Wyrok IX Ca 843111

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IX Ca 843111 ' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKJEJ ' V Dnia 28 lutego 2012 r. Sqd Okrggowy w Olsztynie IX Wydzia% Cywiiny Odwoiawczy w skiadziet Przewodniczqcyt SSO Agnieszka Zegarska SO Dorota Ciejek (Spti) Scgdziowie: _ SO Jolanta Strumiflo Protokolant: staz. Katarzyna Siarkowska p0 rozpoznaniu W dniu Z8 lutego 2012 r. W Olsztynie na rozprawie u sprawy z powédztwa K. B. ' przeciwko Skarbowi Pafistwa  Zak1adowi_Karnemu w B. 0 zaptatg ' H Q na skutek apelacji pozwanego ed wyroku Sqdu Rejonowego w Olsztynie z dnia 14 paidziernika 2011 r., sygn. akt X C 236111. 1. zmienia zaskarzony wyrok w punktach 1 i 3 w ten sposéb, 2e pow<§d_ztwo oddala I nie obciqia powoda kosztami prooesu na rzecz pozwanego, __ tl. oddala apelacje w pozostafym zakresie, ' lll. nie obciqza powoda kosztami procesu’ na rzecz pozwanego za tnstancje odworawozq. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powocl K513. (_1__) wytoozyi przeciwko Skarbowi Parfistwa Zakfadowi Karne_mu W B. powodztwo 0 zapéato kwoty 10.000 2+ z odsetkami tytu+em wyrownania wynagrodzenia za wykonywanq na rzecz pozwanego praco. Uzasadniajqo swoje Zqdanie podah Ze W okresie od 2008 r. do 22 iistopada 2010 r. pracowai W kuchni zak%adowej pozwanego Zakiadu Karnego jako pornoonik kucharza. Otrzyrnywal za to wyoagrodzenie w wysokoéci pomwy stawki minimalnego wynagrodzenia za praco, oo jest sprzeczne 2 prawem, gdyi‘ przepisy kodeksu karnego wykonawczego w zakresie tegovograniczenia wynagrodzenia skazanych zostaw uznane za niezgodne z Konstytucjah RF’. Pozwany Skarb Pafistwa Zakiad Karny w B. wnios% 0 ocldalenie powodztwa w catoécio Przyznah 2e powod by’: zatrudniony u niego jako pomoc w kuchni w okresie od wrzeénia do grudnia 2008 ?., w styczniu i w lutym 2009 r. oraz od stycznia do listopada 2010 r. w wymiarze 1/1 i 1/2 czasu pracy. Otr2ymywa1 za to wynagrodzenie zgodne z obowiqzujapymi w tym czasie przepisarni w wysokoéci poiowy stawki minimalnego wynagrodzenia za praceg, okreéionego zgodnie z normami wynikajapymi 2 kodeksu pracy. Pozwany wskazal takze, 2e jego dzia1anie nie byéo bezprawne, bowiem sposob w jaki by1o ustalane wynagrodzenie naletne powodowi nie naruszaéo jego ciobr osobistych. Powod sam bowiem wystapit do dyrektora pozwanego 0 zatrudnienie przy znajomoéci zasad w }aki sposob pracodawca dokonuje naliczenia naieznego wynagrodzenia. Ponadto wskaza}, iz za_trudnienie powoda zakoficzyio sio przed dniem utraty mooy obowiqzujapej art. 123 k.k.w. w jego dotychczasowym brzmieniu, zgodnie 2 orzeozeniem Trybunatu Konstytucyjnego z clnia 23 lutego 2010 r. . Wyrokiem z dnia 14 paidziernika 2011 r. Sad Rejonowy w Olsztynie zasqdzfl od pozwanego Skarbu Pafistwa — Zakkadu Karnego w B, na rzecz powoda K. B. (2) kwotg 2198,26 21 z ustawowymi odsetkami oddnia 14 paidziernika 2011 r. do dnia zapkaty, oddalfl powodztwo W pozostaflej czoéci i zniosk wzajemnie pomigdzy stronami koszty procesu. Wedmg ustalonego przez Sad Rejonowy stanu faktycznego powéd K. B."_'(.1') praoowa% w pozwanym Zak+adzie Karnym w B. jako pomoc kuchenna w okresie od wrzeénia do grudnia 2008 r., w styczniu 1 w lutym 2009 r. oraz od styoznia do iistopada 2010 r. w vwmiarze 1l1 i 132 czasu pracy, odbywajqo tam jednoczeénée karo ‘pozbawienia wolnoéci. Podstawq zatrudnienia na  kolejne okresy by’: kazdorazowo wniosek powoda kierowany do pozwanego i decyzja dyrektora _ Zaktadu Karnego w B. . Za wykonywanq praco otrzymywalr wynagroclzenie liozone w oparoiu o po1owcg minimalnego wynagrodzenia za praco miesiocznie i ustalanego zgoclnie 2 obowiqzujapymi przepisami Kodeksu pracy. Z wynagrodzenia, wyiiczonego brutto, pozwany potrapalr zgodnie z obowhqzujqcymi przepisami w zakresie wynagrodzeri z uwzgigdnieniem przepisow szczegolnyoh ciotyczqcych wynagroclzenia skazanych, podatek od dochodow, skiadki na ubezpieczenia, za vvyjqtkiem sktadki na ubezpieczenie chorobowe, skiadkeg na fundusz pomocy postpenitencjarnej i zajg.cia komornicze. Uzyskana W ten sposob kwota stanowiia wynagrodzenie do dyspvozycji powoda. Jednakze pofowq tej kwoty powod mogk dysponowaé dopiero po opuszczeniu zakiadu Karnego (izw. akumulacja, odidadana na konto depozytowe), a z poiowy mogl: korzystao i otrzymywalr ja_ do dyspozycji na biezqce wydatki. Pozwany przecflozylr stosowne wyliczenie tego wynagrodzenia za praoo za caiy okres zatrudnienia powoda u niego. Powod zestawienia tego nie zakwestionowat . Trybunai Konstytucyjny wyrokiem 2 dnia 23 lutego 2010 r. w sprawie 0 sygn. akt P 20/'09 orzeki, 2e przepis art. 123 § 2 zd. 1 kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zrn.) w zakresie w jakim zawiera s%ow0 ,,poiowy" jest niezgodny z art. 32 oraz 2 art. 65 ust. 4 w zwiqzku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospoiitej Polskiej. Jednoczeénie odroczy+ utrato jego mocy obowiqzujape} na okres 12 miesiegcy od dnia ogmszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, co nastapflo w dniu 8 marca 2010 r... --- STRONA 3 --- W tak ustalonym stanie faktycznym Sad pieiwszej instancji stanai na stanowisku, 2e od momentu opubiikowania wyroku Trybunatu Konstytucyjnego wskazujqcego zakres niezgodnoéci art.123 § 2 k.k.w. 2 Konstytucjq, nalezaio potraktowaé ten pizepis za nie istniejacy w systemie prawa i zastosowaé go w takirn brzmieniu, by stormuiowanie niezgodne ustawa zasadnioza nie mogio byc podstawa rozstrzygniacia. Sad zastosowai zatem przepis art. 123 k.k.w. w takim brzmieniu. jakby nie byio w nim siowa ,,potowy“. ‘ ‘ Ustaiajac 'wysokoéc': naieznego powodowi wynagrodzenia Sad Rejonowy odliczyi od wynagrodzenia jakié powod otrzymaiby za okres po wydaniu orzeczenia Trybunaiu Konstytucyjnego to wynagrodzenie, ktére za ten okres, tj. od marca do Iistopada 2010 r., jut otrzymaé, i zasadzii na jego rzecz od pozwanego ustaiona w ten sposob kw0t¢.<W pozostaiej czaéci zadanie powoda, jako zdecydowanie zawyzone, Sad pierwszej instancji oddaiit. Pozwany wniosi apelacje od powyzszego wyroku, zaskarzajac go w czaéci zasadzajacej na rzecz powoda kwoteg 2798,26 zi wraz 2 ustawowymi odsetkarni oraz w zakresie rozstrzygniegcia o kosztach procesu. Skarzacy zarzuoii wyrokowi naruszenie przepisow prawa materialnego polegajacego na zastosowaniu art. 123 Kodeksu karnego wykonawczego w nieobowiqzujacym jeszcze brzmieniu. =tj. w brzmieniu po wejéoiu w zycie wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego orzekajacego o niekonstytucyjnoéoi spornego przepisu. ktory winien obowiazywaé dopiero po upfywie 12 miesiocy od dnia ogioszenia go w Dzienniku Ustaw RP, zaé. faktyczna podstawa orzeczenia WIHISH stanowié przepis art. 123 k.k.w. w brzmieniu niezmienionym z uwagi na brak utraty jego mooy obowiazujacej. Ponadto pozwany podniost zarzut naruszenia art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez przyjocie odpowiedzialnoéci pozwanego, pomimo 2e nie doszto do naruszenia dobr osobistych powoda. Skarzacy wskazai takfze na naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 321 k.p.c. w postaci zakazu wyrokowania ponad zadanie, poprzez orzeczenie o obowiazku zapiaty kwoty pieniaznej tytutem wynagrodzeniaj podczas _ gdy powod formutowat wytacznie roszczenie o zadoéouczynienie za krzywda spowodowana zbyt niskim wynagrodzeniem. Nadto zarzucit on wyrokowi biad w ustafeniach faktycznych poprzez przyjacie przez Sad pierwszej instancji, i2 bez znaczenia dla toczacego sia postapowania jest okoiicznoéé, 2e powod _sam ubiegat sia o nieodpiatne zatrudnienie, podczas gdy okolicznoéo to winien uznao za istotna dla niniejszej sprawy. tym bardziej, Ze stosownie do przepisu art. 123a k.k.w. pozwany faktycznie mogiby zatrudnio skazanego w formie wykonywania pracy, za ~ktore wynagrodzenie by mu nie przystugiwaio. . ' Kolejny zarzut apelacji dotyczyi naruszenia prawa procesowego. tj. art. 98 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. poprzez niewtaéciwa wyklradnio oraz niewiaéciwe zastosowanie i nie obciazenie powoda kosztami zastsgpstwa procesowego strony pozwanej, pomimo i2 powod sprawo w zdecydowanej czegéci przegrat. W oparciu o powyzsze zarzuty pozwany wniost 0 zmiana zaskarzonego wyroi<u" w wczaéci zasadzajapej kwota wskazana w wyroku wraz z ustawowymi odsetkami i oddalenie powodztwa. Ewentuainie pozwany wniosi o uchylenie zaskarzonego wyroku i przekazanie sprawy Sadowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznaniafl ‘ Sad Okreggowy zwaiyi, co nastapuje: Apeiacja jest w czaéci zasadna. Podstawowym zagadnieniem podiegajacym rozstrzygniaciu W niniejszej sprawie jest okreéienie skutkow prawnych jakie wywotuje odroczenie przez Trybunai Konstytucyjny mocy obowiazujacej --- STRONA 4 --- wadliwej normy prawnej. Z takim odroczeniem mamy bowiem do czynienia w wyroku tego Tryb_unatu 2 dnta 23 iutego 2010 r. W sprawie sygn. akt P 20109 w odniesieniu do art. 123 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 czerwca 1997 r; — Kodeks karny wykonawozy. Sad Rejonowy stanat na stanowisku, i2 W okresie odroczenie utraty mocy obowiajzujaoej tego przepisu naiezy traktowao go jako nie istniejapy. W jego miejsce Sad pierwszej instanoji zastosowat hipotetyczna norme w brzmieniu zgodnym z celem planowanej zmiany. Stanowiska tego Sad Okregowy nie poclziela. Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytuoji orzeczenie Trybunatu Konstytucyjnego wchodzi w Zycie z dniem ogtoszenia, jednak Trybunat Konstytucyjny rnoze okteélié inny terrnin utraty mooy obowiazujaoej aktu normatywnego. Termin ten nie moze przekroczyt: osiemnastu miesiecy, gdy chodzi o ustawe, a gdy chodzi 0 inny akt normatywny  dwunastu miesiecy. Z przepisu tego wyntka, i2 jezeli Trybunai odracza utrate mocy obowiazujacej przez wadiiwa norme, wowozas ustawa zachowuje swa moo przez wskazany w orzeczeniu okres. W konsekwencji Sady i inné organy paristwowe winny wiec te norme stosowaé, 2 wyjatkiem sprawy, ktora byta przyczyna wszczeoia postepowania przed Tiybunatem. Motliwoso pominiecia w tym okresie wadtiwej normy przez sady i inne organy w prooeste stosowania prawa oznaczataby w istocie przekreslenie sensu odroczenia, a wieo E sensu art. 190 ust. 3 Konstytucji, ktory jakkoiwiek kontrowersyjny, jednak jest obowiazujaoym prawem. Jezeli bowiem sad nie musi normy nadal obowiazujapej stosowaé. to oznacza to, Ze w istocie nie musza jej stosowaé rowniez podmioty, do ktoryoh norma jest bezpoérednio adresowana, gdyz ewentualne zwiazane 2 tym sankoje beda przez sady ksztattowane tak, jakby norma nie obowiazywata. Analiza orzeczefi Trybunaiu Konstytucyjnego wskazuje, i2 czestym motywem odroczenie skutkow orzeozenia jest daienie do unikniecia sytuacji, w ktorej powstataby luka w prawie. co dotyczy m.in. przypadkow, gdy w zwiazku z wadiiwoscia upowaznienia ustawowego tracityby moo. czesto materialnie nie budzace watpiiwosci. akty wykonawoze. Jezeli odroczenie ma mieé sens, to tytko wtedy, gdy organy pafistwowe, w tym sady, i:edaj stosowaé wadiiwa norme. Stanowisko zgodne z powyzszymi tezami zajat Sad Najwyzszy rrliedzy innymi w uchwaiach z dnia 3 iipca 2003_r., ill CZP 45103 (OSNC 2004, nr 9, poz. 130) oraz z dnia 23 stycznia 2004 r., Ill CZP 101»’03 (OSNC 2005, nr 4, poz.81); Sktaderzetcajapywniniejszejsprawie stanowisko to"podzieia, nie 'uz:Taj'ac"'tym samyrit za stuszne pogtadow oclmiennych, ktore sa w orzecznictwie reprezentowane (por. np. wyroki Sadu Najwyzszego z dnia 25 sterpnia 2011 r. ||CNP11f11 LEX nr 980519‘, Ill UK 2f10 oraz z 18 maja 2010 r. OSNF’ 201132122!278). ' Powyzsze rozwaiania prowadza do wniosku, i2 w niniejszej sprawie Sad Rejonowy powinien byt uwzgtadnié wadliwa norme prawna do oceny zdaizefi, ktore wystapity przed utrata przez norme mocy obowiazujapej. Tym sarnym uznao naiezato, iz prawidtowe byio naticzenie przez pozwanego wynagrodzenia za prace powoda zgodnie z art. 123 § 2 k.k.w. w brzmieniu sprzed jego zakwestionowania przez Trybunat Konstytuoyjny. W tym zakresie zatem apelacje pozwanego naieiaio uznaé za zasadna. . Obciaienie powoda kosztami procesu, jak chce tego pozwany, bytobyjednak niezasadne. Biorac pod uwage wystepujaca w orzecznictwie niejednolitosé pogladow dotyczacych kwestii majacej podstawowe znaczenie dla oceny zasadnoéci roszczenia powoda. nalezaio uznaé, iz w niniejszej sprawie zachodzi wypadek szczegolnie uzasadniony, 0 ktorym mowa w art. 102 t<.p.c. i nie obciazaé powoda kosztami procesu. W tym zakresie zatem apeiacja pozwanego nie zastugiwata na uwzglednienie. ' ‘  Majap na uwadze powyisze Sad Okregowy orzekt na postawie art. 386 § 1 k.p.o. i art. 385 k.p.c. jak w sentencji wyroku. ‘ O kosztach procesu za instancje odwotawcza oizeczono na podstawie art. 102 k.p.c.