Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
b :P'x&‘§’U w M ¢:r<=gz»a==,= <;§._._'?:;5;_: ;;;j,:_\q_=.';.g...;,; = L '_,= r.':>.~<.' ..’ '1:='.,>~.‘>4 . \ .2 J. ~'>=. . am .1; ..,\é==§';§?§§>. 1../¢§'¢~ (.452?\’s~< .3" J‘ ” __ . _ N. . _ , __ ___. ,_.. ....>._\;~r_¢.;.= _;_ »_ 7‘ '..=51: _=s,. (F;.1?.1_=.==>,; ;=$";";;>;=g;“r1=§;>.;;_;\g _v,;\=._;~;‘ 1 ; ;; , _ .. .0.,;,.. ....\ »';"\.Vg \¢ f.~ 6_..:»\...v.'?:§<; 'r.=_'\_';=._';._ . ii.§3;~’i “ii' " IN \~ %{ fir ~@@m»$ ‘I \'*§ fi0»»,a§»@@ k .# *‘@i!@ “ WYROK I W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ . Sqd O1<IQgOVV‘y' W Elblqgu I Wydzia1'Cywi1ny W skladzie nastcgpuj qcym: Przewodniczapyq SSO Arkadiusz Fall Dnia 18 kwietnia 2011 r Protokolantz st. sekr. sqd. Agnieszka Wieczorkowska po rozpoznaniu W dniu 18 kwietnia 2011 r. W Elblqgu na rozprawie sprawy z p0wc3dztWa' przeciwk0" ' ' . * L _., 0 zapmtc; 1 . ' oddaia powédztwo, > 2.'2:asagdza odpowoda ’ ~ _A.'_.i . “ ' "W'1 " __va kwotq 3.60_Q__z% tytulem zwrotu kosztéw procesu. 1': I‘. ;'', _. ...; H. . . ._ „‹«_=w 'rw M ±¬,ą=¿f-'ą==,« ‹¿¿.___'_:;5;_: ';ş;j,:_\'ş_=.'_“-_¦___¿_,¿ - = Ł '-_„= f_':>_'~‹.' .-." "'1:¦'„›'-¬-'~¿ _ --¬-- .= J. ~'>--'=. _ am .___‹.- _..-_ë_=¦>f;§.3§§›. _‹.._¿„Ŝ'-w ¬ f._<Š_f-\,¬'‹›~ .r J' " __ _ _ ,W _ _ , __ „__ ,_-_¬- _..--.--›-__~;¬=_.¿'.;.-= _„_ ›_ -7-' '__='¦'-f-='_-=s._ -¿'ř.›-_'?-_1_',.¬=->,„ z=¿I";";_=;›,ş-=- -,,±“='¬_=şş_-._=_‹_êj\_'~;-- _v,;\¬„-_¿~;* '-2 ; ;_ --,' _ ._ -_\>_--_;___ _.¬-_\ .-5'-wa \‹- f-'.¬ Ć-_-'-..:›-L-_-_='_'?fŜ¿ "‹_=-_-'\-_'_-=__';__ - '_ .Ê-š3;~*i lij-'Í ' N -z~ __ ffāf 'fimmßş 'I' \'°§- ń0››«,a=@f \›› _J ”`›°āi!›~=§.¬ “ WYROK I W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ Sąd Okręgowy W Elblągu I Wydział* Cywilny W składzie następującym: Przewodniczący; SSO _Arkadiusz Fall Dnia 18 kwietnia 2011 r Protokolant: st. sekr_ sąd. Agnieszka Wieczorkowska po rozpoznaniu W dniu 18 kwietnia 2011 r. W Elblągu na rozprawie sprawy z powództwa' przeciwko" ` ' _ _ Ĺ_- _._ 0 zapłatę ł _ ` oddała powództwo, _ .lłyzasądza odpowoda > '- - -_„'._.. _ . " ' -"¬=°"'-1 " _.va kwotę 3.60_Q__-_zł tytułem z.wrotu ' kosztów procesu. |': :`. .;'-'. __ -._.-; H.. . _
--- STRONA 2 ---
i";E3?f““""” 1‘ S3/gm akt 1 C 21/11 Uzasadnienie Powéd ‘ wniés’r~ 0 zasqdzenie od‘ pozwanego , , _ fa kwoty 100.000 ‘z’: tytuiem zadoééuczynienia oraz kwoty 10.000 z’r na cel spo%eczny. * W_uzasadnieniu iqdafi podkreélii powéd, ii podczas osadzc:_nia w piacéwce penitencjarnej pozwanego nie byfa speiniona norma powierzchniowa cei izoiacyjnych w jakich przebywai, gdyi wynosiia 0na mniéj nii 3 ma przypadajqcé na jednego osadzonego. Sytuacja taka, W ocenie powoda, rodziia oczywisty obowiqzek odszkodowawczy po stronie pozwanego, ktéry winien wynagrodzié przeby/w'anie przez powoda, jak to okreélono, W ,,nie1udzkich” i poniéajqcych warunkach. Konsekwencjq zaniionej powierzchni cel byiy réwniei braki w podstawowym wyposaieniu tych pomieszczefi w gprzgt kwaterunkowy, powéd wskazywai na niemoinoéé przechowywania wiasnych rzeczy osobistych, jak réwniei utrudnionq resocjalizacjq oraz konflikty powstajqce miqdzy osaclzonvmi, co z kolei prowadziio do uzyskiwania negatywnych prognoz kryminologictnych odnoénie osoby powoda, wystawianych przez wychowawcéw. Powéd zaznaczy’l, ie Osadzony zosta’: W celi z innymi osobami, skazanymi za przestepstwa 0 niewqtpliwie wiekszym ciegiarze gatunkowym, co w jego ocenié mogfo mieé wpww na wiékszq demoralfzacje jego osoby. Tym samvm powéd wywiédi, 2e podczas izolacji penitencjarnej poddany zosta’r nieiudzkiemu i poniiajqcemu traktowaniu, hie miai zapewnionych humanitarnych warunkéw do odbywania kary pozbawienia wolnoéci, wskazujqc jednoczesinie, fie ,,nie moie» ponosié negatywnych konsekwencji niewfaéciwej poiityki pafistwa w sferze wigzienlhicfwafi . ' 1 Ŝž-EÊĘ-?f'*"“"" T Sygrm akt l C 21/11 Uzasadnienie Powód “ wniósł o zasądzenie od pozwanego _ _ _ - _'ie kwoty 100.000 'zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 10.000 zł na cel społeczny. * Wuzasadnie-niu żądań podkreślił powód, iż podczas osadze-_nia w piacowce penitencjarnej pozwanego nie była spelniona norma powierzchniowe cel izolacyjnych w jakich przebywał, gdyż wynosiła o-na mniej niż 3 mz przypadające na jednego osadzonego. Sytuacja taka, W ocenie powoda, rodziła oczywisty obowiązek odszkodowawczy po stronie pozwanego, który winien wynagrodzić przebywanie przez powoda, jak to określono, W „nieludzkich” i poniżhających warunkach. Konsekwencją zaniżonej powierzchni cel były również -braki w podstawowym wyposażeniu tych pomieszczeń w sprzęt kwaterunkowy, powód wskazywał na niemożność przechowywania własnych rzeczy osobistych, jak również utrudnioną resocjalizacją oraz konflikty _powstające między osadzonymi, co z kolei prowadziło do uzyskiwania negatywnych prognoz kryminologicznych odnośnie osoby powoda, wystawianych przez wychowawców. Powód zaznaczył, że osadzony został w celi z innymi osobami, skazanymi za przestępstwa o _niewątpliwie większym ciężarze gatunkowym, co w jego ocenie mogło mieć wpływ na większą demoralizacje jego osoby. Tym samym powód wywiódł, że podczas izolacji penítencjarnej poddany został nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu, nie miał zapewnionych humanítarnych Warunków do odbywania kary pozbawienia wolności, wskazując jednocześnie, że „nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwej poiityki państwa w sferze więzien'nictwa"_ _ ' l
--- STRONA 3 ---
Pozwany . ._ '.=f " ._ reprezentowany przez Prokuratorie; Generalné; Skarbu Paristwa wnios’r 0 oddalenie powédztwa w caioéci, domagajqc sic; jednoczeénie zasqdzenia kosztow poste;powania' wediug norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniosh ie powod nie Wykaza%,przes%anek wymaganych do zaktuaiizowania siq jego odpowiedziainoéci ti. nie okreélii jakie dobra osobiste zostaiy naruszone, nie wykazad adekwatnego zwiazku przyczynowoskutkowego miegdzy domniemanq krzywdq, a zdarzeniem . .. /' l sprawczvm, winy naruszyciela oraz niezgodnego 2 prawem dziaiania nozwanego; J.edr]ocze_§nie pozwany podniési, i2 wysokoéo dochodzonego przez . , I J powoda zadoééuczvnienia jest raiqco wygorowana i w rzeczywistoéci nie ma na ceiu zrekompensowania ewentuainej krzywdy doznanej przez powoda, ale zmierza do zaspokojenia jego partykularnego interesu finansowego. ' Pozwany zaznaczyh ie w przypadku domagania sis; zadoééuczynienia pieniqinego, to na powodzie spoczywai obowizgzek wvkazania bezprawnoéci ciziataé pozwanego, czego W rzeczywistoéci nie dowiodi. W ocenie pozwanego powéd nie przedstawii rowniei jakichkolwiek dowodéw na zaistnienie zdarzefi opisywanych jako {amanie jego praw przez zaistnienie przeludnienia w celi. Pozwany odniosi sing réwniei do _art§ 248 k.k.w. w brzrnieniu obowiqzujqcym przed dniem 06 grudnia 2009 r. wskazujqc, 2e dyrektorowi jednostki penitencjarnej w szczegolnie uzasadnionych przypadkach przy,s§'ugiwa¢o uprawnienie doumieszczenia osadzonych, na czas okresiiony, w calach, nie 'spetn1ajqcych kryteri’um'3 m2 powierzchni przypadajqcej na jednego osadzonego. Podkreélone zostaio przy tym, 2e okolicznoéé przeludnienia w zaktadach karnych i aresztach éledczych jest zjawiskiem powszechnym w skaii caiego kraju i majq charakter obiektywny, na ktorypozwany nie ma wptywu, a zatam zastosowanie przez niego normy art. 248 k.k.w. w takich warunkach byio 2 Pozwany . _¬ `_±f ' __ reprezentowany przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości, domagając się jednocześnie zasądzenia kosztów postępowania' według norm prawem przepisanych. - W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł, że powód nie wykazał_przesłanek wymaganych do zaktualizowania się jego oclpowiedziainości tj. nie określił jakie dobra osobiste zostały naruszone, nie wykazał adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między domniemaną krzywdą, a zdarzeniem . __ f. 1 sprawczyrn, winy naruszyciela oraz niezgodnego z prawem działania pozwanego. lec_lr_1ocze_śnie pozwany podniósł, iż wysokość dochodzonego przez __ , J _r powoda zadośćuczynienia jest rażąco wygórowana iw rzeczywistości nie ma na celu zrekompensowania ewentualnej krzywdy doznanej przez powoda, ale zmierza do zaspokojenia jego partykularnego interesu finansowego. ` - Pozwany zaznaczył, że w przypadku domagania się zadośćuczynienia pieniężnego, to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania bezprawności działań pozwanego, czego w rzeczywistości nie dowiódł. W ocenie pozwanego powod nie przedstawił również jakichkolwiek dowodów na zaistnienia zdarzeń opisywanych jako łamanie jego praw przez zaistnienie przelud nienia w celi. Pozwany odniósł się również do _art§ 248 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 06 grudnia 2009 r. wskazując, że dyrektorowi jednostki penitencjarnej W szczególnie uzasadnionych przypadkach przysługiwało uprawnienie doumieszczenia osadzonych, na czas określony, w celach, nie 'spełniających kryteri'um'3 mz powierzchni przypadającej na jednego osadzonego. Podkreślone zostało przy tym, że okoliczność przeludnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych jest zjawiskiem powszechnym w skali całego kraju i _mają charakter obiektywny, na którypozwany _nie ma wpływu, a zatem zastosowanie przez niego normy art. 248 k.k.w. w takich warunkach było 2
--- STRONA 4 ---
dziafaniem zgodnym z prawem, natomiast o samej okolicznoéci przeludnienia na bieiqco informowani byii sqdziowie penitencjarni Sqdu Okrqgowego . Pozwany pOCl|<l‘€§Wf jednoczeénie, ie powod poclczas osadzenia w pfacowce pozwanego nie sk’rada’r iadnych skarg, proéb i wnioskow zwiqzanych z §ego niewtaéciwym osadzeniem, przeludnieniem ~lub warundkami bytowymi paméqcvmi w celi mieszkalnej. O dobrych warunkath bytowych oraz spe’mianiu r'z0rm' zwiqzanych z wentyiacjq pomieszczefi it przestrzeganiem praw pm,/Sfugujqcych osiddzondym ocenie pozwanego éwiadczgdy raporty pokontrolne oraz powizytacyjnesporzqdzane przez segdziow penitencjarnych . J , . "1 oraz Sanepid. ' Pozwany clodatkowo zaznaczyi, ie w przedmiotowej sprawie 'nie doszio do naruszenia clobr_ osobistych powoda wskutek osadzenia placowce pcgnitencjarnej, akcentujqc 'jedn_oczeénie, ze powod bodqc Iéwiadomym dolegiiwoéci i konsekwencji pobytu w jednostce penitencjarnej, w dalszym ciqgu dopuszcza’: sig popeiniania czynow zabronionych, w konsekwencji czego mstepowaia kontynuacja jego izolacji — w warunkach jakie byiy mu jui uprzssdnio znane. Pozwany vvskazai, ie powod raiqco naruszajqc porzqdek prawny winien Hczyé sir; z konsekwencjami w postaci kary pozbawienia woinoéci i wszystkimi dolegiiwoéciami z tym zwiqzanymi, a domaganie sie; zadoééuczynienia W takich okolicznoéciach pozostawafoby w sprzecznoéci '2 zasadami wspéiiycia spoiecznego. Podniesiono takie zarzut przedawnienia roszczenia dotyczqcego osadzenia powoda w 2007 r. ‘ . Sqd ustaliid nastc;pujqcy stanfaktyczny; 3 działaniem zgodnym z prawem, natomiast o samej okoliczności przeludnienia na bieżąco informowani byii sędziowie penitencjarni Sądu Okręgowego _ Pozwany podkreślił "jednocześnie, że powód podczas osadzenia w płacówce pozwanego nie składał żadnych skarg, próśb i wniosków związanych z jego niewłaściwym osadzeniem, przeludnieniem lub warunkami bytowymi panującymi w celi mieszkalnej O dobrych warunkach bytowych oraz spełnianiu norm' związanych z wentyłacją pomieszczeń i przestrzeganiem praw przysługujących osadzonym ocenie pozwanego świadczyły raporty pokontrolne oraz powizytacyjnesporządzane przez sędziów penitencjarnych _ J ,' _ “I oraz Sanepid. ' Pozwany dodatkowo zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie 'nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda wskutek osadzenia placówce penitencjarnej, akcentując 'jedn_ocześnie, że powód będąc 'świadomym dolegliwości i konsekwencji pobytu w jednostce penitencjarnej, w dalszym ciągu dopuszczał się popełnienia czynów zabronionych, w konsekwencji czego _nastepowała kontynuacja jego izolacji - w warunkach jakie były mu już uprzednio znane. Pozwany wskazał, że powód rażąco naruszając porządek prawny winien łiczyć się z konsekwencjami w postaci kary pozbawienia woiności i wszystkimi dolegliwościami z tym związanymi, a domaganie się zadośćuczynienia W takich okolicznościach pozostawałoby W sprzeczności 'z zasadami współżycia społecznego. Podniesiono także zarzut przedawnienia roszczenia dotyczącego osadzenia powoda w 2007 r. 4 _ Sąd ustalił następujący stan-faktyczny; 3
--- STRONA 5 ---
" Powocl by1‘ osadzony W Zakiadzie Karnym . ad iutego 2007r. do paidziernika 2007r., nastgpnie od listopada 2007r. do grudnia 2007r., od maja 20013r. do Iipca 2008r. oraz od dnia .19 marca 2010r. do dnia 10 siefpnia 2010r. (bezsporne) DyrektorfZak’radu Karnego W w pismach 2 dnia 31 marca 2007r. oraz 2 dnia 11 czerwca 2008r. poinformoWa1Sqd‘Okr¢gowy w 1 W trybie art. 248 § 1 k.k.W., 2e W kierowanej przez niego jednostce penitencjarnej przebwqa0 odpowiednio »26,76% i 11,54% wjegcej osadzonych aniieli pojemnoéé ustalona przez Dyrektora Generalnego Centralnego Zarzqdu Siuiby Wigziennej W . ‘ ' (wyiej Wymienione pisrna k. 48 — 49) W sprawozdaniach z wizytacji Zakiadu Karnego W <’ segdziego sqdu pamitencjarnego Sqdu Okra;gowego w 2 dnia 10 grudnia 2008 r. (za okras styczefi — Wrzesiefl 2008 r.) oraz z dnia 13 grudnia 2010 r. (za okres scyczefi Wrzesiefi 2010 r.) wskazane zosta%o, 2e kara pozbawienia Wolnoéci oral tymczasowe aresztowanie wykonywanie sq W sposob iegalny, prawidiowy, humanitarny, z poszanowaniem godnoéci Iudzkiej oraz respel<toWane_sq prawa osob pozbawionych woino§ci._ Lustracja cel mieszkainych przez sqdziego Wizytatora daia podstawq do tezy, ie sq. one wyposaione W sprzet ‘zgodny 2 wymaganiami Wynikajqcymi 2 przepiséw prawa, aczkoiwiek niektére 'ce|e Wymagaiq remontu. Osadzeni otrzymywaliodpowiedniq odziei, posiiki, érodki higieny osobistej E érodki czystoéci. Osadzeni korzystali Wrazie potrzeby z _ 4 " - Powód był osadzony W Zakładzie Karnym . _ ad lutego 2007r. do października 2007r., następnie od listopada 2007r. do grudnia 2007r., od maja 2008r. do lipca 2008r. oraz od dnia 19 marca 2010r. do dnia 10 sierpnia 2010r. (bezsporne) Dyrektor Zakładu Karnego w W pismach 2 dnia 31 marca 2007r. oraz z dnia 11 czerwca 2008r. poinformował Sąd0kręgowy W 1 . w trybie art. 248 § 1 k.k.w., że w kierowanej przez niego jednostce penitencjarnej przebywa-o - odpowiednio -26,76% i 11,54% więcej osadzonych aniżeli pojemność ustalona przez Dyrektora Generalnego Centralnego Zarządu Służby Więziennej w _ - 1 ` (wyżej wymienione pisma k. 48 - 49) W sprawozdaniach z wizytacji Zakładu Karnego w ‹*- sędziego sądu penitencjarnego Sądu Okręgowego w z dnia 10 grudnia 2008 r. (za okres styczeń - wrzesień 2008 r.) oraz z dnia 13 grudnia 2010 r. (za okres styczeń - wrzesień 2010 r.) wskazane zostało, że kara pozbawienia wolności oraz tymczasowe aresztowanie wykonywanie są w sposób legalny, prawidłowy, hurnanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej oraz respektowanesą prawa osob pozbawionych wolności._ Lustracja cel mieszkalnych przez sędziego wizytatora dała podstawę do tezy, że są. one wyposażone W sprzęt zgodny z wymaganiami wynikającymi z przepisów prawa, aczkolwiek niektóre 'cele wymagają remontu. Osadzeni otrzymywali-odpowiednią odzież, posiłki, środki higieny osobistej i środki czystości. Osadzeni korzystali wrazie potrzeby z _ 4
--- STRONA 6 ---
pomocy lekarskiej, a takie zzajqé kulturalno oéwiatowych]. Przeprowadzone Wizytacje nie zakoriczyiy siq Wydaniem zalecefi powizytacyjnych ' (sprawozdania pokontrolne k.50 — 84v.) Cele rnieézkalne Wvposaione sq W sprzejc dkwaterunkowy przewldziany prwpisami prawa, osadzeni otrzymujq érodki higieny osobistej i érodki czystoéci w\mika}z1ce_ 2 przepisow prawa, uczestniczq w zajgciach kuituralno o£WiatQWvch." . ' " _ Powéd nie sk’rada’r skarg 'na Warunki bytowe panujqce W Zakiadzie i<arr1YrY1Wi.._ ~ A " 0 " (spraWozdania pokontroine k.50 84v., czqéciowo twierdzenia powoda W piémie z dnia 27 marca 2011 r. k. 8991v.) _ ' Sqdzwaiig‘, co nastgpu' @ Podstaw prawnych ewentuainej Vodpowiedzialnoéci pozwanego naleiaio upatrywaé W art. 23 w zw. z art. 24 k._c. Zgodnie z treéciq ostatnio Wymienionego przepisu ten, czyje dobro osobiste zostaje zagr_o2one"cudz\/m dziafaniem, moie iqdaé zaniechania tego dziafiania, chyba 2e nie jest one bezpr;xwne. W razie dokonanego naruszenia mote on takie Zqdaé, aieby osoba, ktéra ciopuéciia sie; naruszenia, dope’mi’ra czyrmoéci potrzebnych do usuniqcia iagoi skutkow, W szczegolnoéci aieby zioiyia oéwiadczenie odpowiodniej treéci i Wodpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych Wkodeksie uprawniony moie rowniei iqdaé zadoééuczyhienia pieniqinego lub zapiaty 'odpoW'i_edniej 5 pomocy lekarskiej, a także zzajęć kultural-no - oświatowych_). Przeprowadzone wizytacje nie zakończyły się wydaniem zaleceń powizytacyjnych ' (sprawozdania pokontrolne k.50 - 84v.) Cele mieszkalne wyposażone są W sprzęt .kwaterunkowy przewidziany przepisami prawa, osadzeni otrzymują środki higieny osobistej i środki czystości wynikające 2 przepisów prawa, uczestniczą w zajęciach kulturalno - oświatowych." . ` ” _ Powód nie składał skarg 'na warunki bytowe panujące w Zakładzie ronnrrnwi.-.z r A " 2 " - (sprawozdania pokontrolne k.50 - 84v., częściowo twierdzenia powoda w piśmie z dnia 27 marca 2011 r. k. 8991v.) _ ` Sodzważyf, co nostgpu' Ê Podstaw prawnych ewentualnej odpowiedzialności pozwanego .należało upatrywać _w -art. 23 W zw. z art. 24 k._c. Zgodnie z treścią ostatnio wymienionego przepisu ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożonecudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, ktora dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia iegoí skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w-odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W-kodeksie uprawniony może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty 'odpowiedniej 5
--- STRONA 7 ---
sumy pieniginej na Wskazany col spoieczny. Taki_e ujegcie pozwala na stwierdzenie, ii przepis ten nie stanowi podstawy normatywnej dia zasqdzenia zadoééuczynienia W kaidym Wypadku bezprawnego naruszenia dobr osobistych, lecz odsyta do przepisow szczegolnych, ktore przewiduiq ten érodek. Zadoééuczynienie przyznane moie byé tylko W Wypadkach Wskazanych W ufstawie. Przepisem takim jest, m.in_. art.'448‘k.c., zgodnié z ktorym W razie naruszenia dobra osobistego sad mote przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostato naruszone, odpowiedniqdsumq tytutem zadoééuczynienia pieniqinego »' 0 / / za cioznanq krzywdcg lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sumo pienioinq no wskazany przez niego cei stpoteczny, niezaieinje od innych érodkow potrzebnych do usunie;cia' skutkow naruszenia. ' ' Jak Wynika 2' powyiszego podstawq ewentualnej odpowiedziainoéci i pmesiankami ochrony dobr osobistych, ktore muszq byé spetnione tqcznie, sq: 1) zagroienie lub naruszenie tego dobra, l 2) bezprawnoéé zagroienia lub naruszenia. Pierwszq 2 W/W przestanek udowodnié rhusi powod dochodzqcy ochrom; oned sqdem. Przepis art. 24 k.c. hie Wymaga dla Wskazanej W nim odpowiedzialnoéci przestanki W postaci Winy spfawcy. naruszenia dobr osobistych oraz przewiduje vdomniemanie bezprawnoéci jego dzia1‘a_nia, co powoduie, fie dochodzqcy ochronynie musi te} przestanki udowadniaé. Na $tronie pozwanej natomiastvspoczywa obowiqzek Wykazania, fee jej dziatanie bvio zgodnte z prawem, Bezprawnosié postepowania to dziatanie lub zafliechanie sprzeczne 2 porzqclkiem prawnym i zasadarni Wspotiycia spolecznego. ' ‘ Zgodnie 2 powyiszym, W niniejszej sorawie na powodzie spoczywat ciegiar ucioWo_dnienia, 2e odbywat karq pozbawienia Woinoéci W Zaktadzie Karnym W _ 6 sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Takie ujęcie pozwala na stwierdzenie, iż przepis ten nie stanowi podstawy normatywnej dla zasądzenia zadośćuczynienia W każdym wypadku bezprawnego naruszenia dóbr osobistych, lecz odsyła do przepisów szczególnych, które przewidują ten Środek. Zadośćuczynienie przyznane może być tylko W wypadkach wskazanych w ustawie. Przepisem takim jest, m.in_. art."448Ąk.c., zgodnie z którym W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiedniąsumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego f' , / , za cioznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną' na wskazany przez niego cel społeczny, niezaieżnie od innych środków potrzebnych do usunięcia" skutków naruszenia. " " Jak wynika z' powyższego podstawą ewentualnej odpowiedzialności i przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: 1) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, - I 2) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. - Pierwszą z w/w przesłanek udowodnić musi powód dochodzący ochrony prze-d sądem. Przepis art. 24 k.c. nie wymaga dla wskazanej W nim odpowiedzialności przesłanki W postaci winy sprawcy. naruszenia' dóbr osobistych oraz przewiduje 'domniemanie bezprawności jego działania, co powoduje, że dochodzący ochronynie musi tej przesłanki udowadniać. Na stronie pozwanej natomiastjspoczywa obowiązek wykazania, że jej działanie było zgodne z prawem., Bezprawność postępowania to działanie lub zaniechanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. ' * - Zgodnie z powyższym, w niniejszej sprawie na powodzie spoczywał ciężar uciowodnienia, że odbywał karę pozbawienia woiności W Zakładzie Karnym w _ 6
--- STRONA 8 ---
W takich Warunkaclf1,.W konsekwencji ktorych doszto do naruszenia jego dobra osobistego W postaci godnoéci. ' _ Pozwanego natorniast obciqiat obowiqzek Wykazania, 2e dziatat W myéi przepisow prawa vi nie naruszyt Wskazywanego dobra osobistego powoda. Podkreéiit to rowniei Europejski Trybunat PraW Cztowieka W orzeczeniach Wvdam/ch na gruncie art. 3 Konwencji Europejskiej Praw Cztowieka Wskazujqc, fie to na Pafistwie spoczywa cieliar wykazania, fie doznane przez osadzonego W zaldadzie karnym cierpieniai urazy nie zostaty spowoclowane postepowaniem wtadz (decyzja ETPC 2 13.11.2003 Olszewski v. Pofska 55264/00; LEX nr 81430). Z kofei art. 417_ k.c. Wprowadza zasade odpowiedzialnoéci Skarbu H Pafrstwa za szkode Wyrzqdzonq przez niezgodne z prawem dziatanie lub zaniechanie przy. 'WykonyWaniu Wtadzy publicznejj Warunkiem odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa ’jest bezprawne diiaianie "jego funkcjonariuszy. H ' ' ' ' _ W ocenie sqdu podczas osadzenia powoda W Zaktadzie Karnym W . nie doszfo do naruszenia jego dobra osobistego W postaci godnoéci. Wskazaé {Jo oierwsze naleiy, E2 ocena, czy nastqpiio naruszenie dobra osobistego, jakim jest n'"1._in. godnoéé 0sobista (art. 23 § 1 k.c.), nie moie byé dokonana Wediug mien; indywidualnej wrailiwoéci zainteresowanego (ocena 'subiekt\/Wna). Deena ta musi byé dokonana przy zastosowaniu kryteriow obiekt\/Wnych, istotne jest bowiem nie subiektywne odczucie osoby iqdajqcej ochrony prawns}, ale obiektywna reakcja opinii .pqblicznej (par. wyroki Sqdu Nojwyészego 2 dnio 26 paédziernika 2001 r., V CKN 195/01 i 2 dnia 11 marca ‘ . 1997 r_. H1 CKN 33/97). ' . Podkreéienia jednoczeénie Wymaga, 2e,nie kaide pozbawienie cztowieka przystugujqcych mu uprawniefi mote byé kwalifikowane jako naruszenie dobr o5obistych, W tymgodnoéci, uzesadniajqce zastosowanie cywilnoprawnych 7 -- W takich warunkaclf-i,.w konsekwencji których doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności. - ' _ Pozwanego natomiast obciążał obowiązek wykazania, że działał w myśl przepisów prawa 'i nie naruszył wskazywanego dobra osobistego powoda. Podkreśiił to również Europejski Trybunał Praw Człowieka W orzeczeniach wydanych na gruncie art. 3 Konwencji Europejskiej Praw Człowieka wskazując, że to na Państwie spoczywa ciężar wykazania, że doznane przez osadzonego w zakładzie karnym cierpieniai urazy nie zostały spowodowane postępowaniem władz (decyzja ETPC z 13.11.2003 Olszewski' v. Połska 55264/00,' LEX nr 81430). Z koiei art. 417_ k.c. 'wprowadza zasadę odpowiedzialności Skarbu U Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy. 'wykonywaniu władzy publicznej." Warunkiem odpowiedzialności Skarbu Państwa 'jest bezprawne działanie 'jego iunkcjonari-u-szy. H ' " ' ' _ W ocenie sądu podczas osadzenia powoda w Zakładzie Karnym W .- -. nie doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności. Wskazać po pierwsze należy, iż ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest m._in. godność osobista- (art. 23 § 1 k.c.), nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (ocena subiektywne). Ocena ta musi być dokonana przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych, istotne jest bowiem nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii .publicznej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01 r' 2 dnia 11 marco ‹ _ 1997 r_. iii CKN 33/97). ' . - - Podkreślenia jednocześnie wymaga, że,nie każde pozbawienie człowieka przysługujących mu uprawnień może być kwalifikowane jako naruszenie dóbr osobistych, w tym-godności, uzasadniające zastosowanie cywilnoprawnych 7'
--- STRONA 9 ---
srodkow ochrony tych dobr. Zaleiy to bowiem od tego, czy W pOWSZEChn\/m odczuciu stanowi ono naruszenie godnosci cztowieka, czy te2 opinia publiczna nie Wiaie 2 nim takich konsekwencji. D!a oceny tej kwestii istotne znaczenie ma rodzaj i charakter uprawnieh, ktorych cztowiek zostat pozbawiony, sposob dziatania sprawcy, a tak2e stosunek, jaki maja inni iudzie do osoby pozbawionej uprawnjeri (por. wyrok $qdu'Nojwy2szego 2 dnfa 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, System Infofmacji Prawnej LEX Omega nr 5282). ~ . ‘ Jak Wynika 2 twierdzerfi powoda, podczas pobytu W jednostce penitencjarnej . j,’ / I pozwanego przebywat on W Warunkach przeludnienia jedynie okresowo (por. pi.smo.poWoda zdnia 24 mafca .2011 **r., pkt 4, k. 8,9 v. — 90). W pozostajym okresie osadzenia W Zaktadzie Karnym W . powod nie Iprzebywaj W warunkach przeludnienia. ' ' _ Jednakie, zdaniem ‘sadu, brak jest podstaw do tezy, 2e inne nii oetzekiwane przei osobe osadzona W jednostce penitencjarnej Warunki mieszkalne W cell impiikuja naruszenie dobra osobistego W postaci godnoéci tej osoby. Sad podziela bowiem poglad, 2e zapewnienie pr2e2‘Par'1stWo godziwych Warunkow odbx/Wania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym 2 podstawowych Wymagafi 'demokrat\/cznego pafistwa prawnego, jednakie osadzenie skazanego W ceH W warunkach, w ktérych powierzchnia na jednaosobe Wynosita mniej nit 3 mg, przy spefnieniu przestanek okreslonych W art. 248 § 1 k.k.W., jest zgodne 2 prawelm (por. wyrovkUSqdu Najwyiszego z _dnr'o 02 paidziemiko 2007 r., H. CSK 269/07, System ’!nformacj:f Prawnej LEX Omega nr 440384). 4 ‘ Warunki, W ktorych przebywat powod nie moga byé bowiem ocenione jako “niegod2iWe” i dyskryminujace osobe powoda, gdyi osoba osadzona musi sie Iiczyrf 2 ograniczeniami jdoiegiiwoéciami zwiazanyrn 2 Wykonywaniem wobec niej kary pozbawienia Wo|nosci.‘Twierdzenia powoda o pr2eb\/Waniu W ceii W Warunkach poni2aja_cych,. niehumanitarnych oraz naruszajacych jego , . . _ 8 środków ochrony tych dóbr. Zależy to bowiem od tego, czy w powszechnym odczuciu stanowi ono naruszenie godności człowieka, czy też opinia publiczna nie wiąże z nim takich konsekwencji. Dla oceny tej kwestii istotne znaczenie ma rodzaj i charakter uprawnień, których człowiek został pozbawiony, sposób działania sprawcy, a także stosunek, jaki mają inni ludzie do osoby pozbawionej uprawnień (por. wyrok Sądu'Nojwyźszego z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, System Informacji Prawnej LEX Omega nr 5282). ~ . ' Jak wynika z twierdzeń powoda, podczas pobytu W jednostce penitencjarnej _ „z / I pozwanego przebywał on W warunkach przeludnienia jedynie okresowo (por. pismo. powoda zdnia 24 marca _2011 r., pkt 4, k. 8,9 v. - 90). W pozostałym okresie osadzenia W Zakładzie Karnym W _- powód nie 'przebywał 'w warunkach przeludnienia. ' ` _ Jednakże, zdaniem sądu, brak jest podstaw do tezy, że inne niż oczekiwane przez osobę osadzoną W jednostce penitencjarnej warunki mieszkalne W celi implikują naruszenie dobra osobistego w postaci godności tej osoby. Sąd podziela bowiem pogląd, że zapewnienie przez'Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań 'demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego W ce-li w warunkach, W których powierzchnia na jednąosobę wynosiła mniej niż 3 rng, przy spełnieniu przesłanek określonych W art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem (por. wyrokSqdu Najwyższego z _dniu 02 października 2007 r., ii. CSK 269/07, System 'informacji Prawnej LEX Omega nr 440384). j ' Warunki, W których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako „niegod-ziwe” i dyskryminujące osobę powoda, gdyż osoba osadzona musi się liczyć' z ograniczeniami iidolegiiwościami związanym z wykonywaniem wobec niej kary pozbawienia wolności.Twierdzenia powoda o przebywaniu W ceii W warunkach' poniżających, niehumanitarnych oraz naruszających jego , _ _ _ 8
--- STRONA 10 ---
godnosé osobista uzasadniaioby jedynie, zdaniem sadu, poiaczenie przebywania _W przeludnionej celi 2 jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardow jak zapewnienie kaidemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania aibo oddzieienia Wezia sanitarnego od ogolnej przestrzeni celi. Zgodnie bowiern 2 pogladem Wyraionyrn W Wyroku Sqdu Nojwyészego z dnia 28 lutego 2007 r. w sprawfe 0 sygri. akt V CSK 431/O6 osadzenie skazanego odbywajacego karejpozbawienia Woinoéci W przeiudnionei ceii, W ktorej nie oddzielono urzadzefi sanitarnych od reszty oomieszczenia i nie zapewniono Wszystltim skazanym osobnego miejsca do spania, moie stanowié naruszenie débr osobistych W postaci godnoéci i prawa ‘,1 '1 “J dointymnosci oraz uzasadniaé odpowiedziainosé SkarbuPafistwa ha podstawie art. 24 i 448 k.c. W niniejszej zas sprawie brak byio podstaw do przyjecia, ii powod W takich Wiasnie Warunkachodbywai orzeczona W stosunku do niego Rare pozbawienia Woinosci. Na tego rodzaju sytuacje, W istocie rzeczy, nie Wskazai powod opisujac Warunki bytowe panujace W ceiach. Kacik sanitarny, choé dla powoda W sposob niewystarczajaey, byi jednak oddzielony od pozostaiej czesci celi, zainstaiowanovw nim umywaike, WiQiniO'Wi€ posiadali miske do higieny osobistej i miske do utrzymywania czystosciW ceii, srodki higieny osobistej i srodki czystoéci, ponadto zapeWnio_ne_mieli_osobn'e miejsca do spania, byiytam taborety, stoi, szafki. Powéd zgodnie 2 obowiazujacymi przepisami korzystai 2 iaini raz W tygodniu (k.89 90v.). Standard Wyposaienia cezii jest skromny, ale z pewnoscia przeczy lansowanej usilnie przez powoda tezie o naruszajacych godnoéé ludzkq, niehumanitarnychWarunkach odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Jednoczesnie Wskazania Wymaga, 2e umieszczenie skazanego W celi, W ktore_j przekroczone byiy Wynikajace z art. 110 § 2 k.k.W. normy metraiowe nie jest Wystarczajaca" podstawa do uwzglednienia iadania zasadzenia 9 godność osobistą uzasadniałoby jedynie, zdaniem sądu, połączenie przebywania _w przeludnionej celi z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzieienia węzła Sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonyrn W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. w sprawie 0 sygrł. akt V CSK 431/O6 osadzanie skazanego odbywającego karęjpozbawienia wolności w przełudnionej celi, w której nie oddzielone urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, może stanowić naruszenie dóbr osobistych W postaci godności i prawa `,' ', N) dointyrnności oraz uzasadniać odpowiedzialność Skarbu.Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. W niniejszej zaś sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód w takich właśnie warunkachodbywai orzeczoną w stosunku do niego karę pozbawienia wolności. Na tego rodzaju sytuację, w istocie rzeczy, nie wskazał powód opisując warunki bytowe panujące W celach. Kącik sanitarny, choć _dia powoda w sposób niewystarczający, był jednak oddzielony od pozostałej części celi, zainstalowanow nim -umywalkę, więźniowie posiadali miska do higieny osobistej i miskę do utrzymywania czystości-w celi, środki higieny osobistej i środki czystości, ponadto zapewnio_ne_mieli_osobn'e miejsca .do spania, byłytam taborety, stół, szafki. Powód zgodnie z obowiązującymi przepisami korzystał z łaźni raz W tygodniu (k.89 - 90v.). Standard wyposażenia cali jest skromny, ale z ,pewnością przeczy lansowanej usilnie przez powoda tezie o naruszających godność ludzką, niehumanitarnychwarunkach odbywania kary pozbawienia wolności. - Jednocześnie wskazania wymaga, że umieszczenie skazanego w celi, w id:-Łř›re_j przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 k.k.w. normy metrażowe nie' jest wystarczającą' podstawą ,do uwzględnienia. żądania zasądzenia 9
--- STRONA 11 ---
zadoséuczvnienia (por. wyrok Sqdu Apefacyjnego we Wrocfawiu 2 dnio 06 grudnio 2007 r., I AC0 499/07, System informocji Prawnej Lex Omega nr 488132). _ t Odnoszac powyisze na kanwe przedmiotowej sprawy, podkreslié trzeba, fie godnoéé osobista powoda nie zostaia naruszona dziaianiami przecisiebranymi przez funkcjonariuszy pozwanego, ktorvch W Zaden sposob scharakteryzowaé nie moina przez pryzmat indywidualnej, skierowanej przeciwko powodowi represji. Dodaé moina, 2e niedogodnoéci, ktorespotkaiy 2 , ‘ ' > ../ / powoda W zwiazku 2 odbx/Waniem kary pozbawienia Woinoéci W takim samym stopniu dotyczyiy innych osadzonych. Warunki odloywania kary zas byiy takie, jakie W danej sytuacji mogia optymalnie zapewnié administracja Zakiadu i<arnegoW‘. _ ' Podkresiehia Wymaga, 2e W sprawozdaniach 2 Wizytacji Zakiadu Karnego W ;.; sedziego sadu penitencjarnego Sadu Okregowego _ :" 2 dnia 10 grudnia 2008 r. (za okres styczefi — Wrzesiefi 2008 r.) oraz 2 dnia 13 grudnia 2010 r. (za okres styczeri — Wrzesiefi 2010 r.) Wskazane _2ostaio, 2e kara pozbawienia Woinoéci oraz tymczasowe aresztowanie Wvkom/Wanie .sa W sposob Iegalny, prawidiowy, humanitafny, 2 poszanowaniem godnoéci iudzkiej oraz respektowane sq prawa osob pozbawionych Woinosci. Lustracja cel mieszkainyth przez sedziego Wizytatora daia podstawe do tezy, 2e sa one Wyposaione W sprzet zgodny z wymaganiami Wynikajacymi 2 przepisow prawa, aczkoiwiek niektore» ceie Wymagaja remontu. Osadzeni otrzymywali odpowiednia odziei, posiiki, srodki higieny osobistej i érodki czystoéci. Osadzeni korzystaii W raziepotrzeby 2 pomocy iekarskiej‘, a takie z zajeé kulturalno 0 oswiatowychj. Przeprowadzone Wizytacje nie zakoficzyiy sie Wydaniem zalecefi powizytacyjnych (k.50 — 84v.)‘. Zdaniem sadu Wymowa sprawozdari pokontroim/ch przeczy twierdzeniom powoda o poniiajacych jego godnoéé 4 ' I . r 10 zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia O6 grudnia 2007 r., i ACa 499/07, System informacji Prawnej Lex Omega nr 488132). _ , Odnosząc powyższe na kanwę przedmiotowej sprawy, podkreślić trzeba, że godność osobista powoda nie została naruszona działaniami przecisiębranymi przez funkcjonariuszy pozwanego, których w żaden sposób scharakteryzować nie można przez pryzmat indywidualnej, skierowanej przeciwko powodowi represji. Dodać można, ze niedogodności, które-spotkały f , ' ' > ../ /' powoda _w związku 2 odbywaniem kary pozbawienia wolności w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunki odbywania' kary zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogla optymalnie zapewnić administracja Zakładu iáarnegowí- _ ' _Podkreślenia wymaga, że w sprawozdaniach z wizytacji Zakładu Karnego W - ;.; sędziego sądu penitencjarnego Sądu Okręgowego _ -:' z dnia 10 grudnia 2008 r. (za okres styczeń - wrzesień 2008 r.) oraz z dnia 13 grudnia 2010 r. (za okres styczeń - wrzesień 2010 r.) wskazane zostało, że kara pozbawienia wolności oraz tymczasowe aresztowanie wykonywanie _są w Sposób legalny, prawidłowy, humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej oraz respektowane są prawa osób pozbawionych wolności. Lustracja cel mieszkalnych przez sędziego wizytatora dała podstawę do tezy, że są one wyposażone .W sprzęt zgodny z wymaganiami wynikającymi z przepisów prawa, aczkoiwiek niektóre cele wymagają remontu. Osadzeni otrzymywali odpowiednią odzież, posiłki, środki higieny osobistej i środki czystości. Osadzeni korzystali w raziejpotrzeby z pomocy lekarskiej, a także z zajęć kulturalna 0 oświatowych). Przeprowadzone wizytacje nie zakończyły się wydaniem zaleceń powizytacyjnych (k.50 - 84v.).. Zdaniem sądu wymowa sprawozdań pokontrolnych przeczy twierdzeniom powoda o poniżających jego godność J ' I _ r 10
--- STRONA 12 ---
2 PI ~|‘§'i.li‘;.'i€N Ii <I’;,’¢ IA r~ .... _ osobista Warunkach odb\/Wania kary pozbawienia Wolnosci. Sad dai Wiare sprawozdaniom 'poWi2\/tacyjnym, nie zas powodowi. Twierdzenia powoda odbiegaja od tresci sprawozdafi , a to 2 tej przyczyny, 2e powod ha uiytek tej sprawy konstruuje tezy 0 dyskryminujacych jego osobe, niehumanitarnych Warunkach, W jakich przyszio mu odbywaé kare. _ Sad aprobuje pogiad optujacy za teza, 12 oj naruszeniu dobra osobistego W oostaci uchybienia godnosci osadzonego W izolacji Wieziennej nie moina mowié W przypadku pewnych uciaiiiwosci lub niedogodnosci zwiazanych 2 samym pobytem W takiej piacowce, poiegajacych, np. na ni2szej od oczekiwanej jako§ci.WarunkoW sanitairnych, aibo okresowym przebywaniu W ceii 2 Wieksza nit okieélona standardami iiczba osadzonych. Nie powinno sie oc'zekiWaé Warunkow podobnych do domowych, ktére dia Wielu ludzi by/Waja bardzo trudjne, a nie Wynikaja 2 odbywania iadnej kary. Godnosé skazanego, przebywajacego W zakiadzie karnyrn nie jest naruszona, jesli odpowiada uznanym normom poszanowania cziowieczeristwa (per. postonowienfe Sqdu Nojwyiszego 2 dnfo 20 grudnia 2010 r., JV CSK 449/10, niepubl.) Nie rno2e Wiec ujéé uwadze stwierdzenie, 2e odczuwainy przez powoda dyskomfort codziennego iycia W izolacji wieziennej jest eiementem odbywania kary pozbawienia Wolnosci, 2 ktorym powéd powinien sie tym bardziej liczyé popeiniajac przestepstwa skutkujace koniecznoscia osadzenia go W takiej piacowce. W przedmiotowej sprawie nie ma dowodow, ktore Wskazx/Waiyby na zamiar poniienia i upokorzenia powoda przez organy postepowania Wykonawczego; _ _ Nie moina jednoczesnie tracié z pola Widzenia tego, 2e warunki W jakich powod odbywat W ‘okresie Wczesniejszym,i odbywa nadai, kare pozbawienia Wolnosci podyktowane sa bardzo trudna sytuacja ekonomiczha istniejaca W poisiaim systemie Wieziennictwa. uwarunkowana moiliwosciami finansowymi r . 1 . ' '11 Š -TI ~¦`ā1.łi';.'iŜł=í' li ‹l=›,'§ Id 1' ¬.. _ osobistą warunkach odbywania kary pozbawienia wolności.. Sąd dał wiarę sprawozdaniom powizytacyjnym, nie zaś powodowi. Twierdzenie powoda odbiegają od treści sprawozdań , a to z tej przyczyny, że powód na użytek tej sprawy konstruuje tezy o dyskryminujących jego osobę, niehumanitarnych warunkach, w jakich przyszło mu odbywać karę. _ Sąd aprobuje pogląd optujący za tezą, iż oj naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w izolacji Więziennej nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takiej placówce, polegających, np. na niższej od oczekiwane] jakościwarunków sanitarnych, albo okresowym przebywaniu w celi z większą niż określona standardami liczbą osadzonych. Nie powinno się oczekiwać warunków podobnych do domowych, które dla wielu ludzi bywają bardzo trudne, a nie wynikają z odbywania żadnej kary. Godność skazanego, przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeśli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2010 r., IV CSK 449/10, niepubl.) Nie może więc ujść uwadze stwierdzenie, że odczuwalny przez powoda dyskornfort codziennego życia w izolacji Więziennej jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien się tym bardziej liczyć popełniając przestępstwa skutkujące koniecznością osadzenia go W takiej placówce. W przedmiotowej sprawie nie ma dowodów, które wskazywałyby na zamiar poniżenia i upokorzenia powoda przez organy postępowania wykonawczego. k - _ Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia tego, że warunki w jakich powód odbywał w okresie wcześniejszym,'i odbywa nadal, karę pozbawienia wolności podyktowane są bardzo trudną sytuacją ekonomiczną istniejącą w polskim systemie więziennictwa, uwarunkowaną możliwościami finansowymi r . 1 _ ' "ii
--- STRONA 13 ---
par’istWa. Oceny Warunkow izoiacji Wieziennej, W ktorych pr2eb\/Wai powod nie sposdb boWiem dokonafi W oderwaniu odreaiiow ekonomicznych Wystepujacych W Poisce,' np. dotyczacych czasami wrecz fatalnej sytuacji bx/towej osob przebywajacych W szpitaiach, domach dziecka czy piacowkach osWiatoWych, co Wynika giownie zich niedoinwestowania. Pafistwo Poiskie niejest na tyie zasobne finansowo aby byio W stanie zapewnié tym osobom, jak te2 osobom ska2anym, Warunki bytowe Wediug poziomu i standardow Wystepujacych W zamoinych paiistwach Europy. Tytuiem przykiadu moina Wskazaé, 2e szkoine schronisko 1 I’ . miodzieiowe powinno posiadaé powierzchnie mieszkalna nie mniejsza ni2 2,5'm2 na osobe przy Wyposaieniu W ioika jednopoziomowe lub nie mniejsza ni2 1,5 m2 przy Wyposaieniu W toikapietrowe (§ 7 rozporzadzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 2 clnia 7 marca 2005 r. W sprawie rodzajow i szczegoiowych zasad dziaiania dla osob pubiicznych, Warunku pobytu dla dziecii m’rod2ie2y W tych piacowkach oraz Wysokosci i zasad odpiatnosci Wnoszonej przez rodzicow za pobvt ich dzieci W tych placowkach — Dz. U. nr 52, poz. 467 ze 2m.). Okazuje sie zatem, 2e prawodawca okresiii niisze normy powierzchniowe dla pobytu osob W schroniskach miodzieiowych aniieii dla pobytu W zakiadach karnych. Dodaé moinaj 2e W odbiorze spoiecznymstandardy panujace W zakiadach karnych oraz aresztachsiedczych niewieie odbiegajzj od przecietnego poziomu egzystowania ubogiej polskiej rodziny. Poziom dolegliwosci odczuwanych przez osoby przebywajace w izolacji Wieziennej Wynika poczesci ze standardu: iycia W Polsce, co jest determinowane sytuacja ekonomiczna kraju Wpiywajaca przeciei takie na przecietny, dosé niski poziom iycia obi/Wateii nie Wchodzacych W konfiikt z prawem. " ~ '_ Przechodzac do analizy prawnejdziaiafi podejmowanych ‘przez funkcjonariuszy pozwanego W odniesieniu do osadzenia powoda W celach, W ktdrych nie byio speinioneustawowe minimum rnetraiu przypadajace na ' . 1 . / 12 państwa. _Oceny warunków izoia-cji więziennej, W których przebywał powód nie sposób bowiem dokonać w oderwaniu odrealiów ekonomicznych występujących W Poisce, np. dotyczących czasami wręcz fatalnej sytuacji 'bytowej osób przebywających W szpitalach, domach dziecka czy piacówkach oświatowych, co wynika głównie zich niedoinwestowania. Państwo Polskie niejest na tyle zasobne finansowo aby było w stanie zapewnić tym osobom, jak też osobom skazanym, warunki bytowe według poziomu i standardów występujących W zamożnych państwach Europy. Tytułem przykładu można wskazać, że szkolne schronisko 1 I, -_ młodzieżowe powinno posiadać powierzchnię mieszkalną nie mniejszą niż 2,5'm2 na osobę przy wyposażeniu w łóżka jeclnopoziomowe lub nie mniejszą niż 1,5 mz przy wyposażeniu w łóżka-piętrowe (§ 7 rozporządzenia lviinistra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia- 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania -dla osób publicznych, warunku pobytu dla dziecii młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszone] przez rodziców za pobyt ich dzieci W tych placówkach - Dz. U. nr 52, poz. 467 ze zm.).- Okazuje się zatem, że prawodawca określił niższe normy powierzchniowe dla pobytu osób w schroniskach młodzieżowych aniżeli dla pobytu w zakładach karnych. Dodać można; że w odbiorze społecznymstandarcly panujące w zakładach karnych oraz aresztachśiedczych niewiele odbiegają od przeciętnego poziomu egzystowania ubogiej polskiej rodziny. Poziom dolegliwości_ odczuwanych przez osoby przebywające w izolacji Więziennej wynika poczęści ze standardu: życia w Polsce, co jest determinowane sytuacją ekonomiczną kraju wplywającą przecież także na przeciętny, dość niski poziom życia obywateli nie wchodzących W konflikt z prawem. ' ~ '_ Przechodząc do analizy prawnej-działań podejmowanych 'przez funkcjonariuszy pozwanego w odniesieniu do osadzenia .powoda w celach, w których nie było spełnioneustawowe minimum rnetrażu przypadające na ' Ą 1 _ z 12
--- STRONA 14 ---
jednego osadzonego Wskazaé naieiy, i2 ustawodawca W art. 110 § 2 k.k.W. zawari Wyrnogi dotyczace warunkow b\'/towych W celach mieszkalnych zaznaczajac, 2e powierzchnia przypadajaca ~na skazanego nie moie Wynosié mniej ni2 3 ml, ceie musza byé, Wyposaione Wodpowiedni sprzet zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunkihigieny, dostateczny dopiyw powietrza oraz odpowiednia temperature i oswietlenie. Jedynied W szczegoinie uzasadnionych Wypadkach, okresionych W art. 248 k.k.W. i przy zachowaniu trybu postepowania wskazanego W tym przepisie oraz W / / / / przewidzianych W nim przepisach Wykonawczych, moie dojsé do ograniczenia Wieikoéci powierzchni ceii na jednego skazanego poni2ej'3 m2, jednakie jedynie . »J ‘J j ..) _ '0) _ ria czas okresiorw. Zgodnie 2 tym przepisem W szczegdlnie uzasadnionych Wvpadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu sledczego moie umiescié Osadzonych, na czas. okreslony, W Warunkach, W ktorych powierzchnia W ceii na jedna osobe Wynosi mniej nii 3 m2,‘a 0 takim umieszczeniu naieiy bezzwiocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. . _ Nie ulega Watpiiwosci, ii powéd podczas odbywania "kary pozbawienia Woinosci W piacowce penitencjarnej pozwanego przebywai okresowo W celach, W ktérych nie byia speiniona norma powierzchni przypadajaca na jednego osadzonego, tj. co najmniej 3 m2. Jednakie faktem pozostaje roWnie2, i2 na podstawie art. 248 § 1 k.k.w. w pismach 2 dnia 31 marca_2007 r. i 2 dnia 11 czerwca 2008 r., kierowanych przez Dyrektora Zaktadu Karnego W .is do Sadu Okregowego W = ., Wydziaiu lll Penitencjarnego i Nadzorujnad Wykonywaniem, Orzeczerfi Karnych, wskazane zostaio, ii W jednostce penitencjarnej panuje przeiudnienie, ktore nie mo2e zostaéjcaikowicie Wyeiiminowane pomimo staiegoj podejmowania dziaiafi zmierzajacych W tym kierunku. Speiniony zostai Wynikajacy z art. 248 k.i_<.W. obowiazek powiadomienia sedziego penitencjarnego 0 umieszczaniu osadzonych W ceiach , , . 13 jednego osadzonego wskazać należy, iż ustawodawca w art. 110 § 2 k.k.w. zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych zaznaczając, że powierzchnia przypadająca -na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 mz, cele muszą być wyposażone wodpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunkihigieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie' w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych W art. 248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego W tym przepisie oraz w / / / - / przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej'3 mz, jednakże jedynie _ »J t; Ą „J _ »J _ _na czas określony. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie' uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych, na czas. określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2,`a o _takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. _ _ Nie ulega wątpiiwości, iż powód podczas odbywania 'kary pozbawienia woiności w piacówce penitencjarnej pozwanego przebywał okresowo w celach, w których nie była spełniona norma powierzchni przypadająca na jednego osadzonego, tj. co najmniej 3 mz. Jednakże _faktem pozostaje również, iż na podstawie art. 248 § 1 k.k.w. w pismach z dnia 31 marca_2007 r. i z dnia 11 czerwca 2008 r., kierowanych przez Dyrektora Zakładu Karnego w -.-1.1 do Sądu Okręgowego w = ., Wydziału lll Penitencjarnego i Nadzoruynad wykonywaniem, Orzeczeń Karnych, wskazane zostało, iż w jednostce penitencjarnej panuje przeiudnienie, które nie może zostaócałkowicie wyeiirninowane pomimo stałego podejmowania działań zmierzających w tym kierunku. Spełniony został wynikający z art. 248 k.k.w. obowiązek powiadomienia sędziego penitencjarnego o umieszczaniu osadzonych w ceiach , . . 13
--- STRONA 15 ---
nie speiniajacej kryterium 3 ml na osobe. lnformacje _te dotyczyiy okresow, W ktorych powod odbywai kare pozbawiania Wolnosci Wjednostce penitencjarnej pozwanego. . Podkresiié trzebia, i2 zgodnie 2 Wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego 2 dnia 26 maja 2008 r.i(SK 25/O7) art. 248 5 1 ustawy 2 dnia 6 c2erWca 1997 r. Kodeks karny Wykonawczy (Dz.'U. Nr 90, poz. 557, zeizm.) jest niezgodirry 2art. 40, art. 41 ust. 4 I art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Poiskiej oraz nie jest niezgodny 2 art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis Wymieniony W czeéci I Wyroku traci rnoc obowiazujaca 2 upiywem 18 (osiemnastu) miesiecy od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Usta,W Rzeczypospolitej Polskiejn __ Trybunai Konstytucyjny postanowii na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji odroczyé termin utraty mocy obowiazujacej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.W'., biorac pod uwage sytuacje faktyczna W polskim Wieziennictwie, tj. permanentne przeiudnieniew zakiadach karnych i brak miejsc do odbywania kary pozbawienia Woinoéci. Jak Wskazai Trybunai Konstytucyjny W uzasadnieniu Wyroku, decyzja o odroczeniu utraty mocy obowiazujacej art. 248 § 1 k.k.W. byia spowodowana nie tyie potrzeba dokonania zmian W przepisach prawnych, iie. koniecznoscia podjecia Wielu dziaiad natury organizacyjnej, W 'ceiu Wveiiminowania . przeludnienia W jednostkach penitencjarm/ch. Natythmiastowa utrata mocy obowiazujacej art. 248§ 1 l<.k.W., jak daiej wskazai Trybunai Konstytucyjny, pogiebiiabyistniejaca jui obecnie patoiogiczna sytuacje, W ktérej 2 powodu braku, miejsca W zakiadach karnych Wield skazanych nie mote odbywaé kary. ‘ Art. 248 k.k.W. zgodnie 2 Wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego stracii moc 2 dniem 6 grudnia 2009 r. Odroczenie utraty mocy obowiazujacej przepisu przez Twbunai Konstytucyjny ’Wyr_a2aio jednoczesnie jego stanowisko o prospektywnym dziaianiu takiegotorzeczenia. Oznaczato, 2e do czasu upiywu 2 . / 14 nie spełniającej kryterium 3 mz na osobę. Informacje _te dotyczyły okresów, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności wjednostce penitencjarnej pozwanego. - - _ Podkreślić trzeba, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r.s(SK 25/07) art. 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz.'U. Nr 90, poz. 557, ze" zm.) jest niezgodhy zart. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis wymieniony W części i wyroku traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.) __ Trybunał Konstytucyjny postanowił na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji odroczyć termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.w., -biorąc pod uwagę sytuację faktyczną w polskim więziennictwie, tj. permanentne przeludnieniew zakładach karnych i brak miejsc do odbywania kary pozbawienia wolności. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku, decyzja o odroczeniu utraty mocy obowiązującej art. 248 § 1 k.k.w. była spowodowana nie tyle potrzebą dokonania zmian w przepisach prawnych, iie .koniecznością podjęcia Wielu działań natury organizacyjnej, w 'celu wyeliminowania _ przeludnienia w jednostkach pe_nitencjarnych_ Natychmiastowa utrata mocy obowiązującej art. 248_§ 1 k.k.w., jak dalej wskazał Trybunał Konstytucyjny, pogłębiłabyistniejącą już obecnie patologiczną sytuację, w której z powodu braku miejsca W zakładach karnych wielu skazanych nie może odbywać kary. i Art. 248 k.k.w. zgodnie 2 wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stracił moc z dniem 6 grudnia 2009 r. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu przez `i`ry'bunał Konstytucyjny 'wyrażało jednocześnie jego stanowisko o prospektywnym działaniu takiegoorzeczenia. Oznaczato, że do czasu upływu z _ Í 14
--- STRONA 16 ---
okresu utraty rnocy obowiazujacej przepisu, sady i inne organy par'1stWoWe obowiazane byiy stosowaé ten przepis. Zgodnie 2 powyiszym sady powszechne W toku postepowaniawinny uwzgledniaé zakwestionowane przez Trybunai Konstytucyjny normy prawne do oceny zdarzerfi, ktore Wystapity p_r2ed utrata przez dana norme mocy obowiazujacej (por. wyrok Sqdu Nojwyiszego 2 dnid 20 kwietnio 2006 r. IV csk as/06). 5 _ 4‘ Wskazaé zatem naleiy, i2 dziaiania przedsiebrane przez Zaktadu‘ Karnego W do dnia 06 grudnia 2009 r. ~— nie nosiiy znamion bezprawnosci, byiy / ’, . r / beWiem zgodne 2 normami prawnymi obowiazujacymi W odniesieniu do omawianego zagadnienia, wa 3 W szczegélriosci z art. 248 k.k.W_._ oraz 2 rozporzadzeniami Ministra Sprawiedliwoéci 2 dnia 26 sierpnia 2003 r. (Dz. U nr .152, poz. 1497) _i 2 dnia 19 kwietnia 2006r. (Dz. U nr 65, poz. 459) Wszystkie W sprawie zasad i trybu postepowania Wiasciwych organow W Wypadku, 'g'dy iiczba osad2onych W zakiadach karnych iaresztach siedczych przekroczy W skaii kraju ogdlna pojemnosé tych zakiadow oraz 2 _przepisami kodeksu karnego Wykonawczego. ' ' ' Zaznaczyé trzeba, I2 przeludnienie cel Wskazywane przez powoda, majace przernawiaé za uznaniem jego racji W‘ kwestii zasadzenia zadoséuczynienia 2a doznane W. zwiazku z tym krzywdy, jdotyczyiv zdarzefa, ktore Wystapiiy przed dniem 6 grudnia 2009 r., a zatem miaiy miejsce przed utratamocy obowiazujacej normy art. 248 k.k.w. Zwaéyé przy tym naieiy, i2 Trybunai Konstytucyjny uwypuklajac zagroieniajakie niesie za soba przebywanie osadzonych W przeludnionych celach Wskazai na koniecznoéé Wyeliminowania przepisu W art. 248 § 1 k.k.W 2 uWagi na fakt, I2 okresia on uprawnienia organu penitencjarnego W sposob niejashy, nieprecyzyjny, umoiliwiajacy bardzo szeroka interpretacje, przez co stanowi naruszenie zasad przyzwoitej iegislacji. Trybunai l<onstytucyjny_nie Wykluczyi jednak,_W rzeczywiscie nadzwyczajnych 2 ' _ 2 3 * / 15 okresu utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy i inne organy państwowe obowiązana były stosować ten przepis. Zgodnie z powyższym sądy powszechne w toku postępowaniawinny uwzględniać zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny normy prawne do oceny zdarzeń, które wystąpiły przed utratą przez daną normę mocy obowiązującej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dniu 20 kwietnia 2006 r. iv csk 38/06). y _ ci Wskazać zatem należy, iż działania przedsiębrane przez Zakładu Karnego w do dnia 06 grudnia 2009 r. - nie nosiły znamion bezprawności, były / Í- . r / bowiem zgodne z normami prawnymi obowiązującymi w odniesieniu do omawianego zagadnienia, _Va 3 w szczególności z art. 248 k.k_w_._ oraz z rozporządzeniarni Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. (Dz. U nr 152, poz. 1497)_i z dnia 19 kwietnia 2006r. (Dz. U nr 65, poz. 459) - wszystkie w sprawie zasad i trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy iiczba osadzonych w zakładach karnych iaresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną- pojemność tych zakładów oraz z _-przepisami kodeksu karnego wykonawczego. ' ' ' - Zaznaczyć trzeba, iż przeludnienie cel wskazywane przez powoda, mające przemawiać za uznaniem jego racji w” kwestii zasądzenia zadośćuczynienia za doznane w. związku z tym krzywdy, „dotyczyły zdarzeń, które wystąpiły przed dniem 6 grudnia 2009 r., a zatem miały miejsce przed utratąmocy obowiązującej normy art. 248 k.k.w. Zważyć przy tym należy, iż Trybunał Konstytucyjny uwypuklając zagrożeniajakie niesie za sobą przebywanie osadzonych w przeludnionych celach wskazał na konieczność wyeliminowania przepisu w art. 248 § 1 k.k.w z uwagi na fakt, iż określa on uprawnienia organu penitencjarnego w sposób niejasny, nieprecyzyjny, umożliwiający bardzo szeroką interpretację, przez co stanowi naruszenie zasad przyzwoite] legislacji. Trybunał Konstytucyjnynie wykluczył jednak,ł_w rzeczywiście nadzwyczajnych - ‹ ' _ z J 1 z ts
--- STRONA 17 ---
sytuacjach (rip. nagiy Wzrost przestepstw i Wyrokow skazujacych) moiiiwosci czasowego osadzenia skazanych W celach 0 powierzchni na osobe mniejszej nit 3 m2 izgodnie 2 art. 110 § 2 'i<.k.W.), przy jednoczesnym okresieniu braku Watpliwosci co do Wyjatkowosci sytuacji, W ktorych to mo2e nastapié, maksymainego czasu urnieszczenia skazanego W mniejszej celi, dopuszczainosci i 8W8FTEU8il’WCh zasad Wielokrotnego urnieszczania W takiej celijjoraz trybu taiciego postepowania. ' Nie moina, na tie Wynikajacej 2 twierdzerr powoda reiacji na temat Warunkdw bytowych W Zakiadzie Karnym W , postrzegaé jako powodujacego odpowiedzialnoéé cywiina poziwanegoj faktu c2as_oWego, odbywania przez niego kary pozbawienia Woinosci W Warunkach przeludnienia, dysponowania W celach sprzetem kwaterunkowyrn, srodkami higieny osobistej i érodkami dezynfekujacymi, aczkolwiek W iiosci'W\/nikajacej 2 przepisow prawa, to jednak niespeiniajacej oczekiwafi powoda, czy tei nie zadawalajacego powoda stanu technicznego cel, a nie uiega kwestii, 2e niejednokrotnie jest on Wynikiem celowego niszczenia przez osoby przebywajace W izolacji Wieziennej. Opis zaprezentowany przez powoda W iaden sposob nie prowadzi do Wniosku, ie naruszono jego godnosé osobista, moina zas odniesé Wraienie, 2e powod podjai probe uzyskania kosztem Skarbu Pafistwa swiadczenia pienieinego przekonujac do Wniosku, 2e te Warunki bytowe, na jakie Wskazai faktycznie mega skutkowaé naruszeniem‘ dobr osobistych, ten poglad — zdaniem sadu — jestbiedny. j 4 1‘ . < W ocenie sadu W oparciubo zgromadzony W sprawie materiai dowodowy, uznaé naieiaio, iedziaiania administracji jednostki penitencjarnejpozwanego przedsiebrane W stosunku do powoda miesciiy sie W ramach. Wyznaczonych przez obowiazujacy porzadek prawny i nie byiy nacechowane zia Woia lub aby miaiy na celu naruszanie godnosci osobistej powoda. Brak zatem podstaw do "1 . ‘ 16 sytuacjach (np. nagły wzrost przestępstw i wyroków skazujących] możliwości czasowego osadzenia skazanych w celach o powierzchni na osobę mniejszej niż 3 mz (zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w.), przy jednoczesnym określeniu braku wątpliwości co do wyjątkowości sytuacji, w których to może nastąpić, maksymalnego czasu umieszczenia skazanego w mniejszej celi, dopuszczalności i ewentualnych zasad wielokrotnego umieszczania w takiej celijjoraz trybu takiego postępowania. ' Nie można, na tle wynikającej z twierdzeń powoda relacji na temat warunków bytowych w Zakładzie Karnym W , postrzegać jako powodującego odpowiedzialność cywilną pozwanego, faktu czasowego, odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, dysponowania w celach sprzętem -kwaterunkowym, środkami higieny osobistej i środkami dezynfekującymi, aczkolwiek w ilości 'wynikającej z przepisów prawa, to jednak niespełniającej oczekiwań powoda, czy też nie zadawalającego powoda stanu technicznego cel, a nie ulega kwestii, że niejednokrotnie jest on wynikiem celowego niszczenia przez osoby przebywające w izolacji więziennej_ Opis zaprezentowany przez powoda w żaden sposób nie prowadzi do wniosku, że naruszono jego godność osobistą, można zaś odnieść wrażenie, że powód podjął próbę uzyskania kosztem Skarbu Państwa świadczenia pieniężnego przekonując do wniosku, że te warunki bytowe, na jakie wskazał faktycznie mogą skutkować naruszeniem dóbr osobistych, ten pogląd - zdaniem sądu - jestbiędny , y ll _ ‹ W ocenie sądu w oparciugo zgromadzony W sprawie materiał dowodowy, uznać należało, żedziałania administracji jednostki penitencjarnejpozwanego przedsiębrane W stosunku do powoda mieściły się W ramach. wyznaczonych przez -obowiązujący porządek prawny i nie były nacechowane- złą wolą lub aby miały na celu naruszanie godności osobistej powoda-_ Brak zatem podstaw do `*z _ Ą 16
--- STRONA 18 ---
‘X twierdzenia, aby pozwany dopuscii sie Wobec powoda dziaiania bezprawnego, ktoryrn mogiby spowodowaé powstanie u niego kr2\/Wdy. ' Znajdujace sie W materiale dowodowym dokumenty W postaci sprawozdafi powizytacyjnych Zakiadu Karnego W Wskazuja — jak powiedziano i2e.pOZWEll'1y zapewniai osadzonym odpowiednie Warunki odbywania kary pozbawiania Woinosci, a w kaidym razie byiy to takie Warunki, ktére nie umniejszaiy godnosci cziowieka; . Niezaieinie od powyiszego sad uwaia, 2e przyznanie powodowi zadoséuczynienia pienieinego naruszaioby zasady Wspoiiyoia spoiecznego okresione W art. 5 k.c. Gdyby bowiem przyjaé, 2e doszio do naruszenia ddbr osobistych powoda, naieiatoby. rozwaiyé, czy powod moie domagaé sie ochrony prawnej, skoro sarn postepuje sprzecznie 2 zasadami Wspoiiycia spoiecznego. Wymagaon bowiem szacunku dla swych dobr osobistych, a tyrriczasem sam nie dba o nienaruszanie tych ddbr Wzgiedem innych osdb. Takie postepowanie moie uzasadniaé odmowe udzielenia poszkodowalnemu ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c. (por. wyrok Sqdu Apelacyjnego w Pozrmniu 2 dnio 29 grudnia 1993 r. I AC!’ 604/93). Przy analizie zachowania powoda zwraca uwage nie tyiko fakt, i2 powdd znalazt sie W izolacji Wieziennej na skutek popeiniania przestepstw, ale rowniei postawie powoda zaprezentowanej W trakcie procesu niesposob odmowié Ii tylko roszczeniowego charakteru, 0 czym swiadczy Wysokosé dochodzonego przez powoda roszczenia pienieinego, pozostajaca W caikowitym oderwaniu od reaiiow spofecznogospodarczych Wystepujacych W Poisce. Podkreélié jeszcze raz naieiy, i2 W przedmiotowej sprawie nie ma dowodow, ktore Wskazywaiyby naj zamiar poniienia powodai naruszenia jego godnoéci osobistej przez organy postepowania Wykonawczego. Dziaiania pozwanego nie Wynrkaiy 2 ceiowej i nacechowanej ziawola postawy Wobec '_1? 'X twierdzenia, aby pozwany dopuścił się wobec powoda działania bezprawnego, którym mógłby spowodować powstanie u niego krzywdy. ' Znajdujące się W materiale dowodowym dokumenty w postaci sprawozdań powizytacyjnych Zakładu Karnego w wskazują - jak powiedziano -i że. pozwany zapewniał osadzonym odpowiednie warunki odbywania kary pozbawienia wolności, a w każdym razie były to takie warunki, które nie umniejszały godności człowieka; _ Niezależnie od powyższego sąd uważa, że przyznanie powodowi zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby zasady współżycia społecznego określone W art. 5 k.c. Gdyby bowiem przyjąć, że doszło do naruszenia _dóbr osobistych powoda, należałoby. rozważyć, czy powód może domagać się ochrony' prawnej, skoro sam postępuje sprzecznie z zasadami współżycia społecznego. Wymaga-on bowiem szacunku dla swych dóbr osobistych, a tymczasem sam nie dba o nienaruszanie tych dóbr względem innych osób. Takie postępowanie może uzasadniać odmowę udzielenia poszkodowanemu ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Pozrioniu z dnia 29 grudnia 1993 r. I ACr 604/93). Przy analizie zachowania powoda zwraca uwagę nie tylko fakt, iż powód znalazł się w izolacji więziennej na skutek popełniania przestępstw, ale również postawie powoda zaprezentowane] W trakcie procesu nie-sposób odmówić Ii tylko roszczeniowego charakteru, o czym świadczy wysokość dochodzonego przez powoda roszczenia pieniężnego, pozostające W całkowitym oderwaniu od realiów społeczno-gospodarczych występujących W Polsce. Podkreślić jeszcze raz należy, iż W 'przedmiotowej sprawie nie ma dowodów, które wskazywałyby na zamiar poniżenia powodai naruszenia jego godności osobistej przez organy 'postępowania wykonawczego. Działania pozwanego nie wyn-ikały z celowej í nacechowanej złą-wolą postawy wobec `_1?
--- STRONA 19 ---
powoda, a zostaiy podyktowane bardzo trudna sytuacja ekonomiczna istniejaca W poiskim systemie Wieziennictwa, uwarunkowana mo2iiWosciami finansowymi padstwa. Zasadzenie W takich reaiiach na rzecz powoda zadoséuczynienia ieiaioby W sprzecznosci 2 powszechnym poczuciem sprawiedliwosci, od czego nie moina abstrahowaé przy orzekaniu o zadoséuczynieniu. . Brak jest podstaw do kreowania odpowiedziainosciistrony pozwanej W oparciu o zdarzenie W postaci samouszkodzenia dokonanego przez powoda, ktore miaio miejsce W listopadzie 2007 r. (por. akta sprawy iii Kow 400/08 SO We Wtociawkuj. Sad. podzieia podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia dotyczacego osadzenia powoda W okresie iutv paidziernik 200? r i W iistopadzie 2007 r., kiedy to — zdaniem powoda — miaiy rniejsce czyny niedozwoione (be2praWne) skutkojace odoowiedzialnosciaj pozwanego. Uwzglednié trzeba, 2e do chwili Wniesienia pozwu (3 grudnia 2010 r., k.6) upiynat okres 3 iat od momentu, kiedy powod dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej rraprawienia. Twierdzenie powoda, 2e o szkodzie dowiedziai sie dopiero Wmarcu 2010 r. (k. 89) jest nieprzekonujace, bowiem to W jakich Warunkach odbywai kare jpdzbawienia Wolnosci byio mu znane oczywiécie ju2 W momencie kiedy to miaio miejsce, aniedopiero po pewnym czasie, powod miai zatem swiadomosé stanu i Wyposaienia cel oraziiosci osob przebywajacych 2 nim W jednej ceii W ka2d\/rn dniu osadzenia W. izolacji Wieziennej. Wchodzi W tej sprawie zatem W rachube przepis art. 4421 § 1 k.c. regulujacy, instytucje przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym. ~ O poniesionych przez pozwanego kosztach procesu sad orzeki na podstaWie art. 98 § 1 i 3, 99 k.p.o. i § 6 pkt 6 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 28 Wr2esnia_2002r. W sprawie opiat za czynnosici ’ . 2 iii ,, ; =~ +2 ';.;.: ;__.; _ powoda, a zostały podyktowane bardzo trudną sytuacją ekonomiczną istniejącą w polskim systemie więziennictwa, uwarunkowaną możliwościami finansowymi państwa; Zasądzenie W takich realiach na rzecz powoda zadośćuczynienia ieżałoby W sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu 0 zaclośćuczynieniu. . Brak jest podstaw do kreowania odpowiedzialnościstrony pozwanej W oparciu o zdarzenie W postaci samouszkodzenia dokonanego przez powoda, które miało miejsce w listopadzie 2007 r. (por. akta sprawy iii Kow 400/08 S0 we Włocławku). - Sąd.. podziela podniesiony przez pozwanego zarzut_ przedawnienia roszczenia dotyczącego osadzenia powoda W okresie luty - październik 2007 r i w listopadzie 2007 r., kiedy to - zdaniem powoda - miały miejsce czyny niedozwolone (bezprawne) skutkujące odpowiedzialnością pozwanego. Uwzgłędnić trzeba, że do chwili wniesienia pozwu (3 grudnia 2010 r., k.6) upłynął okres 3 lat od momentu, kiedy powod dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Twierdzenie- powoda, że o szkodzie dowiedział się dopiero wmarcu 2010 r. (k. 89) jest nieprzekonujące, bowiem to w jakich warunkach odbywał karę _pozbawienia wolności było mu znane oczywiście już W momencie kiedy to miało miejsce, aniedopiero po pewnym czasie, powód miał zatem świadomość stanu i wyposażenia cel oraziłości osób przebywających z nim W jednej celi w każdym dniu osadzenia W. izolacji Więziennej. Wchodzi w tej sprawie zatem w rachubę przepis art. 4421 § 1 k.c. regulującx/_ instytucję przedawnienia roszczenia 0 naprawienia szkody wyrządzone] czynem niedozwolonym. ~ O poniesionych przez pozwanego -kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3, 99 k.p.c. i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września,2002r. w sprawie opłat za czynności ' . z iii ,, ¿ Ł "'( '¿.;.: ;___-¿ . '_
--- STRONA 20 ---
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzedu (D2. U nr 163, poz. 1348 ze zm.), jak te2 art. 11 ust. 3 ustaWy 2 dnia 8 iipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Par'1stWa(Dz. U nr169, poz. 1417 ze 2m.). ~ Sad na podstawie art. 217 §' 2 k.p.c. oddalii Wniosek dowodowy. poWoda o przeprowadzeniedowodu 2 zeznafi szeregu oséb osadzonychj W Zaldadzie Karnym Wei. : aibowiem miaiy one dotyczyé faktow, ktore zostaiy dostatecznie Wyjaénione na gruncie podstawyfaktycznej przedstawionej przez powoda da poparcie iaclari innymi dowodami, W/ tyrn jego twierdzeniami dotyczacymi Warunkow bytowych, ktore — W istocie — nie byiy kwestionowane “I 1; “I .1 przez pozwanego, strony zas pozostawafy W sporze jed_ynie_' co do odmiennej oceny skutkow takiego stanu rzeczy. Po2Wany nie lprzeczyi te2 zaprezentowanym przez po_Woda danym, ktore dotyczyiy rozmieszczenia powoda W celach podczas osadzenia _W Zakiadzie Karnym W . Te same przjrczyny iegiy u podstaw oddaienia wniosku o przeprowadzenie dowodu 2 informacji pozwanego odnosnie rozmieszczenia powoda W celach, tym bardziej, 2e pozwany podai, 2e takimi dam/mi za lata 2007 — 2008 nie dysponuje. 19 adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy -prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm.), jak też art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U nr169, poz. 1417 ze zm.). ~ Sąd na podstawie art. 217 §' 2 k.p.c. oddalił wniosek dowodowy powoda 0 przeprowadzeniedowodu 2 zeznań szeregu osób osadzonych W Zakładzie Karnym wj. : albowiem miały one dotyczyć faktów, które zostały dostatecznie wyjaśnione na gruncie podstawy 'faktycznej przedstawionej przez powoda pa poparcie żądań innymi dowodami, w/ tym jego twierdzeniami dotyczącymi warunków bytowych, które - W istocie - nie były kwestionowane -„Í -.J -„J --.I przez pozwanego, strony zaś pozostawały w sporze jeclynie' co do odmiennej oceny skutków takiego stanu rzeczy. Pozwany- nie 'przeczył też zaprezentowanym przez powoda danym, które dotyczyły rozmieszczenia -powoda w celach podczas osadzenia _w Zakładzie Karnym W .- Te same przyczyny iegły u podstaw oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z informacji pozwanego odnośnie rozmieszczenia powoda w celach, tym bardziej, że pozwany podał, .że takimi danymi za lata 2007 - 2008 nie dysponuje. 19
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy W Elblągu#l C 21/11#art. 248 k.k.w.#art. 248 § 1 k.k.W.#art. 248 § 1 k.k.w.#art. 24 k.#art. 24 k.c.#art. 3 Konwencji#art. 23 § 1 k.c.#art. 110 § 2 k.k.W.#art. 110 § 2 k.k.w.#art. 248 k.k.W.#art. 248 k.i#art. 41 ust.#art. 2 Konstytucji#art. 31 ust. 3 Konstytucji.#art. 190 ust. 3 Konstytucji#art. 248 § 1 k.k.W#Art. 248 k.k.W.#art. 248 § 1 ustawy#Art. 248 k.k.w.#art. 248 k.k.W#art. 248 k.k#art. 248 § 1 k.k.w#art. 5 k.c.#art. 4421 § 1 k.c.#art. 11 ust. 3 ustaWy#art. 11 ust. 3 ustawy