Wyrok IX Ka 3202/07

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2008 r. IV KK 314/08 I II III IV V VI UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia W. Kozielewicz (spraw.) Sędziowie: M. Gierszon, A. Siuchniński Sentencja Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. sprawy P. Z. skazanego z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 marca 2008 r., sygn. IX Ka 3202/07, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 października 2006 r., sygn. II K 383/06; uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego P. Z. przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; zwraca oskarżonemu P. Z. uiszczoną opłatę od kasacji w kwocie 450 zł. Uzasadnienie faktyczne Prokurator Rejonowy w K. oskarżył P. Z. o to, że w dniu 22 kwietnia 2006 r. w K. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że kierując motocyklem marki Yamaha o nr rej. (...) w stanie nietrzeźwości (0,65 mg/l) zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, nie zachował szczególnej ostrożności i dozwolonej prędkości, przez co nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu ulic Z. z ulicą P., wskutek czego doprowadził do zderzenia z jadącym ulicą Z. małoletnim kierującym rowerem P. M., który w wyniku doznanych obrażeń ciała, a w szczególności w obrębie głowy, złamania kości czaszki, stłuczenia i obrzęku mózgu, krwawienia śródczaszkowego zmarł po przewiezieniu do Szpitala w K. w dniu zdarzenia, tj. o przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 9 października 2006 r., sygn. II K 383/06: uznał P. Z. za winnego popełnienia zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu, stanowiącego występek z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 pkt 1 k.k. orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 8 lat; na podstawie art. 47 § 3 k.k. i art. 48 k.k. orzekł od P. Z. na rzecz Ś. Stowarzyszenia "W." w K. nawiązkę w kwocie 3000 zł na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych; na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył mu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres jego tymczasowego aresztowania od dnia 22 kwietnia 2006 r.; na podstawie art. 63 § 2 k.k. zaliczył na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 23 kwietnia 2006 r.; na podstawie art. 624 § 2 k.p.k. i art. 627 k.p.k. zasądził od P. Z. na rzecz L. M. i M. M. kwotę 2000 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego oraz na rzecz Skarbu Państwa kwotę 600 zł tytułem opłaty i kwotę 1000 zł tytułem częściowego zwrotu wydatków, zwalniając oskarżonego od ponoszenia ich w pozostałej części. IV KK 314/08 - Wyrok Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- I II I II Apelacje od tego wyroku złożyli obrońcy oskarżonego, prokurator i pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych. Obrońca oskarżonego (adw. P. G.) na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: obrazę przepisów postępowania, a to art. 410 k.p.k. poprzez oparcie ustaleń faktycznych dotyczących sprawstwa oskarżonego na części materiału dowodowego z pominięciem okoliczności dla niego korzystnych, a wynikających z ustnej opinii biegłego wskazującego, że wersji przebiegu zdarzenia przedstawionej przez oskarżonego nie da się zaprzeczyć dowodami zgromadzonymi w sprawie; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, będący następstwem wyżej wskazanego naruszenia prawa procesowego, polegający na ustaleniu, że oskarżony wjeżdżając na skrzyżowanie, naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w sytuacji gdy widząc rowerzystę opuszczającego skrzyżowanie miał prawo przez nie przejechać. Podnosząc te zarzuty, obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, że czyn oskarżonego wyczerpuje jedynie znamiona występku określonego w art. 178a § 1 k.k. i wymierzenie mu kary w ramach tego przepisu. Drugi obrońca oskarżonego (adw. A. W.), na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k., wyrokowi temu zarzucił: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na niezasadnym przyjęciu przez Sąd, że małoletni P. M. nie przyczynił się do wypadku w dniu 22 kwietnia 2006 r. w K., co doprowadziło do wymierzenia oskarżonemu P. Z. za przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. bardzo surowej kary, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów, a w szczególności wyjaśnień oskarżonego i opinii biegłego, prowadzi do odmiennego wniosku, a mianowicie, że pokrzywdzony P. M. w sposób istotny przyczynił się do zaistnienia zdarzenia drogowego, a ta okoliczność powinna z kolei znaleźć odzwierciedlenie w wysokości orzeczonej kary; rażącą niewspółmierność wymierzonej P. Z. kary sześciu lat pozbawienia wolności, za przypisane mu przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., zamiast czterech lat pozbawienia wolności, poprzez przecenienie znaczenia ustalonych okoliczności obciążających, niedocenianie zaś uprzedniej niekaralności, ustabilizowanej drogi życiowej składającej się na warunki osobiste oraz nienaganną opinię, co ostatecznie doprowadziło do wymierzenia mu kary nieodpowiadającej jej celom i zasadzie prewencji indywidualnej. Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca ten wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o wymierzenie oskarżonemu kary 4 lat pozbawienia wolności i o pozostawienie wyroku w mocy w pozostałej części. Prokurator Rejonowy w K. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność kary i środka karnego poprzez wymierzenie oskarżonemu P. Z. kary pozbawienia wolności w wymiarze 6 lat zamiast 10 pozbawienia wolności oraz zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 8 lat zamiast na okres 10 lat i nieorzeczenie podania wyroku do publicznej wiadomości, podczas gdy zarówno stopień winy, jak i stopień społecznej szkodliwości czynu zarzucanego ww. oskarżonemu jest wysoki z uwagi na umyślny charakter czynu, naruszenie kilku podstawowych zasad w ruchu lądowym - nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu, niezachowanie szczególnej ostrożności i dozwolonej prędkości oraz stworzenie stanu zagrożenia w newralgicznym punkcie miasta na skrzyżowaniu ulic, przy znacznym stopniu nietrzeźwości (0,65 mg/l w wydychanym powietrzu) oraz rozmiar szkody - poważny skutek w postaci śmierci 6-letniego P. M. kierującego rowerem, a nadto przecenienie okoliczności łagodzącej - dotychczasowej niekaralności oskarżonego, co sprawia, że wymierzona kara i środki karne nie spełniają celów zapobiegawczych i wychowawczych, a także nie zrealizuje stawianych przez nią zadań w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Formułując zarzut jak wyżej, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu P. Z. kary pozbawienia wolności w wymiarze 10 lat i orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10 lat oraz podanie wyroku do publicznej wiadomości. Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność wymierzonej kary pozbawienia wolności i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wymierzenie oskarżonemu kary 10 lat pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu tych apelacji Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. IX Ka 2207/06, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że podwyższył karę pozbawienia wolności do lat 8 oraz na mocy art. 50 k.k. zarządził podanie treści wyroków "obu instancji" do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w lokalnym dodatku ogólnopolskiego dziennika. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. --- STRONA 3 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. 1 2 3 - - - Od tego wyroku Sądu Okręgowego w K. kasację złożył obrońca P. Z. i zarzucając rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść orzeczenia - art. 451 k.p.k. przez niezawiadomienie skazanego o terminie rozprawy apelacyjnej i przysługującym mu prawie ubiegania się o sprowadzenie go na tę rozprawę, a tym samym uniemożliwienie mu złożenia takiego wniosku i udziału na rozprawie przed Sądem drugiej instancji, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w drugiej instancji. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu powyższej kasacji, wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. IV KK 260/07, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r., sygn. IX Ka 3202/07, po ponownym rozpoznaniu złożonych apelacji, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności podwyższył do 9 lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 50 k.k. orzeka podanie treści wyroków obu instancji do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie ich w k. dodatku lokalnym "Gazety Wyborczej"; uchylił orzeczenie o opłacie za pierwszą instancję; w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy; zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwotę 614,88 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 600 zł tytułem opłaty za obie instancje i 20 zł tytułem wydatków w postępowaniu odwoławczym. Od tego wyroku Sądu Okręgowego w K. kasację złożył obrońca skazanego P. Z. i zarzucając rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. ("naruszenie zakazu reformationis in peius") poprzez wymierzenie P. Z. kary 9 lat pozbawienia wolności, w sytuacji gdy od poprzedniego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 stycznia 2007 r. wydanego w sprawie IX Ka 2207/06 kasacja wywiedziona została wyłącznie na korzyść skazanego, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w K. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji. Prokurator Okręgowy w K. w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Poza sporem jest, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem art. 443 k.p.k. (w kasacji wskazano art. 434 k.p.k.). Do popełnienia tego błędu procesowego przyznał się Sąd Okręgowy w K. w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zakres obowiązywania zakazu wynikającego ze zdania pierwszego art. 443 k.p.k. jest taki sam, jak zakres bezpośredniego zakazu reformationis in peius określonego w art. 434 k.p.k. (P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom II, Warszawa 2007, s. 726). Unormowanie z art. 443 k.p.k. znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym (art. 518 k.p.k.), co oznacza, że w wypadku uchylenia orzeczenia na skutek kasacji wniesionej na korzyść oskarżonego nie wolno w postępowaniu ponownym orzec na jego niekorzyść. Tymczasem Sąd Okręgowy w K. rozpoznając ponownie w postępowaniu odwoławczym sprawę oskarżonego P. Z., orzekł wobec niego karę surowszą niż była orzeczona w poprzednim wyroku tego Sądu, który został uchylony w wyniku kasacji wniesionej przez obrońcę. Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy z mocy art. 537 § 2 k.p.k. i art. 535 § 5 k.p.k. orzekł jak w wyroku.