Wyrok l C 507/12 1. zmienia zaskarioriy wyrokz V a/bf W czq

--- STRONA 1 --- Sygn. @161 Ca 3'2/13 0 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ \\ ‘B w’.¢ ‘}“‘ /1 :~'~.’§_‘§@ 3?g;<=4; .—~.._'; I161" r¢‘(L f ~ ~: _ WYROK A Dnia 6 marca 2013 r. “‘._/I Sa,d Okreggowy W Elblqgul Wydzia1Cywi1ny A _ .' . W skladzie nastcgpujqcym: ._/ Przewodniczqcyz SSO Tereszi Zawistowska Sqdziowie: SO Aleksandra Ratkowska SO Dorota Twardowska /spr./ Protokolantz st. sekr. sqd. Danuta Goiégbiewska po rozpoznaniu W dniu 6 marca 2013 r. wElblqgu na rozprawie _ sprawzpvwédfiwal 0 L2%..“ 0 p BCIW 0 0 zaplate; na slcutek apelacji stron od Wyroku Sqdu Réjonowego W Elblqgu z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. aktl C 507/12 1. zmienia zaskarioriy wyrokz V a/ bf W czqéci oddalajqcej powédztwo (pkt II) i zasqdza dodatkowd od PMWanego 6 na rzecz powédki J: L; kwoteg 6.000 2% (szeéé tysiegcy zlotych) 2 ustawowymi odsetkami od dnia' 6' stycznia 2012 r. oraz odsetki ustawowe od kwoty_4.000 zi zaokres od dnia. 6 stycznia 2012 r, do dnia 20 listopiada 2012 r.; W czegsici rozstrzygaj qcej 0 kosztach procesu (pkt III) i znosi Wzajemnie migdzy stronami koszty procesu; ' ' I ' sygn.@1a1ca 37/13 O W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ `\ 'Ê Y'-.‹ -Ű ß zàyąà ?i¿f;<'4f.; ._~.._'± ;i ‹,'='- r|'(L f f ~: _ WYROK i Dnia 6 marca 2013 r. V- Sąd Okręgowy w Elblągu! Wydział Cywilny A _ n' _ W składzie następującym: -._/ Przewodniczący: SSO Teresa Zawistowska Sędziowie: SO Aleksandra Ratkowska SO Dorota Twardowska /sp1'./ Protokolant: st. sekt. sąd. Danuta Gołębiewska po rozpoznaniu W dniu 6 marca 2013 r. W-Elblągu na rozprawie _ Sprfawrfzpßwödflwßl 0 Łi____n s p eciw o o zapłatę na skutek apelacji stron od wyroku Sądu Rejonowego W Elblągu z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. aktl C 507/12 1. zmienia zaskarżony wyrok: O a/ b/ W części oddaiającej powództwo (pkt II) i zasądza dodatkowo od Pßßwßnßsß Ś na rzecz powódki J: Łg kwotę 6.000 zł (sześć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia' 6' stycznia 2012 r. oraz odsetki ustawowe od kwoty_4.000 zł zaokres od dnia 6 stycznia 2012 r, do dnia 20 listopada 2012 r.; W części rozstrzygaj ącej o kosztach procesu (pkt III) i znosi wzajemnie między stronami koszty procesu; " ' -1 ` --- STRONA 2 --- cf W czqéci rozstrzygajqcej 0 kosztach sqdowych (pkt IV) i nakazuje éciqgnqé od powédki i pozwanego kwoty po 655 zk (szeééset piqédziesiqt piqé zkotych) W miejsce kwot 1.048 zl i 262 Z1; oddala apelacjq powédki w pozostalym zakresie; oddala apelacjq pozwanego; zasqdza od pozwanego na rzecz powédki kwote; 780 z% (siedemset osiemdziesiajc zlxotych) tytulem zwrotu kosztéw procesu za druga, instancjg; nakazuje éciqgnqé od pozwanego na rzecz Skarbu Pafistwa  Sqdu Rejonowego W Elblqgu kwotc; 320 z% (trzysta dwadzieécia zlotych) tytukem nieuiszczonych kosztéw sqdowych. 2 c/ W części rozstrzygającej o kosztach sądowych (pkt IV) i nakazuje ściągnąć od powódki i pozwanego kwoty po 655 zł (sześćset pięćdziesiąt pięć złotych) W miejsce kwot 1.048 zł i 262 zł; oddala apelację powódki w pozostałym zakresie; oddała apelację pozwanego; zasądza od pozwanego na rzecz powćdki kwotę 7 80 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję; nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego W Elblągu kwotę 320 zł (trzysta dwadzieścia złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. 4 --- STRONA 3 --- \_ . \_ /' _ i‘.‘ Sygn. akt I Ca 37/13 Uzasadnienie Powédka L_ Wni0s%a 0 zasqdzenie od pozwanego Wei fZ~‘=°Z zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych W postaci“ szczegélnej wiqzi lqczqcej rodzefistwo w kwocie 20.000 zl wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 06 stycznia 2012 r.’ na podstawie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 § 1 k.c. W zwiegzku ze émierciq zmarlego W Wyniku nastqpstw wypadku samochodowcgo brata ktérego sprawca byilobjegty ubezpieczeniém OC u pozwanego. Pomy .. wniési 0 oddalenie powédztwa, wskazujqc, iz w dacie zdarzenia, ktére s owodowzflo émieré ’ Z brak bylzo obecnego przepisu art. 446 § 4 P _ . _ k.c. przyznajqcego osobom najblizszym pokrzywdzonego czynem niedozwolonym ‘ roszczenie 0 zadoééuczynienie za wtasnq krzywdc; niemajqtkowq, zaé art. 448 k.c. W zw. 2 art. 24 §1 k.c. stanowi podstawe; do zgdania zadoééuczynienia wylqcznie tcmu, czyje dobro osobiste zostalo naruszone czynem niedozwolonym. Pozwany zakwestionowai réwniez wskazywanq przez powédkg kategorieg dobra osobistego okreélonego jako prawo do Zycia rodzinnego. = l  Wyrokiem z dnia 21 Iistopada 2012 r. Sqd Rejonowy w Elblqgu zasadzii od pozwanego na rzecz powédki J‘ kwotg 4.000 zl z ustawowymi odsetkami od dnia 21 listopada 2012 r. (pkt I), oddalii powédztwo w pozostalym zakresie (pkt II), zasqclzii od powédki na rzecz pozwanego kwote; 2.890 zi 20 gr tytulem zwrotu kosztéw procesu (pkt III) oraz na.kaza% éciqgnqé tytulem nieuiszczonych kosztéw sqdowych 0d powédki kwote; 1.048 zl i od  O pozwanego kwotq 262 zi (pkt IV). ' . I \_ . \_ If' -_-'- i-'Í Sygn. akt I Ca 37/13 Uzasadnienie Powćdka Ł- wniosła o zasądzenie od pozwanego “alei f2~'=°2 zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych W postaci szczególnej więzi łączącej rodzeństwo w kwocie 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 06 stycznia 2012 r. na podstawie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 § 1 k.c. w związku ze śmiercią zmarłego w wyniku następstw wypadku samochodowego brata którego sprawca był objęty ubezpieczeniem OC u pozwanego. Pßaee .. wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, iż w dacie zdarzenia, które s owodowało śmierć j Z brak było obecnego przepisu art. 446 § 4 P _ . _ k.c. przyznającego osobom najbliższym pokrzywdzonego czynem niedozwolonyrn ' roszczenie o zadośćuczynienie za własną krzywdę niernajątkową, zaś art. 448 k.o. w zw. z art. 24 §l kc. stanowi podstawę do żądania zadośćuczynienia wyłącznie temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone czynem niedozwolonym. Pozwany zakwestionował równiez wskazywaną przez powćdkę kategorię dobra osobistego określonego jako prawo do zycia rodzinnego. = I - Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w Elblągu zasadził od pozwanego na rzecz powódki J- kwotę 4.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 listopada 2012 r. (pkt I), oddalił powództwo W pozostałym zakresie (pkt Il), zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.890 zł 20 gr tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt IH) oraz nakazał ściągnąć tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od powódki kwotę 1.048 zł i od - O pozwanego kwotę 262 zł (pkt IV). ` . I --- STRONA 4 --- *1. '8 Rozstrzygniocie by1o Wynikiem nastopujacych ustalcfi faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez Sad pierwszej instanoji: Sad Rejonowy ustalil, ze w dniu 10 grucinia 2001 r. w miojscowoéci C kierujacy pojazdem ciqzarowym Lgnienalezycie obserwoWa1 jezdniq oraz nie zachowal bezpieczriej od1eg1oéci pomiqdzy pojazdami i najechai na tyi autobusu stojacego na przystanku —w Wyniku czego pasazer samochodu ciozarowego Ga Z'dozna1 obraiefi cia1a, w nastqzpstwio ktorych zmar1. Za ten czyn Lflzostai skazany prawomocnym wyrokiem kamym. Pojazd mechaniczny kierowany przez by1 W chwili zdarzenia objzgty ubezpieozeniem od odpowiedzialnoéoi cywilnej u pozwanego. G_‘Z.by1 bratem powodki. Oboje byli ze soba zwiazani emocjonalnie, mieszkali razem z rodzicami do 1989 roku, kiedy to powodka Wyszlza za mai, poiniej utrzymywali ze soba kontakty, czqsto sir; Widywali, brat pomagal powodce W remoncie mieszkania, przed jego émiercia pomagal W przygotowaniu Wigilii u powodki. Na podstawie opinii bieglego ustalono, Ze po Wypadku i émierci brata, u powodki rozwinqly siq zabu{§j§!1i.@!..fiTE31jT;1i"Ffff§)_{JLI}6 0 1ag(1(E1_X1'1’£_|I_}_¢'_1._§1_1_»§£1_11.1 stanowiace reakcjq na silny _strze_§____1:i>_g;iracie brata. Zaburzenia to utrzymywah1y sic; przez _'_“__ _,,.v_ .._ “._..,_...__,__.____.._* okres okoio clwoch lat po émierci brata powédki, potem podlegaly prawidlowej korekcie. Stan, w jakim zna1az1a sic; powodka po stracie brata zostal przez nia prawidiowo przeorganizowany, a jej funkcjonowanie emocjonalne powrocflo do okresu sprzed wypadku brata, zaburzenia adaptacyjne zostaly wygaszone i obecnie powédka funkcjonuje W sposéb stabilny emocjonalnie, wyréwnany. Po 1”.“ "<< . 1 . .... . n.1vn ___“____W~ émierci brata powodka nie podejmowaka Zadnego leczenia czy konsultacji zwiazanej z aodczuwanymi dolegliwosiciami. Obecnie powodka nie Wymaga leczenia oraz oddzialywafi terapeutyczny W zwiazku ze émiercia brata. Na skutek émierci brata powodka nio\)g1ozna1a_Aii1§W_a1ego" uszczerbku na zdrowiu. Strata brata nie spowodowaka u powodki trwa1ej zmiany W psychofizycznym funkojonowaniu W sposob przowyzszajacy naturalna reakcjq na utrato osoby . 1 2 ' ~. 1‘ \._/ '\_/ «. 'B Rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji: Sąd Rejonowy ustalił, ze w dniu 10 grudnia 2001 r. w miejscowości Ć- kierujący pojazdem cięzarowym Lunienalezycie obserwował jezdnię oraz nie zachował bezpiecznej odległości pomiędzy pojazdami i najechał na tył autobusu stojącego na przystanku -w wyniku czego pasażer samochodu ciężarowego Ga Z-doznał obrażeń ciała, w następstwie których zmarł. Za ten czyn Lşzostał skazany prawomocnym wyrokiem karnym. Pojazd mechaniczny kierowany przez był W chwili zdarzenia objęty ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. G-Z-był bratem powódki. Oboje byli ze sobą związani emocjonalnie, mieszkali razem z rodzicami do 1989 roku, kiedy to powćdka wyszła za mąż, póżniej utrzyrnywali ze sobą kontakty, często się widywali, brat pomagał powćdce w remoncie mieszkania, przed jego śmiercią pomagał w przygotowaniu wigilii u powódki. Na podstawie opinii biegłego ustalono, ze po wypadku i śmierci brata, u powódki rozwinęły się zaburz_'t=l:!Ż1_1'..@!,..&`,E3i,,*_-T¿l2'Ĺ,fffÊ)_'_]'_I}f> o łagę(h1_yjn_.nąsilenju stanowiące reakcję na silny _streş___j:_ipÍřstracie brata. Zaburzenia te utrzymywał-y się przez _„_”, _,,.„¬ ._ "¬-._..-,¬_...__,__.____.._-'- okres około dwóch lat po śmierci brata powódki, potem podlegały prawidłowej korekcie. Stan, W jakim znalazła się powćdka po stracie brata został przez nią prawidłowo przeorganizowany, a jej funkcjonowanie emocjonalne powrćciło do okresu sprzed wypadku brata, zaburzenia adaptacyjne .zostały wygaszone i obecnie powódka funkcjonuje W sposób stabilny emocjonalnie, wyrównany. Po ‹«„.__ "‹‹- . .¬ . .... . »_ . ¬› ___«_____W_ śmierci brata powćdka nie podejmowała żadnego leczenia czy konsultacji związanej z jodczuwanymi dolegliwościami. Obecnie powódka nie wymaga leczenia oraz oddziaływań terapeutyczny w związku ze śmiercią brata. Na skutek śmierci brata powódka nie„_,gloznała_iiit¿¬y}/_ąłego" uszczerbku na zdrowiu. Strata brata nie spowodowała u powódki trwałej zmiany w psychofizycznym funkcjonowaniu w sposób przewyzszający naturalną reakcję na utratę osoby _ I 2 ' '-. f \._/ `\_/ --- STRONA 5 --- ‘~._/ '\~.__’ najblizszej. Do chwili obecnej w trakcie spotkafi rodzinnych poWoc11<§ odozuwa tc;s1<note; za bratem. Powodka wniosla do pozwanego o zaplatq zadoééuczynionia W zwiazku ze émiercia pismem z dnia 30 gruclnia 2011 r., Zadajac zap1aty kwoty 20.000 21. Pozwany odmowii zaplaty zadoééuczynienia. Wskazano nar bezspornoéé powyzszych okolicznoéci oraz niokwestionowany materiai dowodowy, stwierdzajac, Ze kwostia, sporna W przedmiotowej sprawie ‘oylo, czy sad moze przyznaé najblizszemu cz1onkoWi rodziny zmarlego zadoééuczynienie pieniqzne za doznana, krzywdc; na podstawie art. 448 k.c. W zw. 2 art. 24 § 1 k.c. wowczas, gdy émieré nasta,pi1a wskutek uszkodzenia ciaia przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed dniem Wejécia w art. k.c' Hv__‘_’__,»'—""“'“’'"'~~~.....,,.__._,_,,...."' Sadfiioj instancji zauwazyl, Ze Wprawdzic przed dniom 3 sierpnia 2008 r., kiedy to art. 446 k.c. zostal zmieniony przez dodanie § 4, nie byio tak Wyrainej jak obeonie podstawy do przyznania cz1on1<om rodziny zmaflego zadoééuczynienia, jednakze W orzecznictwie Sadu Najwyzszego dostrzegano potrzobc; naprawienia krzywdy Wyrzadzonej czronkom rodziny zrnarlego. Odwohljac sir; do przytoozonego orzecznictwa podzielono poglad powodki, Ze przopis art. 448 k.c. stanowi podstawe; oohrony odrobnego dobra osobistego, jaka jest bliska relacja pomiqdzy zmarlym a osoba mu naj blizsza, a najblizszemu czlonkowi 1odziny zmarlrego przysluguje na podstawie art. 448 1(.C.__:)E_’Z\N'12}Z1(H z art. 24 § 1 k.c. Eadoééuczynienie za doznana krzywdeg, nastapila na s1<\1‘12c'8Md“61ni1‘;L1i ktézy mia1 miejsce takze przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Wskazano, Ze Wprawdzie art. 446 § 4 k.c. ma zastosowanie Wylacznie do syngacji, W ktorej czyn niedozwolony popehaiony zosta1 po dniu 3 sierpnia 2008r., jednak przepis ten nie uchylil art. 448 k.c., jego dodanie by1o natomiast Wyrazem Woli ustawodawcy zaréwno potwierdzenia dopuszczalnosici dochodzenia zadoééuczynienia na gruncie obowiazujacych przed jego wejéciem 3 \'-._/ '\¬.__--f najbliższej. Do chwili obecnej w trakcie spotkań rodzinnych powódką odczuwa tęsknotę za bratem. Powćdka wniosła do pozwanego o zapłatę zadośćuczynienia w związku ze śmiercią pismem z dnia 30 grudnia 2011 r., żądając zapłaty kwoty 20.000 zł. Pozwany odmówił zapłaty zadośćuczynienia. Wskazane nas bezsporność powyższych okoliczności oraz niekwestionowany materiał dowodowy, stwierdzająe, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było, czy sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. wówczas, gdy śmierć nastąpiła wskutek uszkodzenia ciała przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed dniem wejścia w art. k.c' H„____l__,~-'-"'*'“'“>-'¬'-'¬"~~--~'-.¬......,„.__,_,_„_...----"' SądęjŠÊ”rwsHzej instancji zauważył, że Wprawdzie przed dniem 3 sierpnia 2008 r., kiedy to art. 446 k.c. został zmieniony przez dodanie § 4, nie było tak wyrażnej jak obecnie podstawy do przyznania członkom rodziny zmarłego zadośćuczynienia, jednakże w orzecznictwie Sądu Najwyższego dostrzegano potrzebę naprawienia krzywdy wyrządzonej członkom rodziny zmarłego. Odwołując się do przytoczonego orzecznictwa podzielono pogląd powódki, ze przepis art. 448 k.c. stanowi podstawę ochrony odrębnego dobra osobistego, jaką jest bliska relacja pomiędzy zmarłym a osobą mu naj blizszą, a najblizszemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c.__y¶__związku z art. 24 § 1 k.c. _zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, nastąpiła na sl<iit-ełkmdßelńiktii, który miał miejsce także przed dniem 3 sierpnia _2008 r. Wskazane, ze wprawdzie art. 446 § 4 k.c. ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, W której czyn niedozwolony popełniony został po dniu 3 sierpnia 2008r., jednak przepis ten nie uchylił art. 448 k.c., jego dodanie było natomiast wyrazem woli ustawodawcy zarówno potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie obowiązujących przed jego wejściem 3 --- STRONA 6 --- ‘B W Zycie przepisow, jak i ograniczenie krogu osob uprawnionych do zadoéc':uczynienia do najblizszych czionkow rodziny. Powoiano rowniez dyspozycjo art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniatfli obowia,zkowyop*“Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczyoieli Komunikacyjnych, stwierdzajac, Ze z ubezpieczonia odpowiedzialnoéci cywilnej posiadaczy pojazdow mechanicznych przysluguje odszkodoWanie,_ jczeli posiadacz lub kierujacy pojazdem mechanicznym sa obowiazani do odszkodowania za Wyrzadzona W zwiazku 2 ruchem tego pojazdu szkodq, ktorej nastopstwem jest émieré, uszkodzonie ciaia, rozstroj zdrowia badi tez utrata, zniszczenie Iub uszkodzenie mienia, a zgodnie z art. I9 ust. 1 W/W ustawy poszkodowany W zwiazku ze zdarzeniem objqtym umowa ubezpieczenia obowiazkowego odpowiedzialnoéci cywilnej moze dochodzié roszczefi bezpoérednio od zakiadu ubezpieczefi, W zwiazku z czym zakrea odpowiedzialnoéci spraWcy Wypadku detcnninuj aF_Ea1§r_o§Mo£1poWi§dgia1i1oaci zakiadu ubezpieczefi. Dalej cytujac normy art. 448 k.c. oraz art. 24 § 1 k.o. Wskazano, is W sprawie bylo poza sporem, it brat powodki G. Zzginai Wskutek obrazefi ciata, jakich doznat W Wypadku z dnia 10 grudnia 2001 r., oraz bezsporna byta Wina sprawcy Wypadku, objotego ubezpieczeniern OC u pozWaoo§5f'W'ooeni?§adu Rejonowego strona powodowa wykazaia ponadto — za pomoca dowodu z zeznafi powodki oraz dowodu z opinii biogtego psychologa — Ze zerwanie na skutek zdarzenia z dnia 10 grudnia 2001 1. wiozi ze zmartym bratem spowodowaio bol, cierpienie i zrodzito u powédki poczucie krzywdy. Tym samym émieré brata spowodowaia naruszenie dobra osobistego powodki, zwiazanej emocjonalnic z W postaci szczegolnej Wiegzi rodzinnoj. Tym samym uznano powodkz; Za poszkodowana bezpoérednio Wypadkiem i stwierdzono, Ze moze dochodzié naprawienia Wtasnej krzywdy, doznanej poprzez naruszenie jcj wtasnego dobra osobistego. 4 ‘\_/' 'B w życie przepisów, jak i ograniczenie kręgu _osób uprawnionych do zadośćuczynienia do najbliższych członków rodziny. Powołano również dyspozycję art¿ 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 1". o ubezpieczeniacii obowiązkowycř"Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, stwierdzając, ze z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia, a zgodnie z art. 19 ust. I w/w ustawy poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, w związku z czym zakres odpowiedzialności sprawcy wypadku determinuj eF__zakrr_esnof_ipowiedziainości zakładu ubezpieczeń. Dalej cytując normy art. 448 k.c. oraz art. 24 -§ 1 k.c. ws-kazano, że w sprawie było poza sporem, iż brat powódki G- Z-zginął wskutek obrażeń ciała, jakich doznał W wypadku z dnia 10 grudnia 2001 r., oraz bezsporna była wina sprawcy wypadku, objętego ubezpieczeniem OC u pozwaneg5Í`WoceniÊŠådu Rejonowego strona powodowa wykazała ponadto - za pomocą dowodu z zeznań powódki oraz dowodu z opinii biegłego psychologa - ze zerwanie na skutek zdarzenia z dnia 10 grudnia 2001 r. więzi ze zmarłym bratem spowodowało ból, cierpienie i zrodziła u powódki poczucie krzywdy. Tym samym śmierć brata spowodowała naruszenie dobra osobistego powódki, związanej emocjonalnie z w postaci szczególnej więzi rodzinnej. Tym samym uznano powódkę za poszkodowaną bezpośrednio wypadkiem i stwierdzono, że może dochodzić naprawienia własnej krzywdy, doznanej poprzez naruszenie jej własnego dobra osobistego. 4 `\__/` --- STRONA 7 --- \._/ ._. .,~.. Co do Wysokoéci zadoééuozynienia Sad pierwszej instancji stdvierdzii, ze podstawowym kryterium pozostaje rozmiar i intonsywnoéé doznanej krzywdy (ocenianoj wediug miar zobiektywizowanych), stopiel‘1 negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonej, w tym takze niowymiernyoh majatkowo, przy czym podkreélii funkcjo kompensacyjna zadoééuczynienia, aby kwota pieniozna przyznana poszluioudoiiiiiaiioujiMjiriédstawiala ekonomicznie odozuwalna Wartoéf: i pozWala1a na usuniqcie doznanej krzywdy, at przynajmniej na jej zminimalizowanie, zaznaozajac jednoczeénie, ze nie mote byé ona nadmierna W stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunkow majatkowych spoieczefistwa, a zatem byé utrzymana w rozsadnych granicach. Przy tak okreélonych kryteriach Sad Rejonowy uznal, Ze bez Watpienia émicré brata byta dla powodki cioscm, po ktorym rozwinoiy jsie; u niej zaburzenia adaptaoyjno o iagodnym nasileniu, utrzymujaco sit; przez okres dwoch lat. Do chWi1i obecnej powodka odczuwa tosknoto za bratem, zW1aszcza W okrosach spotkaii rodzinnych. Wskazano takze, Ze miodzy émieroia G. Z a wystapieniem przoz powodko do pozwanego o zacloééuczynienic minoio 10 lat, a W tym okresie funkcjonowanie emoojonalne powodki po okresie okoio 2 lat od émierci brata powrociio do okresu sprzed wypadku brata, zaburzonia adaptacyjne zostaly wygaszone i obecnie powodka filnkojonuje W sposob stabilny emocjonalnie, wyrownany. Na skutek émieroi brata powodka nie doznaia trwaiogo uszozerbku na zdrowiu. W konsekwoncji Sad pierwszej instanoji uznai, Ze odpowiednia suma Wystarczajaoa do zadoééuczynienia krzywdzie J_ jakiej doznala ona na skutek émieroi ‘orata w 2001 roku, jest kwota 4.000 Z1. _ Odnoénie zasadzenia odsetek to nalezy Wskazano, ze zasadniczo zgodnie z treécia przepisu art. 481 § k.c. poizvodowi przystuguja od pozwanego odsetki ustawowe za opoinienie. Pozwany popada W opoinienie, jeéli nielspeinia éwiadczenia pienioznego, w terminie W ktérym staio sic; ono wymagalne. Jezeli powod doohodzi zaptaty okreélonej kwoty tytutcm odszkodowania z odsetkami . 5 ~ `~¬._/ ~¬„_. .,‹¬. Co do wysokości zadośćuczynienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, ze podstawowym kryterium pozostaje rozmiar i intensywność doznanej krzywdy (ocenianej według miar zobiektywizowanych), stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonej, w tym także niewymiernych majątkowe, przy czym podkreślił funkcję kompensacyjną zadośćuczynienia, aby kwota pieniężna przyznana poszlłbudowjaneujjjwpřžëdstawiała ekonomicznie odczuwalną wartość i pozwalała na usunięcie doznanej krzywdy, a« przynajmniej na jej zminimalizowanie, zaznaczając jednocześnie, ze nie może być ona nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a zatem być utrzymana w rozsądnych granicach. Przy tak określonych kryteriach Sąd Rejonowy uznał, że bez wątpienia śmierć brata była dla powódki ciosem, po którym rozwinęły się u niej zaburzenia adaptacyjne o łagodnym nasileniu, utrzymujące się przez okres dwóch lat. Do chwili obecnej powódka odczuwa tęsknotę za bratem, zwłaszcza w okresach spotkań rodzinnych. Wskazane także, że między śmiercią G- Z- a wystąpieniem przez powódkę do pozwanego o zadośćuczynienie minęło 10 lat, a W tym okresie funkcjonowanie emocjonalne powódki po okresie około 2 lat od śmierci brata powróciło do okresu sprzed wypadku brata, zaburzenia adaptacyjne zostały wygaszone i obecnie powódka funkcjonuje w sposób stabilny emocjonalnie, wyrównany. Na skutek śmierci brata powódka nie doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że odpowiednią sumą wystarczającą do zadośćuczynienia krzywdzie J- jakiej doznała ona na skutek śmierci brata w 2001 roku, jest kwota 4.000 zł. _ Odnośnie zasądzenia odsetek to nalezy wskazano, że zasadniczo zgodnie z treścią przepisu art. 481 § k.c. powodowi przysługują od pozwanego odsetki ustawowe za opóźnienie. Pozwany popada w opóźnienie, jeśli nienspełnia świadczenia pieniężnego, w terminie w którym stało się ono wymagalne. Jeżeli powód dochodzi zapłaty określonej kwoty tytułem odszkodowania z odsetkami . 5 ~ --- STRONA 8 --- '8 za opoinienie od danego dnia, Wczeéniejszego niz dziefi Wyrokowania, i W toku postepowania okaze sie, Ze kwota ta istotnie nalezata sie powodowi od tego dnia, odsetki powimiy byé zasadzone zgodnie z Zadaniem. Generalnie odsetki od odszkodowania pienieznego naleza sir; od dnia, W ktorym powinno ono byé zaptacone — zasadniczo Wyznaczonego przez Wezwanie dluznika do wykonania zobowiazania (art. 455 in fine k.c.). Jeclnakze zobowiazanie do zapiaty zadoééuczynienia (art. 445 § .1 k.c.) ma charakter zobowiazania bezterminowego, totc:2 przeksztatcenie go W zobowiazaniel terminowe mote nastapié W Wyniku Wezwania Wierzyciela (pokrzywdzonego) skierowane Wobec dhiznika do spetnienia éwiadczenia (art. 455 k.c.). Przy czym nalezy takze Wskazaé, Ze Wysokoéé. ostatecznego zadoééuczynienia uzalezniona jest od decyzji sadu, stad ostatecznie za zasadne uznano zasadzenie odsetek od dnia Wydania orzeczenia. W pozostalym zakresie powodztwo jako niezasadne oddalono. Jako podstawe orzeczenia o kosztach procesu Wskazano art. 98 § 1 i 3 k.p.c. W zw. z art. 100 k.p.c. i zasade stosunkowego ich rozdzielenia a o kosztach sadowych art. 83 ust. 1 i 2 W zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sadowyoh W sprawach cywilnych W zw. z art. 100 k.p.o. “W apelaoji od powyzszego wyroku powodka J zaskarzyta Wyrok W czeéci oddalajacej powodztwo co do kwoty 16.000 21 ustawowymi odsetkami od kwoty 20.000 21 Iiczonymi od dnia 06 styeznia 2012r., zarzucajac: 4  naruszenie prawa materialnego poprzez btedna Wyktadnie art. 24 § 1 k.c. W zW. z art. (448 k.c. polegajaca na przyjeciu, iz zadoééuczynienia na rzecz powodki na poziomie 4.000 z1 jest adekwatne do krzywdy, jaka Wywotaia érnieré brata powodki;   naruszenie prawa materialnego art. 455 k.c; W zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiazkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu ' 6 ~._,/ '8 za opóźnienie od danego dnia, wcześniejszego niż dzień wyrokowania, i w toku postępowania okaże się, ze kwota ta istotnie należała się powodowi od tego dnia, odsetki powimiy być zasądzone zgodnie z żądaniem. Generalnie odsetki od odszkodowania pieniężnego należą się od dnia, w którym powinno ono być zapłacone - zasadniczo wyznaczonego przez wezwanie dłużnika do wykonania zobowiązania (art. 455 in fine k.c.). Jednakże zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia (art. 445 § .l k.c.) ma charakter zobowiązania bezterminowego, toteż przekształcenie go W zobowiązanie' terminowe może nastąpić w wyniku wezwania wierzyciela (pokrzywdzonego) skierowane wobec dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.). Przy czym nalezy także wskazać, że wysokość. ostatecznego zadośćuczynienia uzależniona jest od decyzji sądu, stąd ostatecznie za zasadne uznano zasądzenie odsetek od dnia wydania orzeczenia. W pozostałym zakresie powództwo jako niezasadne oddalone. Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu wskazano art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. i zasadę stosunkowego ich rozdzielenie a o kosztach sądowych art. 83 ust. 1 i 2 w zw. z art. 113 ust. l ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych W zw. z art. 100 k.p.c. 'W apelacji od powyższego wyroku powódka J- zaskarzyła wyrok W części oddalającej powództwo co do kwoty 16.000 zł ustawowymi odsetkami od kwoty 20.000 zł liczonymi od dnia 06 stycznia 2012r., zarzucając: Ą - naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. (448 k.c. polegającą na przyjęciu, iż zadośćuczynienia na rzecz powódki na poziomie 4.000 zł jest adekwatne do krzywdy, jaką wywołała śmierć brata powódki; - - naruszenie prawa materialnego art. 455 k.c. w zw. z art. 14 ust. l ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu ' 6 ~._,/ --- STRONA 9 --- \._/ ' .11’ Gwarancyjnyrn i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przez jego niezastosowanie i przyjecie W okolieznoéciach faktyoznych sprawy, 2e roszczenie o zadoééuozynienie stato sir; wymagalne z data Wyrokowania, a nie W terminie 30 dni od konkretyzacji roszczenia W postepowaniu likwidacyjnym. W uzasadnieniu apelacji Wskazywano na nieadekwatnoéé zasadzonej tytutem zadoééuczynienia kwoty do krzywdy powodki i panujacych stosunkow majatkowych, akcentujac ustalenia Sadu co do naruszenia dobr osobistych powodki W postaci zerwania Wiezi rodzinnej i nastepstw wypadku W jej sferze emoejonalnej i Zyciowej, podkreélajac Ze; fakt _ niepodjeoia terapii psychologicznej Iub leczenia psychiatrycznego nie moze byé okolicznoéoia przemawiajaca za obnizeniem rozmiaru przyznanego zadoééuozynienia. Wskazywano takze na Wymagalnoéé obowiazku sprawcy szkody do.speh1ienia zobowiazania zadoééuczynienia juz od chwili zgtoszenia roszczenia o zapiate i jedynie _ dekiaratoryjny charakter orzeczenia sadu przyznajacego zadoééuczynienia, a W zwiazku z tym Wczeéniejsza niz przyjeto W orzeozeniu Wymagalnoéé roszozenia. _  W zwiazku z tymi zarzutami powodka domagaia sie zmiany zaskarzonego Wyroku i zasadzenia od pozwanego na rzecz powodki dodatkowej kwoty 16.000 21 Z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 20.000 21 od dnia 06 stycznia 2012 r. oraz zasadzenia kosztow procesu za obie instancje. . U W ap<=1a<>ji pwwwego strona pozwana zaskarzy1a z kolei Wyrok W czeéci uwzgledniajacej powodztwo (co Wynika ze Wskazanej Wartoéci przedmiotu zaskarzenia i zarzutow apelacji, pomimo < zawarcia We Wstepie apelacji stwierdzenia, Ze zaskarza sie Wyrok W caioéci), zarzucajac naruszenie prawa materialnego, tj. art. 448 k.c. W ZW. z art. 24 § 1 k.c. i wnoszac o zmiane Wyroku i oddalenie powodztwa oraz zasadzenie zwrotu kosztow procesu. Skarzaey lcwestionowat uznanie podstaw do przyznania _ powodce 9....»___,>......_._.,_ . I ~ 7 \-._/ ' ;Le Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przez jego niezastosowanie i przyjęcie W okolicznościach faktycznych sprawy, że roszczenie o zadośćuczynienie stało się wymagalne z datą wyrokowania, a nie w terminie 30 dni od konkretyzacji roszczenia w postępowaniu likwidacyjnym. W uzasadnieniu apelacji wskazywano na nieadekwatność zasądzonej tytułem zadośćuczynienia kwoty do krzywdy powódki i panujących stosunków majątkowych, akcentując ustalenia Sądu co do naruszenia dóbr osobistych powódki w postaci zerwania więzi rodzinnej i następstw wypadku w jej sferze emocjonalnej i życiowej, podkreślając że; fakt _ niepodjęcia terapii psychologicznej lub leczenia psychiatrycznego nie może być okolicznością przemawiającą za obniżeniem rozmiaru przyznanego zadośćuczynienia. Wskazywano także na wymagalność obowiązku sprawcy szkody dospełnienia zobowiązania zadośćuczynienia już od chwili zgłoszenia roszczenia- o zapłatę i jedynie _ dekiaratoryjny charakter orzeczenia sądu przyznającego zadośćuczynienia, a W związku z tym wcześniejszą niż przyjęto w orzeczeniu wymagalność roszczenia. _ - W zwiazku z tymi zarzutami powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki dodatkowej kwoty 16.000 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 20.000 zł od dnia 06 stycznia 2012 r. oraz zasądzenia kosztów procesu za obie instancje. _ "'” W ap‹=1a‹=j1 pomwßgo strona pozwana zaskarżyła z kolei Wyrok W cześci uwzględniającej powództwo (co wynika ze wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia i zarzutów apelacji, pomimo ‹ zawarcia we wstępie apelacji stwierdzenia, że zaskarża się wyrok W całości), zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 448 k.c. W ZW. z art. 24 § 1 k.c. i wnosząc o zmianę wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Skarżący kwestionował uznanie podstaw do przyznania _ powódce __....›--..-__.,›.....¬._,_.,_ _ . ~ 7 --- STRONA 10 --- .. ‘B zadoééuczynienia, zarzucajac, Ze zasada jest, i2 odszkodowanie z Ipowodu czynu niedozwolonego przyshlguje Wyiacznie poszkodowanemu, tj. osobie, przeoiwko ktorej czyn by} skierowany, tym samym zadoééuezynienie przysluguje osobie, przeoiwko kttorej skierowany byt czyn niedozwolony. Podnoszono, ze kwestie odpowiedzialnoéoi sprawcy deiiktu za krzywde reguluje art. 445 k.c. a W przypadku émieroi poszkodowanego roszczenia wynikajace ze émierci osoby bliskiej enumeratywnie reguluje przepis art. 446 k.c. Poniewaz W dacie zdarzenia, ktore spowodowato émieré brata powodki art. 446 k.c. przewidywal roszczenia o zwrot kosztow pogrzebu i leczenia, rentc; i jednorazowe odszitodowanie za znaczzne pogorszenie sytuacji zyoiowej, Wobec Wyczerpujacego o1<_res'.lenia roszczefi przyshlgujacych osobom bliskich, W ooenie skarzaoego brak jest podstaw prawnych do zasadzenia zadosiéuczynienia na podstawie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 § 1 k.c., gdyz czyn niedozwolony skierowany by} przeciwko bratu powodki jako poszkodowanemu a nie przeciwko powodowi. Pozwany twierdzil, Ze rozszerzenie kregu osob uprawnionych i przedmiotu ochrony Wprowadzeniem przepisu art. 446 § 4 k.c., przyznajacego osobom bliskim roszczonie o zadoééuczynienie W13.SI16j krzywdy niemajatkowej, nie ma W sprawie zastosowania Wobec émierei brata powoclki przed Wej éciem W Zycie Wskazanego przepisu. Sad Okregowy zwaiyk, co nastepuje: Sad Okregowy podziela niekwestionowane ustalenia faktyczne dokonane przez Sad pierwszej instancji i przyjmuje je za W13S116 bez potrzeby ponownego przytaczania. A Odnoszac sie W pierwszej kolejnoéci do take kwestionujacej powodztwo oo do zasady, a wiecr dalej idacej, Sad odwoiawczy s1IWi__Brdza, Ze apelacja pozwanego jest bezzasadna. Jest W sprawie niekwestionowanym, Ze dodany W Wyniku nowelizacji  s \._/ ¬¬. 'B zadośćuczynienia, zarzucając, że zasadą jest, iz odszkodowanie z 'powodu czynu niedozwolonego przysługuje wyłącznie poszkodowanemu, tj. osobie, przeciwko której czyn był skierowany, tym samym zadośćuczynienie przysługuje osobie, przeciwko której skierowany był czyn niedozwolony. Podnoszono, ze kwestię odpowiedzialności sprawcy deliktu za krzywdę reguluje art. 445 k.c. a w przypadku śmierci poszkodowanego roszczenia wynikające ze śmierci osoby bliskiej enumeratywnie reguluje przepis art. 446 k.c_. Ponieważ w dacie zdarzenia, które spowodowało śmierć brata powódki art. 446 k.c. przewidywał roszczenia o zwrot kosztów pogrzebu i leczenia, rentę i jednorazowe odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, wobec wyczerpującego określenia roszczeń przysługujących osobom bliskich, w ocenie skarżącego brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., gdyż czyn niedozwolony skierowany był przeciwko bratu powódki jako poszkodowanemu a nie przeciwko powodowi. Pozwany twíerdził, że rozszerzenie kręgu osob uprawnionych i przedmiotu ochrony wprowadzeniem przepisu art. 446 § 4 k.c., przyznajacego osobom bliskim roszczenie o zadośćuczynienie własnej krzywdy niemajątkowej, nie ma w sprawie zastosowania wobec śmierci brata powódki przed wejściem w życie wskazanego przepisu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sąd Okręgowy podziela niekwestionowane ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji i przyjmuje je za własne bez potrzeby ponownego przytaczania. › Odnosząc się w pierwszej kolejności do na kwestionującej powództwo co do zasady, a więc dalej idącej, Sąd odwoławczy sliwierdza, że apelacja pozwanego jest bezzasadna. Jest w sprawie niekwestionowanym, że dodany w wyniku nowelizacji - 8 \._„' --- STRONA 11 --- ___ . .\__._’, .,~.. dokonanej ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy — Kodelgas cywilny oraz niektorych innych ustaw (Dz. U. Nr 116 poz.731) do art. 446 k.c. kolejny (4) paragraf przewidujacy expressis verbis mozliwoéé przyznania przez sad 7 A»¢~vw~;u»._ ..... _ najblizszym oz1o11l<oni\""'”fESidainy zmariego odpowiedniej sumy tytulem zadoééuozynienia pienieznego za doznana krzywde, nie ma aastosowania do krzywd powstatych 4 jak W rozpoznawanej sprawie — przed dniem 3 sierpnia _,.,.._._i..... 2008 r. (porownajz Wyroki Sada Najwyzszego z dnia 21 paidziernika 2009 r., I PK 9'7/09, nie publ. oraz z dnia 10 listopada 2010 r., I CSK 248/1 0, nie pub1.). Racje ma takze skarzacy, 12 zasadzenia zadoééuczynienia nie uzasadnia rowniez art. 446 § 3 k.c., gdyz — Wedtug przewazajaoego stanowiska judykatury oraz doktryny — przepis ten, nawet przy jego szerokiej Wykiadni, nie dopuszeza kompensowania samej tylko szkody niemajatkowej spowodowanej émiercia najblizszego oztonka rodziny (porownajz m. in. Wyroki Sadu Najwyzszego Z dnia 15 parédziernika 2002 r., 11 CKN 985/00, nie publ.; Z dnia 25 lutego 2004 r., II CK 1'7/03, nie publ.; z dnia 30 czetwca 2004 r., IV CK 445/03, nie publ.; z dnia 9 maroa 2007 r., V CSK 459/06, nie pub1.; z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 544/07, nie publ. oraz z dnia 30 raarca 2009 r., V CSK 250/09, nie pubI.). Skoro zaé W stanie faktyoznym rozpoznawanej sprawy powodka — W nastepstwie émieroi osoby bliskiej — nie doznala‘ Wstrzasu psychioznego prowadzacego do rozstroju zdrowia, » lecz krzywdy W postaoi oierpiefi psychioznyeh i fizycznych, podstawy do kompensaty tego uszczerbku nie moze stanowié art. 445 § 1 k.o. Istota apelacji pozwanego jest zagadnienie, czy — jak przyjai Sad pierwszej instancji — do oceny tyeh roszczefi znajduje zastosowanie art. 448 k.c. W zwiazku z art. 24 § 1 k.c. Za Sadem Rejonowym i Sadem Najwyzszym cytowanym W uzasadnieniu zaskarzonego Wyroku nalezy W ocenie Sadu Okregowego przyjaé, i2 — wbrew stanowisku skarzacego — trudno bytoby znaleié argumenty sprzeoiwiajace sie zaliezeniu do katalogu dobr osobistych objetych ochrona z art. 23' i 24 l<.c. takze _ . I 9 ___ . .\_`___J, .,~¬-. dokonanej ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodekas cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116 poz.731) do art. 446 k.c. kolejny (4) paragraf przewidujący expressis verbis mozliwość przyznania przez sąd 7 „.„‹¬¬'«'-‹-z-ua-._ ._... _ najbliższym czło11l<om"""”řodziny zmarłego odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, nie ma _zastosowania do krzywd powstałych e jak w rozpoznawanej sprawie - przed dniem 3 sierpnia _,.......-_._:..... 2008 r. (porównaj: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I PK 97/09, nie publ. oraz z dnia 10 listopada 2010 r., I CSK 248/1 0, nie publ.). Rację ma takze skarżący, iż zasądzenia zadośćuczynienia nie uzasadnia również art. 446 § 3 k.c., gdyż - według przeważającego stanowiska judykatury oraz doktryny - przepis ten, nawet przy jego szerokiej wykładni, nie dopuszcza kompensowania samej tylko szkody niemajątkowej spowodowanej śmiercią najbliższego członka rodziny (porównaj: m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CKN 985/00, nie publ.; z dnia 25 lutego 2004 r., II CK 17/03, nie publ.; z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 445/03, nie publ.; z dnia 9 marca 2007 r., V CSK 459/06, nie publ.; z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 544/07, nie publ. oraz z dnia 30 marca 2009 r., V CSK 250/09, nie publ.). Skoro zaś W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy powódka - W następstwie śmierci osoby bliskiej - nie doznała: wstrząsu psychicznego prowadzącego do rozstroju zdrowia, ~ lecz krzywdy w postaci cierpień psychicznych i fizycznych, podstawy do kompensaty tego uszczerbku nie może stanowić art. 445 § 1 k.c. Istotą apelacji pozwanego jest zagadnienie, czy - jak przyjął Sąd pierwszej instancji- do oceny tych roszczeń znajduje zastosowanie art. 448 k.c. W związku z art. 24 § 1 k.c. Za Sądem Rejonowym i Sądem Najwyższym cytowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy w ocenie Sądu Okręgowego przyjąć, iż - wbrew stanowisku skarżącego - trudno byłoby znaleźć argumenty sprzecíwiające się zaliczeniu do katalogu dóbr osobistych objętych ochroną z art. 23' i 24 k.c. także _ _ 2 9 --- STRONA 12 --- 3 Wiezi rodzinnych. Wiezi te — jak Wskazano ~ stanowia fundament prawidtowego funkcjonowania rodziny i podlegaja ochronie prawnej (alt. 18 i 71 Konstytuoji RP, art. 23 k.r.o.). Skoro dobrem osobistym W rozumieniu art. 23 k.c. jest kult pamieci osoby zmariej, to  a fortiori  moze nim byé takze Wiei miedzy osobami zyjacymi. Nie ma zatem  réwniez zdaniem Sada Okregowego — przeszkod do uznania, 2e szczegolna Wiei emocjonalna miedzy czionkami rodziny pozostaje pq§1_<_>_o@~oit_a_j_jpmr4;e}§{ir1§iai1”zjW art. 23 __i 24 k.c. Poglad taki pojawii sie juz W orzeczniotwie Sadu Ape1acyjne;J“W“(3dai%Efi W uzasadnieniu Wyroku z dnia 23 Wrzesnia 2005 r., I ACa 554/05 (nie pub1.), ktory. stwierdzii, Ze szczegolna Wiei rodzicow z dzieckiem, przyslugujaca zarowno dziecku, jak i rodzicom W prawidtowo funkojonujacej rodzinie, zashlguje na status dobra osobistego, podlegajacego oohronie przewidzianej W art. 24 § 1 k.c., co dostrzegl i aprobowai Sad Najwyzszy W przytaczanej uohwale 2 dnia 22 paidziernika 2010 r., III CZP 76/10 (LEX nr 604152). W uzasadnieniu Wyroku 2 dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 (LEX nr 599865) Sad Najwyzszy uznat natomiast; Ze spowodowanie smierci osoby bliskiej mote stanowié naruszenie dobr osobistych czionkdw rodziny zmariego i uzasadniaé przyznanie im zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.o._ Przyjecie zaprezentowanego pogiadu nasuwa pytanie o sens Wprowadzenia przez ustawodawce unormowania przewidujaoego Wprost przyznanie zadoséuczynienia za krzywde Wskutek smierci osoby bliskiej, do czego poérednio nawiazuje argumentacja skarzacego o braku takiego roszczenia przed nowelizacja. Jezeli boWiem przed Wejsciem W zycie art. 446 § 4 k.c. mozliwe byio dochodzenie tego zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.c. W zwiazku z art. 24 § 1 k.c. — W brzmieniu obowiazujacym po nowelizacji tych przepisow, dokonanej ustawa z dnia 23 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy  Kodeks cywiiny (Dz. U. Nr 114, poz. 542) — to rnogtoby sic; Wydawaé, Ze takie szczegolne rozwiazanie nie byio potrzebne. Jak Wskazai Sad Najwyzszy W przytoczonej uchwale fz. 22 paidziernika ' 10 \.../ .\hF/ 3 więzi rodzirmych. Więzi te - jak wskazano ~ stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej (art. 18 i 71 Konstytucji RP, art. 23 l<.r.o.). Skoro dobrem osobistym W rozumieniu art. 23 k.c. jest kult pamięci osoby zmarłej, to - a fortiori - może nim być także więź między osobami żyjącymi. Nie ma zatem - również zdaniem Sądu Okręgowego - przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje podp_cĘoną___przewjdziani art. 23 ,i 24 k.c. Pogląd taki pojawił się już w orzecznictwie Sądu Apelacyjnegbmwwčdåhškfi w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 września 2005 r., I ACa 554/05 (nie publ.), który. stwierdził, że szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługujące zarówno dziecku, jaki rodzicom w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie przewidzianej w art. 24 § 1 k.c., co dostrzegł i aprobował Sąd Najwyższy w przytaczanej uchwale z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10 (LEX nr 604152). W uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 (LEX nr 599865) Sąd Najwyższy uznał natomiast, ze spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c._ Przyjęcie zaprezentowanego poglądu nasuwa pytanie o sens wprowadzenia przez ustawodawcę unormowania przewidującego wprost przyznanie zadośćuczynienia za krzywdę wskutek śmierci osoby bliskiej, do czego pośrednio nawiązuje argumentacja skarżącego o braku takiego roszczenia przed nowelizacją. Jeżeli bowiem przed wejściem w zycie art. 446 § 4 k.c. możliwe było dochodzenie tego zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. - w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji tych przepisów, dokonanej ustawą z dnia 23 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 1,14, poz. 542) - to mogłoby się wydawać, że takie szczególne rozwiązanie nie było potrzebne. Jak wskazał Sąd Najwyższy W przytoczonej uchwale _z 22 pażdziernika ' 10 \...z .RJ --- STRONA 13 --- “._,.' .‘_‘_/, F  2010 r. Wniosek taki trudno byioby jednak zaakoeptowaé. Dodanie 446 § 4 k.c. nie jest jedynie Wyrazern Woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalnosoi doohodzenia zadoséuozynienia na grunoie przepisow obowiazujacych przed Wejsoiem W zycie tego przepisu, Iecz dokonania zmiany W ogolnej regule Wynikajaoej z art. 448 k.c. przez zawezenie kregu osob uprawnionych do zadoséuczynienia. Gdyby nie wprowadzono art. 446 § 4 14.0., roszczenia tego mogiby dochodzié kazdy, a nie tylko najblizszy czionek rodziny. Przepis ten jednoozesnie ulatwia doohodzenie zadoséuczynienia, gdyz urnoziiwia jego uzyskanie bez potrzeby Wykazywania jakichkolwiek innych  poza W nim Wymienionych  przesianek. Niewatpliwie wzmacnia tez on Wykladnie art. 446 § 3 1<.o. Wiazaca funkcje tego przepisu Wyiacznie 2 ochrona maj atkowa. Rozwaiania powyzsze prowadza do Wniosku, Ze po Wprowaclzeniu art. 446 § 4 k.c. podstawe dochodzenia zadoséuczynienia za kIZyWd3£0EEEOq przed dniem 3 sierpnia 2008 r. W nastepstwie naruszeniem 'd dobra osotiisteéo W postaci Wiezi rodzinnej taczaoej osobe zainteresowana ze zmariym stanowi art. 448 k.c. W zwiazku z art. 24 § 1 k.c. Rawn@e2€§Eié“ifl5a}iazt1j't1é"iEi5'"§£%i5}I§<> powyzej stwierdzenia, Ze prawo do Zycia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju Wiezi stanowi dobro osobiste czionkow rodziny i podiega ochronie na podstawie art. 23 i 24 14.0. a W konkretnym stanie faktycznym spowodowanie smierci osoby biiskiej moze stanowié naruszenie dobr osobistych ezionkow jej rodziny i uzasadniaé przyznanie im zadoééuczynienia na podstawie art. 448 k.c. naiezy takze podniesé, ze za taka ocena przemawia dodatkowo art. 446 § 4 k.c., ktéry zezwala obecnie na uzyskanie zadoséuczynienia od osoby odpowiedzialnej za smieré osoby bliskiej bez potrzeby Wykazywania jakichkolwiek dodatkowych przesianek, poza Wymienionymi W tym przepisie (...). Mozna zatem za Sadem Najwyzszym przyjaé. ze art. 446 § 4 k.c. W relacji do art. 448 k.c. poszerzyi moziiwosé uzyskania zadoééuczynienia, co ma takze znaozenie dla rozmiarow przyznawanego zadoséuozynienia. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.o. nie powinno . 11 '--._,." .`_`_ø/, F ' 2010 r. wniosek taki trudno byłoby jednak zaakceptować. Dodanie 446 § 4 k.c. nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem W życie tego przepisu, lecz dokonania zmiany w ogólnej regule wynikającej z art. 448 k.c. przez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Gdyby nie wprowadzono art. 446 § 4 k.c., roszczenia tego mógłby dochodzić każdy, a nie tylko najbliższy członek rodziny. Przepis ten jednocześnie ułatwia dochodzenie zadośćuczynienia, gdyż umożliwia jego uzyskanie bez potrzeby wykazywania jakichkolwiek innych - poza w nim wymienionych - przesłanek. Niewątpliwie wzmacnia też on wykładnię art. 446 § 3 k.c. wiążąca funkcję tego przepisu wyłącznie z ochroną maj ątkową. Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że po wprowadzeniu art. 446 § 4 k.c. podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdídomzilapą przed dniem 3 sierpnia- 2008 r. W następstwie naruszeniem .d dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej łączącej osobę zainteresowana ze zmarłym stanowi art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. Równoćžešniewnawiaziijniicwdompšāionnwšmo powyżej stwierdzenia, że prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c. a w konkretnym stanie faktycznym spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. nalezy także podnieść, że za taką oceną przemawia dodatkowo art. 446 § 4 k.c., który zezwala obecnie na uzyskanie zadośćuczynienia od osoby odpowiedzialnej za śmierć osoby bliskiej bez potrzeby wykazywania jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, poza wymienionymi W tym przepisie (...). Można zatem za Sądem Najwyzszym przyjąć; ze art. 446 § 4 k.c. W relacji do art. 448 k.c. poszerzył możliwość uzyskania zadośćuczynienia, co ma także znaczenie dla rozmiarów przyznawanego zadośćuczynienia. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. nie powinno .- il --- STRONA 14 --- B byé natomiast rozumiane W ten sposob, Ze W dotychczasowym stanie prawnym art. 448 k.c. nie mogi stanowié podstawy przyznania zadoséuczynienia za émieré osoby bliskiej, jak czyni to pozwany. Takie stwierdzenie oznaczatoby, 2e ohwila, W ktorej zaszto zdarzenie bedace Zrodiem szkody, decydujaca o moziiwosci zastosowania art. 446 § 4 k.o., rozstrzygataby definitywnie 0 istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadoséuczynienia za krzywde spowodowana srnieroia osoby bliskiej, bez Wzgledu na rodzaj tej krzywdy. Prowadzitoby to do radykalnego zroznioowania sytuacji osob, ktore doznaiy krzywdy o podobnym charakterze, nawet W krotkich odstepach ozasu, co jest trudne do zaakceptowania. Z tych przyczyn apeiacje pozwanego jako bezzasadna oddaiono na podstawie art. 385 k.p.c. Natorniast za ozesoiowo zasadna Sad Okregowy uznat apelaojg powodki. Odwohijac sie do praWid1oWo ustalonych i niekwestionowanych W apelacji okoliczznosoi stanu faktycznego opisanyoh przez Sad pierwszej instanoji, nie mo2na zgodzié sie '2 zaprezentowana przez Sad Rejonowy ocena, 2e zadoséuczynienie W ustaionej kwocie 4.000 21 jest adekwatne do rozmiaru krzywdy powodki i stanowi odpowiednie jej Wynagrodzenie takze W aspekcie obeonych stosunkow majatkowych panujacych W spoteczefistwie. Pomimo przywoiania przez Sad pierwszej instancji ogoinych zasad ustalania stosownego ““"*._..__......... ~g___..1_~   zadoséuczynienia, W efekoie ustaionych nastepstw zdarzenia, nie zgstaty one W pelni zastosowane przy okreéleniu Wysokosci przyznanego powodce 2 tego W........» ,_,~>" tytuhl swiadczema. Przypomnienia Wymaga zatem, 2e zadoééuczynienie za krzywde jest swoista postaeia odszkodowania, l<tc’>rego celem jest rekompensowanie uszczerbku W dobrach osobistyoh (szkody niemajatkowej), oozywiscie W takim zakresie, W jakim taka rekompensata, ze wzgledu na szczegoiny charakter tych dobr, jest rnozliwa 2a pomoca swiadczeri pienieznych. Nalezy Wiec przyjaé — co 12 B być natomiast rozumiane W ten sposób, że W dotychczasowym stanie prawnym art. 448 k.c. nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, jak czyni to pozwany. Takie stwierdzenie oznaczałoby, ze chwila, W której zaszło zdarzenie będące źródłem szkody, decydujące o możliwości zastosowania art. 446 § 4 k.c., rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowana śmiercią osoby bliskiej, bez względu na rodzaj tej krzywdy. Prowadziłoby to do radykalnego zróżnicowania sytuacji osób, które doznały krzywdy o podobnym charakterze, nawet W krótkich odstępach czasu, co jest trudne do zaakceptowania. Z tych przyczyn apelację pozwanego jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. Natomiast za częściowo zasadną Sąd Okręgowy uznał apelację powódki. Odwołując się do prawidłowo ustalonych i niekwestionowanych w apelacji okoliczności stanu faktycznego opisanych przez Sąd pierwszej instancji, nie można zgodzić się 'z zaprezentowana przez Sąd Rejonowy oceną, że zadośćuczynienie W ustalonej kwocie 4.000 zł jest adekwatne do rozmiaru krzywdy powódki i stanowi odpowiednie jej wynagrodzenie także w aspekcie obecnych stosunków majątkowych panujących w społeczeństwie. Pomimo przywołanią przez Sąd pierwszej instancji ogólnych zasad ustalania stosownego """~'-„...._......... ~ç___..-„._¬- - zadośćuczynienia, W efekcie ustalonych następstw zdarzenia, nie zpstały one w pełni zastosowane przy określeniu wysokości przyznanego powódce z tego _„_........›› _..---›". tytulu świadczenia. Przypomnienia wymaga zatem, ze zadośćuczynienie za krzywdę jest swoistą postacią odszkodowania, którego celem jest rekornpensowanie uszczerbku w dobrach osobistych (szkody niemajątkowej), oczywiście w takim zakresie, w jakim taka rekompensata, ze względu na szczególny charakter tych dóbr, jest możliwa za pomocą świadczeń pieniężnych. Należy więc przyjąć - co 12 --- STRONA 15 --- "'_/I \_,_/ .1?‘ zauwazyi takze Sad Rejonowy  Ze zadoséuczynienie pieniezne it, doznana krzywde pelni przede Wszystkirn funkcje kompensacyjna, gdyz stanowi pr2yb1i2ony ekwiwalent za doznana przez pokrzywdzonego szkode niemaj'atkoWa (krzywde). Powszeehnie uwaza sie, 2e powinno ono Wynagrodzié doznane przez pokrzywdzonego cierpienia, utrate radosci Zycia oraz uiatiividminu przezwyciezenie uj1emfi'}7d1i'j5r2e2§?é psychicznych. W Iiteraturze i orzeezniotwie podkresla sit; Wprawdzie fakultatywny i tym samym uznaniowy charakter zadoséuczynienia. Jednakze akeentuje sie, 2e zadoséuczynienie pieniezne ma na celu naprawienie szkody niemajatkowej Wyra2ajacej sie krzywda i jego odmowa moze nastapié jedynie W wyjatkowych Wypadkach a Wysokoéé przyznanego swiadczenia powinna stanowié realnie odczuwalna Wartosé. Wskazania te powinny stanowié przedmiot wnik1iWegdW2aidteresowania Sad orzekajacego zwiaszcza W przypadku, gdy rezultatem Wypadku niezawinionego W Zadnej mierze przez poszkodowanego jest najdalej idacy skutek zdarzenia W postaci smieroi osoby biiskiej. Przyznana sadowi ustawowo swoboda co do kreowania uprawnienia i Wysokosei zadosduozynienia nie oznacza, 2e sad mo2e orzekaé na zasadach dowolnosci (pot. Wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 17 styoznia 2001r., I1 KKN 351/99, niepub1., LEX nr 51452). Jak Wynika 2 tresoi uzasadnienia zaskarzonego Wyroku Sad pierwszej instancji uznat co do zasady Zadanie szadoééuezynienia za siuszne, czego dowodzi takze czesciowe uwzgiednienie Zadania pozwu, a jednoezesnie nie stwierdzii, aby zachodzily jakies szczegolne okoiicznoéci azasadniajace obnizenie naleznego zadoséuczynienia (np. przyczynienie sie poszkodowanego do powstania szkody). Niewatpliwie przyznana tytulem zadoééuczynienia surna pieniezna powinna byé utrzymana W rozsadnych granicach i dostosowana do aktuainych stosunkow majatkowych. Generalnie biorac — Wysokosé zasadzonych sum powinna byé umiarkowana. Niemajatkowy oharakter szkody Wynagradzanej W przedmiotowym postepowaniu deoyduje '0 jej niewymiernosoi. Odpowiedniosé kwoty zadoééuczynienia, o ktdrej stanowi art. 13 "'-_/I \_,_/ .;*' zauważył także Sąd Rejonowy - że zadośćuczynienie pieniężne za? doznaną krzywdę pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, gdyż stanowi przybliżony ekwiwalent za doznaną przez pokrzywdzonego szkodę niemajątkową (krzywdę). Powszechnie uwaza się, że powinno ono wynagrodzić doznane przez pokrzywdzonego cierpienia, utratę radości życia oraz ul-altiivçi-ćminu przezwyciężenie uj=emñ'yÍŠÍi-przeżyć psychicznych. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się wprawdzie fakultatywny i tym samym uznaniowy charakter zadośćuczynienia. Jednakże akcentuje się, że zadośćuczynienie pieniężne ma na celu naprawienie szkody niemajątkowej wyrażającej się krzywdą i jego odmowa może nastąpić jedynie W wyjątkowych wypadkach a wysokość przyznanego świadczenia powinna stanowić realnie odczuwalną wartość. _Wskazania te powinny stanowić przedmiot Wnikliffeggdwzainieresowania Sąd orzekającego zwłaszcza w przypadku, gdy rezultatem wypadku niezawinionego W żadnej mierze przez poszkodowanego jest najdalej idący skutek zdarzenia w postaci śmierci osoby bliskiej. Przyznana sądowi ustawowo swoboda co do kreowania uprawnienia i wysokości zadośćuczynienia nie oznacza, że sąd może orzekać na zasadach dowolności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001r., Il KKN 351/99, niepubl., LEX nr 51452). Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji uznał co do zasady żądanie zadośćuczynienia za słuszne, czego dowodzi takze częściowe uwzględnienie żądania pozwu, a jednocześnie nie stwierdził, aby zachodziły jakieś szczególne okoliczności uzasadniające obniżenie należnego zadośćuczynienia (np. przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody). Niewątpliwie przyznana tytułem zadośćuczynienia suma pieniężna powinna być utrzymana W rozsądnych granicach i dostosowana do aktualnych stosunków majątkowych. Generalnie biorąc - wysokość zasądzonych sum powinna być umiarkowana. Niemajątkowy charakter szkody wynagradzanej w przedmiotowym postępowaniu decyduje 'o jej niewymierności. Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia, o której stanowi art. 13 --- STRONA 16 --- ‘I 4..  a 448 k.e., ma sluzyé ziagodzeniu doznanej krzywdy, nie byé irodtem _. _ ....__ _,.,_ . WE1?0gaE05r1_0:__1 powinna i przecietiiejmstopie 23/ciowej spoieczefistwa. . " Nalezy zWr6_cic': dalej uwage, Ze na tie uksztaltowanej judykatuzy umiarkowana Wysokosé zadoséuczynienia oznacza, 2e nie moze byé ono ani razaco Wygorowane, ani razaco niskie. Wskazuje sie, 2e nadmierna restiyktywnosé W ustalaniu Wysokosci zadoséuczynienia bedzie sie przejawiala W stosowaniu schematycznych ‘kryteriow oceny, 1 nieuwzgledniajacych okolicznosci konkretnego Wypadku. A Odnoszac poczynione uwagi, 0 charakterze podstawowym dla rozstrzyganego zagadnienia, ate Wymagajacym poszerzonego przytoozenia ze Wzgledu na stanowisko Sadu pierwszej instancji prezentowane W motywach zaskarzonego Wyroku co do Wysokosci naleznego powodce zadoséuczynienia, na1e2y uznaé za siuszny zarzut apelacji dotyozacy uznania przyznanego przez Sad Rejonowy zadoééuczynienia 2a nieodpowiednie do rozmiaru krzywdy powodki. Odwoiujao sie bowiem do ustaionyeh nastepstw smierci brata powodki W sferze jej Zyoia emocjonalnego, zwiaszcza stwierdzonyeh opinia biegtego nasilonyoh negatywnych objaW6W W o1o‘esie____o1§olo 2 lat od daty zdarzenia, W oeenieigiadu Okregowego nie mozna uznaé zasadzonego przez Sad Rejonowy zadoséuezynienia W kwocie 4.000. 21 za adekwatne do tak postawionyoh kryteriéw i ustalonych okolieznoéci. Shlszny jest zatem zarzut apelacji powodki, 2e ustaione przez Sad pierwszej instancji zadoséuczynienie W kwocie 4.000 2% stanowi some razaco zanizona W stosunku do rozmiaru _,~.~......_¢. 1'! ~~it...,._, j ‘ krzywdy powodki, a podstawe dla takiego stwierdzenia stanowia przytoozone powyzej zasady ustalenia prawa do zadoséuczynienia i okreslania jego Wysokosci. Jalc bowiem Wskazywano A okreslenie Wysokoéei naleznego zadoséuczynienia na1e2y do swobodnego uznania sadu, jednakze ooena ta podiega kontroli W aspekcie nieuzasadnionej dowoinoéoi W jego okresleniu poprzez ra2ace zawyzenie lub zanizenie swiadozenia W aspekcie okolioznoéoi 14 1 \._/' '\._/' 'I ‹¬. - -8 448 k.c., ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, nie być źródłem _s _ .....__ _-.._ . wzbogace:iia__i powinna i przeciętiiejwstopie życiowej społeczeństwa. „ " Należy zwrócić dalej uwagę, że na tle ukształtowanej judykatuiy umiarkowana wysokość zadośćuczynienia oznacza, że nie może być ono ani rażąco wygórowane, ani rażąco niskie. Wskazuje się, że nadmierna restiyktywność w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia będzie się przejawiała w stosowaniu schematycznych *kryteriów oceny, A nieuwzględniających okoliczności konkretnego wypadku. A Odnosząc poczynione uwagi, o charakterze podstawowym dla rozstrzyganego zagadnienia, ałe wymagającym poszerzonego przytoczenia ze względu na stanowisko Sądu pierwszej instancji prezentowane w motywach zaskarżonego wyroku co do wysokości należnego powćdce zadośćuczynienia, należy uznać za słuszny zarzut apelacji dotyczacy uznania przyznanego przez Sąd Rejonowy zadośćuczynienia za nieodpowiednie do rozmiaru krzywdy powódki. Odwołujac się bowiem do ustalonych następstw śmierci brata powódki w sferze jej zycia emocjonalnego, zwłaszcza stwierdzonych opinią biegłego nasilonych negatywnych objawów W oki'esie____o_koło 2 lat od daty zdarzenia, w ocenieušmadu Okręgowego nie można uznać zasądzonego przez Sad Rejonowy zadośćuczynienia W kwocie 4.000 zł za adekwatne do tak postawionych kryteriów i ustalonych okoliczności. Słuszny jest zatem zarzut apelacji powódki, że ustalone przez Sąd pierwszej instancji zadośćuczynienie w kwocie 4.000 zł stanowi sumę rażąco zaniżoną W stosunku do rozmiaru _,~.~-~.-....._„‹¬ .-‹ ~‹‹‹‹-‹‹-....._‹ Ą 1 krzywdy powódki, a podstawę dla takiego stwierdzenia stanowią przytoczone powyżej zasady ustalenia prawa do zadośćuczynienia i określania jego wysokości. Jak bowiem wskazywano j określenie wysokości należnego zadośćuczynienia należy do swobodnego uznania sądu, jednakże ocena ta podlega kontroli- w aspekcie nieuzasadnionej dowolności W jego określeniu poprzez rażące zawyzenie lub zaniżenie świadczenia w aspekcie okoliczności 14 ` \../' "\._/' --- STRONA 17 --- ._./' kg’ .=="— |. konkretnego stanu faktycznego, _ co W takim przypadku upraviinia Sad odWo1aWc2y do modyfikaoji ustaionej przez Sad pierwszej instanoji Wysokosoi swiadczenia (por. Wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 18 listopada 2004 r., I CK 219/04, System lnformacji Prawnej Lex Sigma nr 146356). Z przedstawionych powyzej przyczyn Sad Okregowy u2na1 2a uzasadniony zarzut ‘apelacji, 2e okreslone przez Sad pierwszej instancji zadoséuczynienie zostato razaco zanizone a nalezne powédce 2 tego tytuhl swiadczenie powinno miescié sie W kwocie 10.000 21, co skutkowato zmiana zaskarzonego Wyroku na podstawie art. 386 § ,1 k.p.c. i zasadzeniem od pozwanego na r2ec2 powodki 2 tego tytutu daiszej kwoty 6.000 2111a podstawie art. 448 k.c. W 2W. 2 art. 24 »§ 1 k.c. oraz art. 822 k.e. W zw. 2 art. 805 § 1 k.e. i art. 436 § 2 k.c. W po2osta1ym zakresie Zadanie zadoséuczynienia ponad kwote 10.000 21 zasadnie uznano 2a 2aWy2one i nie znajdujace podstaw W ustaionych okolicznosciaeh stanu faktycznego, W szozegolnosci Wynikajacym 2 opinii bieg1ego sadowego fakeie rekompensowania i stopniowego adaptowania sic; powodki do nowej sytuacji W miare uptywu ezasu. Za zasadny Sad Okregowy u2na1 jednak roWnie2 zarzut nieW__1asoiWego okreslenia Wymagalnosci dochodzonego swiadczenia dopiero od dnia Wydania zaskarzonego Wyroku. Sad Rejonowy Wprawdzie Wskazat regute art. 455 k.e. ale ostateoznie niezasadnie pomina1,~ 2e je2eli zobowiazany nie placi zadoséuczynienia W terminie Wynikajacym 2 przepisu szezegélnego Iub W terminie ustalonym zgodnie 2 art. 455 in fine 1<.c., uprawniony nie ma niewatpliwie mozliwosci czerpania korzysci 2 zadoééuczynienia, jakie mu sie naleiy ju2 W tym terminie. ‘W konsekwencji odsetki 2a opo2nienie W 2ap1acie 4*"""""““.“". . . zadoééuczymema naleznego uprawmonemu _]1.lZ W tym termmie powmny sie , ,2, .2 ,4 << .._,...1.. 1"" “""“"""‘"‘ml..¢ I naiezeé od tego Wtasnie terminu. StaiioW1s"k‘a“tégo nie podwaza po20's't'2i'\i\7i'€iiié“'“"' %..~.~,_,,¢‘=:»~—"‘""“"“"“"'m_" ' przez ustawe . zasadzema zadoééuczynienia i okreélenia jego Wysokosci W pewnym zakresie uznaniu sadu. Przewidziana W art. 445 § 1 i art. 448 k.c. mozliwosci przyznania przez’ sad odpowiedniej sumy tytu1em zadosiéuczynienia  A15 at --._/' LE/ .×"' |-'. konkretnego stanu faktycznego, _ co W takim przypadku uprawnia Sąd odwoławczy do modyfikacji ustalonej przez Sad pierwszej instancji wysokości świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2004 r., I CK 219/04, System Informacji Prawnej Lex Sigma nr 1463 56). Z przedstawionych powyżej przyczyn Sad Okręgowy uznał za uzasadniony zarzut apelacji, że określone przez Sąd pierwszej instancji zadośćuczynienie zostało rażąco zaniżone a należne .powódce z tego tytulu świadczenie powinno mieścić się W kwocie 10.000 zł, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § pl k.p.c. i zasądzeniem od pozwanego na rzecz powódki z tego tytułu dalszej kwoty 6.000 zł na podstawie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 ›§ 1 k.c. oraz art. 822 k.c. W zw. z art. 805 § 1 k.c. i art. 436 § 2 k.c. W pozostałym zakresie żądanie zadośćuczynienia ponad kwotę 10.000 zł zasadnie uznano za zawyżone i nie znajdujące podstaw w ustalonych okolicznościach stanu faktycznego, w szczególności wynikającym z opinii biegłego sądowego fakcie rekompensowania i stopniowego adaptowania się powódki do nowej sytuacji w miarę upływu czasu. Za zasadny Sąd Okręgowy uznał jednak również zarzut niewłaściwego określenia wyinagalności dochodzonego świadczenia dopiero od dnia wydania zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy 'wprawdzie wskazał regułę art. 455 k.c. ale ostatecznie niezasadnie pominął,~ że jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w _terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 in fine k.c., uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia, jakie mu się należy już w tym terminie. W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zaplacic -«--'""“"""”"`.“`. . . zadośćuczynienia należnego uprawmonemu już w tym terminie powinny się , ,.„.. .. __¿ ‹' .-._...--.-‹..-«««« --""" *"""'¬"""'¬"'~"‹-«.‹ 1 należeć od tego właśnie terminu. Stăiibwis`k`ā“"t`ëgo nie podważa pozoštā"wičn.ië""" %.„¬_,,-«.=:»»-“t""*"""""›m`" ' przez ustawę . zasądzenia zadośćuczynienia i określenia jego wysokości W pewnym zakresie uznaniu sądu. Przewidziana w art. 445 § 1 i art. 448 k.c. możliwości przyznania przez sąd odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia - 415 fl.""' --- STRONA 18 --- < 3 2a krzywde nie zaktada bowiem dowoinosci ocen sadu, a jest jedynie konsekwenoja niewymiernego W peini charakteru okolicznosci decydujacych o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Mimo Wiec pewnej swobody sadu przy orzekaniu o zadoséuczynieniu, Wyrok zasadzajacy zadoséuczynienie nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny jak slusznie podniesiono W apelacji powodki (tak te2 W Wyroku Sadu Najwyzszego 2 dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, System Informacji Prawnej Lex Sigma nr 848109). Skoro zatem jest zasada, 2e zarowno odszkodowanie, jak i zadoséuczynienie za krzywde, staja sie Wymagaine po Wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do sj§e1niefii€"s'Wiadc2enia odszkodowawezego (art. 45 5 § 1 k.c.), to od tej chwili biegnie termin_ do odsetek za opodznienie (art. 481 § 1 k.e.) I K...................__,.»~ _ (tak W Wyroku Sadu Najwyzszego 2 dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09, System Informacji Prawnej Lex Sigma nr 602683). Podkreslié trzeba, 2e je2eli Wiec powodka 2ada1a od pozwanego 2ap1aty okreslonej kwoty tytu1em zadoséuczynienia 2 odsetkami ustawowymi 2a opdinienie od danego dnia (W tym przypadku daty pisma pozwanego, W ktorym negatywnie ustosunkowat sie do Zadania powodki zgioszonego W postepowaniu iikwidaeyjnym ~ 05 stycznia 2012 r.), zatem Wczesniejszego ni2 dziefi Wyrokowania, odsetki te powinny byé, W swietle powyzszych uwag, zasadzone zgodnie 2 Zadaniem pozwu, o ile tylko W toku postepowania zostanie Wykazane, 2e dochodzona suma rzeczywiscie sie powodce na1e2a1a tytutem zadoééuczynienia od Wskazanego przez nia dnia, co powodka Wykazata. Tym samym zgodnie 2 zadaniem apelacji powédki zasadna byta modyfikaoja zaskarztonego Wyroku tak2e W zakresie orzeczenia o dacie poczatkowej zasadzonych odsetek ustawowyoh od okreslonej ostatecznie przez Sad Okregowy kwoty naleznego zadoséuczynienia W Wysokosoi 10.000 21. Stad W zakresie podWy2s2enia. swiadczenia o dalsza kwote 6.000 21 zasadzono odsetki ustaWoWe od dnia nastepnego po dacie odmowy swiadczenia, tj. od dnia 06 stycznia 2012 r., przyjrnujac 2e W zwiazku 2 odrnowa swiadczenia pozwany ' 16 ' M./' \_/' ¬-‹ 8 za krzywdę nie zakłada bowiem dowolności ocen sądu, a jest jedynie konsekwencją niewyrniernego W pełni charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Mimo więc pewnej swobody sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu, wyrok zasądzający zadośćuczynienie nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny jak słusznie podniesiono w apelacji powódki (tak też w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, System Informacji Prawnej Lex Sigma nr 848109). Skoro zatem jest zasadą, że zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie za krzywdę, stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do spelnićfiiā"šiÍ\Íiadczenia odszkodowawczego (art. 45 5 § 1 k.c.), to od tej chwili biegnie termin do odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.) I K..................._,_.-'~~ _ (tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09, System informacji Prawnej Lex Sigma nr 602683). Podkreślić trzeba, że jezeli więc powódka żądala od pozwanego zapłaty określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od danego dnia (w tym przypadku daty pisma pozwanego, w którym negatywnie ustosunkował się do żądania powódki zgłoszonego w postępowaniu likwidacyjnym ~ 05 stycznia 2012 r.), zatem wcześniejszego niż dzień wyrokowania, odsetki te powinny być, w świetle powyższych uwag, zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu, o ile tylko w toku postępowania zostanie wykazane, że dochodzona suma rzeczywiście się powódce należała tytułem zadośćuczynienia od wskazanego przez nią dnia, co powódka wykazała. Tym samym zgodnie z żądaniem apelacji powódki zasadna była modyfikacja zaskarżonego wyroku także w zakresie orzeczenia o dacie początkowej zasądzonych odsetek ustawowych od określonej ostatecznie przez Sąd Okręgowy kwoty należnego zadośćuczynienia w wysokości 10.000 zł. Stąd w zakresie podwyższenia świadczenia o dalszą kwotę 6.000 zł zasądzone odsetki ustawowe od dnia następnego po dacie odmowy świadczenia, tj. od dnia 06 stycznia 2012 r., przyjmując że W związku z odmowa świadczenia pozwany ' 16 '- “~„_/` K./' --- STRONA 19 --- \._./ ___,/ . /ft F. po2ostaWa1 W op62nieniu od tego dnia. Uzupehiiono takze nalezne‘ powodce swiadczenie o odsetki ustawowe od zasadzonej zaskarzonym Wyrokiem kwoty 4.000 21 2a okres od dnia 06 stycznia 2012 r. do dnia 20 listopada 2012 r., tj. dnia poprzedzajacego okres przyjety przez Sad pierwszej instancji. O powyzszym Sad Okregowy orzeki na podstawie art. 386 § 1 1<.p.o. oraz art. 481 §1k.c. W ZW. 2 art. 455 k.c. i art. 822 § 1 k.c. W 2W. 2 art. 817§ 1 k.c. W pozostaiym zakresie apelacje powodki jako bezzasadna oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztaeh procesu 2a pierwsza instancje orzeozono na podstawie art. 100 k.p.c. W 2W. 2 art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. , znoszac Wzajemnie koszty procesu pomiedzy stronami z uwagi na Wygrana i przegrana obu stron po poiowie. Podobnie rozstrzygnieto co do nieuiszozonych kosztow sadowych na podstawie art. 83 ust. 1 i 2 oraz art. 113 t1st.1 ustawy o kosztaoh sadowyoh W sprawaoh cywilnych, rozdzielajae obowiazek zaptaty tych kosztdw W rownyoh proporcjach pomiedzy stronami. ' ' O kosztach procesu 2a instancje odwotaweza rozstrzygnieto na podstawie art. 100 k.p.c. W 2W. 2 art. 98 § 1 13 k.p.c. i art. 99 k.p.c., uznajac, 2e powodka W tym postepowaniu W zwiazku 2 Wtasna apeiacja Wygra1a W 40 % (6.000 212 16.000 21 Wartosci przedmiotu zaskarzenia), a ponios1a koszty — Wynagrodzenie peinomocnika 1.200 21 (§ 12 ust. 1 pkt 1 W 2W. 2 § 6 pkt 5 i § 2 ust. 1 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie op1at 2a czynnosci radcow iprawnych oraz ponoszenia przez Skarb Paiistwa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego 2 urzedu (D2. U. N1" 163 po2.1348 ze 2m.), 2 czego na1e2na jej kwota do zwrotu od pozwanego Wynosi 480 21 (1.200 21 x 40 %). Z kolei W postepowaniu Wywotanym apelacja pozwanego powodka Wygra1a W catosci, a przy Wartoéci przedmioru zaskarzenia apelacja pozwanego 4.000 21, naiezne Wynagrodzenie pelnornocnika Wynios1o 300 21 (§ 6 pkt 3 i poWo1ane poWy2ej przepisy). Stad nalezna od pozwanego na rzecz powodki tytuiem zwrotu kosztow procesu W . 17 1 ..  * "aa'ad"am:..'f> ... . .. \¬._./ ___,/ ._ /ft F. pozostawał w opóźnienia od tego dnia. Uzupełniono także należne powódce świadczenie o odsetki ustawowe od zasądzonej zaskarzonym wyrokiem kwoty 4.000 zł za okres od dnia 06 stycznia 2012 r. do dnia 20 listopada 2012 r., tj. dnia poprzedzającego okres przyjęty przez Sąd pierwszej instancji. O powyższym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oraz art. 481 §1k.c. W zw. z art. 455 k.c. i art. 822 § 1 k.c. W zw. z art. 817§ 1 k.c. W pozostałym zakresie apelację powódki jako bezzasadną oddalone na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach procesu za pierwszą instancję orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. , znosząc wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami z uwagi na wygraną i przegrana obu stron po połowie. Podobnie rozstrzygnieto co do nieuiszczonych kosztów sądowych na podstawie art. 83 ust. 1 i 2 oraz art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, rozdzielając obowiązek zapłaty tych kosztów w równych proporcjach pomiędzy stronami. " " O kosztach procesu za instancję odwoławczą rozstrzygnięto na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 13 k.p.c. i art. 99 k.p.c., uznając, że powódka W tym postępowaniu w związku z własną apeiacja wygrała W 40 % (6.000 zł z 16.000 zł wartości przedmiotu zaskarżenia), a poniosła koszty - wynagrodzenie pełnomocnika 1.200 zł (§ 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 5 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W sprawie opłat za czynności radców "prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.), z czego naiezna jej kwota do zwrotu od pozwanego wynosi 480 zł (1200 zł x 40 %). Z kolei w postępowaniu wywołanym apelacją pozwanego powódka wygrała W całości, a przy wartości przedmiotu zaskarżenia apelacją pozwanego 4.000 zł, należne wynagrodzenie pełnomocnika wyniosło 300 zł (§ 6 pkt 3 i powołane powyzej przepisy). Stąd nalezna od pozwanego na rzecz powódki tytułem zwrotu kosztów procesu w . 17 X -‹.-¬ - Ł 'as'-asfi-'ssie'-.-.'Í> a. . .. --- STRONA 20 --- '8 postepowaniu odWo1aWo2ym kwota Wyniosta 780 21 (480 21 + 300 21). Jednoezesnie pozwany nie 21o2y1 Wniosku o zwrot kosztow procesu Wywotanych apelacja powodki (art. 109 § 1 k.c.). O nieuiszczonych kosztach sadowych (oplaoie od apelacji powodki, od ktorej byia zwolniona) Sad odwotawczy or2ek1 na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztaoh sadowych W sprawach cywilnych przy zastosowaniu art. 100 k.p.c., W zwiazku 2 czesciowa Wygrana powodki, nakazujao sciagnaé od pozwanego na rzecz Skarbu Pafistwa kwote 320 21 (40 % 2 800 21 op1aty). 1 '8 postępowaniu odwoławczym kwota wyniosła 780 zł (480 zł + 300 zł). Jednocześnie pozwany nie złożył wniosku o zwrot kosztów procesu wywołanych apelacją powódki (art. 109 § 1 k.c.). O nieuiszczcnych kosztach sądowych (opłacie od apelacji powódki, od której była zwolniona) Sąd odwoławczy orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych W sprawach cywilnych przy zastosowaniu art. 100 k.p.c., w związku z częściową wygraną powódki, nakazując ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 320 zł (40 % z 800 zł opłaty). 1