Postanowienie l C 1166/11 41

--- STRONA 1 --- Sygn. aktl C 1166/11 41"' ƒ" O-. I-1-'nn . są r \šÍ~!?íł,> '<`čr"fę"żii 'Fi WYROK 1 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. do SO Magda Inerowicz Protokolant: st. prot. sąd. Karolina Mitrus po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa: R. M. przeciwko: L. W. o ochronę dóbr osobistych Dnia 29 marca 2013 r. 1. nakazuje pozwanemu L. W., aby w terminie 7 dni od uprawomocnicnia się orzeczenia złożył oświadczenie następującej treści ,,Ja, L. W przepraszam R. M za ro, że nazwałem gc' „hoehsztaplerem” 1' " ' Mierdziłem, ze postępowanie R. M z' D. A., zwíązarre z arrrową sprzedaży nieruchomości przez M A; rra rzecz R. MĹ, to ,,wr'elki przekręr”, które to rwierdzema są nieprawdziwe. ” i doręczył je na adres powoda; 2. nakazuje pozwanemu zaniechania rozpowszechniania pomówień naruszających dobre imię powoda, 3. w pozostałej części powództwo oddala, 4. kosztami procesu obciąża strony stosunkowo i z tego tytułu zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 977 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 360 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. .._` SSR del. do SO /-/ M. Inerowicz --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC ll66/11 Uzasadnienie Pozwem wniesionym do Sądu Okręgowego w Poznaniu w dniu 29 kwietnia 2011 r. powód R. M. wniósł o: nakazanie pozwanemu L. W., aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia złożył pisemne oświadczenie o treści: ,,Ja L. W. "przepraszam R. M. za to, że nazwałem go ,,hochsztaplerem” i twierdziłem, ze R. M. działając wspólnie i w porozumieniu z D. A. dopuścił się oszustwa na szkodę M. A.. Twierdzenia te są nieprawdziwe, ponieważ R. M. nigdy nie oszukał M. A., a umowa sprzedaży nieruchomości zawarta między nimi była zgodnym oświadczeniem woli obydwu stron. Ja, L. W. przepraszam R. M. także za to, ze nazwałem jego babcię D. A., prymitywną i nierozgarniętą oraz, ze twierdziłem, że próbuje ona oszukać. Twierdzenia te są nieprawdziwe” i doręczenie tego pisma na adres powoda. Powód wniósł takze o nakazanie pozwanemu zaniechania dalszych naruszeń dóbr osobistych powoda, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 6.000 zł, płatnej w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia, tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez powoda krzywdę, zasądzenie od pozwanego kwoty 5.000 zł na wskazany przez powoda cel społeczny tj. na rzecz (. _ .) dla (. . .), ul. (. _ .), w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia. W uzasadnieniu powód wskazał, ze dniu 31 marca 201 I r. pozwany doręczył swojej matce D. A. list, w którym wielokrotnie ją znieważał oraz nazwał powoda „hochsztaplerem” i sugerował, że powód działając wspólnie i w porozumieniu z D. A. dopuścił się oszustwa na szkodę M. A. oraz pozwanego i innych członków rodziny poprzez zawarcie z M. A. umowy sprzedaży nieruchomości. D. A. przekazała ten list powodowi. Pozwany ponadto pomawiał powoda wśród rodziny o oszustwo. Zdaniem powoda, pozwany nazywając go hochsztaplerem i rozpowszechniając wśród całej rodziny insynuacje, jakoby powód oszukał M. A., miał na celu narażenie powoda na utratę zaufania bliskich mu osób. Powód podkreślił takze, iz czuje się mocno urażony sposobem, w jaki pozwany potraktował swoją matkę D. A., a nazwanie jej osobą ,,chorą umysłowo” ,,złą” „perfidną” powód traktuje jako naruszenie swoich własnych dóbr osobistych. Uzasadniając powyższe powód powołał się na silną więź emocjonalną łączącą go z babcią. (k. l -5) _ W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o obciążenie powoda kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazał, iż przedstawione w pozwie _ _ 1 |- --- STRONA 3 --- Sygn. akt IC 1166/ll zarzuty uznaje za nieuzasadnione oraz naruszające jednocześnie dobra osobiste pozwanego. Pozwany wskazał, iż swoją opinię na temat powoda ukształtował w oparciu o zdarzenia z przeszłości, w tym między innyrni fakt, iż powód próbował wyłudzić od jego szwagra podpis na fakturze za niedostarczone towary, został także skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Poznaniu, Wydział V Karny na 1 rok i 4 miesiące pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary z art. 279 § 1 kk. Zdaniem pozwanego, powyższe zdarzenia oraz sprzedaż powodowi działki na warunkach odbiegających znacznie od warunków rynkowych uprawniają go do nazwania powoda „hochsztaplerem”, co zgodnie z definicją podawaną przez Słownik Języka Polskiego jest dosadny1n określeniem cwaniactwa. Pozwany dalej wskazał, iż wysłanie do matki D. A. listu miało na celu skłonienie jej do refleksji nad zaistniałą sytuacją rodzinną."Zdaniern pozwanego list był skierowany wyłącznie do wiadomości matki, a nie w celu rozpowszechnienia go dalszym członkom rodziny. Dlatego za nieuzasadnione pozwany uznaje żądanie przez powoda przeprosin za sformułowania użyte w prywatnej korespondencji skierowanej do ściśle oznaczonej osoby. (k. 26 -30). W dalszych pismach procesowych pozwany podkreślał, iż nigdy i nigdzie nie upubliczniał treści zawartych w liście i nie miał wpływu na fakt, iż jego matka przekazała treść listu osobom postronnyrn. Zdaniem -pozwanego naruszono tym samym tajemnice korespondencji. Według pozwanego działania powoda są próbą zemsty za to, iż pozwany stanął po stronie M. A. (k. 64 - 65) _ Na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. powód sprecyzował żądanie zawarte w punkcie 2 pozwu w ten sposób, aby Sąd zakazał pozwanemu rozpowszechniania pomówień naruszających dobre imię powoda. (k. 220). ` Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 22 marca 2011 r. została zawarta pomiędzy powodem R. M. a l\/I. A. (byłym mężem babci powoda D. A.) umowa sprzedaży nieruchomości położonej w (__.) przy ul. (___), oznaczonej numerem działki (___) o pow. (___), zabudowanej altaną o pow. (___). W umowie tej powód zobowiązał się zapłacić M. A. za nieruchomość kwotę 120.000 zł w 120 równych, nieoprocentowanych ratach miesięcznych w kwocie 1000 zł, płatnych w terminie do każdego miesiąca, począwszy od lipca 20-12 r. _ Dowód: akt notarialny z dnia 22 rriarca 20]] r. (k. 7 - 12). " _- Ą 2 --- STRONA 4 --- sygrt na rc 1166/11 Pozwany, będąc przejazdem u rodziny M. A., gdzie również przebywał ten ostatni, dowiedział się o fakcie zawarcia umowy oraz o warunkach, na jakich została ona zawarta. M. A. nie rozmawiał wówczas z pozwanym na temat okoliczności zawarcia tej umowy ' 1 W ocenie pozwanego, cena nieruchomości była rażąco nieadekwatna do jej wartości. Wzburzony zaistniałym stanem faktycznym pozwany próbował wyjaśnić sytuację ze swoją matką D. A., która pomimo rozwodu nadal mieszkała i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z M. A. Najpierw pozwany zadzwonił do swojej matki, zarzucając m.in. ze M. A. nigdy dobrowolnie nie sprzedałby ww. działki i stwierdzając, że powód jest złodziejem, bandytą i hochsztaplerem. _ D. A. poinformowała o tej roz-mowie powoda. W tej sytuacji powód, w dniu 29 marca 201 1_r. skierował do pozwanego pismo, w którym wezwał od pozwanego do natychmiastowego zaniechania naruszania dóbr osobistych powoda, polegającego na pornawianiu go o to, że podczas ustalania warunków transakcji kupna - sprzedaży nieruchomości położone przy ul. (__.) oszukał M. A. Pozwany udał się również do matki w towarzystwie swojej siostry M. K. i podczas rozmowy zarzucił matce, że wspólnie z powodem dopuściła się oszustwa na niekorzyść innych członków rodziny. L. W., następnie, wysłał do swojej matki D. A. list, w którym nazwał powoda „hochsztaplerem”, wyrażał się obraźliwie na temat D. A., sugerując, iż nieuczciwa jego zdaniem transakcja sprzedaży została dokonana za wiedzą D; A. i powoda, świadomością, że stanowi „wielki przekręt” i nastąpiła ze szkodą dla pozostałych dzieci i wnuków matki pozwanego. - Dowód: zeznania świadka D. A. (fr. 214 - 216), zeznania powoda R. M (lc. 50-5] w zw. z k. 216-218), częściowo zeznania pozwanego L. W (if. 5]-52, 218 - 220), zeznania świadka T. A. (lc. 128-130), zeznania świadka .I MĹ_j (k. 69-72), częściowo zeznania MĹ K.j (lc. 72~75), wezwanie z dnia 29 marca 2011r. (k. Z 3), list skierowany przez L. W. do D. A. (k. 15). D. A. poczuła się urażona treścią listu i udostępniła go do przeczytania powodowi R. M., _._`. jego żonie J. M., swojej córce E. M. oraz synowi T. A. h 3 --- STRONA 5 --- Sygn. akt IC 1166/ll Dowód:zeznania świadka E. M (k. 67 - 69), zeznania świadka T. A. (k, 128 - 129), zeznania świadka J. M (k. 69 - 72), zeznania świadka D. A. (k. 214 - 216), zeznania powoda R. M (k. 50-51, 216- 218). Kupno przez powoda przedmiotowej nieruchomości spowodowało znaczne pogorszenie się relacji rodzinnych. Aktualnie powód nie utrzymuje kontaktów z rodziną pozwanego, jego siostry' M. K." oraz M. A.. Pozwany oraz jego siostra M. K. nie utrzymują kontaktów ze swoją matką D. A. Przed zawarciem umowy sprzedaży wzajemne relacje powyższych osób były luźne, lecz poprawne. Osoby te spotykały się i utrzymywały kontakty rodzinne. Dowfiazzzzmaa świadka E. M (rz. 67 - 69), zeznania świadka r A. (if. 128 ¬¬ 129), zeznania świadka J. M (k. 69 - 72), zeznania świadka D. A. (k. -214 - 216), zeznania powoda R. M (k. 50-51, 216 - 218), zeznaniapozwanego L. W (k. 51-52, 218 ~ 220), W dniu 23 maja 2012r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, w sprawie I C 122211 1 z powództwa R. M. przeciwko M. K. wydał wyrok, w którym nakazał pozwanej, aby w terminie 7 dni złożyła oświadczenie ,,Ja, M. K. przepraszam R. M. za to, że nazwałam go ,,złodziejem”, ,,oszusten'1” i twierdziłam, że R. M. działając wspólnie i w porozumieniu z D-_ A. dopuścił się oszustwa na szkodę M. A., które to twierdzenia są nieprawdziwe”, w pozostałej części powództwo oddalił oraz orzekł o kosztach procesu. . Pozwany przez cały czas trwania procesu podtrzymywał opinię wyrażoną na temat powoda w liście. Podczas kolejnej wizyty złożonej D. A. wraz z siostrą M. K., czerwcu 2012 r. pozwany nazwał powoda złodziejem i oszustem, a umowę zawartą przez powoda i_M. A. przestępstwern. Pozwany wyrażał się również w ten sam sposób w odniesieniu do powoda w rozmowie telefonicznej zjego matką E. W. - nazwał go „złodziejem i cwaniakiem”. _ Dowód: zeznania świadka E. M (k. 67 ~ 69) ,zeznania świadka D. A. (k. 214 - 216), zeznaniapowoda R. M (k. 50-51, 216 - 218). - _I Wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie o sygn_ akt I C 872/11 unieważnił umowę sprzedaży nieruchomości gruntowej położonej w (___), prz`y"`ul. (___), 1 4 --- STRONA 6 --- sygn_ na rc 1 166/11 zawartą przez M. A. i R. M. w dniu 22 marca 2011 r. uznając, iz powód działał w warunkach wyzysku M. A. Dowód: wyrok Sada Okręgowego w Poznania (k. 581 akt sprawy 1 C 872/11). `1 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzone w sprawie zeznania świadków oraz stron a także dokumenty urzędowe i prywatne, których prawdziwości i wiarygodności nie kwestionowała żadna ze stron, a Sad nie znalazł podstaw, by to uczynić z urzędu. Podkreślić należ, iż większość istotnych dla sprawy okoliczności nie była między stronami spoma. Pozwany nie kwestionował faktu, iż użył w stosunku do powoda w liście sformułowania ,,hochsztapler” oraz że zawarcie umowy sprzedaży nazwał ,,przekrętem”. Sporna była jednakże okoliczność, czy pozwany w wyrażaniu swoich niepochlebnych opinii na temat powoda ograniczył się jedynie do formy listownej, czy też rozpowszechniał je w późniejszym czasie w inny sposób pośród pozostałych członków rodziny. W przedmiotowej sprawie w kwestiach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu, Sąd w przeważającej części dał wiarę zeznaniom powołanych w sprawie świadków. Zeznawali oni - w przeważającej części - w sposób rzeczowy i spójny. Jeśli chodzi o zeznania świadków, to w szczególności należało pozytywnie zweryfikować zeznania świadka M. K. w części, w której zeznałaxona, że zarówno ona, jak i pozwany otrzymali od powoda wezwania do zaniechania dóbr osobistych powoda. Na okoliczność tę wskazywał w swoich zeznaniach także powód i pozwany. Sąd nie dał jednak wiary jej zeznaniom, jak i zeznaniom pozwanego, w zakresie w jakim wynikało z nich, że pozwany nigdy nie wyrażał się negatywnie o powodzie, w szczególności nie nazwał powoda oszustem i hochsztaplerem, albowiem treść tych zeznań stoi w sprzeczności ze szczerymi i spójnymi zeznaniami powoda oraz świadków D. A., E. M. oraz J. M. D. A. wskazała, iż powód dwukrotnie po przesłaniu listu był u niej z wizytąi w trakcie rozmowy dalej nazywał powoda oszustem i zarzucał jej działanie na niekorzyść M. A. w porozumieniu z powodem. Z kolei E. W. wskazywała, iż powód wyrażał się w podobnie niepochlebny sposób o jej synu w czasie jednej z rozmów telefonicznych. Okoliczności te zostały przywołane również w zeznaniach J. M., która co prawda nie była świadkiem tych zdarzeń, lecz 5 --- STRONA 7 --- Sygn. akt IC 1166/ll zeznaniom jej nie można odmówić wiarygodności, zatem w tym zakresie wzmacniają one twierdzenia wyrażone przez D. A. oraz E. W. ' I Podkreślić należy, iż zarówno pozwany, jak i świadek M. K., w swoich listach skierowanych do matki D. A. ocenili jednoznacznie negatywnie zachowanie zarówno powoda, jak i D. A. w związku z zawarciem przez powoda z M. A. spornej umowy, w listach tych posługiwali się określeniami „oszustwo”, „przekręt”, ,,hochsztapler”, a zatem należy" wnioskować, że z całą pewnością byli oni zdolni i użyli, a szczególności pozwany, takich sformułowań w rozmowach z D. A. i E. M.. Nadto świadek E. M. zeznała, że pozwany również w odniesieniu do swojego syna używał określeń ,,cwaniak”, „złodziej” - co takze oznacza, że często używał on takiego słownictwa. I Na podstawie spójnych w tym zakresie zeznań powoda, świadków D. A., E. M. i J. M. Sąd ustalił, że pozwany co najmniej dwukrotnie był wraz z siostrą M. K. u D. A. oraz co najmniej raz dzwonił do swojej matki, wyrażając się w czasie' tych spotkań i rozmowy telefonicznej jednoznacznie negatywnie o osobie powoda, używając słów: „oszust”, „bandyta”, ,,hochsztapler”. Wprawdzie świadek D. A. zeznała, że łącznie takie wizyty były trzy, jednakże sam powód zeznał, że wiadomo mu o dwóch takich wizytach (w 2011r. i w czerwcu 2012r. po tym jak zapadł wyrok w sprawie I C 1222/1 1). W tej sytuacji należało uznać, że zostało wykazane, że miały miejsce do najmniej dwie takie wizyty. Sąd odmówił z koeli wiary zeznaniom pozwanego, że nie miała miejsce jego wizyta u matki w czerwcu 2012r., albowiem były one sprzeczne z ww. dowodami osobowy1ni_ W ocenie zaś Sądu, świetle zasad doświadczenia życiowego, racjonalnym jest, że po wydaniu przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie 1 C 1222/11 wyroku częściowo korzystnego dla powoda, M. K. i pozwany, prezentujący wspólne stanowisko, ponownie udali się do D. A., powtarzając swoje negatywne i obraźliwe wypowiedzi o powodzie. Jeśli chodzi o zeznania świadka J. M., to istotnym było, że potwierdziła, że powód czuł się dotknięty i urażony wypowiedziami pozwanego o swojej osobie. I _ Odnosząc się natomiast do zeznań powoda, Sąd nie odrnawiaj ąc im generalnie przymiotu wiarygodności, nie zgodził się z tą ich częścią, w której powód twierdził, że pogorszenie relacji rodzinnych było skutkiem użytych sformułowań na jego temat w liście do D. A. Z okoliczności faktycznych sprawy- wynika bowiem, iż rozłarn w rodzinie spowodowany został przede wszystkim przez sam fakt zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, w szczególności zawarcie 6 --- STRONA 8 --- Sygn. akt IC 1 166/1 l jej na dość preferencyjnych warunkach udzielonych powodowi przez -M. A. dotyczących ceny i formy płatności. Zatem przyczyną konfliktu, i co za tym idzie odsunięcia się niektórych członków rodziny od powoda, był nie tyle sam list, a niespodziewana transakcja, której dokonał powód z M. A. Sąd oddalił wniosek pozwanego o zobowiązanie powodaido złożenia PIT za rok 2011, uznając iż dowód ten jest zbędny i nie przyczyni się do ustalenia istotnych okoliczności sprawy (art. 217 § 2 kpc w zw. z art. 227 kpc). Z tego samego powodu Sąd. oddalił wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w aktach Vlll K 594/11 Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, V K 1761/00 Sadu Rejonowego w Poznaniu, 3 Ds. 1288/11 Prokuratury Rejonowej Poznań Stare Miasto w Poznan_íu. Sąd zważył co następuje: Powód domagał się sądowej ochrony swoich dóbr osobistych tj. czci i dobrego imienia, które w jego ocenie zostały naruszone zachowaniem pozwanego, _który nazwał go ”hochsztaplerem” oraz twierdził, że postępowanie powoda i D. A. związane z umową sprzedaży nieruchomości przez M. A. na rzecz R. M. było „wielkim przekrętem”. Powód uznał również, iż do naruszenia jego dobra osobistego doszło w wyniku znieważenia osoby jego babci poprzez nazwania jąm. in. „osobą chorą umysłowo”,„nieuczciwą”, „złą”, ,,perfidną”. W związku z powyższym powód dochodził od pozwanego przeprosin oraz zadośćuczynienia a także' zapłaty nawiązki na cel społeczny. Podstawę prawną tych roszczeń stanowią art. 23 kc, 24 kc oraz 443 kc. ' Rozpoznając sprawę o naruszenie dóbr osobistych w pierwszej kolejności należy ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego. Następnie ustalenia wymaga, czy naruszenie takie miało bezprawny charakter. Art. 24 § 1 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności_ Dlatego też to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających jego działanie, a więc wyłączających bezprawność. Bezprawne (a tym samym uzasadniające ochronę na podstawie art. 24 k.c.) jest przy tym kazde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności je usprawiedliwiających. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia 7 --- STRONA 9 --- sygn_ na lc 1166/11 dóbr osobistych (tzw. kontratypów) na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Art. 23 k.c. wymienia tylko niektóre z dóbr osobistych jak zdrowie, nazwisko czy cześć, nie tworząc bynajmniej zamkniętego ich katalogu. Dobra osobiste, jako wartości szczególne; stanowiące atrybut każdej osoby fizycznej, podlegają ochronie prawnej. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wymienia art. 23 kc należy cześć jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). I _ Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie - art. 212 k.k.) polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć tę osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Może tu chodzić zarówno o rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, jak i wyrażanie ujemnej oceny jej działalności. Dla naruszenia dobrego imienia koniecznym jest, aby zarzut został zakomunikowany osobie trzeciej. Naruszenie czci może nastąpić zarówno publicznie, jak i prywatnie w wypowiedzi ustnej np. podczas rozmowy, lub pisemnej w formie listu. Przystępując do oceny kwestionowanej w pozwie wypowiedzi przez pryzmat art. 23 k.c. 'L w zw. z art. 24 k.c. należy mieć na uwadze, że wśród wypowiedzi naruszających cześć lub dobre -imię odróżnia się wypowiedzi opisowe (dotyczące faktów) i oceniające (wyrażające opinię). Tylko te pierwsze mogą podlegać weryfikacji z punktu widzenia kryterium prawdy i fałszu. Wypowiedzi dotyczące faktów nie są bezprawne, jeżeli są zgodne z prawdą a sama forma ich przedstawienia nie jest obraźliwa, poniżająca, krzywdząc_a. Z kolei opinie, sądy, oceny nie poddają się ocenie jako _prawdziwe albo fałszywe. Są one dozwolone, jezeli mieszczą się w granicach rzeczowej i konstruktywnej krytyki." Krytyczna ocena osoby, jej zachowania lub dzieła nie uzasadnia powstania roszczeń służących do ochrony czci, jeżeli jest rzeczowa i rzetelna. Te jej cechy wykluczają bowiem bezprawność zachowania się krytykującego_ Przed rozważeniem kwestii ewentualnego naruszenia godności osobistej powoda należy również przybliżyć znaczenie samego pojęcia „godność osobista”. Przez pojęcie „godność 8 --- STRONA 10 --- Sygn. na rc 1 166/1 1 osobista”, zgodnie z definicją słownika języka polskiego PWN należy rozumieć „poczucie własnej wartości i szacunek dla samego siebie.” W tym kontekście należy uznać, iż naruszanie godności osobistej powodują takie działania osób trzecich, które u osoby pokrzywdzonej skutkują zmniejszeniem jej poczucia własnej wartości oraz szacunku dla samego siebie. Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z 21 marca 2007 (sygn_ akt I CSK 292/06) stwierdził, iż „godnością osobistajest [___ ] oczekiwanie czci wobec siebie, rozurnianej jako pozytywne nastawienia innych osób wobec niego ze względu na społeczne i osobiste wartości, które reprezentuje. Tak rozumiana godność nie .podlega wartościowania, a jej naruszenie występuje, gdy bez uzasadnionych podstaw, zwłaszcza w obecności osob trzecich, traktuje się kogoś negatywnie i wyraża się o nirn w sposób ponizajacy”. I Konkludując, by uznać dane zachowanie za godzące w czyjąś godność należy przyjąć, iż jest to zachowanie celowe, które z założenia zmierza do wywołania u odbiorcy przekonania o jego mniejszej wartości czy niższości. Jest to zachowanie podejmowane z premedytacją, którego celem samym w sobie jest naruszenie poczucia własnej wartości odbiorcy. Takie zachowanie nie ma uzasadnionych podstaw w tym znaczeniu, iż podejmowane jest ono bez jakiejkolwiek konieczności czy potrzeby. _ _ Dokonując oceny, czy dane zachowanie narusza czyjeś dobro osobiste jaką jest godność, nie można opierać się jednak wyłącznie na subiektywnych odczuciach osoby, która uważa się za pokrzywdzoną_ Należy posłużyć się pewnym zobiektywizowanym wzorcem, powszechnym w społeczeństwie, bowiem jak wiadomo istnieją różne granice wrażliwości osobistej. Każdy człowiek posiada inną granicę tolerancji wobec zachowań osób trzecich, których to zachowań bezpośrednio doświadcza. Podobnej oceny dokonał również Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 października 2005 r. (sygn_ akt I ACa 353/05) w którym stwierdził, iż ,, przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, de`cyduj`ace znaczenie nie rna subiektywne odczucie osoby [___] ale to, jaka reakcję wywołuje naruszenie w spoteczeriuiwie. Nalezy więc przyjnfiować' koncepcję obiektywna naruszenia dobra osobistego w kontekście ca-łokształtu okoliczności sprawy Rozstrzygając zatem, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci jego czci należy wziąć pod uwagę zarówno ewentualne naruszenie jego godności jak równieżidobrego imienia. 9 --- STRONA 11 --- Sygn. akt IC 1 16611 1 Z całą pewnością w niniejszej sprawie zostało naruszone dobro osobiste powoda jakim jest jego cześć, w tym dobre imię oraz godność. Przede wszystkim wskazać należy, iż nazwanie powoda hochsztaplerem miało wysoce obraźliwy wydźwięk i to nie tylko w jego subiektywnym odczuciu. Kierując się bowiem uśrednioną miarą wrażliwości każdego człowieka uznać trzeba, iżipowszechny odbiór tego słowa jest jednoznacznie negatywny. Słowo hochsztapler, zgodnie z definicją Słownika Języke Polskiego, oznacza bowiem aferzystę na wielką skalę. Sfor1nułowanie to nie służy do rzetelnego opisywania czynów oszusta, lecz jest formą dosadnego, wręcz przerysowanego uwypuklenia działań takiej osoby. Jest to słowo mające przede wszystkim na celu napiętnowanie i poniżenie odbiorcy, wywołanie w nim poczucia wykluczenia społecznego, ostracyzmu_ Jego wydźwięk jest na tyle krytyczny i obraźliwy, że jego uprawnione stosowanie byłoby wątpliwe nawet w przypadku, gdyby jego adresat rzeczywiście dopuściłby się przestępstwa oszustwa. Ta ostatnia okoliczność - co bezsporne - nie miała jednak miejsca. W rozpoznawanej sprawie, omawiane wypowiedzi pozwanego o powodzie bardzo dotknęły i uraziły samego powoda (element subiektywny), co zostało potwierdzone w zeznaniach R. M., ja1<iJ.M.. J Pozwany wskazywał co prawda, ze list w którym wyraził się negatywnie na-temat powoda skierowany był wyłącznie do wiadomości jego matki D. A. oraz, nie miała ona prawa do rozpowszechniania jego treści osobom trzecim ze względu na tajemnice korespondencji. Ponadto zdaniem pozwanego skoro z założenia treść listu) nie miała zostać upubliczniona, to zamiarem powoda nie było naruszenie dóbr osobistych pozwanego i konsekwentnie nie mogło dojść do ich naruszenia. Zauważyć jednak należy, iż powód swoją wysoce negatywna ocenę osoby powoda zakomunikował osobie trzeciej tj. swojej matce D. Ai Zatem już samo to działanie wystarczyło do naruszenia czci powoda, gdyż powód nie zachował przecież swoich przemyśleń wyłącznie dla siebie. Nadto o treści listu dowiedział się sam powód, co skutkowało tym, że użyte pod jego adresem słowa naruszyły jego godność. _ Zatem fakt, że list został przekazany do przeczytania innym osobom nie ma wpływu na ocenę zachowania pozwanego. Wystarczającym było bowiem, iż pozwany uzewnętrzriił negatywną opinie o powodzie wobec innej osoby, a forma, w jakiej to uczynił ma tu większego 10 --- STRONA 12 --- Sygn. akt IC 1 166/1 1 znaczenia. Ponadto nawet jeśli D. A. rozpowszechniając treść listu uczyniła to wbrew woli pozwanego i naruszyła tym samym jego dobro osobiste w postaci tajemnicy korespondencji, w żaden sposób nie pozbawia to działań pozwanego bezprawnego charakteru. Naruszenie dobra osobistego powoda przez pozwanego nie może bowiem zostać ,,skompensowane” przez 1 równoległe naruszenie dobra osobistego pozwanego przez jego matkę D. A. Podkreślić należy _ _._ także, iż formułowanie inwektyw wobec powoda w liście ' prywatnym adresowanym do konkretnej osoby. nie stanowi przesłanki wyłączającej bezprawność zachowania pozwanego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowi_cach z dnia 31.01.2007 r., sygn_ akt I ACa 1682/07, tak również Sąd Apelacyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 11.10.2012r. w sprawie I ACa 708/ 12) Na pozwanym spoczywał ciężar wykazania, że jego działania_nie były bezprawne, przy czym koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobra osobiste jest prawdziwość twierdzeń co do faktów. - Użyte przez pozwanego sformułowanie miało charakter wyłącznie ocenny_ Dotyczyło ono ponadto konkretnej sytuacji, mianowicie transakcji sprzedaży nieruchomości, która w ocenie pozwanego została dokonana nieuczciwie, stanowiła „wielki przekręt” i nosiła znamiona wyzysku. Było ono użyte w wyniku silnego wzburzenia i poczucia niesprawiedliwości, które odczuwał pozwany. Wskazać trzeba, iż pozwany nie był jednakże uprawniony do głoszenia, iż powód popełnił przestępstwo oszustwa. Tym bardziej nie był uprawniony do nazywania go hochsztaplerem. Co prawda pozwany wskazywał, iż równolegle ze sprawą o naruszenie dóbr osobistych toczyła się sprawa o unieważnienie umowy sprzedaży zawartej pomiędzy powodem a M. A. Zauważyć jednak trzeba, iż w chwili formułowania treści listu ¬ a ten moment jest istotny dla oceny bezprawności zachowania powoda - nie zapadł jeszcze wyrok unieważniaj ący umowę sprzedaży z powodu wyzysku Fakt, iz ostatecznie zapadło takie rozstrzygnięcie nie ma równiez znaczenia dla oceny działania pozwanego. Na chwilę formułowania zarzutów pod adresem powoda, pozwany całkiem arbitralnie przyjmował, iż powód dopuścił się oszustwa i to na wielką skalę (używając słów „wielki przekręt”). W tamtym czasie nie zostało bowiem wydane orzeczenie, w którym Sąd ocenił zachowanie powoda jako wyzysk i orzekł o unieważnienia umowy. W świetle prawa pozwany nie był zatem uprawniony do wygłaszania prywatnych sądów prawnych |- 11 --- STRONA 13 --- Sygn. akt IC 1166/ll dotyczących działania powoda, co konsekwentnie spowodowało naruszenie dóbr osobistych powoda. W przekonaniu Sądu, zawarta w spornyrn liście, wypowiedź pozwanego, wyrażająca ocenę zachowania powoda nie była rzeczowa í nie mieściła się w granicach usprawiedliwionej krytyki, opartej na obiektywnych faktach. - ` Zgodnie z art. 24 § 1 zd 2 kc w razie dokonania naruszenia można żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, żeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Skoro zatem zachowanie pozwanego miało bezprawny charakter, było. ono wystarczające do nałożenia na niego obowiązku przeproszenía powoda. Zdaniem Sądu, sformułowanie przez pozwanego przeprosin w formie pisemnej o treści wskazanej w punkcie 1 wyroku i doręczenie ich na adres powoda będzie odpowiednie do sposobu naruszenia dobra osobistego i jego skutków. Naruszenie czci powoda miało miejsce w liście, do którego dostęp mieli tylko najbliżsi członkowie rodziny, więc przeprosiny w formie określonej przez Sąd zgodne z żądaniem powoda powinny być dla niego satysfakcjonujące Wskazać należy także, iż Sąd ma prawo ingerować w zaproponowanąw pozwie treść przeprosin, nie jest w tym zakresie związany żądaniem. W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Powód nie wykazał jednak- by naruszono jego dobra osobiste w związku z obrażeniem jego babci D. A. Powód wskazywał co prawda, iż czuł się dotknięty sformułowaniami, które wobec osoby jego babci użył pozwany. Jest to jednalcargurnent niewystarczający. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż to nie opinia wyrażona o jego babci wpłynęła negatywnie na ocenę powoda jako członka rodziny. Bezpośrednią przyczyną pogorszenia się relacji rodzinnych, które i tak nie miały zażyłego charakteru, było dokonanie transakcji sprzedaży nieruchomości. Warunki na jakich transakcja ta się odbyła podzieliły rodzinę co spowodowało, że w konsekwencji niektórzy jej członkowie zerwali z powodem kontakt. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd nakazał pozwanemu zaniechania dalszych naruszeń dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia i godności. Ustalono bowiem, iż pozwany w swoich opiniach na temat powoda nie ograniczył się jedynie do formy listownej skierowanej do D. A. Takze w późniejszym czasie w trakcie rozmów z matką podkreślał, iż uważa powoda za hochsztaplera, a całą transakcję za przestępstwo. Tak samo niepochlebnie na temat powoda 12 --- STRONA 14 --- sygn_ a1<11c 1166/11 wyrażał się w rozmowie z jego matką E. M.. W okolicznościach sprawy, istnieje zatem zagrożenie, że pozwany będzie nadal rozpowszechniał' swoje wypowiedzi pomawiające powoda. Należało zatem zakazać pozwanemu takich działań. Podstawą prawną żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych jest art. 24 § 1 kc w zw z art. 448 kc. poszkodowany występujący w procesie w charakterze strony powodowej, aby uzyskać zadośćuczynienie pieniężne musi stosownie do postanowień art. 6 kc, art. 3 kpc i art. 232 kpc wykazać 1) naruszenie dobra osobistego, 2) winę sprawcy, 3) powstanie krzywdy w określonych rozmiarach oraz 4) istnienia związku przyczynowego pomiędzy zawinionym naruszeniem dobra osobistego a powstałą krzywdą. Stwierdzić należy, iż powód wykazał, że zachowanie pozwanego naruszyło jego dobra osobistejakim jest cześć (w tym dobre imię i godność), a pozwany nie wykazał, by jego działanie było zgodne z prawem. W ocenie Sądu nie ma też żadnych wątpliwości, że pozwany umyślnie i z pełną świadomością umieścił w liście obraźliwe zwroty pod adresem powoda, którymi R. M. mógł czuć się urażony. Jednakże uwzględnienie roszczeń z art. 448 kc ma charakter fakultatywny, a więc nie muszą być one zasądzone mimo spełnienia przesłanek ustawowych. Sąd Okręgowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie żądanie to nie jest uzasadnione. Sąd oddalając żądanie powoda w zakresie nieuwzględnionym w pkt. 1 i 2 wyroku, wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy. Przede wszystkim Sąd miał na względzie, że pozwany treść listu sformułował pod wpływem emocji - silnego wzburzenia i poczucia krzywdy związanych z powzięciem wiadomości na temat preferencyjnych warunków umowy sprzedaży nieruchomości. W odczuciu pozwanego, posunięcie takie było wyrazem całkowicie nieuprawnionego faworyzowania wnuka D. A.- R. M., który nadto zdaniem pozwanego w nieuczciwy sposób wykorzystał nieporadność wiekowego już M. A.. Sąd wziął pod uwagę relacje w rodzinie stron i to, że nie są to silne więzi. Dostęp do listu miały tylko osoby najbliższe powodowi, przy czym część z tych osób została przesłuchana w charakterze świadków i z ich zeznań nie wynikało, żeby użyte przez pozwanego obraźliwe wyrażenia wpłynęły negatywnie na ich ocenę powoda. Zatem rozmiar doznanej przez powoda krzywdy jest znikomy. Sąd Okręgowy uznał za niezasadne zasądzenie od pozwanego na cel społeczny nawiązki z tych samych przyczyn, które były podstawą oddalenia żądania zadośćuczynienia. i " 13 --- STRONA 15 --- sygn. z_1<11c 1166/11 W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 2 wyroku oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 100 § l zd_ 1 kpc, rozdzielając je stosunkowo. Częściowe uwzględnienie i oddalenie żądań stawia przed sądem wybór zastosowania właściwej zasady rozliczenia kosztów procesu. Podjęcie decyzji w tym przedmiocie wymaga ustalenia proporcji między żądaniami -i zarzutami stron a wynikiem procesu oraz zsumowanie wszystkich kosztów poniesionych przez każdą ze stron, ewentualnie kosztów, od uiszczenia których strony były zwolnione. Pozwala to 'określić - według proporcji, w jakiej strony utrzymały się ze swoimi żądaniami i zarzutami - jaka część sumy przypada na każdą ze stron. Dopiero- przeprowadzenie tych operacji rachunkowych otwiera możliwość dokonania wyboru i zastosowania odpowiedniej zasady rozliczenia kosztów pomiędzy stronarni. Zgodnie z art. 100 kpc w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Zasada ta uzupełnia zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, umożliwiając sprawiedliwe rozłożenie kosztów pomiędzy stronami w razie częściowego uwzględnienia żądań lub obrony. W takich wypadkach orzeczenie sądu może polegać na: wzajemnym zniesieniu kosztów, stosunkowym rozdzieleniu kosztów, obciążeniu jednej strony obowiązkiem zwrotu całości kosztów. Wskazane warianty rozstrzygnięć wchodzą w rachubę w sytuacji, gdy obie strony częściowo wygrały i jednocześnie przegrały proces, w związku z czym każda z nich obowiązana jest zwrócić koszty przeciwnikowi. W orzecznictwie wskazuje się, że o wyborze przez sąd zasady wzajemnego zniesienia kosztów lub ich stosunkowego rozdzielania decydują względy słuszności i nie jest konieczne w każdym przypadku arytmetyczne ścisłe ich rozliczenie według stosunku części uwzględnionej do oddalonej (zob. orzeczenie SN z dn. 30.04.1952 r. C 290/52, postanowienie SN z dn. 11.01.1961, IV Cz 143/60). Z powyższych względów Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 977 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 360 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, 14 --- STRONA 16 --- Sygn. akt IC 1166/11 czyli opłatę sądową od pozwu oraz wynagrodzenie pełnomocnika w zakresie w jakim powód dochodził roszczeń niemajątkowych związanych z ochronąjego dóbr osobistych. del. SSR Magda Inerowicz 15