał dochodzonej kwoty z tytułu roszczenia regresowego, opartego na następujących zdarzeniach, stanowiących podstawę ustaleń dokonanych w sprawie: W księdze wieczystej dla nieruchomosci gruntowej, której -wieczystym użytkownikiem był pozwany, dokonano w marcu 1993 r. wpisu wzmianki o toczącej się egzekucji należności przysługującej byłej żonie pozwanego. W grudniu 1994 r. pozwany przeniósł prawo wieczystego użytkowania działki gruntu na małżonków W., przedstawiając notariuszowi sporządzającemu umowę odpis księgi wieczystej nie zawierający w jej dziale lll żadnych wpisow. Marek A. nie wiedział o prowadzonej egzekucji ani też o dokonanym wpisie w dziale Iil księgi wieczystej. Wydanie pozwanemu takiego odpisu nastąpiło wskutek nie sprawdzenia przez pracownika Sądu Rejonowego stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej. lylałżonkowie W. po przegranym procesie wytoczonym przeciwko byłej żonie pozwanego o zwolnienie spod egzekucji nieruchomosci, której stali się wieczystymi użytkownikami, chcąc uniknąć egzekucji z tej nieruchomosci spłacili dług Marka A. przez wpłatę na rzecz jego byłej żony kwoty -24.250,02 zł. ' Sprawa z. powództwa małżonków W. przeciwko Skarbowi Panstwa - Sądowi Rejonowemu o naprawienia szkody poniesionej przez nich wskutek wydania przez pracownika Sądu wadliwego odpisu księgi wieczystej, ktorym posłużył się lyiarek A., zakończyła się ugodą, na podstawie której Sąd Rejonowy wypłacił małżonkorn W. kwotę 40.000 zł. Prawomocnym wyrokiem Marek A. skazany został za to, że w celu udaremnienia egzekucji zbyt mienie zagrożone zajęciem, czym działał na szkodę wierzycielki -jego byłej żony. Biorąc za podstawę przytoczone okolicznosci Sąd Apelacyjny uznał, że powodowy Skarb Państwa spełnił swiadczenie, do którego zobowiązany był pozwany, mimo że między stronami niniejszego procesu nie istniała podstawa System Í'nfo_r'r'r1aoj'i""P_rawnej Lek {LeJr Ümegajl 4'łr'2Ü1-4 Stalnuprawrly programu: 2014-11-"i"?" "M _ _ --- STRONA 2 --- H . IV CK 361fO3  tekst prawna do swiadczenia na rzecz maitonkow W. Doprowadziio to do wzbogacenia pozwanego I zubozenia powoda, co sprawia, 2e roszczenie powoda zasiuguje na uwzgiednienie na podstawie a1:t.._4.0§ k.c. Tej oceny prawnej nie zmienia okolicznoso, ze "co do swiadczenia przez Skarb Pafistwa na rzecz maizonkow W. istniaia podstawa prawna". Sqd Apelacyjny jednoczeénie podzieiii stanowisko Sqdu Okregowego, ktory uznai, 2e skoro zobowiqzanymi in soiidum do swiadczenia na rzecz maizonkow W. w zakresie kwoty 24.25002 zi byli Skarb Parfistwa  na podstawie attjjl k.c. oraz Marek A.  na podstawie a£i.A_0_5 k.c., to Skarbowi Pafistwa, ktory naleznoéé te zaspokoii przysiuguje wobec pozwanego roszczenie regresowe. _ Kasacja pozwanego oparta zostaia na podstawie naruszenia prawa materialnego  fiI1.__4Jl5 k.c. przez biednej jego wykiadnie polegajecaj na uznaniu, Ze pozwany bez podstawy prawnej uzyskai korzyéo majqtkowq kosztem powoda, a ponadto a£t._AAJ_§i w zw, z aLt.m5 k.c. [DFZBZ uznanie, 2e przepis ten mozemieé zastosowanie w drodze analogii w sytuacji,w ktorej "jeden z diuznikow in solidum nie dziaiai ani nie zaniechat dziaiania w sposob stanowiecy czyn zabroniony i powodujqcy szkode", a takze przez uznanie, Ze powodowi przysiuguje roszczenie regresowe co do caioéci zaspokojonej szkody. ‘ ‘ Uzasadhienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: ' Kasaoja nie me usprawiediiwionych podstaw. Nie moze budzic wqtpiiwosci, Ze strony wiqze "nieprawidiowa solidarnosé zobowia1zafi". Na istnienie takiego stosunku wskazuje autor kasacji, podkreslajqc, ze zarowno strona powodowa, jak i pozwany “byli zobowiqzani wzgledem maizonkow W. do swiadczenia z roznych tytuiow prawnych. Skarb Pafistwa obowiqzany byi do naprawienia szkody jake wyrzqdzii maizonkom W. przei ozyn niedozwolony swojego funkojonariusza. Pozwany wzbogacii sie wzgledem maizonkow W., gdyz ci éwiadczyli wykonujao jego zobowiezanie na rzecz byiej Zony". Gdyby wiec poszkodowani maizonkowie W. wystqpili z roszczeniem 0 naprawienie szkody przeciwko obu stronom niniejszego procesu niewqtpliwie powodowy Skarb Panstwa  na pocistawie aLt._4jl k._o. i Marek A.  na podstawie aLt.AL0_5 k.c. odpowiadaiiby za te szkode wedtug, przyjetej w judykaturze, konstrukoji odpowiedzialnosci in solidum. Wobec tego, 2e powodowy Skarb Paifistwa zaspokoii diug jako jeden 2 dtuznikow in soiidum, jedynym zagadnieniem wymagajapym rozwazenia byia kwestia, czy, a jezeli tak, to wediug jakich regui nastepuje wzajemne roziiczenie miedzy osobami odpowiedzialnymi in solidum. Nie zachodziia natomiast potrzeba  wbrew zarzutom podniesionym w kasacji  rozwazenia kwestii, czy "pozwany bez podstawy prawnej uzyskai korzysé majqtkowq wzgledem powoda". Strona powodowa nie doohodzi bowiem od pozwanego roszczenia z tytuiu bezpodstawnego wzbogacenia, iecz dochodzi roszczenia regresowego w zwiezku z tym, ze zaspokoiia diug'obciq2aja1cy_.takze pozwanego. ' .OK_reéienie'wzajemnyc"h 1"elacji" powstaiyoh pomiediy Eiiufiiikami'z'obowiqzanymi z roznycii tytuiow wymaga Ste'gniec'i‘a do pojeoia roszozeniaregresowego, gdyz, aby rozstrzygnqé o tyoh relacjach, przesqdzié trzeba 0 tym, ozy i w jakim zakresie osobie, ktora spetniia swiadczenie, przystuguje przeciwko pozostaiym zobowiqzanym in solidum roszczenie o jego zwrot. Natura roszczenia regresowego nie jest w nauce postrzegana jednolicie, a pojecie to bywa uzywane w rozumieniu scisiym iub szerokim. A  Regres, wscisiym tego siowa znaczeniu, przewidziany jest W mm w przepisach dotyczqoyoh odpowiedzialnosci soiidarnej (ai:L_3Zfi, 51.4.1 k.c.). Przysiuguje on diuznikowi soiidarnemu, ktory spetnii éwiadczenie, a jego funkcjq jest roziozenie ciezaru diugu w stosunku wewnetrznym. Najiapidarniej rzecz ujmujajc, chodzi tu 0 roszczenia pomiedzy uczestnikami odpowiedziainosci sotidarnej. Dominujqcy w doktrynie i orzecznictwie jest poglajd, ze brak wyrainych przepisow przewidujapych roszczenie regresowe, nie oznaoza, i2 istnienie takiego roszczenia naiezy wykiuczyé. Wowczas w gre wchodzié bedzie regres w znaczeniu szerszym. Pojeciem tym obejmuje sie wszystkie te przypadki, w ktorych diuznik, zaspokoiwszy wierzyciela, domaga sie od innej osoby zwrotu swego swiadczenia,1nieza|eZnie od tytuiu uzasadniajqcego to prawo; wspolnq ceohaj tych sytuacji jest to, 2e jedna osoba speiniia swiadczenie, ktore w caioéoi iub w ozeéoi obciezaio innej. W odniesieniu do zobowiajzari in soiidum nie moze byo mowy 0 regresie sensu stricto (brak podstawy ustawowej iub umownej), aj jedynie o regresie w szerszym znaczeniu. Wymaga to zajecia stanowiska w kwestii dopuszczalnosci stosowania do roszczefi regresowych pomiedzy zobowiqzanymi in solidum  w drodze analogii ~ zasad rzadzacych regresem pomiedzy diuznikami soiidarnymti. W jnauce prawa wyrazano zarowno pogiedy negujqce take mozliwoéc. jak i dopuszczajece jg. . Wiekszq zgodnoéé pogiedow, aczkoiwiek takze nie bez wyjqtkow, mozna stvvierdzié w orzecznictwie Sqdu Najwyzszego. lstotne znaczenie ma tu wyrazany pogled natury ogolniejszej, a mianowioie dotyozqcy w ogole odpowiedniego stosowania przepisow 0 solidarnoéci do zobowiqzafi in soiidum. Sad Najwyzszy w i 7 sedziow z dnia 21 paidziernika 1997 r., Ill CZP 3419?, OSNC 1998, nr 2, poz. 19 za reprezentatywne dla tego kierunku wykiadni wskazai nastepujqce orzeczehia: _ mmk . . , 1 , uomita  z dnia 18 grudnia 1968 r. ii CR 409168  OSNCP 1969 z. 11 poz. 207, w ktorym stwierdzono, 2e przy braku soiidarnoéci, a w sytuacji odpowiadajqcej cechom odpowiedzialnoéci in soiidum, nalezy w drodze analogii stosowao te eiementy przepisow 0 solidarnosci, ktore sq najbardziej zblizone i o_dpo\viadajaj ceiowi i charakterowi spotecznogospodarczego stosunku prawr|ego..."; ._  Le z dnia T kwietnia 1975 r., lli CZP 6!"./‘5  NP 1977, 2. 2, s. 260, w uzasadnieniu ktorej stwierdzono, Ze "... ézistem lnformaoji Prawnej Lex (Lex Omega) 41f201¥1'S1s:*h”pEK=h'ji'bfogfamu: 201411~17 *7 i W _ __ __ . IV CK 361833 -tekst prawna do swiadczenia na rzecz małżonków W. Doprowadziło to do wzbogacania pozwanego i zubożenia powoda, co sprawia, że roszczenie powodzi zasługuje na uwzględnienie na podstawie ai:t.„_sl.1ā k.c'. Tej oceny prawnej nie zmienia okoliczność, że "co do świadczenia przez Skarb Państwa na rzecz małżonków W. istniała podstawa prawna". Sąd Apelacyjny jednoczesnie podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, który uznał, że skoro zobowiązanymi in soiidum do swiadczenia na rzecz małżonków W. w zakresie kwoty 24.25Ü,02 zł byli Skarb Państwa - na podstawie artśjjl k.c. oraz lyiarek A. - na podstawie ai:t.„á_0_5 k.c., to Skarbowi Panstwa, który należność te zaspokoił przysługuje wobec pozwanego roszczenie regresowe. _ Kasacja pozwanego oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego - attzeílfi k.c. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że pozwany bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem powoda, a ponadto art. dni § 2 w zw. z aLt.__f¿ k.c. przez uznanie, że przepis ten może-miec zastosowanie w drodze analogii w sytuacji,-w której "jeden z- dłużników in solidum nie działał ani nie zaniechał działania w sposób stanowiący czyn zabroniony i powodujący szkodę", a także przez uznanie, że powodowi przysługuje roszczenie regresowe co do całości zaspokojonej szkody. _ ' Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: ` Kasacja nie ma usprawiedłiwionych podstaw. Nie może budzić wątpliwości, że strony wiąże "nieprawidłowe solidarność zobowiązań". Na istnienie takiego stosunku wskazuje autor kasacji, podkreślając, że zarówno strona powodowa, jak i pozwany "byli zobowiązani względem małżonków W. do swiadczenia z różnych tytułów prawnych. Skarb Państwa obowiązany był do naprawienia szkody jaką wyrządził małżonkom W. przez czyn niedozwolony swojego funkcjonariusza. Pozwany wzbogacił się względem małżonków W., gdyż ci świadczyli wykonując jego zobowiązanie na rzecz byłej zony". Gdyby więc poszkodowani małżonkowie W. wystąpili z roszczeniem o naprawienie szkody przeciwko obu stronom niniejszego procesu niewątpliwie powodowy Skarb Państwa - na podstawie ar2t.A_'l1 k.c. i lylarek A. - na podstawie a_Lt_¿Ł0_Ę k.c. odpowiadaiiby za tę szkodę według, przyjętej w judykaturze, konstrukcji odpowiedzialnosci in solidum. Wobec tego, że powodowy Skarb Państwa zaspokoił dług jako jeden z dłużników in soiidum, jedynym zagadnieniem wymagającym rozważenie była kwestia, czy, a jeżeli tak, to według jakich reguł następuje wzajemne rozłiczenie między osobami odpowiedzialnymi in solidum. Nie zachodziła natomiast potrzeba - wbrew zarzutom podniesionym w kasacji - rozważania kwestii, czy "pozwany bez podstawy prawnej uzyskał korzysó majątkową względem powoda". Strona powodowa nie dochodzi bowiem od pozwanego roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenie, iecz dochodzi roszczenia regresowego w związku z tym, że zaspokoiła dług' obciążającytakże pozwanego. ` '-Ok-_reslenie'wzajernnyc'h relacji' powstałych pomiędzy Elłużnikamizobowiązanymi z różnych 'tytułów wymaga sięgnięcia do pojęcia roszczenia-regresowego.. gdyż, aby rozstrzygnąć o tych relacjach, przesądzić trzeba o tym, czy i w jakim zakresie osobie, która spełniła świadczenie, przysługuje przeciwko pozostałym zobowiązanym in solidum roszczenie o jego zwrot. Natura roszczenia regresowego nie jest w nauce postrzegana jednolicie, a pojęcie to bywa używane w rozumieniu ścisłym lub szerokim. - - Ftegres, w-scisłym tego słowa znaczeniu, przewidziany jest w m w przepisach dotyczących odpowiedzialności sotidarnej (a.i:t._8Z_S, dal k.c.). Przysługuje on dłuznikowi solidarnemu, który spełnił świadczenie, a jego funkcją jest rozłożenie ciężaru długu w stosunku wewnętrznym. Najlapidarniej rzecz ujmując, chodzi tu o roszczenia pomiędzy uczestnikami odpowiedzialności soiidarnej. Dominujący w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że brak wyraźnych przepisów przewidujących roszczenie regresowe, nie oznacza, iż istnienie takiego roszczenia należy wykiuczyć. Wówczas w grę wchodzić będzie regres w znaczeniu szerszym. Pojęciem tym obejmuje się wszystkie te przypadki, w których dłużnik, zaspokoiwszy wierzyciela, domaga się od innej osoby zwrotu swego swiadczenia,: niezależnie od tytułu uzasadniającego to prawo; wspólną cechą tych sytuacji jest to, że jedna osoba spełniła swiadczenie, które w całości lub w częsci obciążało- inną. W odniesieniu do zobowiązań in solidum nie może być mowy o regresie sensu stricto (brak podstawy ustawowej iub umownej), a_ jedynie o regresie w szerszym znaczeniu. Wymaga to zajęcia stanowiska w kwestii dopuszczalności stosowania do roszczeń regresowych pomiędzy zobowiązanymi in solidum - w drodze analogii - zasad rządzących r_egresem pomiędzy 'dłużnikąnfii soiidarnymi. W" _nauce prawa wyrażano zarówno poglądy negujące taką możliwość, jak i dopuszczające ją. . Większą zgodność poglądów, aczkolwiek takze nie bez wyjątków, można stwierdzić w orzecznictwie Sądu Najwyższego. istotne znaczenie ma tu wyrażany pogląd natury ogólniejszej, a mianowicie dotyczący w ogóle odpowiedniego stosowania przepisów o solidarności do zobowiązań in solidum. Sąd Najwyższy w ircbwale ? sędziów z dnia 21 pażdziernika 199? r., Ill CZF' 34,197, OSNC 1998, nr 2, poz. 19 za reprezentatywne dla tego kierunku wykładni wskazał następujące .orzeczenia: _ M . I . I nl, 1 | |. I . I . ¦ I. 1 i.i.cb,wa - z dnia 18 grudnia 1968 r ll CR 409r88 - OSNCP 1969 z 11 poz 2E}?, w którym stwierdzono, że przy braku solidarności, a w sytuacji odpowiadającej cechom odpowiedzialnosci in solidum, należy w drodze analogii stosować te elementy przepisow o solidarnosci, które są najbardziej zbliżone i odpowiadają celowi i charakterowi społeczno-gospodarczego stosunku prawnego..."; _„ - Łę z dnia Tf' kwietnia 19?5 r., lli CZP 8i'?5 - NP 19??, z. 2, s. 280, w uzasadnieniu której stwierdzono, ze "... Šystern Informacji Prawnej Lex (Lex Omegauj 'il-1i“"2l.Ĺllunkätuanuprayyny'"programu: 2014-'i1«1? '_ I __ I I --- STRONA 3 --- _ _ _ IV CK 361103”Wt(5_'1<$_§ instytucja solidarnosci nieprawidiowej in solidum polega na odpowiednim stosowaniu przepisow o solidamosci uregulowanej w ..." oraz Ze przy braku podstaw odpowiedziainosci solidarnej naiezy stosowaé "... w drodze analogii te elementy przepisow o soiidarnoéoi. ktore odpowiadajq ceiowi i charakterowi danego stosunku prawnego...". Orzeczenia te, odstepujace od wczesniejszego stanowiska, krytycznie odnoszqoego sie do mozliwoéci anaiogicznego stosowania przepisow 0 solidarnosci do zobowiqzari in solidum (wyrok z dnia 14 listopada 1961 r.  OSPiKA 1962, poz. 255), spotkaiy sie z aprobataj przedstawicieli nauki i mogq byé uznane za przejaw tendencji nowszej i bardziej nosnej z punktu widzenia praktyoznego rozwiqzywania probiemow zwiqzanych z tym szozegoinym splotem praw i obowiajzkow, jakie przyjeto okreéiao mianem odpowiedziainoéoi in solidum. Pomimo moziiwyoh zastrzezefi natury teoretycznej, trudne byioby do zaaprobowania wyiajczenie spod dopuszczalnoéci tej analogii  generalnie, co do zasady  roszczefi zwrotnych pomiedzy osobami odpowiedzialnymi za szkode 2 roznych podstaw prawnych (min. muzojg z dnia 28 czelwca 1977 r., I CR 185177 oraz Mfihwfiia z dnia 15 iistopada 1983 r., III CZP 53/B3). ~ . Nie traces z pole widzenia zroznicowania przesianek faktycznych i prawnych decydujejcych ozastosowaijaej formie wspoiodpowiedziainoéci, mozna w sposob uzasadniony stwierdzio, ze zasadniczo w orzeczniotwie Sqdu Najwyzszego dopuszcza sie roszczenie zwrotne pomiedzy wspoiodpowiedzialnymi z roznych tytuiow poprzez anaiogiczne zastosowanie a1:L_44J_§_3 k.c. Tego uogolniajeoego stwierdzenia nie mozna pozostawié bez odniesienia sie do LJ.Ql3.\AL&iy skiadu siedmiu sedziow Ssjdu Najwyzszego z dnia 25 marca 1994 r., lli CZP 5/94  OSNCP 1994, 2. 78, poz. 145, w ktorej wyrazone zostaio stanowisko, negujejce dopuszczainoéé roszczenia regresowego porniedzy wspoioolpowiedziainymi z roznyoh tytuiow. h Negujejc dopuszozainoéo zastosowania w drodze analogii regresu z art 441 § 8 k.c., Ltchmtaia. Sadu Najwyzszego z dnia 25 marca 1994 r. akcentuje, 2e przy odpowiedzialnoéci zakiadu pracy i zakiadu ubezpieozefi. Zaden z nich nie odpowiada z tytuiu czynu niedozwoionego, co pozbawia te sytuacje przesianek stosowania w drodze anaiogii przepisu odnoszqoego sie écisle do ozynow niedozwoionyoh. Ten stan wyraénie rozni sie od istniejqcego pomiedzy stronami niniejszego prooesu, gdyz tutaj przynajmniej jeden z zobowiqzanych odpowiada 2 tytutu czynu niedozwoionego, co znacznie przybiiza mozliwoéé siegniecia do anaiogii. Wreszcie, odnoszqc sie do treéci omawianej ttcimaiy. nie mozna nie zauwazyé, 2e Sad Najwyzszy generalnie pozytywnie odniosi sic; do mozliwoéci poszukiwania regresu poprzez analogiczne zastosowanie a.LL44_1_§jt k.c., a jedynie zanegowai takie "rozwiqzanie w odniesieniu do konkretnego swiadczenia i ukiadu Podmiotoweg.o. Gdy. LIWZQIQGD1.§i§._.W_SZyS.1ZKi_8.._O.[I1OWiO{'le._8Sp6kty,; okaie sie,Ze uohwaia___z; dnie 25 m'arc.a.1994 r. nie pozostaje w sprzeoznosci ze stanowiskiem wyrazonym we wczeéniejszych orzeczeniaoh apfiibujajoych stosowanie w drodze anaiogii ant. 441 § 3 k.c. przy roziiczaniu dluznikow in soiidum, na co zwrooii uwage Sad Najwyzszy we wspomnianej dohtatam sktadu 7 sedziow z dnia 21 paidziernika 1997 r. Konkiudujac ten wqtek rozwazafi stwierdzié nalezy, Ze brak ustawowego ureguiowania kwestii wieloéci osob zobowiqzanych wobec tego samego wierzyciela, ktory moze uzyskao iylko jedno odszkodowanie, gdy tytuiy odpowiedzialnosci sq rozne, nie stoi na przeszkodzie uznaniu  przy uwzglednieniu natuiy konkretnyoh stosunkow prawnych  2e pomiedzy zobowiqzanymi powstaje wiei prawna, bedqoa Zrodiem uprawniefi i obowiqzkow w tym stosunku wewnetrznym. Za dopuszozonq przez nauke prawa i orzecznictwo Sajdu Najwyzszego formuie oharakteryzujajcaj opisany stan rzeczy przyjqé mozna odpowiedzialnoéo in soiidum. Jako dominujqcy, przy istnieniu odmiennych stanowisk, mozna ooenio poglqd o dopuszczalnoéoi stosowania do tej odpowiedzialnoéci w drodze analogii niektorych przepisow o solidarnosci, w tym plzepisow reguiujqoych roszczenia regresowe pomiedzy zobowiqzanymi, powstaie w wyniku speinienia éwiadczenia przez jednego z nich. Jezeii wiec mozliwe 0ka_29 sie takie wiasnie zakwaiifikowanie konkretnego stosunku pomiedzy zobowiqzanymi, z ktorych jeden spelnii éwiadczenie, zwainiajqo tym samym drugiego z zobowiqzania wobeo wierzyciela, dopuéoio nalezy rozliozenie W tym stosunku wewnetrznym pomiedzy diuznikami; roziiczenie to przybierze forme roszczenia regresowego  zwrotu tego, co zostaio éwiadczone. Wobec braku normy dajqcej podstawe takiego éwiadczenia wprost, naiezy jej poszukiwaé w drodze anaiogii. W éwietle przytoczonych argumentow zarzut naruszenia przez Sad Apeiaoyjny ar.L__44.1L..§_2 k.c. przez jego zastosowanie ocenié nalezaio za bezzasadny. Sad Apeiacyjny uwzglednii przesianki, ktore wyznaczajq zakres odpowiedzialnosci regresowej, a zwiaszcza okolicznoéé, ze gdyby pozwany od razu zaspokoii naleznoéo przysiugujqcq jego byiej Zonie, a juz najpoiniej uczynii to po skierowaniu egzekucji z nieruchomoéci, ktorq nabyli od niego maizpnkowie W., to nie powstaiaby szkoda w wysokoéci 40.000 zi, ktorq to kwote powodowy Skarb Pafisfwa zapiacii poszkodowanym. Zasqdzona od pozwanego na rzecz powodowego Skarbu Panstwa kwota 24.25002 zi nie stanowi zatem  wbrew twierdzeniom skarzqoego  caiego, iecz tylko czeéé odszkodowania poniesionego przez strone powodowq. Z przytoczonych wzgledow kasacje, jakopozbawionq usprawiediiwionych podstaw nalezaio oddaiié (.arL..39.3j2 k.p.o.). ’ System lfifofifiécji Prawnej Lex (Lex Omega) 4112014 Stan prawny proramu: 2014111? _ _ IV CK 35l_i"Ü_'3i__şg_tek_s_t instytucja solidarności nieprawidłowej in solidum polega na odpowiednim stosowaniu przepisów o solidarnosci uregulowane] w ..." oraz że przy braku podstaw odpowiedzialnosci solidarnej należy stosowac "... w drodze analogii te elementy przepisów o solidarnosci, które odpowiadają celowi i charakterowi danego stosunku prawnego...". Orzeczenia te, odstępujące od wcześniejszego stanowiska, krytycznie odnoszącego się do mozliwosci analogicznego stosowania przepisów o solidarności do zobowiązań in solidum (wyrok z dnia 14 listopada 1981 r. - OSPiKA 1952, poz. 255), spotkały się z aprobatą przedstawicieli nauki i mogą byc uznane za przejaw tendencji nowszej i bardziej nośnej z punktu widzenia praktycznego rozwiązywania problemów związanych z tym szczególnym splotem praw l obowiązków, jakie przyjęto okreslać mianem odpowiedzialności in solidum. Pomimo możliwych zastrzeżeń natury teoretycznej, trudne byłoby do zaaprobowania wyłączenie spod dopuszczelnosci tej analogii - generalnie, co do zasady - roszczeń zwrotnych pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za szkodę z różnych podstaw prawnych (min. :wyrok z dnia 28 czerwca 19?? r_._, I CR 185i?? oraz ucbltiraia z dnia 15 listopada 1983 r., Ill CZP 53ł83). ' . Nie tracąc z pola widzenia zróżnicowania przesłanek faktycznych i prawnych decydujących ozastosowanej formie współodpowiedzialnosci, można w sposób uzasadniony stwierdzić, że zasadniczo w orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszcza się roszczenie zwrotne pomiędzy współodpowiedzialnymi z różnych tytułów poprzez analogiczne zastosowanie a_ĽLsśJ_§_3 k.c. Tego uogólniającego stwierdzenia nie można pozostawió bez odniesienia się do ucliuiitały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1994 r., Ill CZP 5i'94 - OSNCP 1994, z. T-8, poz. 145, w której wyrażone zostało stanowisko, negujące dopuszczalność roszczenia regresowego pomiędzy współodpowiedżialnymi z różnych tytułów. ` Negując dopuszczalność zastosowania w drodze analogii regresu z ai;t.e_4_'l_§_„3i k.c., uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1994 r. akcentuje, że przy odpowiedzialnosci zakładu pracy i zakładu ubezpieczeńj żaden z nich nie odpowiada z tytułu czynu niedozwolonego, co pozbawia tę sytuację przesłanek stosowania w drodze analogii przepisu odnoszącego się ściśle do czynów niedozwolonych. Ten stan wyraźnie różni się od istniejącego pomiędzy stronami niniejszego procesu, gdyż tutaj przynajmniej jeden z zobowiązanych odpowiada z tytułu czynu niedozwolonego, co znacznie przybliża możliwość sięgnięcia do analogii. Wreszcie, odnosząc się do tresci omawianej uchwały, nie można nie zauważyć, że Sąd Najwyższy generalnie pozytywnie odniósł się do mozliwosci poszukiwania regresu poprzez analogiczne zastosowanie aLt„śá_l_§z3 k.o., a jedynie zanegował takie 'rozwiązanie w odniesieniu do konkretnego swiadczenia i układu l1`łodmiotoweg.o.- Gdy;.u1w!Zg|ędnl_.się,.w_sz.ys.tki_e,__o_r:rrówione.-aspekty,› okaże się',..że uchwała__z__ dnia_ 25 m`aro_a_1994 r. nie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym we wcześniejszych orzeczenlach apišibujących stosowanie w drodze analogii art. adj § 3 k.c. przy rozliczaniu dłużników in solidum, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy we wspomnianej uchwale składu ? sędziów z dnia 21 pażdziernika 199? r. Konkludując ten wątek rozważań stwierdzió należy, że brak ustawowego uregulowania kwestii wielosci osób zobowiązanych wobec tego samego wierzyciela, który może uzyskać tylko jedno odszkodowanie, gdy tytuły odpowiedzialnosci są różne, nie stoi na przeszkodzie uznaniu - przy uwzględnieniu natury konkretnych stosunków prawnych - że pomiędzy zobowiązanymi powstaje więż prawna, będąca żródłem uprawnień i obowiązków w tym stosunku wewnętrznym. Za dopuszcżoną przez naukę prawa i orzecznictwo Sądu Najwyższego formułę charakteryzująca opisany stan rzeczy pizyjąó można odpowiedzialnosc in solidum. Jako dominujący, przy istnieniu odmiennych stanowisk, można ocenić pogląd o dopuszczalnosci stosowania do tej odpowiedzialności w drodze analogii niektórych przepisów o solidarnosci, w tym przepisów regulujących roszczenia regresowe pomiędzy zobowiązanymi, powstałe w wyniku spełnienia świadczenia przez jednego z nich. Jeżeli więc możliwe okaże się takie właśnie zakwalifikowania konkretnego stosunku pomiędzy zobowiązanymi, z których jeden spełnił świadczenie, zwalniając tym samym drugiego z zobowiązania wobec wierzyciela, dopusció należy rozliczenie w tym stosunku wewnętrznym pomiędzy dłużnikami; rozliczenie to przybierze formę roszczenia regresowego - zwrotu tego, co zostało świadczone. Wobec braku normy dającej podstawę takiego swiadczenia wprost, nalezy jej poszukiwać w drodze analogii. W swietle przytoczonych argumentów zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny aLL__5ł4_L§_2 k.c. przez jego zastosowanie ocenić należało za bezzasadny. Sąd Apelacyjny uwzględnił przesłanki, które wyznaczają zakres odpowiedzialności regresowej, a zwłaszcza okoliczność, że gdyby pozwany od razu zaspokoił należnosó przysługującą jego byłej żonie, a już najpóźniej uczynił to po skierowaniu egzekucji z nieruchomosci, którą nabyli od niego małżonkowie W., to nie powstałaby szkoda w 'wysokosci 40.000 zł, którą to kwotę powodowy Skarb Państwa zapłacił poszkodowanym. Zasądzona od pozwanego na rzecz powodowego Skarbu Państwa kwota 24.250,02 zł nie stanowi zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - całego, lecz tylko część odszkodowania poniesionego przez stronę powodową. Z przytoczonych względów kasację, jakopczbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić (.a.rt„„.3„82.Ľ k.p.c.). ` system 'i'iiii±l'iiii'ili'.=ji F"i.±-iwii'éj`r_a».z (Lei omega; rrrzcrł sir.-iii prawny piizigramuz zcr-rr-i i-rr ` _ `