Wyrok l ACa 349/08

--- STRONA 1 --- Sygn. akt l ACa 349/08 ~\i\ rg, \`\`-tx-\ Ŝe f/ł I f' '»' ~2 \_ 41/i'ž~Ê Š .` f" Q / HEJ' "' f -Č-4.-'-' ß.._, |""-'I "' ""'~¬. ‹ 1, śås Y Rok lMlENlU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2008 r Sąd Apelacyjny W Białymstoku I Wydział Cywilny W składzie: “_ _ Przewodniczący : SSA Elżbieta Kuczyńska Sędziowie : SA Magdalena Pankowiec (spr.) .Bogusław Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwaFundacjii "V P" w S przeciwko Gminie D o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowegow Olsztynie na z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygni. akt I C 513/07 oddala apelację i zasądzaod powódki na rzecz pozwanej 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej. --- STRONA 2 --- UZASADNlENlE Fundacja ,,V" P W S wniosła o zasądzenie od Gminy D kwoty 326.375,54 zł z ustawowymi odsetkami od 21 grudnia 2006 r. Podała, że W dniu 30 sierpnia 2006 r. strony zawarły umowę o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, na mocy której Fundacja zobowiązała się do zorganizowania i prowadzenia Środowiskowego Domu Samopomocy, zaś Gmina udzieliła jej dotacji na realizację zadania W wysokości 290.000 zł (na remonty), 70.000 zł (na Wyposażenie) i 26.250 zł (na działalność bieżącą). W aneksie do umowy strony ustaliły, że roboty budowlane będą rozliczane etapami zgodnie z zaawansowaniem robót. Pomimo, że powódka zakupiła Wyposażenie, przeprowadziła niezbędne remonty, a pozwana dokonała odbioru tych prac, to Gmina pomimo Wezwań, nie przekazała dotacji. Gmina D wniosła oj oddalenie powództwa,podnosząc że naruszenia, jakie - lej zdaniem - ofert, powodowałý.Ĺże*umowa iz 30 sierpnia 2006 r. jest nieważna. Wsóka"zalła,że(występująca W imieniu Fundacji U S, nie była do tego umocowana, gdyż uprawnienie do składaniaoświadczeń Woli W imieniu Fundacji mieli łącznie dwaj członkowie zarządu. W umowie tbłędniezostały określone również jej strony,'gdyżiizawarłjąCWiito on winien'byićipoizwanymi, co skutkuje brakiem legitymacji biernej po stronie Gminy. Ponadto Fundacja uzyskała średnią ocenę 13,75%, co nie stanowiło nawet połowy możliwych do uzyskania punktów, zaś Fundacja dopiero po konkursie uzyskała prawo doilokalu, W którym miała prowadzić działalność. Zarzuciła też, że na dzień 1 grudnia 2006 r. Środowiskowy Dom Samopomocy nie był przygotowany do rozpoczęcia działalności i dlatego Wójt Gminy W dniu 22 grudnia 2006 r. wypowiedział umowę z powódką ze skutkiem natychmiastowym. Podniosła także, że odmowa wypłaty była wypełnieniem obowiązku stania na straży dobrze rozumianego dobra publicznego i okoliczność ta uzasadnia oddalenie powództwa W oparciuo przepis 5 k.c. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy W Olsztynie oddalił powództwo. Na skutek apelacji wniesionej przez powódkę, Sąd Apelacyjny W Białymstoku Wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r., z powodu nieważności postępowania (art. 379 --- STRONA 3 --- pkt 2) k.p.c.), uchylił zaskarżony Wyrok,zniósł postępowanie W sprawie W całości i przekazał ją do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu W Olsztynie. Za uzasadniony uznał zarzut apelacji związany z nieprawidłowym umocowaniem pełnomocnika strony powodowej - na pełnomocnictwie udzielonymw imieniu Fundacji radcy prawnemu J K - S figurujetylko podpis prezesa zarządu P J, tymczasem statut Fundacji przewiduje przy składaniuoświadczeń woli reprezentację łączną dwóch członków zarządu. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd I instancji oddalając powództwo przywołał dwie samoistnie występujące przesłanki W następującej kolejności: powstanie po stronie pozwanego uprawnienia do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz bezskuteczność umowy z uwagi na brak kontrasygnaty skarbnika. Odnosząc się dolrdrugiejvz nich wskazał,że zgodnieztart.tt46 ust.3 ustawy o samorządzie 1gmin'nym= kontrasygnatajest potrzebna dla skuteczności czynności prawnej, któraś mioiżeililtiiitęspowodować powstanie po stronie gminy zobowiązań pieniężnych.'WzWiązkui1z“ltym zwrócił uwagę, aby Sąd Okręgowy W -toku ponownego rozpoznania sprawy 'wyjaśnił czy W -niniejszymprzypadku ftakatkontrasygnata była potrzebna, zaśwypowiadając sięewentualnie W tbudzącejkontrowersje kwestii a nie dyscypliny ibudżetowej,Air-'airjej"brakr prowadziV*doiinieważności czynności tylko 'W wypadkachokreślonych wart. 133 ustawy zdnia~26 listopada 1998 rr. ofinansach publicznych, czy też należy jej brak oceniać W kategorii Wadliwościczynności prawnej (negotium claudicans -kart. 63 § 1 k.c.), która może być sanowanapoprzez późniejsze złożenie kontrasygnaty, także W trybie art. 46tust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. W toku ponownego rozpoznania sprawy powódka trozszerzyła powództwo i ostatecznie domagała się zasądzeniana jej rzecz łącznej kwoty 386.250 zł wraz z odsetkami W wysokości ustawowej: od kwoty r193.377,80 zł od dnia23 listopada 2006r., od kwoty 26.250 zł od dnia 2 grudnia 2006 r.,od kwoty 166.622,20 zł od dnia 23 grudnia 2006 r. Wyrokiem z dnia 121 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w~Olsztynie oddalił to powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 12.500 zł tytułemzwrotu kosztów procesu. »Sąd ten za podstawęrozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia faktyczne. --- STRONA 4 --- Pismem z dnia 9 grudnia 2005 r. Wójt Gminy D zwrócił się do Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego W O z prośbą o przyznanie środków na uruchomienie Środowiskowego Domu Samopomocy W Gminie D na terenie istniejącego Ośrodka Wypoczynkowego ,,S" W S. W dniu 11 maja 2006 r. Wójt Gminy D zwrócił się do Rady Gminy o podjęcie uchwały W sprawie utworzenia na terenie Gminy Środowiskowego Domu Samopomocy W Ośrodku Wypoczynkowym ,,S" W S. Uchwałą z dnia 24 maja 2006 r. Rada Gminy postanowiła utworzyć taki dom dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz upośledzonych umysłowo. Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2006 r. Wójt ogłosił otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego z zakresu pomocy społecznej W formie prowadzenia Środowiskowego Domu Samopomocy na terenie Gminy D W 2006 r. Ofertę na realizację tego zadania złożyła tylko Fundacja „V” Polska W S, ustanowiona przez „fundatora U S aktem notarialnym z dnia 27 grudnia 2005 r. Oświadczenia woli W imieniu tej fundacji zobowiązani byli składać dwaj członkowie zarządu .działający .łączniei jedynie W sprawach dotyczących zatrudnienia oraz W sprawach ęnęiezwiąza nych z 'zaciągnięciem zobowiązań majątkowych powyżej 5.000 zł oiświadczenia Woli ógł składać jed noosobowo rezes fFu ndacji.:tfCzło nkami zarząd u fundacji byli P J (prezes) iB J S (członek zarządu). W dniu 12 maja 2006r. zarząd upoważnił _U S do ,reprezentowania fundacji na zewnątrz, . składania podpisów, oświadczeń woli~'na şdokumentach oraz podejmowania ,zobowiązań finansoWych¿„w imieniufundacji-.„,, _ _ W konkursie Fundacja uzyskała końcową ocenę 13,75 i zarządzeniem z dnia 25 lipca 2006 r. Wójt Gminy D dokonał wyboru tej oferty i zlecił jej realizację zadania z zakresu pomocy społecznej W formie prowadzenia Środowiskowego Domu Samopomocy na terenie Gminy D W 2006 r. Umową użyczenia z dnia 16 sierpnia 2006 r. U J S użyczyła na 20 lat Fundacji V P lokal użytkowy o powierzchni 800 m2, położony na parterze budynku W S nr 29. W dniu 30 sierpnia 2006 r. Wójt Gminy D C W (zleceniodawca) zawarł z Fundacją V P W S (zleceniobiorca) umowę o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, polegającego na zorganizowaniu i prowadzeniu przez Fundację Środowiskowego Domu Samopomocy W gminie D W okresie od 1 grudnia 2006 r. do 31 grudnia 2011 r. i na realizację tego zadania udzielił dotacji celowej W wysokości: 290.000 zł na remonty, 70.000 zł na wyposażenie, 26.250 zł na działalność bieżącą związaną z uruchomieniem 35 miejsc od dnia 1 grudnia 2006 r. Strony ustaliły, że --- STRONA 5 --- dotacja na rachunekFundacji zostanie przekazana W następujący sposób: W przypadku remontów W terminie 7 dni od dnia przedstawienia przez zleceniobiorcę faktury za wykonane prace remontowe i odbioru przez komisjęš W przypadku wyposażenia W następnym dniu lub najpóźniej drugiego dnia od przedstawienia faktury za dokonane zakupy i odbioru przez komisję; W przypadku działalności bieżącej związanej z uruchomieniem 35 miejsc od dnia 1 grudnia 2006 r., W taki sposób, aby środki te były najpóźniej W dniu 1 grudnia 2006 r. na rachunku Fundacji. W aneksie do tej umowy strony ustaliły, że W związkuz obowiązkiem rozpoczęcia działalności W dniu 1 grudnia 2006 r., z kwoty 290.000 zł dopuszcza się etapowe rozliczenie pomiędzy stronami zgodnie rz zaawansowaniem robót budowlanych. Postanowiły -też,żezleceniobiorca ma prawo przed ostatecznym zakończeniem i odbiorem robót wystąpić do zleceniodawcy o dokonanie przelewu za wykonane roboty. Wykonanie procentowe powinien potwierdzić kierownik nadzoru Wraz -zł Wykonawcąfrobót stosownym protokołem. Wysokość transzy miała być iloczynem W stosunkudo ,całkowitej Wartości robót do procentu zaawansowania robót. Zarówno umowa z dnia 30 sierpnia 2006 r. jak i aneks doniej niezostały Po vyykon an iuczęściprac adaptacyjnychFundacja zwróciła siędo Urzędu Gminy o vvypłatę części środków za Wykonane prace. Na podstawie oględzinośrodka i przedłożonego kosztorysu komisja W składzie: K Ż,iB M i SJ zawnioskowała wypłacenie Fundacji transzy W kwocie 190.000 zł. Chociaż Wójt Gminy pisemnie polecił przelanie tej kwoty, skarbnik Gminy A L odmówiła wypłaty, argumentując to brakiem opinii prawnej nafumowie i aneksie, brakiem »na tych »dokumentach kontrasygnaty skarbnika oraz brakiem Wumowie zapisów, które zabezpieczyłyby majątek Gminy W przypadku nieprawidłowegowydatkowania środków pieniężnych z dotacji celowej. Na dzień 30 listopada 2006 r. roboty remontowe W budynku nie były Wykonane w całości i W dniu 1 grudnia 2006 r. Środowiskowy Dom Samopomocy W S nie rozpoczął działalności. 4 O W dniu 11 grudnia 2006 r. przedstawiciel Fundacjirorazinspektor nadzoru ST P dokonali komisyjnego odbioru prac remontowych wykonywanych na rzecz Fundacji W S, W trakcie którego stwierdzono, że roboty nie zostaływykonane W terminiez uwagi --- STRONA 6 --- na odpływ pracowników, którzy nie otrzymali Wynagrodzenia od wykonawcy oraz brak materiałów. W dniu 13 grudnia 2006 r. Fundacja poinformowała Wójta Gminy o zakończeniu prac i wezwała do sprawdzenia przez komisję faktycznego stanu wykonanych prac. W dniu 19 grudnia 2006 r. na polecenie Wójta Gminy, którym po wyborach samorządowych został T F, do Ośrodka W S udała się komisja, która po oględzinach wykonanych prac, stwierdziła, że są one na ukończeniu, został zakupiony sprzęt i część niezbędnego Wyposażenia. Po ponownych oględzinach W dniu 22 grudnia 2006 r., komisja stwierdziła, że prace adaptacyjne pomieszczeń na parterze nie są jeszcze zakończone, brakuje części wyposażenia, także W pomieszczeniach do rehabilitacji prace nie zostały jeszcze zakończone, brak jest Wyposażenia W sprzęt specjalistyczny oraz mebli. W dniu 22 grudnia „2006 r. Wójt Gminy D wypowiedział umowę z dnia 30 sierpnia 2006 r. .ze .skutkiem natychmiastowym,.--wskazując jako podstawę wypowiedzenia § 9 ust.1umowy i powołując się na nieterminowe i nienależyte wykonanieumowy. _ . - . ll W dniu 27 grudnia 2006 r. Gmina D zwróciła do Urzędu Wojewódzkiego W O dotację celową przyznaną na zorganizowanie Środowiskowego Domu Samopomocy na=terenie)Gminy D. O W takustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowyuznał, żefrpowództwo jest niezasadne. Na wstępie. odnosząc się do wniosku powódki po przypozwanie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego oraz Regionalnej Izby Obrachunkowej, stwierdził, że jednostki te jako statíones fisci Skarbu Państwa nie mają samodzielnej zdolności sądowej, a ponadto strona powodowa reprezentowana przez radcę prawnego - wbrew wymaganiom art. 84 § 1 i 2 k.p.c. nie wskazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyczynę wezwania. Ocenił, że wbrew twierdzeniom pozwanej C W zawierając z Fundacją umowę z dnia 30 sierpnia 2006 r. nie działałjako osoba fizyczna, ale dokonał tej czynności W imieniu Gminy, do czego upoważniały go przepisy art. 31 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. po samorządzie gminnym (tekst jedn..Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz uchwała Rady Gminy W D z dnia 24 maja 2006 r. --- STRONA 7 --- Przechodząc do kwalifikacji prawnej umowy, Sąd l instancji podał, że została zawarta W trybie określonym przepisami art. 25 i nast. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na podstawieart. 33 tej ustawy, z wykorzystaniemramowego wzoru umowy ustalonego rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 4 kwietnia 2005 r. W sprawie określenia ramowego wzoru umowy o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej (Dz.U. Nr 61, poz. 545). Jej przedmiotem jest zlecenie wykonania pewnych działań, które mają służyć realizacji kompetencji i zadań publicznych. Ma zatem charakter cywilnoprawnej umowy o świadczenie usług, .podobnej do umowy zlecenia, do której zgodnie z art. 750 k.c. można stosować odpowiednio przepisy o zleceniu. Zaznaczył przy tym, że umowa miała charakter nieodpłatny. Dotacja miała służyć finansowaniu określonych czynności związanychz wykonaniem zleconego zadania, nie stanowiła natomiast wynagrodzenia, czy też jakiejkolwiek formy odpłatności za czynności Fundacji. Za niezasadny Sąd uznał zarzut pozwanej dotyczący nieważności umowy z uwagi na naruszenie art. 32 ustawy o pomocy społecznej W zw. z art. 58 k.c. Wskazał,że art. 32 ust.2 u.p.s. nie przewiduje nieważności umowy zawartej W wyniku „przyjęcia ,goferty„sporządzonej wadliwie albo niekompletnej co do nf0rmacjr.ki rygornatomlast przewia art.fi33iust.fi.3 tiniiieimiiniej“jednakrspornatiumowa*spełniała vvymogi opisane wtym p,-ZepiSie_ W . - t Sąd Okręgowyviniierxuwzględnił również zarzutówo nieprawidłowości 'oferty złożonejprzez iFundację*ii-tipodał, że nawet gdyby U S nie dysponowała stosownym upoważnieniem do złożeniaiiioferty, to nie zmienia to faktu,~że przy zawieraniu umowy powódka była już .reprezentowana prawidłowo, zaś umowę podpisały osoby uprawnione doskładaniaoświadczeń Woli W jej imieniu. Dodał,żebez znaczenia było również zawarcie aneksu do umowy zużyczenia lokalu użytkowego z 16 sierpnia 2006 r.,.gdyż aneksprecyzował jedynie, że U S jest właścicielką lokalu użytkowego o powierzchni 640 m2, znajdującego się na parterze budynku głównego i zespołu domków o powierzchni 160 m2, co łącznie stanowi 800 m2. Przyjmując, że umowa z dnia 30 sierpnia 2006 r.~nie była nieważna ważna już W chwili jej zawarcia,Sąd doszedł doprzekonania, że była ona jednak bezskuteczna. Prowadziła do powstania zobowiązań pieniężnych po stronie Gminy, a Skarbnik pozwanej nie udzielił stosownej kontrasygnaty, czego wymagał art.46 ust. 3 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. --- STRONA 8 --- 1591 ze zm.). Nie doszło też do sanowania tego braku w trybie przewidzianym w art. 46 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Mając na uwadze powyższe Sąd podał, że żądanie powódki domagającej się wypłaty dotacji w wykonaniu bezskutecznej umowy z dnia 30 sierpnia 2006 r. nie mogło zostać uwzględnione. Niezależnie od powyższego Sąd podał, że nawet gdyby brak kontrasygnaty nie wywoływał bezskuteczności umowy, to również powództwo nie zasługiwałoby na uwzględnienie. Powódka nie Spełniła bowiem swojego świadczeniaprzewidzianego w umowie. Przedmiotem umowy nie było bowiem przygotowanie do zorganizowania i prowadzenia domu samopomocy, lecz jego zorganizowanie i prowadzenie od określonej daty, tj. tak, aby od 1 grudnia 2006 r. można było W nim przyjąć 35 osób. Tymczasem w dniu 1 grudnia 2006 r. dom samopomocy w S nie rozpoczął działalności, nie zakończono remontów i adaptacji i zakupiono tylko część sprzętu. O ile nawet był on gotowy-doprzyjęcia kilku osób, to niegwarantował uruchomienia 35 Powództwo mogłobyzostać uwzględnionetakże uwagi wypowiedzenieffłumowy” przez pozwaną, .w=;i.0parciu od § =1 }Í tej powołaniem się na fakt nierozpoczęcia działalnościprzez„Środowiskowy ,dom samopomocy .w ,określonym „terminie,k¿co stanowić miało .nieterminowe i sgnienależyte wykonanie Skoro 'zatemfundacja nie wywiązała się ow terminie"mowy,¬'to w świetle jej §19 ust. .Lata także art..746 § 1 k.c. istniała podstawa do Wypowiedzenie. Sąd I instancji ięniadmienił również, że „przy ponownym rozpoznaniu Sprawy strona powodowa nie tłtfprzedłożyła „żadnych dokumentów „(faktur, rachunków) obrazujących poniesione przez nią wydatki na remonty, adaptacje i zakup sprzętu, których finansowanie miała zapewnić dotacja przewidziana w umowie. Ponieważ powódka nie potwierdziła czynności nieprawidłowo umocowanego pełnomocnika podejmowanych W toku postępowania zniesionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 listopada 2007 r., skutkowało to niedopuszczeniem dowodów ze składanych wówczas przez niego dokumentów. t - O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., Apelację od tego .wyroku wniosła powódka, która wnosiła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz dopuszczenie jako dowodów załączników do apelacji. Zarzucała Sądowi l instancji: --- STRONA 9 --- - naruszenie art. 5 k.c. i pominięcie znaczenia jakie dla -społeczności Gminy D miało zawarcie umowy z 30 sierpnia 2006 r. oraz aneksu do niej i przyjęcie przez strony oraz zgodę obustron na etapowe rozliczania się zgodnie z zawansowaniem robót budowlanych", pominięcie 1 dowodów, że pozwana uniemożliwiła Fundacji ostateczne zorganizowanie i prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w D; - naruszenie art. 734 k.c., art. 735 k.c., art. 742 k.c,746 § 1 k.c., zapisów łączącej strony umowy o realizacjęzadania z zakresu pomocy społecznej i aneksu do niej; - brak oceny skutków pisma zatytułowanego „Wypowiedzenie umowy" zdnia 22 grudnia 2006 r. na podstawieart. 65 k.c.; - naruszenie zasadykontradyktoryjności (art. 5 k.p.c.). ¬ft>Pozwana wnioskowałao oddalenie apelacji. t vSądiiApelacyjnyzważył: - j ,i,i,¿j.,,,,,Åpelacja*jjnie ._zasługuje¬¿.na „uwzględnienie .isracjiř podzielenias,przezst'Sąd rzedm dochodzen ia łroszczen" fod pozwanej na oipodstawie u mowy s pozbawionej kontrasygnaty skarbnika wymaganej w~art.ł46i..ust. 3 ustawy z dnia 38 marca 1990 roku osamorządzie gminnym (Dz. U. tz 2001r.,-nr 142, poz.1591 - tekst jednolity). Temu poglądowi skarżąca śnie przeciwstawiła tw apelacji formalnego zarzutu, wywodząc jedynie w uzasadnieniu, że rozważania SądufOkręgowego w tej części są bezprzedmiotowe, ponieważ ,,pozwana w ogóle nie wykonała obowiązku etapowego rozliczenia się”, a„decydującetznaczeniesma fakt,że dotacjawogóle nie została przekazana” s(|<_.ł.7 uzasadnienia apelacji).Powódka zdajesię jednak nie dostrzegać, że dochodzi zapłaty »dotacji ztrzech tytułów wskazanych w § 1 pkt. 3, 4, 5 umowy, zatem roszczeń mającychwprost oparcie jej postanowieniach. W stosunkach obligacyjnychmożliwość skonstruowania jakiegokolwiek roszczenia w stosunku do kontrahenta w oparciu o -postanowienia umowy,¬ czy to uzupełniające treść powstałego wskutek jej zawarcia stosunku prawnegosprzepisyustawy (art. 56 k.c.), czy to z racji jej nienależytego wykonania (art.471 k.c.), uwarunkowana jest wykazaniemistnieniaważnego i skutecznego porozumienia. 3 --- STRONA 10 --- Nie zostało także zakwestionowane, podzielane przez Sąd Apelacyjny stanowisko, że umowa wymagała kontrasygnaty Skarbnika Gminy. Z art. 46 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że potrzeba taka zachodzi, jeżeli czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych. Sposób rozumienia tego przepisu nie może być zatem zawężony do traktowania kontrasygnaty skarbnika tylko jako instrumentu służącego zachowaniu dyscypliny budżetowej, przybierającego postać potwierdzenia, że gmina dysponuje . -środkami wystarczającymi na zapłatę przewidzianego w umowie wynagrodzenia za realizację zadania publicznego. „Powstanie zobowiązań pieniężnych” może być także następstwem żądania spełnienia świadczenia pieniężnego z umowy (w wypadku skutecznego jej zawarcia) po zwróceniu przez gminę niewykorzystanych środków z dotacji otrzymanej ze Skarbu Państwa albo też niewywiązania lub nienależytego wywiązania się z umowy przez gminę (art. 471 k.c.). W każdym z tych przypadków może powstać po stronie gminy zobowiązanie majątkowe w stosunku do kontrahenta, dlatego bez znaczenia dla oceny tej czynności jako wymagającej kontrasygnaty na podstawie art. ,46 ust. 3 ustawy jest to, że środki przeznaczone na wykonanie zamówieniapublicznegopochodziły z dotacjii,Skarbu.Państwa,Na nie z funduszy własnych Gminy. j Mimo ,wyrażonego przez .Sąd Najwyższy .tw uzasadnieniu ,wyroku z¿z ,..dnia 27 marca 2000 roku,.l I I C KN 7608/98 *pogląd u, .dającego wyraz rozumieniu iłkonitrasygnaty z art. 46 ust. ustawyęęo samorządzieggminnymjako „instrumentu dyscypliny budżetowej, przeciwstawianego,jeśli chodzi o prawne konsekwencje, nieważności umowy pozbawionej kontrasygnaty wymienionej w art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998r., o finansach „publicznych (Dz. U. nr 155, poz. 1014 ze zm.), w literaturze przedmiotu przyjmuje się jednolicie bardzie doniosłe skutki jej braku. Zdaniem autorów pojęcie ,,skuteczności czynności prawnej” zostało użyte w tym przepisie w takim samym znaczeniu,,jakie nadaje mu kodeks cywilny. Oznacza zatem wywoływanie przez tę czynność skutków prawnych. Brak kontrasygnaty sprawia, że umowa jest czynnością prawną dotkniętą wadliwością w postaci bezskuteczności zawieszonej (art. 63 § 1 k.c.), która dopiero z momentem udzielenia kontrasygnaty wywołuje wszelkie związane z nią skutki prawne (por. Małgorzata Pyziak - Szafnicka w glosie do tego wyroku i powołane w niej piśmiennictwo - OSP 2001, poz. 4). Według innego poglądu należy kwalifikowaćją jako warunek prawny (conditio iuris) -jest to bowiem przesłanka, od której vvystąpienia nie strona (gmina), --- STRONA 11 --- lecz ustawa uzależnia powstanie skutku prawnego N- skuteczność oświadczenia woli gminy (tak Kazimierz Bandarzewski w Komentarzu do art. 46 ustawy o samorządzie gminnym - Serwis Prawniczy LexisNexsis - LexPolonica). Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela drugi z przytoczonych poglądów, wl świetle którego stają się nieistotne zastrzeżenia zgłaszane w stosunku do pierwszego, wynikające z usytuowania skarbnika w strukturze urzędu gminy, nie zaś na zewnątrz - jako osoby trzeciej, o której mowa w art. 63 § 1 k.c. Przy takim rozumieniuroli kontrasygnaty odpada potrzeba odnoszenia się do zagadnienia stanowiącego także przedmiot zarzutu apelacji, że kwestia jej braku obciąża gminę. O ile faktem jest, że z uwagi na uregulowanie z art. 46 ust. 4 ustawy skarbnik istotnie nie ma możliwości skutecznej odmowy udzielenia kontrasygnaty, jej brak uprawnia kontrahenta gminy tylko do powstrzymania się z wykonaniem umowy do czasu, gdy skarbnik złoży ją na polecenie zwierzchnika, nie zaś żądania spełnienia przewidzianego w umowie świadczenia przez gminę. A Umowa pozbawiona wymaganej jw art. 46 ust. 3 ustawy to samorządzie gminnym kontrasygnaty skarbnika jest zatem bezskuteczna i jako takanie powoduje powstania jakichkolwiek»uprawnień „i odpowiadającychljjtim obowiązków stron.tNie spam ‹›±i‹ni걋z-j iaką wad| wzajemnej '*przeziizkontrahenta gminy, czy też *podjęcie się jej realizacji. Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera łbowiemprzepisu, który eliminowałby w takich przypadkach sankcję bezskuteczności. Zwrócić też należy uwagę na konieczność stosowania zaostrzonychirygorów, jeśli chodzi o stronę formalną umowy z tej racji, że była zawierana w trybieprzepisów ustawy z dnia 29 stycznia2004r. Prawo zamówień publicznych, która ~w art..9Nust.j1 wprowadza zasadępisemności postępowania, według zaś art.139 ust. 2tejtustawyumowy wsprawachzamówień publicznych wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nieuzasadnia przyjęcia odmiennej interpretacji wzgląd na potrzebę ochrony interesu kontrahenta gminy jako słabszej strony umowy. Tryb składania oświadczeń woli przez gminę, obejmujący także kontrasygnatę skarbnika, jest trybem ustawowym, obowiązującym od 1990 r., przyjętym nadto we wszystkich ustawach samorządowych (por. art. 48 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatu i art. 57 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa). Nie wydaje się, aby w takiej sytuacji oczekiwanie znajomości ustawowej procedury składaniaoświadczeń woli przez gminę ze strony jej kontrahenta, będącego przy tym profesjonalista - --- STRONA 12 --- uczestnikiem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, było stawianiem mu nadmiernych wymagań. W konsekwencji strona, która przystąpiła do wykonania nie zawartej skutecznie umowy, nie może dochodzić roszczeń, które miałyby oparcie w jej zapisach, ani w przepisach kodeksu cywilnego (art. 734 i nast.) regulujących umowę zlecenia, stosowanych odpowiednio z mocy art. 750 k.c. także do umów o świadczenie usług. Powyższe nie przesądza natomiast o tym, czy w konkretnych okolicznościach mogą powstać na po stronie kontrahenta gminy jakieś inne, niż wyprowadzane wprost z tych przepisów bądż z treści umowy roszczenia. W niniejszej jednak sprawie powód, jako postawę żądania zapłaty dochodzonego świadczenia przytacza wynikający z faktu obowiązywania § 1 ust. 2, 4 i 5 umowy obowiązek zapłaty dotacji, a na wskazaną przez niego wartość przedmiotu sporu składa się suma figurujących tam kwot pieniężnych. Całe powództwo, o czym świadczy treść pism procesowych, wypowiedzi strony powodowej oraz sposób sformułowania zarzutów apelacyjnych (naruszenia „przepisów umowy” oraz przepisów kodeksowych „regulujących umowę zlecenia), opiera się na założeniu,.¿że umowa zostaławażnietzawarta~i prawidłowo real izowana przez ¿stro nę :powod oWąi. i .PozwanY im iał w związku Êz tltym i-isjłzdaniem skarżącej - obowiązek wypłaty dotacji zgodnie z jej treścią i aneksem, przewidującym obowiązek etapowego rozliczenia,a ponadto nie miał podstaw dojej wypowiedzenia na .podstawie”i§ 9 ust. 1_, gdyż przekroczenie terminu realizacji było sspowodowane uchybieniami z jegoNstrony.„Tegorodzaju uzasadnienie powództwa determinuje nie tylko jego podstawę prawnąz(¿(umowa i przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu, stosowane z mocy art. 750 k.c.), ale również podstawę faktyczną. O ile Sąd nie jest związany wskazywaną przez stronę podstawą prawną, to jednak żądanie powództwa „określa nie tylko jego przedmiot -zapłata określonej sumy pieniężnej, lecz również jego podstawa faktyczna - żądana suma stanowi nie jakiekolwiek świadczenie pieniężne (nienależne(Świadczenie, zwrot wydatków, nakładów, odszkodowanie, a nawet nie składają się .na nią roszczenia regulowane przepisami art. 735, 742 i 746 § 1 k.c., których naruszenie powódka zarzuca w apelacji), lecz należną z tytułu częściowego wykonania i gotowości do pełnej realizacji umowy dotację. A W tych warunkach bezprzedmiotowe staje się rozważanie, czy istnieje po stronie powódki innego rodzaju roszczenie 0 zasądzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieściłaby się w granicach kwotowych powództwa, lecz wynikała z innej postawy --- STRONA 13 --- faktycznej. Uwzględnienie powództwa tw takiej sytuacji byłoby bowiem wyrokowaniem co do przedmiotu nieobjętego żądaniem pozwu, co jest objęte zakazem z art. 321 § 1 k.p.c. (por. SN z 7. 11.2007 r., ll CSK 344/07 i z 11. 12. 2007 r.,|PK 157/07). Nie można przy tym pominąć okoliczności, że toczy się obecnie wniesione w niniejszej sprawie przez stronę powodową i wyłączone przez Sąd Okręgowy w Olsztynie do odrębnegopostępowania skierowane przeciwko Gminie powództwo o odszkodowanie. Ewentualne inne, niż wywodzone z umowy roszczenia, będą mogły być w nim rozpoznane, jako nie objęte powagą rzeczy osądzonej. Przesądzenie kwestii, że strony nie 'łączył stosunek umowny, czyni zbędnym rozważanie przytoczonych wapelacji zarzutów»naruszenia prawa materialnego (przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu, art. 6 i 65 k.c. -- w kwestii wypowiedzenia umowy, art. 5 k.c., w którym zarzuca pozwanej nadużycie prawa podmiotowego przy jej realizacji, mimoznaczenia mającego powstać Domu Pomocy środowiskowej dla :miejscowej społeczności) oraz uchybień procesowych związanych z pominięciem iwnioskowanychdowodów.Jakikolwiek bowiembyłby wynik tej oceny, nie mogłaby ona doprowadzić do uwzględnienia powództwa. ,Z wywodów apelacji nie wynika natomiast, .w jaki sposóbSad Okręgowy uchybił sady r‹0nr możliiwości 'udzielania piouczeń stronom działającym bez fach owego pełnomioicnika. Sąd Apelacyjny nie ma więc możliwości ustosunkowaniasię do tego zarzutu, zwłaszcza,~że sytuacja, o której mowa w art- 5 k.c. w niniejszej 'sprawie nie ma miejsca - ~ Sąd Apelacyjny nie podziela też zarzutów niewyodrębnionych w części wstępnej apelacji, lecz przytoczonych w końcowej części jej uzasadnienia, odnoszących się do niezrealizowania przez Sąd Okręgowy wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku uchylającego wcześniejszy wyrok Sądu l instancji, co mogłoby wskazywać na naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. Sąd Okręgowy zgodnie z tymi wskazaniami wypowiedział się na wstępie swych rozważań co do konsekwencji braku kontrasygnaty skarbnika. Dostarczony mu materiał aktowy, ani wnioskowane dowody nie dawały natomiast podstaw do przyjęcia, że brak ten został kiedykolwiek uzupełniony. W szczególności nie mogły podważyć jego ustalenia dokonanego na podstawie zawartości złożonej do akt sprawy umowy i stanowczego oświadczenia skarbnika, która zeznała przed Sądem, że odmówiła kontrasygnaty oraz że nie był w tym przypadku stosowany tryb postępowania z art. 46 ust. 4 ustawy o samorządzie --- STRONA 14 --- gminnym. Fakt ten został zresztą, ze skutkiem z art. 229 k.p.c. wprost przyznany przez pełnomocnika powoda na k.649 odwr. akt sprawy poprzez użycie słów: „przyznaje że do dzisiaj nie ma kontrasygnaty na umowie”. Protokół nie został sprostowany w trybie art. 160 k.p.c., co pozbawia na tym etapie stronę możliwości podnoszenia zarzutu co do prawidłowości zamieszczonego w nim zapisu. Bez znaczenia natomiast dla ustalenia tej kwestii są podnoszone we wnioskach dowodowych zgłaszanych w postępowaniu przed Sądem Okręgowym oraz w apelacji okoliczności związane z obowiązywaniem uchwałyRady Gminy w przedmiocie utworzenia Domu Pomocyśrodowiskowej i treścią opinii radcy prawnego. Sąd Okręgowy zasadnie zatem pominął te dowody na podstawie art. 217 § 2 k.p.c. Dokonując prawidłowej oceny skutków prawnych, jakie pociągnął za sobą brak kontrasygnaty skarbnika Gminy, o czym Sąd Apelacyjny nie przesądził wiążąco w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku, Sąd Okręgowy nie miał już obowiązku rozważania ,,niezależnie od „powyższych uwag” w uzasadnieniu wyroku kwestii kwalifikacji prawnej umowy, .jej odpłatności, prawidłowości wskazywanej przez pozwaną podstawy i lewentualnych skutków prawnych ...jej jwypowiedzenia.Tego rodzaju ocena.zwykraczała ponad potrzebęjwyjaśniienia .j,podstawy A prawnej wyroku zgodnie z nakazem z art. 328 § 2 k.p.c. Z przytoczonych tu oraz w nawiązaniu do zarzutów ,naruszenia prawa materialnego względów, nie stanowi ona±,ł..także przedmiotulrozważańSądu Apelacyjnego. Z tych przyczyn apelacjapodlegała oddaleniuna podstawieart. 385 k.p.c.; O kosztach instancji odwoławczej Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do art. 98 § 1 k.p.c.