Wyrok l C 517/08 1

--- STRONA 1 --- '   1 '1 0 ' PE}: w;§w@@£m S}/gn.a1<:t: I ACa 1014/09  / 1, :‘§:‘_|\v‘§ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ u ’ Dnia 10 listopada 2009 r Sqd Apelacyjny W Gdafxsku I Wydziai Cywilny W skladzie: Przewodninlzzatcyr SSA Wiodzimicrz Gawrylczyk SQdzi0Wie: SA Dorota Gierczak . SA Marek Machnij (spr.) Protokolamz sekr. saLd.'Ma1"ta Zaborska p0 rozinoznaniu W dniu I0 listopada 2009 r. W Gdalisku na rozprawie " sprawy 2 powédztwa W_1\/I. przeciwko Skarbowi Pafistwa — Zak%ad0WiKa1'nemu W Bydgoszczy 0 Zapiatq na slcutek apelacji powoda 0d W3/roku Sqdu Okmgowego W Bydgoszczy z dnia 22 maja 2009 r. sygn. aktl C 517/08 1) oddala apelacjq, 2) nie obciega, powoda kosztami procesu, poniesionymi przez pozwanegoi I W postegpowaniu apeiacyjnym. Na oryginale W%as’ciWe podpisy. . Í - - 1 '| ~ ` Ê- tsaraafsaiaaa Sygn. akt: I ACa 1014/09 , f 1, :'-;f:`,\Y`§ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ H W Dnia 10 listopada 2009 r Sąd Apelacyjny W Gdańsku I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Włodzimierz Gawrylczyk Sędziowie: SA Dorota Gierczak _ SA Marek Machnij (spr.) Protokolantz sekr. sąd..Ma1~ta Zaborska po rozpoznaniu W dniu 10 listopada 2009 r. W Gdańsku na rozprawie ' sprawy z powództwa W- M. przeciwko Skarbowi Państwa - ZaI<ładowiKa1'nemu W Bydgoszczy o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Bydgoszczy z dnia 22 maja 2009 Y. sygn. aktl C 517/08 1) oddala apelację, 2) nie obciąża, powoda kosztami procesu, poniesionymi przez pozwanego n W postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale Właściwe podpisy. Å --- STRONA 2 --- Sygn. akt: IACa 1014109 Uzasadnienie : Powod Wi M‘ wnios1 o zaszgdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa P Zakladu Kamcgo W Bydgoszczy kwoty 190.000 21 z odsetkami ustawowymi od dnia 13 paidziernika 2008 r. ty1u1em jcdnorazowego odszkodowania i zadoééuczynienia z powodu prze1udnienia oe1 i nieludzkich Warunkéw odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W pozwanej jednostoe. Pozwany wniosl o oddalenie poW<'>dztwa. Przyzna1, iz powod kilka razy odbyWa1 W nim karq; pozbawienia Wolnoéci — ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 9 wrzeénia 2008 r.,q"a1e zaprzeczyi, aby podczas osadzenia doznai szkody, podkreélajqc, Ze W pozwie, oprocz ogolnych sformulowari, nie sprecyzoWa1 on swoich zarzutéw co do nieyvlaéciwogo postegpowania jednostki penitcncjarnej, W ktorej odbyWa1 km; pozbawienia wolnoéci. Przyznait ponadto, Zc z uwagi na utrzylnujqcq gio od kilku lat duzq iloéé osadzonych, przelqaczajapq W s;1<a1i kraju ogolnd pojem noéé za1<1adéW karnych i aresztow éledczyoh, podejmowane sq W uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 248 1<.k.w. decyzje o umieszczaniu osadzonych na czas okreélony WW8l'LlIl1<£10h, W ktoq/ch powierzchnia W oeli na jednq osobq wynosi mniej niz 3 mg, przy czym zgodnie 2 tym przepisem poWiadamia1 sqd penitencjarny o takiej koniecznoéoi. Sqd Olqqgowy W Bydgoszozy vvyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. oddalfl powodztwo, nie obciaLZ§/1 powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego oraz nieuiszczonymi kosztami sa;1ovvy— II11. W pisemnym uzasadnieniu powyzszego Wyroku S2151 Olcrogowy usta1i1, Ze powéd ki11<u~ krotnie 0dbywa1 lcarg pozbawienia Wolnoéci W pozwanym zaldadzic kamym — ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia. 29 sierpnia 2008 r. W oddziale A1 W celi nr 115 0 powierzchni 10,41 m2, przeznaozonej do zakwaterowania trzoch osob i od dnia 29 sierpnia 2008 r. do dn1a 9 W126 énia 2008 r. w oddziale A1 w celi nr 112 0 powierzchni 11,56 m2, takze przeznaczonej do za kwaterowania trzoch osob. Podczas jego osadzenia W celi numer 115 stan osobowy celi, lgcznie z nim, wynosfi od trzech do piqciu oséb. W celi numer 112 Wraz z powodem osadzonych by1o szeéé osob. Pow}/Zsze okolicznoéci W‘)/1'111(3.j€[ z gcznafi powoda, ktore sq spéjne 2 trcéciq dokumentéw 1 danych zawartych W systemic ewidencyjnym pozwanego. Bezsporna jest przy tym okolicznoéé ozasowego przeludnienia eel, przy, czyrn posiadajq one sprawnq wenfcylacjq, 0 czym éwiadczq Wyniki kontroli l<ominiars1<ich, przeprowadzonych zgodnio 2 prawem budowlanym, a os',wiet1e nie jest dostateczne dzioki rozmieszczeniu otworow okicnnych, uzupolnionych sztucznym éWia tlemjarzeniowym. '   Segd oddalilr wnios1<i'powoda_ o przcprowadzenie dowodu z opinii bieghego okulisty na Sygn. akt: IACa 10l4„f'09 Uzasadnienie : Powód Wi M* wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa F Zakładu Karnego W Bydgoszczy kwoty 190.000 zł z odsetkami ustawowyrni od dnia l3 pażdziernilca 2008 r. tytułem jednorazowego odszkodowania i zadośćuczynienia z powodu przeludnienia cel i nieludzkich warunków odbywania kary pozbawienia wolności W pozwanej jednostce. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, iż powód kilka razy odbywał W nim karę pozbawienia wolności - ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 9 września 2008 r.,""ale zaprzeczył, aby podczas osadzenia doznał szkody, podkreślając, że w pozwie, oprócz ogólnych sformułowań, nie sprecyzował on swoich zarzutów co do nieyvłaściwego postępowania jednostki penitencjarnej, W której odbywał karę pozbawienia wolności. Przyznał ponadto, że z uwagi na utrzyinującą się od kilku lat duzą ilość osadzonych, przekraczającą w skali kraju ogólną pojem- ność zakładów karnych i aresztów śledczycli, podejmowane są W uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 248 k.k.w. decyzje o umieszczania osadzonych na czas określony W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 mg, przy czym zgodnie 2 tym przepisem powiadamiał sąd penitencjarny o takiej konieczności. Sąd Okręgowy' W Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. oddalił powództwo, nie obciążył powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego oraz nieuiszczonymi kosztami sądowy- II11. W pisemnym uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Okręgowy ustalił, ze powód kilku- krotnie odbywał karę pozbawienia wolności W pozwanym zakładzie karnym - ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 29 sierpnia 2008 r. W oddziale A-l W celi nr 115 o powierzchni 10,41 mz, przeznaczonej do zakwaterowania trzech osób i od dnia 29 sierpnia 2008 r. do dnia 9 wrze- śnia 2008 r. W oddziale A-i W celi nr 112 0 powierzchni 11,56 mz, także przeznaczonej do za- kwaterowania trzech osób. Podczas jego osadzenia W celi numer ll5 stan osobowy celi, łącznie z nim, wynosił od trzech do pięciu osób. W celi numer 112 wraz z powodem osadzonych było sześć osób. Powyższe okoliczności wynikają z zeznań powoda, które są spójne z treścią dokumentów i danych zawartych W systemie ewidencyjnym pozwanego. Bezsporna jest przy tym okoliczność czasowego przeludnienia ceł, przy czym posiadają one sprawną wentylację, o czym świadczą wyniki kontroli kominiarskich, przeprowadzonych zgodnie z- prawem budowlanym, a oświetle- nie jest dostateczne dzięki rozmieszczeniu otworów okiennych, uzupcłnionych sztucznym świa- tłem jarzeniowym. " - - Sąd oddalił wnioski powoda, o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego okulisty na --- STRONA 3 --- Sygn.akt:1ACa 1014109 2 okolicznoéé ustalenia, oz}' sztuczne éwiatlo, zamontowane W celi, ma negatywny Wp1yW na Wzrolc, a jeéli tak, to W jalcim stopniu oraz opinii bieg1ego z zakresu psychiatrii na okolicznoéé, czy przebywanie W eeli przeludnionej ma negatywny Wp1y'W na psychike, uznajap, 2e te wnioski prowadzq do nieuzasadnionego przediuzania postepowania. Pierwszy z W/W Wnioskéw dowodowych byl W ocenie Sqdu pierwszej instaneji ehybiony, poniewaz powszechnie Wiadomo, i2 zastosowanie sztucznego oéwietlenie stanowi obciaLZenie dla wzroku, jednak jest to nieuniknione, i to nie tylko w obrebie zaldadu zamlmietego, ale rowniez W warunkach Wolnoéoiowych. Negatywny wp1yW takiego doéwietienia odezuwa nie tylko wy1a;cz nie powod, ale wszyscy ludzie, ktorzy nie mogq uzalezniaé okresow swojej alctywnoéci od cykli przyrody, zwiqzanych z istnieniem 1ub brakiem naturalnego oéwietlenia. Ten Wniosek jest zatem sprzeczny Z art. 5 k.c. Natomiast drugi z wnioskow nie dotyczy bezpoérednio przedmiotowego przypadku, analizowanego W ramach konkretnej sprawy, a ponadto nie Wymaga poparcia ocena, bieg1ego psychiatly olcolicznoéé, i2 przebywanie W ee1i przeludnionej jest dla osadzonego bar dziej dotkliwe, czego pozwzmy zresztq nie 1:WestionoWa1. . Z prowadzonej przez pozwanego od sierpnia 2007 r. ewidencji W cyfrowym systemie NOE Avalon Wynika, Ze tyllco W okresie dwunastu dni W trzyosobowej ce1i nr 112 b}/10 osadzo nych Wraz 2 powodem 1ag:znie 6 osob, a W pozostah/m okresie jego pobytu W trzyosobowej oe1i nr 115 stan osobowy Idcznie 2 powodem wynosfl od trzeoh do czterech osob, a W niektérych dniach osadzonyoh bylo pied oséb, Wiec okresowo dochodzilo do sytuacji, W ktorej niektérych osadzonyeh umieszozano W Warunkach nie zapewniaj qcych 3 m2 powierzchni celi na osobe. Poza Iym Sqd Okregowy ocenil, Ze Warunki, W jakic11 powod by1 osadzony, nie zashlgujz1 jednak z ca1aL peW11oéeiq na miano ,,nie1udz1<ich”, poniewaz W trakcie osadzenia W pozwanym zakladzie mia1 on zapewnione wszystkie uprawnienia, Wynilmjape 2 kodeksu karnego W}’k0 nawczego. Przez caty czas brany by1 pod uwage stan jego zdrowia, Wobec czego ze wzgledu na dolegliwoéci ortopedyczne osadzany byl W celach ma1oosoboWyc11, po1o2onych na parterze bu dynku, zawsze mia1 przydzielane dolne lozko, nie musia1 Wstawaé podczas Wizytaeji, 1<orzysta1 z konsultacji medycznych i pozostawai pod opiekq wieziennej shliby zdrowia. Z ksiqzki zdrowia powoda Wynika, i2 przy przyjeciu kierownik ambulatorium wyda1 zalecenia do podawania po Wodowi lekarstw, diety leczniczej, odbyWania1<a4Jie1i V\/1118.16j grupie. Dodajzkowo wprowadzono dla niego udogodnienia W postaci zamontowania w lcapiku sanitarnym dodatkowej po1k1' na jego przyboly toaletowe. Aby udatwié niu odbywanie kzgpieli, Wyrazono zgode na korzystanie z1a:2’:ni przeznaczonej dla osadzonych W izbie chorych, a nie W 1a2ni ogélnej, po1o2onej W innym bu dy111<u. Ponadto dyrektor zakladu Wyrazit zgodé; na zakup koficowek 1<u1 ze érodkéw funduszu pomocy postpenitencjamej, zmiane normy Wyzywienia z diety L1 na norms; P i posiadanie te Sygn. akt: l ACa l0l4›'09 2 okoliczność ustalenia, czy sztuczne światło, zamontowane W celi, ma negatywny wpływ na wzrok, a- jeśli tak, to W jakim stopniu oraz opinii biegłego z zakresu psychiatrii na okoliczność, czy przebywanie W celi przeludnionej ma negatywny wpływ na psychikę, uznając, ze te wnioski prowadzą do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Pierwszy z W/'w wniosków dowodowych był W ocenie Sądu pierwszej instancji chybiony, poniewaz powszechnie wiadomo, iż zastosowanie sztucznego oświetlenie stanowi obciążenie dla w:z1'ol<u, jednak jest to nieuniknione, i to nie tylko w obrębie zakładu zamkniętego, ale również W warunkach wolnościowych. Negatywny wpływ takiego doświetlenia odczuwa nie tylko wyłącz- nie powód, ale wszyscy ludzie, którzy nie mogą uzależniać okresów swojej aktywności od cykli przyrody, związanych z istnieniem lub brakiem naturalnego oświetlenia. Ten wniosek jest zatem sprzeczny z art. 5 k.c. Natomiast drugi z wniosków nie dotyczy bezpośrednio przedmiotowego przypadku, analiżowanego W ramach konkretnej sprawy, a ponadto nie wymaga poparcia oceną . biegłego psychiatry okoliczność, iż przebywanie W celi przeludnionej jest dla osadzonego bar- dziej dotkliwe, czego pozwany zresztą nie kwestionował. _ Z prowadzonej przez pozwanego od sierpnia 2007 r. ewidencji w cyfrowym systemie NOE Avalon wynika, że tylko W okresie dwunastu dni W trzyosobowej celi nr ll2 było osadzo- nych wraz z powodem łącznie 6 osób, a W pozostałym okresie jego pobytu W trzyosobowej celi nr 115 stan osobowy łącznie z powodem wynosił od trzech do czterech osób, a W niektórych dniach osadzonych było pięć osób, więc okresowo dochodziło do sytuacji, W której niektórych osadzonych umieszczane W warunkach nie zapewniających 3 mz powierzchni celi na osobę. Poza tym Sąd Okręgowy ocenił, że warunki, W jakich powód był osadzony, nie zasługują jednak z całą pewnością na miano „nieludzkich”, ponieważ W trakcie osadzenia w pozwanym zakładzie miał on zapewnione wszystkie uprawnienia, wynikające z kodeksu karnego wyko- nawczego. Przez cały czas brany był pod uwagę stan jego zdrowia, wobec czego ze względu na dolegliwości ortopedyczne osadzany był W celach małoosobowycli, położonych na parterze bu- dynku, zawsze miał przydzielane dolne łóżko, nie musiał wstawać podczas wizytacji, korzystał z konsultacji medycznych i pozostawał pod opieką Więziennej służby zdrowia. Z książki zdrowia powoda wynika, iż przy przyjęciu kierownik ambulatorium wydał zalecenia do podawania po- wodowi lekarstw, diety leczniczej, odbywania kąpieli W małej grupie. Dodatkowo wprowadzono dla niego udogodnienia W postaci zamontowania W kąciku sanitarnym dodatkowej półki na jego przybory toaletowe. Aby ułatwić niu odbywanie kąpieli, wyrażono zgodę na korzystanie z łaźni przeznaczonej dla osadzonych W izbie chorych, a nie W łaźni ogólnej, położonej W innym bu- dynku. Ponadto dyrektor zakładu wyraził zgodę na zakup końcówek kul ze środków funduszu pomocy postpenitencjarnej, zmianę normy wyżywienia z diety L-l na normę P i posiadanie te- --- STRONA 4 --- Svsn. akt: IACa 10142'09 3 lcwizora. Poza tym cele, W lctdrych powéd by/1 osadzony, Wyposazone sq W murowane kztciki sanitatne, pozwalajsgze zaohov»'aé pe1net intymnosé.  Zqdanie powoda dotyczyto zadoééucfinienia za niehumanitarne traktowanie go podczas osadzenia W Areszcie 81edczym W Bydgoszczy, poiegajagse na umieszczeniu W przeludnionej celi. Ooena tego Zqdania zosta1a dokonana W oparciu 0 przepisy, dotyczetce odpowiedzialnoéci z tytutu czynu niedozwolonego oraz art. 448 1<.c. W zw. z art. 24 k.c. C0 do odpowiedzialnosei za Wyrzzgdzonq szkode na podstawie aktu prawnego niezgodnego z Konstytucjq RP, Ssd uzt1a1, it powod nie Wy1<aza1 W§’S1E{pi6nia szkody, gdyz samo subiektywne przeéwiadczenie 0 doznlénej szkodzie nie moze rodzié po stronie pozwanego 0boWia_zku zap1aty zadoééuczynienia pienieZne go. W przypadku odpowiedzialnoéci za naruszenia dobra osobistego pozwanego obciqzato ewentualne Wzruszenie domniemania bezprawnosci, jednak powod musia1by najpierw Wykazaé, Ze dosz1o do naruszenia jego débr osobistych. W tym zaktesie Sqd stwierdzit, ze ustalone Wa ru11l<i odbywania przez powoda kary pozbawienia Wolnosci W Areszcie 81edozym W Bydgoszczy nie moget zostaé ocenione jako niegodziwe, upokarzajatce lub ponizajztce tralctowarde, stanowietce naruszenie art. 1 i art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cz1oWieka, a W konsekwencji nie uzasad ttiajzt Zstdania zasqdzenia zadoseuczynienia pienierznego. Nie ma tez podstaw do uznania, it po Wéd W czasie odbywania kaxy traktowany byt W sposob nieludzki 1_ub z natuszeniem godnoéci. Ponadto S;/td Wskazal, Ze jednet z okolicznosci, Wy1a¢cz2tjalcyoh bezpravmosé naruszenia dobr osobistych, jest dzia1a11ie W ramach potzqdku prawnego, czy1i clzialanie dozwolone przez obovviztzujape przepisy prawa. W niniej szej sprawie pozwany dzia1a1 na podstawie szezego1nyc11 przepiséw i udowodnil, Ze o fakcie istnienia ptzeludnienia informoWa1 setd penitencjarny zgodnie 2 art. 248 k.1<.w., stanowiateym, iz w szczegolnie uzasadniuonych Wypadkach dyrektor zaldadu karnego lub aresztu sledczego moze umieécié osadzonych, na czas o1q'es1ony, W Warunkach, W ktérych powierzchnia W celi na jednq osobe Wynosi mniej niz 3 1112, o ozym na1e2y bezzW1ocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. W/W przepis z0sta1 Wprawdzie uznany za niezgodny z Konstytucjq RP na rnocy wyroku Tzybunalu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/0'7, jednak straci moc obowizgzujagrs dopiero z uphrwem osiemnastu miesiecy 0d dnia og1oszenia powyzszego W'}’1'O1(1.1 W Dzienniku Ustaw. _ W zwiqzktt z tym Setd uznat, Ze jno stronie pozwanego nie dos21o do bezprawnego dzia1a nia. Ponadto podkteélit, 12 przepis art. 448 1(.c. przewiduje jcdynie mozliwosé zasqdzenia za doséuczynienia, a zatem takie rozstrzygttiecie jest pozostawione do uznania sqdu, ktdry powinien rozwazyé Wszystlcie okolicznosci sprawy. . Poza. tym Sqd Wsk_aza1,'2e roszczenie powoda powinno bye rozpatrzone rowniefz pod ka; *2ta Sven. akt: IACa 1014109 3 lewizora. Poza tym cele, W których powód był osadzony, wyposażone są W murowane kąciki sanitarne, pozwalające zachować pełną intymność. - Ządanie powoda dotyczyło zadośćuczynienia za niehumanitarne traktowanie go podczas osadzenia W Areszcie Śledczym W Bydgoszczy, polegające na umieszczeniu W przeludnionej celi. Ocena tego żądania została dokonana W oparciu o przepisy, dotyczące odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego oraz art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c. Co do odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę na podstawie aktu prawnego niezgodnego z Konstytucją RP, Sąd uznał, iż powód nie wykazał wystąpienia szkody, gdyż samo subiektywne przeświadczenie o doznánej szkodzie nie może rodzić po stronie pozwanego obowiązku zapłaty zadośćuczynienia pieniężne- go. W przypadku odpowiedzialności za naruszenia dobra osobistego pozwanego obciążało ewentualne Wzruszenie domniemania bezprawności, jednak powód musiałby najpierw wykazać, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. W tym zakresie Sąd stwierdził, że ustalone Wa- runki odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności W Areszcie Śledczym W Bydgoszczy nie mogą zostać ocenione jako niegodziwe, upokarzające lub poniżające traktowanie, stanowiące naruszenie art. 1 i art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a W konsekwencji nie uzasad- niają żądania zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego. Nie ma też podstaw do uznania, iż po- wód w czasie odbywania kary traktowany był W sposób nieludzki lub z naruszeniem godności. Ponadto Sąd wskazał, że jedną z okoliczności, Wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych, jest działanie W ramach porządku prawnego, czyli działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. W niniejszej sprawie pozwany działał na podstawie szczególnych przepisów i udowodnił, że o fakcie istnienia przeludnienia informował sąd penitencjarny zgodnie z art. 248 k.k.W., stanowiącym, iż W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobe wynosi mniej niż 3 1112, o czym należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnegc. W/W przepis został Wprawdzie uznany za niezgodny z Konstytucją RP na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/O7, jednak straci moc obowiązującą dopiero z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia powyższego wyroku W Dzienniku Ustaw. _ W związku z tym Sąd uznał, że po stronie pozwanego nie doszło do bezprawnego działa- nia. Ponadto podkreślił, iż przepis art. 448 k.c. przewiduje jedynie możliwość zasądzenia za- dośćuczynienia, a zatem takie rozstrzygnięcie jest pozostawione do uznania sądu, który powinien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy. . Poza tym Sąd wskazał, 'że roszczenie powoda powinno być rozpatrzoiie również pod ką- r:Ya --- STRONA 5 --- §ygn.akt:1ACa 101M09 4 tern tresci art. 5 11.0., poniewaz odosobnienie W zaldadzie karnym ze sWej istoty musi taczyé sie Z pewnymi niedogodnosoiami d1a osadzonych W potownaniu do Warunkow, ktore Wystepujatpoza zaktadami karnymi, ale jest to sytuacja obiektywna, ktora ma sWoje ired1o gtownie W tym fak cie, Ze na stosunkowo nieWie11<iej powierzchni przymusowo przebywaja ze soba osoby obce dla siebie. W zWiazku Z tym zwrocit uwage taltze na to, 12 Patistwa, ze Wzgledu na trudna sjtuacje budzetowa, nie stat’; na zapewnienie osadzonym wszystkioh dogodnosci, jednak taka sytuacja dotyczy rowniez innych grup spotecznych (np. oséb starszych, chorych, zniedotezniahtclt), ktore przestrzegaty prawa i znajduja sie czesto W dramatycznie tmdnej sytuacji maja_t1<0Wej, tymcga. setn osoby osadzone z powodu naruszenia panujacego porzadku prawnego, maja zapewnione Wy:>;yWienie, opieke medycznai nie muszaw zaden sposob dbaé o swoje utrzymanie, a zatem jui tylko z tego powodu toszczenie powoda mozna by oeenié W aspekoie sprzecznosci 2 2asadami Wspotzycia spoteoznego, tj. poczueiern sprawiedliwosci spotecznej (art. 5 1<.c.). Z tych przyezyn odda1i1 powodztwo i orzekt o kosztaoh procesu na podstawie aft. 102 k.p.c. uznajac, Ze powod mog1 pozostawaé W subiektywnym przekotianiu, i2 dosz1o do 11arusze nia jego dobr osobistych lub Wyrzadzenia mu szkody. Powod zas1<arZy1 powyzszy Wyrok apelacja, z ktorej Wynika, Ze nie zgadza sie z ocena zasadnosci powodztwa, dokonana przez Sad pierwszej instancji, Wskazujac, i2 przez caly okres jego pobytu W pozwanym za1<1adzie karnym byto przeludnienie. Ponadto zakwestionowat odde lenie Wnioskow o dopuszezenie dowodu z opinii bieg1ych, twierdzao, 2e mia1y one istotne zna czenie W niniejszej sprawie. Poza tym zaprzeczy1, aby pozwany zapeW"nia1 mu W1asoiWe W8ILl1']l(1 odbywania kary pozbawienia Wo1nosci, zvwaeajap uwage zvtdaszcza na to, it jest osoba11iepe1no sprawna. Zarzuoit takze, Ze Sad pierwszej instanoji Wadliwie dopatrzyi‘ sie sprzeoznosoi jego Zadania z zasadami Wspohzyeia sp01ecznego. W zwiazku 2 tym Wnios1 o _zmia11e zaskarzonego Wyroku i uwzglednienie powodztwa Vv'CEl10§C1. Pozwany Wnios1 o oddalenie apelacji i zasadzenie 0d powoda na jego rzecz ZW1‘O1L11(OSZ— tow postepowania apelacyjnego Wedtug norm przepisanych. Sad Apelacyjny zwa2y1, co nastepuje: Apelacja jest nieuzasadniona. _ Sad pierwszej instancji dokonatprawidlowej oceny catosci zebranego W sprawie materia 1u dowodowego, odpowiadajaeej Wymogom, wynikajacym z art. 233 k.p.c. i na jego podstawie przyjaj trafne ustalenia faktyczne, ktore W petni wystareza1y do oceny zasadnosoi prz.edmioto wego powodztwa. W zwiazku z tym Sad Aoelacyjny uzna1, 2e moze przyjaél te ustalenia za swo je Wiasne bez ich zbedtiego powtarzania lub uzupcdniania, zW1aszcza iz powod nie przytoczyl W apelacji Zadnyoh konkretnyelh zarzutow W tym przedmiocie, ogfraniczajao sie do ogolnikowego Ęygn. akt: l ACa 1014309 4 tem treści art. 5 kc., ponieważ odosobnienie W zakładzie karnym ze swej istoty musi łączyć się z pewnymi niedogodnościami dla osadzonych W porównaniu do Warunków, które Występują poza zakładami karnymi, ale jest to sytuacja obiektywna, która ma swoje źródło głównie W tym fak- cie, że na stosunkowo niewielkiej powierzchni przymusowo przebywają ze sobą osoby obce dla siebie. W związku z tym zwrócił uwagę także na to, iż Państwa, ze wzgledu na trudną sytuację budżetową, nie stać na zapewnienie osadzonym wszystkich dcgodności, jednak taka sytuacja dotyczy równiez innych grup społecznych (np. osób starszych, chorych, zniedołeżniałycli), które przestrzegały prawa i znajdują się często W dramatycznie trudnej sytuacji majątkowej, tymcza- sem osoby osadzone z powodu naruszenia panującego porządku prawnego, mają zapewnione Wyżywienie, opiekę medycznąi nie musząw zaden sposób dbać o .swoje utrzymanie, a zatem już tylko z tego powodu roszczenie powoda można by ocenić W aspekcie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, tj. poczuciem sprawiedliwości społecznej (art. 5 k.c.). Z tych przyczyn oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu na podstawie ait. 102 k.p.c. uznając, że powód mógł pozostawać W subiektywnym przekonaniu, iż doszło do narusze- nia jego dóbr osobistych lub Wyrządzenia mu szkody. Powód zaskarżył powyższy wyrok apelacją, z której wynika, że nie zgadza się z oceną zasadności powództwa, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, wskazując, iż przez cały okres jego pobytu W pozwanym zakładzie karnyrn było przeludnienie. Ponadto zakwestionował odda- lenie wniosków o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, twierdząc, że miały one istotne zna- czenie W niniejszej sprawie. Poza tym zaprzeczył, aby pozwany zapewniał mu właściwe Warunki odbywania kary pozbawienia wolności, zwracając uwage zwłaszcza nato, iż jest osobą niepełno- sprawną. Zarzucił także, że Sąd pierwszej instancji wadliwie dopatrzył się sprzeczności jego żądania z zasadami współżycia społecznego. W związku z tym wniósł o _zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa W całości. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotukosz- tów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest nieuzasadniona. _ Sąd pierwszej instancji dokonał- prawidłowej oceny całości zebranego W sprawie materia- łu dowodowego, odpowiadającej wymogom, wynikającym z art. 233 k.p.c. i na jego podstawie przyjął trafne ustalenia faktyczne, które W pełni wystarczały do oceny zasadności przedmioto- wego powództwa. W związku z tym Sąd Apelacyjny uzna-i, że może przyjąć' te ustalenia za swo- je własne bez ich zbędnego powtarzania lub uzupełniania, zwłaszcza iż powód nie przytoczył W apelacji zadnych konkretnych zarzutów W tym przedmiocie, ograniczając się do ogólnikowego --- STRONA 6 --- Svgn. akt: 1 AC2. 10:41:19 5 zakwestionowania praWid1oWos§ci rozstrzygniecia 0 zasadnosci jego Zadania. Z tego punlqtu Widzenia Wskazao naleiy, Ze powod bezpodstawnie upatruje podstawy swojego Zadania W zasadzie wy1acznie W samymfakcie WYS1Q]JOWEll'11& przeludnienia W pozWa nym z.a1<1adzie karnym W czasie Odb}/WEll11El przez niego katy pozbawienia Wolnosci. Wobee tego stwierdzié Wypada stanowczo, 12 taka okolicznosé (W3/stepowanie przeludnienia W za1<1adzie karnym) sama przez sie W Zadnym Wypadku nie moze rodzié odpowiedzialnosci Skarbu Patistwa z tytu1u naruszenia dobr osobistych osadzonego, poniewaz konieczne byioby przede Wszystkittt Wykazanie, ze z takiego powodu dosz1o do naruszenia konlcretnych dobr osobistych, np. zdro Wia, Zycia, godnosci osobistej Iub nietykalnosoi cie1esnej. Ponadto na1eZa1oby Wykazaé, Ze 2 takiego naruszenia dobra osobistego Wynikala okteélona krzywda niemajajtkowa, ktorej napra Wienie powinno nastapié poprzez zaptate odpowiedniego zadoééuczynienia pienieznego. Tymczasetn powod Wprost WskazyWa1, iz dochodzi zadoséuezynienia W zasadzie Wy 1aeznie i bezposrednio za przebywanie w przeludnionych celach, t2n. bez zaehowania ustaWo Wego minimum 3 ml powierzohni na jednego osadzonego (por. k. 101), nie powohtjac sie ani na naruszenie jakiegos dobra osobistego z tego tytu1u, ani nie Wylcazujae doznania krzywdy niema jatkowej z tego powodu oraz jej rozmiaru. W tej sytuaoji Sad Olaregowy s1usznie uzna1 jego Zet danie za nieuzasadnione. Podltreslié dodatkowo na1eZy, Ze powod dochodzi1 przedmiotowego roszezenia W zWiaz ku ze stosunkowo krotkim okresem pobytu W pozwanyrn za1<1adzie, trwajaoym tylko niespelna cztery niiesiace, Wobec ozego oa1l<oWioie nieprzekonujaoe jest jego stanowisko, i2 W tymze okre sie dozna1 lqzywdy niemajatkowej, i to W takim rozmiatze, ktoty mia1by uzasadniaé przyznanie mu zadoséuczynietiia az W 1cwocie 190.000 Z1, ktora W tych okolicznosciach niewattpliwie by1aby raiaco Wygérowana, nawet gdyby W ogole mozna b}/1o dopatrzyé sie ja1<iejko1Wiel< krzywdy po jego stronie. _ Z tych samych Wzgledow nie bylo podstaw do rozwaiania, czy doehodzone Zadanie nie znajduje ewentualnie podstawy W wyrzetdzeniu powodowi krzywdy, zwlaszcza W postaei uszozerbku na zdrowiu, z uwagi na odbywanie przez niego kary W pozwanym zaldadzie W rze komo nieludzkim Warunkach. Takze W tym zakresie powod nie przedstawil Zadnych kon1<.ret nych twierdzeti na poparcie takiego zarzutti, a jednoczeénie pozwany Wyjasnfl i wy1<aza1, W ja kioh Warunkach powod izeczywiscie odbywal u niego kart; pozbawlenia Wolnosci, przy ezym skarzacy nawet nie za1<WestionoWa1 1}'OhA'EVV1€I‘C1ZCI£l, nie mowiac juz 0 Wykazaniu ich niepraW dziwosci, do czego byl zobowiazany zgodnie z art. 6 k.c. _ Z tego punktu Widzenia uznaé nalezy, Ze nie jest Wystarczajaee zaprzeczenie dopiero W ape1acji prawidlowosei ustaleii faktycznych, dokonanyoh na podstawie twierdzefi i dowodow, sign. sie 1 acz. ioaznos 5 zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia o zasadności jego żądania. Z tego punktu widzenia wskazać należy, ze powód bezpodstawnie upatruje podstawy swojego żądania w zasadzie wyłącznie w samymfakcie występowania przeludnienia w pozwa- nym zakładzie karnym w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Wobec tego stwierdzić wypada stanowczo, iż taka okoliczność (występowanie przeludnienia W zakładzie karnym) sama przez się W żadnym wypadku nie może rodzić odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych osadzonego, poniewaz konieczne byłoby przede wszystkim wykazanie, że z takiego powodu doszło do naruszenia konkretnych dóbr osobistych, np. zdro- wia, zycia, godności osobistej lub nietykalności cielesnej. Ponadto należałoby wykazać, że z takiego naruszenia dobra osobistego wynikała określona krzywda niernajątkowa, której napra- wienie powinno nastąpić poprzez zapłatę odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego. Tymczasem powód wprost wskazywał, iz dochodzi zadośćuczynienia w zasadzie- wy- łącznie i bezpośrednio za przebywanie W przeludnionych celach, tzn. bez zachowania ustawo- wego minimum 3 mg powierzchni na jednego osadzonego (por. k. 101), nie powołując się ani na naruszenie jakiegoś dobra osobistego z tego tytułu, ani nie wykazując doznania krzywdy niema- jątkowej z tego powodu oraz jej rozmiaru. W tej sytuacji Sąd Okręgowy słusznie uznał jego zą- danie za nieuzasadnione. Podkreślić dodatkowo należy, ze powód dochodził przedmiotowego roszczenia w związ- ku ze stosunkowo krótkim okresem pobytu w pozwanyrn zakładzie, trwającym tylko niespełna cztery miesiące, wobec czego całkowicie nieprzekonujące jest jego stanowisko, iz w tymże okre- sie doznał ldzywdy niemajątkowej, i to W takim rozmiarze, który miałby uzasadniać przyznanie mu zadośćuczynienia az W kwocie 190.000 zł, która W tych okolicznościach niewątpliwie byłaby rażąco wygórowana, nawet gdyby w ogóle można było dopatrzyć sie jakiejkolwiek krzywdy po jego stronie. _ Z tych samych względów nie było podstaw do rozważania, czy dochodzone żądanie nie znajduje ewentualnie podstawy W Wyrządzeniu powodowi krzywdy, zwłaszcza w postaci uszczerbku na zdrowiu, z uwagi na odbywanie przez niego kary w pozwanym zakładzie w rze- komo nieludzkim warunkach. Także W tym zakresie powód nie przedstawił żadnych konkret- nych twierdzen na poparcie takiego zarzutu, a jednocześnie pozwany wyjaśnił i wykazał, w ja- kich warunkach powód izeczywiście odbywał u niego karę pozbawienia wolności, przy czym skarżący nawet nie zakwestionował tychi twierdzeń, nie mówiąc już o wykazaniu ich niepraw- dziwości, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 6 kc. _ Z tego punktu widzenia uznać nalezy, że nie jest wystarczające zaprzeczenie dopiero w apelacji prawidłowości ustaleń faktycznych, dokonanych na podstawie twierdzen i dowodów, --- STRONA 7 --- &n.a.1<t:1ACa10‘14J09 6 przedstawionych przez pozwanego, gdyz to na powodzie spoezyWa1 obowiazek vwkazania pod stawy faktycznej zadania, ktory nie mog1 polegaé jedynie na podwazaniu stanowiska strony przeoiwnej . W tej sytuacji Sad pierwszej instancji, Wbrew tresci kolejrtego zaxzutu apelaoyjnego, praWid1oWo uzna1, iz zg10szone przez powoda Wnioski dowodowe o dopuszezenie dowodu 2 opinii bieg1ych z dziedziny okulistyki i psychiatrii by1y poWo1ane jedynie dla zW1oki, skoro przede Wszystkim nie udoWodni1 on istnienia okolicznoéci, mogacych uzasadniaé przyjecie ist nienia adekwatnego zwiazku przyezynowego miedzy nagannym postepowaniem pozwanegda pogorszeniem stanu jego zdrowia, ktore mieliby ooenié W1asciWi bieglt. W konseltwencji stwierdzit’: na1e:‘zy, ze Zadanie powoda by1o nieuzasadnione przede Wszystkim z uwagi na nieudowodnienie przez niego okolieznosci faktyeznyoh, mogatcych sta nowié jego podstawe. W zwiazku z tym W gruncie rzeczy nie ma juz potrzeby anaiizowania, ezy jego Zadanie jest zgodne 2 zasadami wspéflzycia spotecznego, skoro 2 akt sprawy W ogole nie Wynika, aby mozna by1o mowié W tym Wypadku o istnieniu roszezenia powoda z tytu1u narusze nia jego dobr osobistyeh Wsktttek przeludnienia W celi 1ub 2 tytuhl zadoséuczynienia za lcrzywde, V1.7}/'I11kE1jBLC8L z odbywania kary pozbawienia Wolnosci W nieludzkich Wartmkaoh. Niemniej mozna generalnie zgodzié sie z Sadern pierwszej instaneji, ii W konlcretnycli okolioznoseiacli doc11odze nie przez powoda zadoséuczynienia pienieinego za rzekomo nieludzkie Warunki odbjrwania kary pozbawienia wO11’10§Ci, ewentualnie za W3»'stepoWanie przeludnienia W celach, zas1ugiWa1oby na zakwaliftkowanie jako l18.E11lZ}‘C16 prawa podmiotowego, zwazywszy zW1aszeza na stosunkowo krotiti ezas trwania stanu, z ktorego Wywodzone jest dochodzone Zadanie, brak powstania istot nej klzywdy niemajatkowej po jego stronie, a takie przyczyny i eharaktet przymusowego od osobnienia W zaldadzie karnym, stanowiacego przecie21<onse1<Wenoje popeitnienia przestepstwa. Wprawdzie W tym 1<onte1<seie nie mozna calkowioie odmowie racji skarizteemu, Ze Sad pierwszej instancji nieco zbyt skrajnie przedstawil swoje stanowisko, jednak nie mozna takze ca1koWicie abstraliowaé od nagannego zachowania powoda, prowadzacego do Wymierzenia mu okreslonej kary. Wobec tego chociaz nie nalezy nadmiernie eksponowaé trudnoéci pafistwa W zapewnieniu skazanyni 0dpOW1€»C1I'11Ch, zgodnych z prawem Warunltow odbywania kary pozba wienia wohtosei, to nie mozna jednoczesnie pomijaé, Ze pewne do1eg1iWosci dla osadzonyeh sa nieotfiaeznym nastepstwem odbywania takiej kary, orzeczonej z powoduipopehfienia przez nich przestepstw. W konsekwenoji jedynie stosunkowo Wyjatkowe okolioznojsei mog1yby uzasadniaé przyznanie na rzeez skazanego zadoséuczynietiia z tytu1u itieodpowiednioh W&IL'l1’ll<10W odbyWa nia kary pozbawienia Wolnosei. Z tresci lzebranego W niniejszej sprawie materiaht dowodowego W swietle przedstawionyoh Wyzej okolicznosei i wnioskow stwierdzié jednak mozna, Ze W tym Ên. akt: l ACa 1 U`l4!09 6 przedstawionych przez pozwanego, gdyż to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania pod- stawy faktycznej żądania, który nie mógł polegać jedynie na podwazaniu stanowiska strony przeciwnej . W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji, wbrew treści kolejnego zarzutu apelacyjnego, prawidłowo uznał, iz zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z dziedziny okuiistyki i psychiatrii były powołane jedynie dla zwłoki, skoro przede wszystkim nie udowodnił on istnienia okoliczności, mogących uzasadniać przyjęcie ist- nienia adekwatnego związku przyczynowego między nagannym postępowaniem pozwanegda pogorszeniein stanu jego zdrowia, które mieliby ocenić właściwi biegli. W konsekwencji stwierdzić należy, ze żądanie powoda było nieuzasadnione przede wszystkim z uwagi na nieudowodnienie przez niego okoliczności faktycznych, mogących sta- nowić jego podstawę. W związku z tym w gruncie rzeczy nie ma już potrzeby analizowania, czy jego żądanie jest zgodne 2 zasadami współżycia społecznego, skoro z akt sprawy W ogóle nie wynika, aby można było mówić w tym wypadku o istnieniu roszczenia powoda z tytułu narusze- nia jego dóbr osobistych wskutek przeludnienia w celi lub z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę, wynikającą z odbywania kary pozbawienia wolności w nieludzkich warunkach. Niemniej można generalnie zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż w konkretnych okolicznościach dochodze- nie przez powo da zadośćuczynienia pieniężnego za rzekomo nieludzkie warunki odbywania kary pozbawienia wolności, ewentualnie za występowanie przeludnienia w celach, zasługiwałoby na zakwaliiikowanie jako naduzycie prawa podmiotowego, zważywszy zwłaszcza na stosunkowo krótki czas trwania stanu-, z którego wywodzone jest dochodzone żądanie, brak powstania istot- nej krzywdy niemajątkowej po jego stronie, a także przyczyny i charakter przymusowego od- osobni enia w zakładzie karnym, stanowiącego przeciez konsekwencję popełnienia przestępstwa. Wprawdzie w tym kontekście nie można całkowicie odmówić racji skarżącemu, ze Sąd pierwszej instancji nieco zbyt skrajnie przedstawił swoje stanowisko, jednak nie można także całkowicie abstrahować od nagannego zachowania powoda, prowadzącego do wymierzenia rnu określonej kary. Wobec tego chociaż nie nalezy nadmiernie eksponować trudności panstwa w zapewnieniu skazanym odpowiednich, zgodnych z prawem warunków odbywania. kary pozba- wienia wolności, to nie można jednocześnie pomijać, że pewne dolegliwości dla osadzonych są nieodłącznym następstwem odbywania takiej kary, orzeczonej z powodupopełnienia przez. nich przestępstw. W konsekwencji jedynie stosunkowo wyjątkowe okoliczności mogłyby uzasadniać przyznanie na rzecz skazanego zadośćuczynienia z tytułu nieodpowiednich warunków odbywa- nia kary pozbawienia wolności. Z treści 'zebranego w niniejszej sprawie -materiału dowodowego w świetle przedstawionych wyżej okoliczności i wniosków stwierdzić jednak można, że w tym --- STRONA 8 --- S3211. sa: 1 ACa 1014.109 __ _  7 . WYpElC11(1.1'E&1(fl wyj atkowa sytuacja nie mia1a miejsca.  _ '  ' _: "  _ Majao pow;/Zsze na uwadze, Sad Apelacyjny na mocy art. 385 1<._p'.e. oddalil apelacjejalco bezpodstaWna."Por1adto na podstawie a1"t.j102 k.p.c.'odsta_pi1_od'obc1a;Za11ia powouda kosztami p'ostepoWaniaLapelacyjnego, poniesionymi przez poiwanego, uznajac, Ze przemawia za't3"1r1a1< tua1nasytuacja'osobistaimajatlcowaskarzacego. V " ' _  . _  _ 905% sm. zm: 1 Aca 1014.f09- __ _ - 7 _ wypadku taka wyj ątkowa sytuacja nie miała miejsca. ' _ ' - " __ " - _ Mająć powyższe na uwadzé, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k._p'.c. oddalił apĘ:lacjęja1<o bezpodstaWną."P0n.adto na pódstawie a1't._102 k.p;c.' odstąpíłod" obciążania powoda kosztami p`0stęp0wania„apelacyj nego, poníesionymí przeż pożwanegq, -uznając, że przemawia za" ty-"rn-ale tuàlna sytuacjaosobistaimajątkowa skarżącego. V " ` _ - . _ - _ JĹČH