Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
"(IP18 wvroku Sygn. aktl ACa 1108/O9 .\‘ §\ .' , J '4: ~ \:'~ \ /9,1/= 01;9fi\\\\\ _.7 I; =3. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2009 r Sqd Apelacyjny W Gdafisku — Wydziai I Cywilny w sldadzie: Przewodniczapyz SSA Maria Sokolowska Sqdziowiez SA Teresa Sobolewska (spr.) SA Andrzej Lewandowski Protokolantz st. sekretarz sqdowy Justyna. Stankiewicz po rozpoznaniu W dniu 18 grudnia 2009 r. w Gdali sprawy z powédztwa W M przeciwko Skarbowi Pafistwa Prok W B_ 0 zaplateg na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okreggowego w B; z dnia 20 lipca 2009 r. sygn. akt I C I. oddala apelacjq; II. nie obciaga powoda kosztami Na oryginale WIaéciWe podpisy sku na rozprawie uraturze Rej onowej . postcgpowania apelacyjnego. UGPIS wyroku Sygn. aktl ACa 1108/O9 .~, Ke .' , / '41 ~ \›'~ \ wyl- „a“ę;¬\\\\\ _,F l¿, ="~. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2009 r Sąd Apelacyjny W Gdańsku - Wydział I Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Maria Sokołowska Sędziowie: SA Teresa Sobolewska (spr.) SA Andrzej Lewandowski Protokolant: st. sekretarz sądowy Justyna. Stankiewicz po rozpoznaniu W dniu 18 grudnia 2009 r. W Gdań sprawy z powództwa W M przeciwko Skarbowi Państwa - Prok w B_ o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w B; z dnia 20 lipca 2009 r. sygn. akt I C I. oddala apelację; ll. nie obciąża powoda kosztami Na oryginale właściwe podpisy sku na rozprawie uraturze Rejonowej . postępowani a apelacyjnego.
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I ACa 1108/O9 Uzasadnienie Powod W M Wniosi pozew przeciwko Skarbowi Pafistwa — Prokuraturze Rejonowej B domagajqc sig zasqdzenia kwoty 200.000zI tytuiem zadoééuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 lipca 2008 r. do dnia zapkaty. Zdaniem powoda, toczqoe sic; W jego sprawie pOStQpOWElni€ przygotowawcze by%o prowadzone przez pozwanego przewlekle i opieszale, przez co zostaIy naruszone dobra osobiste powoda takie jak prawo do rozpoznania sprawy W mzsacdnym jermillie, prawo do godnoéci, prawo do spokoju (Wolnoéci od strachu) oraz prawo do sqdu. W odpowiedzi na pozew pozwany Wniosl 0 oddalenie powédztwa W caIoéci podnoszqc, iz dziaiania procesowe podejmowane przez Prokuramrq Rejonowq B odpowiadaly prawu i nie mogq stanowié 0 odpowiedzialnoéci odszkodowawczej SkarbuPa1istWa. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2009 r. Sqd Okrqgowy W B oddalil powodztwo, odstqpfl od obciqzania powoda kosztami postegpowania oraz orzekl 0 kosztach nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzqdu. Sqd I instancji ustalil, Ze przeciwko powodowi toczyko sic; postqpowanie przygotowawcze (3Ds ) prowadzone przez Prokuraturq Rejonowq B . Postqpowanie Wszczqto 21 marca 1997 r., a 7 kwietnia 1997r. Wydano postanowienic 0 przedstawieniu powodowi zarzutow i przesmchano go W charakterze podejrzanego. Dnia 2 sierpnia 1997r. zawieszono postqpowanie W sprawie, albowiern nie ustalono rniejsca pobytu P C ~ osoby, ktorq odpoudedzialnoéciq obciagyl powod. W frakcie postqpowania przygotowawczego podejmowano szereg dziaiafi W celu odnalezienia P C ., kieruj qc Wnioski o ustalenie adresu do Policji, Centralnego Biura Adresowego W Warszawie i Centralnego Rejestru Skazanych. W dniu 13 paidziemika 2004 r. Prokuratura Rejonowa B" wrIiosIa do Sqdu Rejonowego W B Wniosek o zastosowanie W stosunku do W M i P C érodka zapobiegawczego W postaci tymczasowego arssztowania. Postanowieniem z dnia 14 paidziema 2004r. Sqd Rejonowy W B" zastosowai Wobec Wym. osob érodek zapobiegawczy W postaci tymczasowego aresztowania. Wystosowano Wowcoas rowniez za W/Wym. listy goficze. Sqd Okrqgowy VVSk2lZ8.I, Ze ustalcfi faktycznych dokonak W oparciu. o zakapzone do akt sprawy dokumenty. W ocenie Sqdu I instancji, powodztwo p0dIegaIo oddaleniu z uwagi na to, 2e W éwietle art. 417 § 1 kc brak bylo podstaw do uznania dzialafi pozwanego, 1 Sygn. akt I ACa 1108/O9 Uzasadnienie Powód W M wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej B domagając się zasądzenia kwoty 200.000zl tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowyini odsetkami od dnia 30 lipca 2008 r. do dnia zapłaty. Zdaniem powoda, toczące się W jego sprawie postępowanie przygotowawcze było prowadzone przez pozwanego przewlekle i opieszale, przez co zostały naruszone dobra osobiste powoda takie jak prawo do rozpoznania sprawy W rozsądnym terrninie, prawo do godności, prawo do spokoju (wolności od strachu) oraz prawo do sądu. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł 0 oddalenie powództwa W całości podnosząc, iż działania procesowe podejmowane przez Prokuraturę Rejonową B odpowiadały prawu i nie mogą stanowić o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy W B oddalił powództwo, odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania oraz orzekł 0 kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sąd I instancji ustalił, że przeciwko powodowi toczyło się postępowanie przygotowawcze (3Ds ) prowadzone przez Prokuraturę Rejonową B . Postępowanie wszczęto 21 marca 1997 r., a 7 kwietnia 1997r. wydano postanowienie o przedstawieniu powodowi zarzutów i przesłuchano go w charakterze podejrzanego. Dnia 2 sierpnia 1997r. zawieszono postępowanie W sprawie, albowiem nie ustalono miejsca pobytu P C ~ osoby, którą odpowiedzialnością obciążył powód. W trakcie postępowania przygotowawczego podejmowane szereg działań W celu odnalezienia P C ., 'kieruj ąc Wnioski o ustalenie adresu do Policji, Centralnego Biura Adresowego W Warszawie i Centralnego Rejestru Skazanych. W dniu 13 paździemika 2004 r. Prokuratura Rejonowa B' wniosła do Sądu Rejonowego w B wniosek o zastosowanie W stosunku do W M i P C środka zapobiegawczego W postaci tymczasowego aresztowania. Postanowieniem z dnia 14 paździema 2004r. Sąd Rejonowy W B' zastosował wobec wym. osób środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Wystosowano wówczas również za w/wym. listy goncze. Sąd Okręgowy wskazał, że ustaleń faktycznych dokonał W oparciu o załączone do akt sprawy dokumenty. W ocenie Sądu I instancji, powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na to, że w świetle art. 417 § l kc brak było podstaw do uznania działań pozwanego, l
--- STRONA 3 ---
podejmowanych W toku postopowania przygotowawczego, za bezprawne. Tym samym Wskutek dzia1a1’1 pozwanego nie zostaly naruszone dobra osobiste powoda co uzasadnialoby przyznanie powodowi zadoééuczynienia W oparciu o przepis art.448 kc. Wskaza1 Sqd, iz "postqpowanie przygotowawcze bylo przez okres 7 lat (od dnia 2 sierpnia 1997 r. do dnia 3 paidziernika 2004 r.) zawieszone. Jednoczeénie prowadzono poszukiwania powoda oraz P C .. W tym celu Prokuratura wystosowaia szereg Wnioskow do Policji o ustalenie adresu zamieszkania podejrzanych, zwracaia siq do Centrahlego Biura Adresowego W Warszawie, Centralnego Rejestru Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych, Izby Wytrzeiwiefi W B , WI1iOSkOWElI& o zastosowanie tymczasowego aresztowania oraz W)/CI3.I3. postanowienie o poszukiwaniu podejrzanych listami goficzymi. Zdaniem Sqdu rneriti, powyzsze dowodzi, i2 Prokuratura W toku postqpowania przygotowawczego dzialala zgodnie z przepisami kodeksu postcgpowania karnego i nie mozna jej zarzucié bezprawnoéci dzialafi. Nie sposob takze przyjqé, ze doszlo do namszenia dobr osobistych powoda, ktorego to naruszenia upatrywal powod W tym, Ze gdyby Prokuratura szybciej zak0ficZy1a postqpowanie ,,juZ dawno zosta1by skazany i dawno by ten wyrokodbyl”. Powéd od 1998 r. do 2005 r. przebywai W zakladach karnych korzystajqc W tym czasie z trzech prze1W W odbywaniu kary pozbawienia Wolnoéci. Brak jest zatem racjonalnych argurnentow przemawiajqcych za tym, Ze dhigoéé trwania postegpowania przygotowawczego W jakikolwiek negatywny sposob wplynqla no psychikq powoda, W szczegolnoéci, by naruszono jego godnoéé lub prawo do spokoju. Nie bez znaczenia, W ocenie Sqdu I instancji, jest takze to, Ze powod W trakcie postegpowania przygotowawczego nie podejmowal Zadnych dzialari majqcych na celu zapobiezenie przewlekloéci postqpowania, co rnogloby uprawdopodobnié odczuwana; rzekomo przez powoda dokuczliwoéé takiego stanu rzeczy. Apelacjcg od przedstawionego Wyroku Wniosl powod zaskariajqc go W caloéci oraz domagajqc siq jego zmiany poprzez uwzglegdnienie powodztwa W ca1o§ci. W uzasadnieniu swojego stanowiska skariapy podnios1, Ze poszukiwania P C nie staly na przeszkodzie W prowadzeniu postopowania przeciwko powodowi. Tymczasem pi€I'WSZ€ dzialania dotyczape osoby skaxzqcego zostaiy podjqte dopiero 18 Wrzeénia 2002 r., kiedy to skierowano pismo do Komendy Policji B o ustalenie rniej sca zamieszkania. powoda. Oznacza to, Ze przez okres okolo 5 lat Prokuratura Rejonowa B nie podj<=_:1a Zadnych dziahni W sprawie skarzqcego, podczas gdy rnozliwe bylo v\/yiacczenie sprawy powoda do odrobnego prowadzema i kontynuowania niezaleinie od poszukiwafi P 1 C . W ocenie skariapego, pozwany zdaWa1 sobie sprawq, Ze W tym czasie powod przebyvx/a1 W zakladzie karnym, o czyrn. éwiadczy fakt zwrocenia siq z i.rLfonnac_iq do 2 podejmowanych W toku postępowania przygotowawczego, za bezprawne. Tym samym wskutek działań pozwanego nie zostały naruszone dobra osobiste powoda co uzasadniałoby przyznanie powodowi zadośćuczynienia W oparciu o przepis art.448 kc. Wskazał Sąd, iż postępowanie przygotowawcze było przez okres 7 lat (od dnia 2 sierpnia 1997 r. do dnia 3 października 2004 r.) zawieszone. Jednocześnie prowadzono poszukiwania powoda oraz P C .. W tym celu Prokuratura wystosowała szereg Wniosków do Policji o ustalenie adresu zamieszkania podejrzanych, zwracała się do Centralnego Biura Adresowego W Warszawie, Centralnego Rejestru Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych, Izby Wytrzeźwień W B , Wnioskowała o zastosowanie tymczasowego aresztowania oraz wydała postanowienie o poszukiwaniu podejrzanych listami gończymi. Zdaniem Sądu meriti, powyższe dowodzi, iż Prokuratura W toku postępowania przygotowawczego działała zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego i nie można jej zarzucić bezprawności działań. Nie sposób także przyjąć, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, którego to naruszenia upatrywał powód W tym, że gdyby Prokuratura szybciej zakończyła postępowanie ,,już dawno zostałby skazany i dawno by ten wyrokodbył”. Powód od 1998 r. do 2005 r. przebywał W zakładach karnych korzystając W tym czasie z trzech przerw W odbywaniu kary pozbawienia Wolności. Brak jest zatem racjonalnych argumentów przemawiających za tym, że długość trwania postępowania przygotowawczego W jakikolwiek negatywny sposób wpłynęła na psychikę powoda, W szczególności, by naruszono jego godność lub prawo do spokoju. Nie bez znaczenia, W ocenie Sądu I instancji, jest także to, że powód W trakcie postępowania przygotowawczego nie podejmował żadnych działań mających na celu zapobieżenie przewlekłości postępowania, co mogłoby uprawdopodobnić odczuwaną rzekomo przez powoda dokuczliwość takiego stanu rzeczy. Apelację od przedstawionego wyroku wniósł powód zaskarżając go W całości oraz domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa W całości. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący podniósł, że poszukiwania P C nie stały na przeszkodzie W prowadzeniu postępowania przeciwko powodowi. Tymczasem pierwsze działania dotyczące osoby skarżącego zostały podjęte dopiero 18 Września 2002 r., kiedy to skierowano pismo do Komendy Policji B' o ustalenie miejsca zamieszkania. powoda. Oznacza to, że przez okres około 5 lat Prokuratura Rejonowa B nie podjęła żadnych działań W sprawie skarżącego, podczas gdy mozliwe było Wyłączenie sprawy powoda do odrębnego prowadzenia i kontynuowania niezależnie od poszukiwań P . C" . W ocenie skarżącego, pozwany zdawał sobie sprawę, że W tym czasie powód przebywał W zakładzie karnym, o czym. świadczy fakt zwrócenia się z infotrnacją do 2
--- STRONA 4 ---
Centralnego Rejestru Skazanych, a takze pismo skierowane do Sqdu Rejonowego W B , gdzie Prokuratura. WSKZLZEIQ daty, W jakich powéd miai odbywaé kare pozbawienia Wolnoéci. Nadto, gdy skarzqcy przebywai W zakiadzie karnym prokurator uda1 sie do Aresztu Bledczego W B" celem przeshtchania powoda. Skarzqcy podkresliI, Ze postepowanie prowadzilo 21:‘: szesciu prokuratorow, co oznacza, Ze prokurator nadrzedny negatyvvnie ocenil sposob prowadzenia przez nich éledztwa. Zdaniem powoda, pozwany naruszy1 art.2 § 1 kpk, art. 4 kpk, art.45 Konstytucji oraz przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie P1aw Cziowieka, a takze art.448 kc i art.417 § 1 kc. W ocenie skarzqcego, nie ulega Wqtpliwosoi, ze doszlo do przewlekiosci postepowania przygotowawczego i W konsekwencji naruszone zostaky dobra osobiste powoda to jest prawo do godnoéci, prawo do spokoju i prawo do sqdu. Pozwany W odpowiedzi na apelacje wniosi o jej oddalenie i zasqdzenie od powoda kosztow postepowania za II instancje. Sqd Apelacyjny zWaZy1, co nastepuje: Apelacja powoda nie jest zasadna. 0 ' Zdaniem Sqdu Apelacyjnego, Sqd OkregoWy dokona1' p.raWid1owych ustalefi faktycznyeh na podstawie materialu zebranego W sprawie. Ustalenia te Sqd Apelacyjny podziela czyniqc je Wlasciwq podstawz; rowniez Wiasnego rozstrzygnieeia. Niezasadne sq zarzuty skarzagzego, Ze w okolicznoéciach niniejszej sprawy spelnione zostaly przesianki uzasadniajqce przyznanie powodowi zadoééuczynienia na podstawie art. 448 kc. Nie ulega wqtpliwoéci, iz odpowiedzialnoéé sprawcy naruszenia dobra osobistego na podstawie cytowanego przepisu oparta jest na zasadzie Winy. Jednakze reguia ta doznaje ograniczenia, gdy podmiotem odpowiedzialnym jest Skarb Pafistwa, ktorego odpowiedzialnoéé jest uzaleiniona od obiektywnej bezprawnoéci danego zachowania stosownie do tresci art.417 kc okreslajqcego odrebne zasady odpowiedzialnoéci za szkode Wyrzaflzonq przez niezgodne z prawem dziaianie lub zaniechanie przy Wykonywaniu W1adzy publicznej. Trafnie Wskaza1 Sqd I instancji, 12': przeslanka bezprawnosci nie zostaia W sprawie dowiedziona, bowiem dzialari pozwanego nie moina uznaé za sprzeczne Z prawem. W orzecznictwie podnosi sie, Ze pojecie ,,dzia1ania i zaniechania niezgodnego 2 prawern” ujmowane jest écisle, jako zaprzeczenie zachowzmia uwzgledniajapego nakazy i zakazy Wynikajatce z normy prawnej i tylko dzialanie bez podstawy prawnej, poza granicarni prawa, mozna uznaé za bezprawne, z czym jednak nie marny do czynienia W niniejszej sprawie. 3 Centralnego Rejestru Skazanych, a także pismo skierowane do Sądu Rejonowego W B , gdzie Prokuratura wskazała daty, W jakich powód miał odbywać karę pozbawienia Wolności. Nadto, gdy skarżący przebywał W zakładzie karnym prokurator udał się do Aresztu Śledczego W B' celem przesłuchania powoda. Skarżący podkreślił, że postępowanie prowadziło aż sześciu prokuratorów, co oznacza, że prokurator nadrzędny negatywnie ocenił sposób prowadzenia przez nich śledztwa. Zdaniem powoda, pozwany naruszył art.2 § l kpk, art. 4 kpk, art.45 Konstytucji oraz przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, a także art.44S kc i art.4l7 § l kc. W ocenie skarżącego, nie ulega Wątpliwości, że doszło do przewlekłości postępowania przygotowawczego i W konsekwencji naruszone zostały dobra osobiste powoda to jest prawo do godności, prawo do spokoju i prawo do sądu. Pozwany W odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda kosztów postępowania za II instancję. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie jest zasadna. ę ` Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy dokonał' prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie materiału zebranego W sprawie. Ustalenia te Sąd Apelacyjny podziela czyniąc je właściwą podstawą również własnego rozstrzygnięcia. Niezasadne są zarzuty skarżącego, że W okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie powodowi zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. Nie ulega wątpliwości, iż odpowiedzialność sprawcy naruszenia dobra osobistego na podstawie cytowanego przepisu oparta jest na zasadzie winy. Jednakże reguła ta doznaje ograniczenia, gdy podmiotem odpowiedzialnym jest Skarb Państwa, którego odpowiedzialność jest uzależniona od obiektywnej bezprawności danego zachowania stosownie do treści art.4l7 kc określającego odrębne zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Trafnie wskazał Sąd I instancji, iż przesłanka bezprawności nie została W sprawie dowiedziona, bowiem działań pozwanego nie można uznać za sprzeczne z prawem. W orzecznictwie podnosi się, że pojęcie „działania i zaniechania niezgodnego z prawem” ujmowane jest ściśle, jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej i tylko działanie bez podstawy prawnej, poza granicami prawa, można uznać za bezprawne, z czym jednak nie mamy do czynienia W niniejszej sprawie. 3
--- STRONA 5 ---
W szczegolnoéci o zaistnieniu tej przeslanki nie moze éwiadczyé to, Ze sprawa W czeéci dotyczqcej powoda nie zostata WYIQCZODB. do odrebnego postepowania. Co do zasady postepowanie przygotowawcze prowadzi sie Iqcznie Wobec Wszystkich podejrzanyeh, a jedynie W szczegolnych przypadkach dopuszczalne jest '\/V}/IBCCZEIIIB i odrebne prowadzenie postepowania W odniesieniu do danej osoby. Decyzja W tym przedmiocie nalezy do prokuratora prowadzqcego postepowanie, ktory samodzielnie ocenia, czy zachodzq przes1anl<i przemawiajqce za takim rozstrzygnieciem. W ocenie Sqdu Apelacyjnego, W okolicznosciach niniejszej sprawy nie moina uznaé, by zaniechanie Wy1qczenia sprawy powoda do odrebnego postepowania bylo sprzeczne z prawem. Nie sposob bowiem pominqé, Ze sam powod W toku przesluchania W charakterze podejrzanego Wskazal na P C jako na sprawce zarzucanych mu czynow. Z tego Wzgledu konieczne byio Wysluchanie tej osoby W celu ustalenia rzeczywistego sprawcy przestepstwa, gdyz dopiero ta czyzmosé procesowa Warunkowala rozstrzygniecie kwestii odpowiedzialnoéci kamej powoda. Zatem nie tylko niecelowe i sprzeczne z zasadq ekonomiki procesowej by1oby wytqczenie sprawy powoda do odrebnego postepowania ale W tych okolicznosciach wrecz nien1oZliWe. Odmienne zarzuty skarzqcego sq Wiec chybione, poniewai nie uwzgledniajq Wyiej przedstawionego aspektu postepowania przygotowawczego. Nie mozna zgodzié sie ze skarzqcym jakoby pozwany podjql pierwsze czynnoéci dotyczqce powoda dopiero 18 Wrzesnia 2002 r. Najistotniejsze znaczenie dla kwestii odpowiedzialnosci karnej skariztcego W éwietle zloionych przez niego Wyj asniefi, W ktorych odpoudedzialnoéciq za popehmione przestepstwa obciagyl P' C. _, miato przesiuchanie Wlasnie P C . W tym celu od 1997r. pozwany podejmowa1 liczne i szeroko zakrojone dziaiania zmierzajape do ustalenia miejsca pobytu osoby wskazanej przez powoda jako sprawca przestepstwa. Nie zachodzila natorniast potrzeba podejmowania czynnosci procesowych bezpoérednio z udziaiem skarzqcego, skoro zostal on juz przesfuchany, a jego stanowisko W SpI‘21W1C byto znane. Nadmienié nalezy, Ze pierwszy raz zwrocono sie do Komendy Policji W B W 2002 r., poniewaz dopiero Wowczas okaza1o sie, Ze powod nie zamieszkuje pod Wskazanym przez niego adresem, mimo i2 jalco podejrzany mia1 obowiqzek zawiadomienia o kazdej zmianie swego miejsca zamieszkania Iub pobytu. Innymi sIoW'y nie sposob przyjdé, Ze pozwany nie podejnaowat Zadnych dzialafi W sprawie powoda, gdyz W rzeczonym okresie poszu1.<i,Wa% osoby, ktorej zeznania miaty kluczowy Wp1yW na kwestie odpowiedzialnosci kaxnej powoda, a od 2002 r. takze powoda. Brak zatem przekonuj qcych argumentow przemawiajapych za uwzglednieniem stanowiska skarzqcego, ktory formutujqe zarzuty W tyrn Wzgledzie porninaj Wyzej 4 W szczególności o zaistnieniu tej przesłanki nie może świadczyć to, że sprawa w części dotyczącej powoda nie została wyłączona do odrębnego postępowania. Co do zasady postępowanie przygotowawcze prowadzi się łącznie wobec wszystkich podejrzanych, a jedynie w szczególnych przypadkach dopuszczalne jest wyłączenie i odrębne prowadzenie postępowania w odniesieniu do danej osoby. Decyzja w tym przedmiocie nalezy do prokuratora prowadzącego postępowanie, który samodzielnie ocenia, czy zachodzą przesłanki przemawiające za takim rozstrzygnięciem. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, by zaniechanie wyłączenia sprawy powoda do odrębnego postępowania było sprzeczne z prawem. Nie sposób bowiein pominąć, że sam powód w toku przesłuchania w charakterze podejrzanego wskazał na P C jako na sprawcę zarzucanych mu czynów. Z tego względu konieczne było wysłuchanie tej osoby w celu ustalenia rzeczywistego sprawcy przestępstwa, gdyż dopiero ta czynność procesowa warunkowała rozstrzygnięcie kwestii odpowiedzialności karnej powoda. Zatem nie tylko niecelowe i sprzeczne z zasadą ekonomiki procesowej byłoby wyłączenie sprawy powoda do odrębnego postępowania ale W tych okolicznościach wręcz niemożliwe. Odmienne zarzuty skarżącego są więc chybione, ponieważ nie uwzględniają wyżej przedstawionego aspektu postępowania przygotowawczego. Nie można zgodzić się ze skarzącym jakoby pozwany podjął pierwsze czynności dotyczące powoda dopiero 18 września 2002 r. Najistotniejsze znaczenie dla kwestii odpowiedzialności karnej skarżącego w świetle złożonych przez niego wyjaśnień, W których odpowiedzialnością za popełnione przestępstwa obciążył P' C. ., miało przesłuchanie właśnie P C . W tym celu od 1997r. pozwany podejmował liczne i szeroko zakrojone działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu osoby wskazanej przez powoda jako sprawca przestępstwa. Nie zachodziła natomiast potrzeba podejmowania czynności procesowych bezpośrednio z udziałem skarżącego, skoro został on już przesłuchany, a jego stanowisko w sprawie było znane. Nadmienić należy, że pierwszy raz zwrócono się do Komendy Policji w B w 2002 r., ponieważ dopiero wówczas okazało się, że powód nie zamieszkuje pod wskazanym przez niego adresem, mimo iż jako podejrzany miał obowiązek zawiadomienia o każdej zmianie swego miejsca zamieszkania lub pobytu. Innymi słowy nie sposób przyjąć, że pozwany nie podejmował żadnych działań w sprawie powoda, gdyż w rzeczonym okresie poszukiwał osoby, której zeznania miały kluczowy wpływ na kwestię odpowiedzialności karnej powoda, a od 2002 r. także powoda. Brak zatem przekonuj ących argumentów przemawiających za uwzględnieniem stanowiska skarżącego, który formułując zarzuty W tym względzie pominął wyżej 4
--- STRONA 6 ---
przedstawione okolicznoéci. Niezasadnie podnosi skarzqcy, Ze pozwany zdawal sobie sprawe z tego, Ze powod przebywai Wowczas W zakladzie karnym. Pozwany wiedze W tym zakresie czerpa1 jedynie z informacji udzielanych mu przez poWo1ane do tego instytucj e takie jak np. Centralny Rejestr Skazanych, a z zahtczonych do akt dokumentow nie wynika, by pozwanego poinformowano o tym. Ze powod przebywa W zakladzie kamym. W szczegolnosci nie moze éwiadczyé o tym pismo skierowane do Sqdu Rejonowego W B , gdyz Wbrew twierdzeniom skarzqcego, pozwany nie WskazyWa1 W nim dat, W ktolych pozwany miai odbywaé kare pozbawienia wolnosci, lecz zwracal sie 0 udzielenie informacji, W jakich datach pozwany odbyWa1 kare pozbawienia Wolnoéci W zwiqzku 2 Wyrokami zapad1ymi W Wymienionych W pismie sprawach karnych. Nadto jak Wynika z postanowienia Sqdu Rejonowego W B z dnia 14 paidziernika 2004 r., sygn. akt XI Kp , XI Kp , wobec powoda zastosowano érodek zapobiegawczy W postaci tymczasowego aresztowania bez przesluchania go z uwagi na to, Ze by1 poszukiwany (k. 163 i 163v). Miejsce pobytu powoda ustalono dopiero po Wystosowaniu listu goficzego, W zwiqzku z czym niezwlocznie podjeto postepowanie, przestuchano skarzapego i skierowano sprawe do sqdu. Brak jest Wiec podstaw do uznania przeciwnych twierdzefi skariqcego W tym Wzgledzie za zasadne. W tym kontekscie nie sposob pominagi takie tego, Ze powod Winien by} zawiadomié pozwanego o zmianie miejsca swego pobytu, czego jednak nie uczynil, mimo Ze od 1998r. 2005r. przebyWa1 W zaldadach karnych. Nieslusznje takze skarzqcy wywodzi z faktu prowadzenia éledztwa przez kilku prokuratoréw to, Ze negatywnie oceniono sposéb jego prowadzenia. D1a potwierdzenia swych twierdzefi skarzqcy nie przedstawil Zadnych przekonuj qcych oraz logicznych argumentow przemawiajetcych za takq ocenq tej kwestii. W swietle powyzszego, W ocenie Sqdu Apelaoyjnego, nie m0Zna zgodzié sie ze skariapym, Ze dziedanie pozwanego bylo bezprawne, gdyZ doprowadzito do przewleldosci postepowania (nieuzasadnionej zW1oki W jego prowadzeniu). Nie ulega bowiern Wqtpliwosci, Ze zachodzfly przeslanki uzasadniajqce zawieszenie postepowania przygotowawczego, poniewaz nie by1o mozliwosci ustalenia miejsca pobytu P C 1, ktorego przes1u<:hanie bylo niezbedne dla dalszego kontynuowania postepowania. W tej sytuacji podjecie przez pozwanego decyzji o zawieszeniu postepowania znajdoWa1o oparcie W obowiqzujqcych przepisach procedury karnej, gdyz zachodziia d1ugot1"Wa1a przeszkoda uniemozliwiajetca prowadzenie postepowania (art.22 § 1 kpk). Jednoczeénie W oktesie od 1.997 r. do 2004 r. systemat"yczni.e podejmowano szeroko zakrojone dzialania zmierzajagze do ustalenia miejscat pobytu P C ., a nastepnie takze powoda. Pozwany wypelnil 5 przedstawione okoliczności. Niezasadnie podnosi skarżący, ze pozwany zdawał sobie sprawę z tego, że powód przebywał wówczas W zakładzie karnym. Pozwany wiedzę W tym zakresie czerpał jedynie z informacji udzielanych mu przez powołane do tego instytucje takie jak np. Centralny Rejestr Skazanych, a z załączonych do akt dokumentów nie wynika, by pozwanego poinformowano o tym. że powód przebywa w zakładzie karnym. W szczególności nie może świadczyć o tym pismo skierowane do Sądu Rejonowego w B , gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego, pozwany nie Wskazywał W nim dat, W których pozwany miał odbywać karę pozbawienia wolności, lecz zwracał się o udzielenie informacji, W jakich datach pozwany odbywał karę pozbawienia wolności W związku z wyrokami zapadłymi W wymienionych W piśmie sprawach karnych, Nadto jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego W B z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt XI Kp , XI Kp , wobec powoda zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania bez przesłuchania go z uwagi na to, ze był poszukiwany (k. 163 i 163V). Miejsce pobytu powoda ustalono dopiero po wystosowaniu listu gończego, W związku z czym niezwłocznie podjęto postępowanie, przesłuchano skarżącego i skierowano sprawę do sądu. Brak jest więc podstaw do uznania przeciwnych twierdzeń skarżącego W tym względzie za zasadne. W tym kontekście nie sposób pominąć także tego, że powód winien był zawiadomić pozwanego o zmianie miejsca swego pobytu, czego jednak nie uczynił, mimo że od 1998r.- 2005r. przebywał W zakładach karnych. Niesłusznie także skarżący wywodzi z faktu prowadzenia śledztwa przez kilku prokuratorów to, że negatywnie oceniono sposób jego prowadzenia. Dla potwierdzenia swych twierdzeń skarżący nie przedstawił żadnych przekonuj ących oraz logicznych argumentów przemawiaj ących za taką oceną tej kwestii. W świetle powyższego, W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie można zgodzić się ze skarżącym, że działanie pozwanego było bezprawne, gdyż doprowadziło do przewlekłości postępowania (nieuzasadnionej zwłoki W jego prowadzeniu). Nie ulega bowiem wątpliwości, że zachodziły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania przygotowawczego, ponieważ nie było możliwości ustalenia miejsca pobytu P C '., którego przesłuchanie było niezbędne dla dalszego kontynuowania postępowania. W tej sytuacji podjęcie przez pozwanego decyzji o zawieszeniu postępowania znajdowało oparcie W obowiązujących przepisach procedury karnej, gdyż zachodziła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania (art.22 § l kpk). Jednocześnie W okresie od l.997 r. do 2004 r. systematycznie podejmowano szeroko zakrojone działania zmierzające do ustalenia miejsca. pobytu P C ., a następnie takze powoda. Pozwany wypełnił 5
--- STRONA 7 ---
zatem ciagqcy na nim W tym Wzgledzie obowiqzek podejmujqc czynnoéci zmierzajqee do podjecia zawieszonego postepowania. Nie sposob takze przyjqé, Ze dziakania pozwanego pozostawaly W sprzecznosci z 2111.2 § 1 kpk, czy tez art. 4 kpk. Cytowane przepisy majq jedynie charakter interpretaoyjny, formuittjq zasady procesowe, a poziom abstral<cji normatywnej powoduje, Ze nie rnogq one stanowié samodzieInej podstawy do oceny zgodnosci zachowania pozwanego Z prawem (pot. postanowienie Sqdu Najwyiszego z 30 lipca 2008r., II KK 93/08, niepub1.,j Lex nr 448993) Brak takze podstaw do przyjecia, Ze dosz1o do naruszenia art.45 Konstytucji, czy tez Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Cz1owieka i Podstawowych Wolnoéci, W tym an. 6 tej Konwencji skoro nie doszio do zwloki W postepowaniu przygotowawczym majqcej charakter nieuzasadniony, o czym juZ by1a mowa WyZ6j. Nie bez znaczeniai d1a takiej oceny jest postawa samego powoda, ktory przez caly czas trwania postepowania nie powiadomfl pozwanego o tym, 2e przebywa W zakladzie karnyrn. Przyjmuje sie bowiem, Ze W takiej sytuacji strona zmuszona jest ponosié konsekwencje swojego zachowania W postaci Wyd.I1lZ€nia‘SiQ czasu postepowania (por. decyzja Europejskiego Trybunaiu Praw Cziowieka z dnia 5 kwielnia 200] r., nr sprawy 41413/98, wyrok Europejskiego Trybunalu Praw Cziowieka z dnia 16 grudnia 1997 r., nr sprawy 25086/94). Kormkludujqc, zdaniem Sqdu Apelacyjnego, za praWic11oWe uznaé na1eZy stanowisko Sacdu a quo, Ze nie doszlo do njeuzasadnionej zwlold W prowadzeniu postepowania przygotowawczego przez pozwanego, a zatem jego dzialafi nie n1oZna okreslié mianem bezprawnyoh. Z tego Wzgledu zarzuty skariqcego nie mog1y odniesé zamierzonego skutku. S1usznie takze uzna1 Sqd I instancji, ze nie dosz1o do naruszenia dobr osobistych powoda, a W szczegolnoéci jego godnoéci oraz prawa do Wolnosloi (rozumianej jako Wolnoéé od strachu) i zwiqzanego z nim prawa do sqdu. Najistotniejszym argumentem przemawiaj qcym za takq ocenq jest to, Ze powod W toku postepowania przygotowawczego nie podejmowai Zadnych dzia1ar’1, ktore sWiadczy1yby 0 tym, ze istniejqcy Wowczas stan rzeczy by1 dla niego dotkliwy i naruszal jego dobra osobiste. Z zebranych W sprawie dowodow nie Wynika bowiem, by skarzetcy sk1ada1 zazalenia na decyzje pozwanego bagii skargi na sposob prowadzenia postepowania przygotowawczego. Z tego Wzgledu twierdzenia skarzqcego nalezaio uznaé za go1os1oWne i nie znajdujape potwierdzenia W regu1ach W1aéciwego kojarzenia faktow oraz zasadach doswiadczenia Zyciowego. Nadto W okresie od 1998 r. do 2005 rt powod. przebyWa1 W zakladach karnych (Z trzema przerwami), a zatem nie istniejat logiczne i przekonujagze argumenty przemawiajqce za uznaniem, ze d1ugoéé trwania 6 zatem ciążący na nim W tym względzie obowiązek podejmując czynności zmierzające do podjęcia zawieszonego postępowania. Nie sposób także przyjąć, że działania pozwanego pozostawały W sprzeczności 2 art.2 § l kpk, czy też art. 4 kpk. Cytowane przepisy mają jedynie charakter interpretacyjny, formułują zasady procesowe, a poziom abstrakcji normatywnej powoduje, ze nie mogą one stanowić samodzielnej podstawy do oceny zgodności zachowania pozwanego z prawem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 lipca 2008r., H KK 93/08, niepubl., Lex nr 448993) Brak także podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art.45 Konstytucji, czy też Europejskiej Konwencji 0 Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, W tym art. 6 tej Konwencji skoro nie doszło do zwłoki W postępowaniu przygotowawczym mającej charakter nieuzasadniony, o czym już była mowa wyżej. Nie bez znaczenia dla takiej oceny jest postawa samego powoda, który przez cały czas trwania postępowania nie powiadomił pozwanego o tym, że przebywa W zakładzie kamym. Przyjmuje się bowiem, że W takiej sytuacji strona zmuszona jest ponosić konsekwencje swojego zachowania W postaci wydlużeniaisię czasu postępowania (por. decyzja Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 kwietnia 200] r., nr sprawy 41413/98, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 1997 r., nr Sprawy 25 086/94). Konkludując, zdaniem Sądu Apelacyjnego, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu a quo, że nie doszło do nieuzasadnionej zwłoki W prowadzeniu postępowania przygotowawczego przez pozwanego, a zatem jego działań nie można określić mianem bezprawnych. Z tego względu zarzuty skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Słusznie także uznał Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, a W szczególności jego godności oraz prawa do wolności (rozumianej jako Wolność od strachu) i związanego z nim prawa do sądu. Najistotniejszym argumentem przemawiaj ącym za taką oceną jest to, że powód w toku postępowania prżygotowawczego nie podejmował żadnych działań, które świadczyłyby o tym, że istniejący Wówczas stan rzeczy był dla niego dotkliwy i naruszał jego dobra osobiste. Z zebranych W sprawie dowodów nie Wynika bowiem, by skarżący składał zażalenia na decyzje pozwanego bądź skargi na sposób prowadzenia postępowania przygotowawczego. Z tego względu twierdzenia skarżącego należało uznać za gołosłowne i nie znajdujące potwierdzenia W regułach właściwego kojarzenia faktów oraz zasadach doświadczenia życiowego. Nadto W okresie od l998 r. do 2005 r. powód. przebywał W zakładach karnych (z trzema przerwami), a zatem nie istnieją logiczne i przekonujące argumenty przemawiające za uznaniem, że długość trwania 6
--- STRONA 8 ---
postepowania przygotowawczego uniemozliwila mu Wczeéniejsze odbycie kary orzeczonej za przestepstwa, co do ktorych byio prowadzone sporne sledztwo. Z przedstawionych Wzgledow Sad Apelacyjny nie znalazl podstaw do uwzglednienia apelaeji powoda i dlatego na podstawie 9"'a1”t. 385 kpc orzekl jak W pkt I Wyroku. O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono W oparciu o alt. 102 kpc W ZW. z art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc maj ac na uwadze trudna sytuacje Zyciowa i materialna powoda. if Na myglnale wtasclwe podpisj _ ,2‘ I Z8 wgodnoéé: K *"' . inf Kterownik S “""'\ " 7'11"/4{'4~ m\ ' I E115’ Ew” PWW“ <4? ti‘,/1.. \. \. 5 F‘ . ‘jb ('3 fin . (k ' < .1 ~21?/L? 7 . V? ..q‘;~5;1_,_;, 7 postępowania przygotowawczego tmiemożliwiła mu Wcześniejsze odbycie kary orzeczonej za przestępstwa, co do których było prowadzone sporne śledztwo. Z przedstawionych względów Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji powoda i dlatego na podstawie o"'a1”t. 385 kpc orzekł jak W pkt I wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono W oparciu o art. l02 kpc W zw. z art. l08 § l kpc i art. 391 § l kpc mając na uwadze trudną sytuację życiową i materialną powoda. Ĺ Na oryginale właściwe podpis,- _ 4 I Za zgodność: ' rr . my' Tüerownik Sehøtaziiqm “""\ '* 'f ' W/'{¿~ =››`\ " Ą lłił" EW” PWM” izś wifi/I.. \. \. 5 fe'. jw, F2 Na» _ (__ ` < .r ëtr/L? 'V _Š, -..'¬,,`¿,š¿„_,_J_;, 7
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny W Gdańsku - Wydział#l ACa 1108/O9 .#art. 417 § 1 kc#art.448 kc.#art.2 § 1 kpk#art. 4 kpk#art.45 Konstytucji#art.448 kc#art.417 § 1 kc.#art. 448 kc.#art.417 kc#art.44S kc#art.22 § 1 kpk#art. 4 kpk.#art. 6 tej#art. 108 § 1 kpc#art. 391 § 1 kpc