Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt l C 4/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r. Sąd Okręgowy we Włocławku Wydział l Cywilny w składzie następującym : Przewodnicząca : SSO Barbara Baranowska Protokolant: st.sekr.sąd. Renata Szatkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 r. we Włocławku na rozprawie sprawy z powództwa T. i M przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w T i M W o zobowiązanie i zapłatę 1. oddala powództwo; 2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi, od których zwolniony był powód; 3. ustala, iż w stosunku do pozwanego M W > wyrok ma charakter zaoczny. Sygn. aktl C 4/ 11 “ 7 j‘.~ Q ,. '_" 1 awé 1 ' § ~ 3» v kl }‘ ._. _" » ' ‘*9 WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r. Sa_d Okrcggowy we Wiodawku Wydzia% l Cywilny w sk%adzie nast<gpuja_cym : Przewodniczqca : SSO Barbara Baranowska Protokolant : st.sekr.sa_d. Renata Szatkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011r. we Wiocéawku na rozprawie sprawy 2 powédztwa T 1 M przeciwko Skarbowi Pafistwa — Sqdowi Okrzggowemu w T» iM' W 0 zobowiqzanie i zap+atQ 1. oddala powédztwo; 2. obciqza Skarb Parfistwa kosztami sqdowymi, od ktérych zwoiniony byi powéd 3. ustaia, i2 w stosunku do pozwanego M W »wyr0k ma charakter zaoczny.
--- STRONA 3 ---
Sygn. akt I C 4/11 Uzasadnienie Powód T; M w sprawie o ochronę dóbr osobistych wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w T kwoty 10.000 zł na wskazany w pozwie cel społeczny oraz o zobowiązanie pozwanego sędziego Sądu Okręgowego w T Mi W - do złożenia pisemnego oświadczenia przepraszającego następującej treści: „ Mi W Sędzia Sądu Okręgowego w Tt jako współautor postanowienia z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt IX Ka 749/06 Sądu Okręgowego w T niniejszym przepraszam pana T M za poświadczenie nieprawdy, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, w celu wprowadzenia pana w błąd co do nieistnienia przestanek kasacyjnych w sprawie IX Ka 749/06, czym usiłowałem pozbawić pana prawa do sądu. Jednocześnie oświadczam, iż adwokat W K sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia kasacji w sprawie sygn. akt LX Ka 749/06 w dniu 14 kwietnia 2009 r. bez zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy. Niniejsze oświadczenie jest publikowane w rezultacie przegranego procesu sądowego. Sędzia Sądu Okręgowego w T M' -W ". Powód w uzasadnieniu wskazał, że w dniu 27 maja 2009 r. sędzia Sądu Okręgowego w T M W w postanowieniu wydanym w sprawie sygn. akt IX Ka 749/06 przez Sąd Okręgowy w T , wprowadził powoda w błąd w ten sposób, że w uzasadnieniu postanowienia poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej dla niego znaczenie prawne stwierdzając, iż adwokat W K po zapoznaniu się z aktami sprawy nie dopatrzył się podstaw uzasadniających wniesienie kasacji. Twierdzenie o zapoznaniu się przez obrońcę z urzędu z aktami sprawy było niezgodne z prawdą, gdyż z kontrolki osób przeglądających akta w Sądzie Okręgowym w T nie wynika, aby adwokat \\ K zapoznawał się z aktami jego sprawy. Powyższe nieprawdziwe stwierdzenie wprowadziło powoda w błąd i utwierdziło go w przekonaniu, że doświadczony adwokat po gruntownej analizie akt nie znalazł podstaw do wniesienia kasacji. W ocenie powoda powyższe okoliczności świadczą o naruszeniu jego dóbr osobistych tj. sławy, czci oraz godności osobistej, nadto również o naruszeniu dobra prawnego w postaci prawa do sądu. Pozwany Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w 7 w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Uzasadniając podniósł, że przy wydaniu orzeczenia z dnia 27.05.2009r. Prezes Sądu Okręgowego w T jako reprezentant pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa w ogóle nie brał udziału, a zatem trudno przypisać mu jakiekolwiek zachowanie i działanie, które naruszyłoby bezpośrednio czy nawet pośrednio dobra osobiste powoda. W jego ocenie trudno również uznać, aby na skutek wydania przedmiotowego postanowienia doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, skoro działanie sądu było zgodne z prawem zarówno co do formy jak i treści podjętej decyzji, a więc nie było bezprawne w rozumieniu art. 24 § l kc. Zdaniem pozwanego, nawet gdyby przyjąć, iż Sąd pomylił się co do faktu zapoznania się przez adwokata z aktami sprawy, to nie miało to żadnego znaczenia, ponieważ decyzja co do l Sygn. akt I C 4/11 Uzasadnicnie Powod T; ' " M w sprawie o ochronq dobr osobistych wniosl o zasqdzexfle od pozwanego Skarbu Pafistwa Prezesa Sqdu Okrqgowego W T kwoty 10.000 zl na wskazany W pozwie cel spoleczny oraz 0 zobowiqzanic pozwanego sqdziego Sqdu Okrqgowcgo W T ' Mi W ~ do z}oZenia piscmnego oéwiadczenia przepraszajqcego nastqpujqcej treéci: ,, Mi W Sqdzia Sqdu Okrqgowego W T¢ jako wspdfauror postanowienia z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie 0 sygn. akl‘ IX K0 749/06 Sqdu Okrqgowego w T niniejszym przepraszam pana T M za poéwiadczenie nieprawdy, c0 do okolicznoéci majqcej znaczenie prawne, w celu wprowadzenia pana w blqd c0 do nieistnienia przeslanek kasacyjnych w sprawie IX Ka 749/O6, czym usiiowalem pozbawié pana prawa do sqdu. Jednoczejnie oéwiadczam, 1'2 adwokat W K sporzqdzil opinieg 0 braku podstaw do wniesienia kasacji w sprawie sygn. akt 1XKa 749/06 w dniu 14 kwietnia 2009 r. bez zapoznania sig z akrami przedmiotowej sprawy. Niniejsze 0_s‘wiadczenie jest publikowane w rezulracie przegranego procesu sqdowego. Sqdzia Sqdu Okrqgowego w T M’ ' W Powod w uzasadnieniu wskazal, Ze w dniu 27 maja 2009 r. sqdzia Sqdu Okrqgowego w T M: W w postanowieniu wydanym w sprawie sygn. akt IX Ka 749/06 przez Sqd Okreggowy w T , wprowadzil powoda w blqd w ten sposob, Ze w uzasadnieniu postanowicnia poéwiadczyl nieprawdq co do okolicznoéci majqcej dla niego znaczenie prawne stwierdzajqc, iZ adwokat W K lpO zapoznaniu sic; 2 aktami sprawy nie dopatrzy% siq podstaw uzasadniajqcych wniesienie kasacji. Twierdzenie 0 zapoznaniu siq przez obroficq z urzcgdu z aktami sprawy byio niezgodne 2 prawdac gdyi z kontrolki osob przeglqdajqcych akta w Sa_dzie Okrqgowym w T nie wynika, aby adwokat Vi K zapoznawal sio z aktami jego sprawy. Powyisze nieprawdziwe stwierdzenie wprowadzilo powoda w blqd i utwierdzilo go w przekonaniu, Ze doéwiadczony adwokat po gruntownej analizie akt nie znalazl podstaw do wniesienia kasacji. W ocenie powoda powyzsze okolicznoéci éwiadczq 0 naruszeniu jego dobr osobistych tj. shwy, czci oraz godnoéci osobistej, nadto rowniei 0 naruszeniu dobra prawnego w postaci prawa do sqdu. Pozwany Skarb Par'1stwa Sqd Okrogowy w T w odpowiedzi na pozew wniosl o oddalenie powodztwa. Uzasadniajqc podniosl, Ze przy wydaniu orzeczenia z dnia 27.05.2009r. Prezes Sqdu Okrqgowego w T jako rcprezentant pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Pafistwa w ogole nie bra} udzialu, a zatem trudno przypisaé mu jakiekolwiek zachowanie i dziahnie, ktorc naruszyloby bezpoérednio czy nawc:1 poérednio dobra osobiste powoda. W jego ocenie trudno rowniei uznaé, aby na skutek wydania przedmiotowego postanowienia doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda, skoro dziaianie sqdu bylo zgodne 2 prawem zarowno co do formy jak i treéci podjgtej decyzji, a wiqc nie bylo bezprawne w rozumieniu art. 24 § 1 kc. Zdanicm pozwanego, nawet gdyby przyjqé, ii Sqd pomylil sic; co do faktu zapoznania sic; pI'Z6Z adwokata 2 aktami sprawy, to nie mialo to Zadnego znaczenia, poniewaz decyzja co do 1
--- STRONA 5 ---
istnienia podstaw do wniesienia kasacji spoczywała na ustanowionym dla powoda obrońcy, a nie na sądzie. W kontekście ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 kc pozwany podniósł, iż nie jest mu znany prejudykat stwierdzający niezgodność przedmiotowego postanowienia z prawem, którego istnienie jest warunkiem koniecznym odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone wydaniem wadliwego orzeczenia. Wskazał ponadto, że powód w ogóle nie podnosi istotnych dla tej odpowiedzialności okoliczności, tj. nie wskazuje szkody ani jej wysokości a także związku przyczynowego pomiędzy działaniem Sądu a szkodą. Pozwany M W nie ustosunkował się do żądania pozwu i nie zajął żadnego stanowiska w sprawie. Sąd ustalił, co następuje: Przed Sądem Okręgowym w T toczyło się przeciwko powodowi jako oskarżonemu postępowanie odwoławcze w sprawie karnej sygn. akt IX Ka 749/06, które zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku. Na wniosek skazanego T M został mu wyznaczony obrońca z urzędu w osobie adwokata W > K celem ewentualnego sporządzenia kasacji lub zajęcia stanowiska przewidzianego w przepisie art. 84 § 4 kpk. Ustanowiony adwokat poinformował Sąd, iż nie znalazł podstaw do wniesienia kasacji i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie kosztów za sporządzenie opinii w tym przedmiocie. ( bezsporne) Sąd Okręgowy w T postanowieniem z dn. 27 maja 2009 r. wydanym w składzie trzech sędziów zawodowych, w tym pozwanego Mirosława Wiśniewskiego, uwzględnił wniosek obrońcy i przyznał mu stosowne wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji. W jego uzasadnieniu Sąd zawarł stwierdzenie, iż „adwokat W. K po zapoznaniu się z aktami sprawy złożył informację stosownie do art. 84 § 3 kpk i nie ma podstaw do kwestionowania stanowiska obrońcy co do braku podstaw do wniesienia kasacji w przedmiotowej sprawie". (dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu -k. 87) Kontrolka osób przeglądających akta nie zawiera informacji na temat zapoznawania się w okresie od 31.03.2009r do 15.04.2009r przez W K z aktami sprawy IX Ka 749/06. istnienia podstaw do wniesicnia kasacji spoczywzfla na ustanowionym dla powoda obrozicy, a nie na sqdzie. W kontekécie cwontualncj odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Z art. 417 kc pozwany podniosl, i2 nie jest mu znany prejudykat stwierdzajqcy niezgodnoéé przedmiotowego postanowienia z prawem, ktorego istnicnie jest warunkiem koniecznym odpowiedziainoéci Skarbu Pafistwa za szkody wyrzqdzone wydaniem wadliwego orzeczenia. WskazaI ponadto, 26 powod w ogole nie podnosi istotnych dla tej odpowiedzialnoéci okolicznoéci, tj. nie wskazuje szkody ani jej wysokoéci a takie zwiqzku przyczynowego pomiqdzy dziaflaniem Sqdu a szkodq. Pozwany M W nie ustosunkowal sic; do Zqdania pozwu i nie zajaj Zaclnego stanowiska w sprawie. Sgd ustalii, co nastgpuiez Przed Sqdem Okrqgowym W T toczylo siq przeciwko powodowi jako oskarzonemu postopowanie odwoiawcze W sprawie karnej sygn. akt IX Ka 749f06, ktorc zakoficzyIo sin; wydaniem prawomocnego wyroku. Na wniosck skazanego T M zostai mu wyznaczony obrofica 2 urzqdu w osobie adwokata '\\» I, K celem ewcntualnego sporzqdzenia kasacji Iub zajqgcia stanowiska przewidzianego w przepisie art. S4 § 4 kpk. Ustanowiony adwokat poinformowal Sqd, i2 nie znalazl podstaw do wniesienia kasacji ijednoczeénie zIoZyI wniosek o przyznanie kosztow za sporzqdzenie opinii w tym przcdmiocie. ( bezsporne) Sqd Okrqgowy w T postanowieniem 2 dn. 27 maja 2009 r. wydanym w skladzie trzech sodziow zawodowych, w tym pozwanego Miroslawa Wiéniewskiego, uwzglrpdnil wniosek obroficy i przyznad mu stosowne wynagrodzenie za sporzqdzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji. W jego uzasadnicniu Sqd zawarl stwicrdzenie, i2 ,,adwokat W. K po zapoznaniu sic; z aktami sprawy zIo2yI infommcje; stosownie do art. 84 § 3 kpk i nie ma podstaw do kwestionowania stanowiska obroficy co do braku podstaw do wniesienia kasacji w przedmiotowcj sprawie”. " (dowdd: postanowienie Sqdu Ok?'Qg(:weg0 w Toruniu k. 87) Kontrolka osob przeglqdajqcych akta nie zawiera infonnacji na temat zapoznawania sic; w okresie od 3 l .03.2009r do 15.04.2009r przcz W K z aktami sprawy IX Ka 749f06. 2
--- STRONA 7 ---
( bezsporne) Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wynika z dołączonych do akt dokumentów, tj. postanowienia wydanego przez Sąd Okręgowy w T w dniu 27.05.2009 r. w sprawie IX Ka 749/06 oraz pisma tego Sądu z dn. 5.06.2009r, których autentyczności i prawdziwości strony nie kwestionowały. Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie powód dochodzi usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych za pomocą środków o dwojakim charakterze, z jednej strony bowiem roszczenie powoda względem pozwanego Sędziego Sądu Okręgowego M W ma charakter niemajątkowy - powód domaga się od pozwanego sędziego przeprosin w formie złożenia stosownej treści oświadczenia, z drugiej zaś strony od pozwanego Skarbu Państwa -Sądu Okręgowego w T powód domaga się zasądzenia kwoty 10.000 zł. na wskazany przez niego cel społeczny jako zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 kc w zw. z art. 24 kc (roszczenie majątkowe). Na wstępie należy poczynić kilka uwag natury ogólnej, bowiem zasadność dochodzonych przez powoda roszczeń (zarówno niemajątkowego jak i majątkowego) uzależniona jest od stwierdzenia, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. W tym kontekście należy wskazać, że przesłankami ochrony dóbr osobistych są: naruszenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia, przy czym na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia, iż naruszenie nie było bezprawne, gdyż ustawodawca w przepisie art. 24 kc wprowadził domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Na powodzie spoczywa zatem jedynie ciężar wykazania naruszenia dobra osobistego, czyli udowodnienie faktycznego zdarzenia ingerującego w sferę jego dóbr osobistych. To, jakie dobro zostało naruszone może wynikać już z samych okoliczności faktycznych. Natomiast ocena czy doszło do naruszenia dóbr osobistych ostatecznie należy do Sądu orzekającego, który ustala czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego ( v. wyrok Sądu Najwyższego z 29.09.2010r VCSK 19/10 opubl. Lex 688480). Abstrahuje się przy tym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (v: np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.05.2002 r., IV CKN 1076/00, OSN 2003, nr 9, póz. 121). Subiektywna ocena zdarzenia przez samego zainteresowanego nie ma więc zasadniczego znaczenia dla oceny samego naruszenia, co najwyżej intensywność jego przeżyć może wpływać na zakres udzielonej ochrony. Mając na uwadze, że powód powołuje się na naruszenie jego czci, w przypadku tego dobra warto wskazać, że wyróżnia się dwie jej strony: stronę wewnętrzną, nazywaną ( bezspornej Stan faktyczny sprawy jest bezspomy i wynika Z dolqczonych do akt dokumentow, tj. postanowienia wydanego przez Sqd Okrqgowy w T w dniu 27.05.2009 r. w sprawie IX Ka 749/06 oraz pisma tego Sqdu z dn. 5.06.2009r, ktorych autentycznoéci i prawdziwoéci strony nie kwestionowaly. Sad zwazfl, co nastqpuje: W niniej szej sprawie powod dochodzi usuniqcia skutkéw naruszenia dobr osobistych za poxnocq érodkow o dwojakim charakterze, 2 jednej strony bowiem roszczcnie powoda wzglqdem pozwanego Sqdzicgo Sqdu Okrqgowego M W I ma charakter niemajqtkowy — powod domaga siq od pozwanego sqdziego przeprosin w fomiie ziozenia stosownej treéci oéwiadczenia, 2 drugiej zaé strony od pozwanego Skarbu Pafistwa Sa_du Okrqgowego W T powod domaga sic; zasqdzenia kwoty 10.000 zl. na wskazany przez niego cel spoieczny jako zadoééuczynienia przewidzianego W an. 448 kc w zw. 2 art. 24 kc (roszczenie majajkowe). Na wstqpie nalezy poczynié kilka uwag natury ogolnej, bowiem zasadnoéé dochodzonych przez powoda roszczcii (zarowno niemajqtkowego jak i majqtkowego) uzaleiniona jest od stwierdzenia, czy doszlo do naruszenia débr osobistych powoda. W tym kontekécie nalezy wskazaé, 2e przesiankami ochrony dobr osobistych sq: naruszcnie dobra osobistego i bezprawnoéé tego naruszenia, przy czym na pozwanym spoczywa ciqzar udowodnienia, i2 naruszenie nie bylo bezprawne, gdyi ustawodawca w przopisic art. 24 kc wprowadzii domniemanic bezprawnoéci dzialania sprawcy naruszenia dobra osobistcgo. Na powodzie spoczywa zatcm jedynie ciQZar Wykazania naruszenia dobra osobistego, czyli udowodnienie faktycznego zdarzenia ingerujqcego w sferq jego ddbr osobistych. To, jakie dobro zostaio naruszone rnoio wynikaé jut Z sarnych okolicznoéci faktycznych. Natomiast ocena czy doszio do naruszenia dobr osobistych ostatecznie nalczy do Sqdu orzekajqcego, ktory ustala czy dane zachowanie, biorqc pod uwago przeciqine reakcje ludzkie, mogio obiektywnic staé siq podstawq do negatywnych odczué po stronie pokrzywdzoncgo ( v. wyrok Sqdu Najwyiszego z 29.09.2010r VCSK 19/10 opubl. Lex 688480). Abstrahuje siq przy tym od subiektywnych odczué osob nadwrazliwych oraz takich, ktore z roznych wzglqdow nie majq zdolnoéci do reagowania emocjonalnego na okreélone zachowania innych podmiotow (v: np. wyrok Sqdu Najwyzszego 2 dnia 23.05.2002 r., IV CKN I076/00, OSN 2003, nr 9, poz. 121). Subiektywna ocena zdarzenia przez samego zainteresowanego nie ma wiqc zasadniczego znaczenia dla oceny samego naruszenia, co najwyzej intcnsywnoéé jego przeiyé moze wplywaé na zakres udzielonej ochrony. Majqc na uwadze, Ze powod powoluje siq na naruszenie jego czci, w przypadku tego dobra wano wskazaé, Zc wyroznia sic; dwic jej strony: stronq wewnqtrznq, nazywanq 3
--- STRONA 9 ---
godnością osobistą obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi (v: np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8.10,1987 r., II CR 269/87, OSN 1989, Nr 4, póz. 66) oraz stronę zewnętrzną oznaczającą dobrą sławę, dobrą opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. W sprawie o obrazę przy ocenie naruszenia czci należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru (v: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.5.2002 r., IV CKN 1076/00, OSN 2003, Nr 9, póz. 121). Aprobując przedstawiony wyżej punkt widzenia należy przyjąć, iż nie dochodzi do naruszenia dobra osobistego, gdy wyrządzona drugiemu przykrość (dolegliwość) jest - wedle przeciętnych ocen przyjmowanych w społeczeństwie - przykrością (dolegliwością) małej wagi, nie przekracza więc progu, od którego liczyć się już będzie naruszenie dobra osobistego. Sąd dokonał oceny całokształtu ustalonych w sprawie okoliczności posługując się powołanym na wstępie kryterium obiektywnym odwołującym się do przyjętych w społeczeństwie ocen. Jako, że ciężar wykazania naruszenia dobra osobistego spoczywał na powodzie, zobowiązany był on do udowodnienia, że zawarte w uzasadnieniu nieprawdziwe stwierdzenie stanowiło ingerencję w sferę jego dóbr osobistych. Sąd orzekający uznał, że stwierdzenie o zapoznaniu się przez adwokata z aktami sprawy karnej przed sporządzeniem opinii o braku podstaw kasacyjnych, pomimo że faktycznie nie odpowiadało prawdzie, nie naruszyło czci powoda zarówno w jej znaczeniu wewnętrznym jak też zewnętrznym. Tym samym pozwany sędzia M W przez uczestnictwo w wydaniu tego postanowienia nie naruszył godności i dobrego imienia powoda. Sąd miał na uwadze ogólny kontekst wydanego w sprawie karnej orzeczenia, które stanowiło jedynie rezultat merytorycznej decyzji (nie tylko pozwanego sędziego, ale całego składu orzekającego) i to decyzji dotyczącej wyłącznie przyznania adwokatowi wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji, a nie (jak wydaje się postrzegać ją powód) decyzji o nieistnieniu podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ocena przez powoda skutków, jakie wywołało wydanie w/w postanowienia, skupia się jedynie na wyrwanym z kontekstu uzasadnienia zdaniu. Istotnie w zdaniu tym zawarto stwierdzenie, które nie odpowiada prawdzie, jednak w obiektywnym racjonalnym odbiorze nie stanowi ono naruszenia dóbr osobistych powoda. Stwierdzenie to bowiem w żaden sposób nie atakuje osoby powoda, nie uwłacza mu i go nie poniża. W tej sytuacji reakcję powoda uznać należy za nazbyt emocjonalnąi skrajnie subiektywną. Reasumując, zamieszczenie w uzasadnieniu postanowienia wadliwej treści -oceniając rzecz racjonalnie i obiektywnie - nie mogło naruszyć godności i dobrego imienia powoda. W ocenie Sądu meriti stanowiło ono zwykłą pomyłkę Sądu, której skutkiem nie było naruszenie wskazanych w pozwie dóbr osobistych T. M Odnośnie sformułowanego w pozwie dobra osobistego w postaci prawa do sądu, wskazać należy, że choć katalog dóbr osobistych, wymienionych w art. 23 kc, pozostających pod ochroną prawa cywilnego jest otwarty i wraz ze zmianą stosunków społecznych mogą 4 godnosciq osobistq obejmujqcq wyobrazenie czlowieka o wtasnej wartosci oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi (v: np. wyrok Sqdu Najwyzszego 2 dnia 8.10.1987 r., II CR 269/‘8'}', OSN I989, Nr 4, poz. 66) oraz strone zewnetrznq oznaczajapq dobrq slawe, dobra; opinie innych ludzi, szacunek, ktorym obdarza danq osobe otoczenie. W sprawie o obraze przy ocenie naruszenia czci naiezy uwzgledniaé nie tylko znaczenie uzytych stow, aie rowniez caty kontekst sytuacyjny oraz jego spoieczny odbior oceniany wediug kryteriow wiasciwych dla ludzi rozsstdnych i uczciwych. Konieczne jest wiec zachowanie nalezytych proporcji i umiaru (v: wyrok Sa_du Najwyiszego z dnia 23.5.2002 r., IV CKN 1076f00, OSN 2003, Nr 9, poz. 121). Aprobujqc przedstawiony wyiej punkt widzenia naieiy przyjqé, i2 nie dochodzi do naruszenia dobra osobistego, gdy wyrzqdzona drugiemu przykrosé (dolegliwosé) jest wedle przecietnych ocen przyjmowanych w spoleczeristwie przykrosciq (doiegiiwosciq) maiej wagi, nie przekracza wiec progu, od ktorego liczyé sie juz bedzie naruszenie dobra osobistego. Sqd dokonai oceny caloksztahu ustaionych w sprawie okolioznosci posiugujqc sie powoianym na wstepie kryterium obiektywnym odwolujapym sie do przyjetych w spoteczefistwie ocen. Jako, 2e cieiar wykazania naruszenia dobra osobistego spoczywal na powodzie, zobowiqzany by} on do udowodnienia, 2e zawarte w uzasadnieniu nieprawdziwe stwierdzenie stanowiio ingerencje w sfere jego dobr osobistych. Sa_d orzekajqcy uznal, 2e stwierdzenie 0 zapoznaniu sie przez adwokata z aktami sprawy karnej przed sporzqdzenjem opinii o braku podstaw kasacyjnych, poniimo Ze faktycznie nie odpowiadalo prawdzie, nie naruszyio czci powoda zarowno w jej znaczeniu wewnetrznym jak tez zewnetrznym. Tym samym pozwany sedzia M W przez uczestnictwo w wydaniu tego postanowienia nie naruszy} godnosci i dobrego imienia powoda. Sqd mial na uwadze ogolny kontekst wydanego w sprawie karnej orzeczenia, ktore stanowilo jedynie rezultat 1Tl6I'Y[OI')/CZl’1€j decyzji (nie tylko pozwanego sedziego, ale caiego sktadu orzekajqcego) i to decyzji dotyczqcej wyIa.c2.ni<2 przyznania adwokatowi wynagrodzenia za sporzqdzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji, a nie ( jak wydaje sie postrzegaé jq powod) decyzji o nieistnieniu podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ocena przez powoda skutkow, jakie wywolalo wydanie wfw postanowienia, skupia sie jedynie na wyiwanym z kontekstu uzasadnienia zdaniu. Istotnie w zdaniu tym zawarto stwierdzenie, ktore nie odpowiada prawdzie, jednak w obiektywnym racjonalnym odbiorze nie stanowi ono naruszenia dobr osobistych powoda. Stwierdzcnie to bowiem w Zaden sposob nie atakuje osoby powoda., nie uwtacza mu i go nie poniza. W tej sytuacji reakcje powoda uznaé naiefzy za nazbyt emoejonalnqi skrajnie subiektywnq. Reasumujqc, zamieszczenie w uzasadnieniu postanowienia wadliwej tresci oceniajatc rzecz racjonalnie i obiektywnie nie mogio naruszyé godnosci i dobrego imienia powoda. W ocenie Satdu meriti stanowiio ono zwyklq pomylke Sqdu, ktorej skutkiem nie byio naruszenie wskazanych w pozwie dobr osobistych T. M Odnoénie sformuiowanego W pozwie dobra osobistego w postaci prawa do sqdu, wskazaé nalezy, Ze chof: katalog dobr osobistych, wymienionych W art. 23 kc, pozostajqcych pod ochronq prawa cywilnego jest otwarty i wraz 'ze zmianz; stosunkow spolecznych mogq 4
--- STRONA 11 ---
pojawiać się i znikać pewne dobra, to jednak nie oznacza, że należy do niego zaliczyć prawo do sądu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06.05.2010, II CSK 640/09 opubl. Legalis przyjął, że „prawo do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. l Konstytucji i art. 6 ust. l Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) nie jest dobrem osobistym. Naruszenie tego prawa może dopiero doprowadzić do naruszenia dobra osobistego człowieka (art. 23 i art. 24 kc). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że prawo do sądu jest gwarantowane wymienionymi przepisami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i Konstytucji i nie może być zaliczone do kategorii wartości stanowiących dobro osobiste jednostki, ponieważ jest uprawnieniem przyznanym jej tymi regulacjami w związku z funkcjonowaniem w określonej sferze życia społecznego. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wszystkie prawa podstawowe objęte Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz wolności i prawa osobiste wymienione w Konstytucji (art. 38 do 56) powinny być chronione za pomocą środków wskazanych w art. 24 kc. Może do tego dojść, jeśli naruszenie tych wartości doprowadzi zarazem do pogwałcenia dobra osobistego. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zgodzić się również należy z zarzutem pozwanego Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w T zgłoszonym w odpowiedzi na pozew -odnośnie braku po jego stronie biernej legitymacji procesowej. Reprezentant w/w pozwanego, tj. Prezes Sądu Okręgowego w T w żaden sposób nie uczestniczył w wydaniu kwestionowanego postanowienia jako źródłowego zdarzenia dla roszczeń powoda, nie mógł więc naruszyć jego dóbr osobistych. Powód swoje roszczenia wywodzi z zachowania konkretnego sędziego, w związku z czym tylko on jest legitymowany biernie w przedmiotowej sprawie. Powód przy tym nie odwołuje się do przepisów o odpowiedzialności deliktowej, zatem zastosowania nie znajduje również art. 417 kc wiążący odpowiedzialność Skarbu Państwa za działania funkcjonariuszy państwowych przy wykonywaniu władzy publicznej. Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Sąd uznał zgłoszone powództwo za całkowicie nieuzasadnione, dlatego je oddalił, o czym orzekł w pkt. l wyroku. W stosunku do pozwanego M W • wyrok ma charakter zaoczny, gdyż pozwany ten w żaden sposób nie ustosunkował się do żądania powoda ani nie stawił się na rozprawę. O nieuiszczonych kosztach sądowych, od których zwolniony był powód, Sąd orzekł działając na podstawie art. 113 ust. l ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych a contrario. pojawiaé sie i znikaé pewne dobra, to jednak nie oznacza, Ze nalciy do niego zaliczyé prawo do sadu. Sad Najwyiszy w wyroku 2 dnia 06.05.2010, 11 CSK 640f09 opubl. Legaiis przyja}, 2e ,,prawo do rozpoznania sprawy przez sad bez nieuzasadnionej zwioki (art. 45 ust. I Konstytucji i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci) nie jest dobrem osobistym. Naruszenie tego prawa moze dopiero doprowadzié do namszenia dobra osobistego cziowieka (art. 23 i art. 24 kc). W uzasadnieniu Sad Najwyzszy wskazai, Ze prawo do sadu jest gwarantowane wymienionymi przepisami Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci i Konstytucji i nie moze byé zaliczone do kategorii wartoéci stanowiacych dobro osobiste jednostki, poniewaz jest uprawnieniem przyznanym jej tymi regulacjarni w zwiazku 2 funkcjonowaniem w okresionej sferze Zycia spoieczncgo. Nie ma podstaw do przyjecia, 2e wszystkic prawa podstawowe objete Europej skiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci oraz wolnosci i prawa osobiste wymienione w Konstytucji (an. 38 do 56) powinny byé chronione za pomocq srodkow wskazanych w art. 24 kc. Mo2e do tego dojsé, jesli naruszenie tych wartosci doprowadzi zarazem do pogwaicenia dobra osobistego. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miaia miej sea. Zgodzié sis; rowniez nalezy 2 zarzutem pozwanego Skarbu Paiistwa Sadu Okra‘ggowego w T zgioszonym w odpowiedzi na pozew odnosnie braku po jego stronie biernej iegitymacji procesowej. Reprezentant wfw pozwanego, tj. Prezes Sadu Okregowego w T w Zaden sposob nie uczestniczyi w wydaniu kwestionowanego postanowienia jako irodiowego zdarzenia dla roszczefi powoda, nie mogl wiec naruszyé jego dobr osobistych. Powod swoje roszczenia wywodzi z zachowania konkretnego sedziego, w zwiazku z czym tylko on jest legityrnowany biemie w przedmiotowej sprawie. Powod przy tym nie odwotuje sie do przepisow o odpowiedzialnoéci deliktowej, zatem zastosowania nie znajduje rowniei art. 41? kc wiazacy odpowiedzialnosé Skarbu Paiistwa za dziaiania funkcjonariuszy pafistwowych przy wykonywaniu wiadzy publicznej. Majac na uwadze poczynione wyiej rozwaiania Sad uznal zgloszone powodztwo za calkowicie nieuzasadnione, dlatego je oddalii, o czym orzeki w pkt. 1 wyroku. W stosunku do pozwanego M W wyrok ma charakter zaoczny, gdyz pozwany ten w Zaden sposob nie ustosunkowal sie do Zadania powoda ani nie stawil sic; na rozprawe. O nieuiszczonych kosztach sadowych, od ktorych zwolniony by} powod, Sad orzekl dzialajqc na podstawie art. I13 ust. 1 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych a contrario. 5
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy we Włocławku Wydział l Cywilny#l C 4/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r. Sąd Okręgowy we Włocławku Wy#art. 24 § 1 kc.#art. 417 kc#art. 84 § 4 kpk.#art. 84 § 3 kpk#art. 448 kc#art. 24 kc#art. 23 kc#art. 45 ust.#art. 6 ust.#art. 38 do#art. 24 kc.#art. 113 ust.#art. 6 ust. 1 Europejskiej