Wyrok IX C 1671/16 1. oddala apelację

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Alicja Szwast Sędziowie: Wojciech Bazgier (spr.) Adam Cąkała Protokolant: st. sekr. sąd. Violetta Szum po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa M. P. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. w O. o zadośćuczynienie i podwyższenie renty wyrównawczej na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku7 Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 4 lipca 2018 roku sygn. akt IX C 1671/16 1. oddala apelację, 2. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie V w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej (...) Sp. z o.o. w O. na rzecz radcy prawnego Ł. K. kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, 3. zasądza od strony pozwanej (...) Sp. z o.o. w O. na rzecz powoda M. P. (1) kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód M. P. (2) domagał się zasądzenia od pozwanego P. (...) Spółka z o.o. Oddział (...) w O. kwoty 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz podwyższenia dotychczas otrzymywanej przez powoda od pozwanego renty z kwoty 400 z1 miesięcznie do kwoty 1.850 zł miesięcznie, płatnej od dnia wniesienia powództwa do 15-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. Ponadto powód domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonej o należny podatek od towarów i usług. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. Sąd Okręgowy w O. zasądził od pozwanego na rzecz powoda łącznie kwotę 66.133 zł oraz rentę wyrównawczą w kwocie 400 zł miesięcznie. Ponadto Sąd Okręgowy w Opolu ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość. Powyższy wyrok został utrzymany przez Sąd Apelacyjny we W.. Wyrok został wydany po przeprowadzeniu postępowania, którego przedmiotem była odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku z dnia 25 czerwca 1998 r. Powód doznał licznych obrażeń ciała, w tym urazu głowy, wypadając z pociągu należącego do pozwanego. Powód wywodzi swoje prawo do ponownego żądania od pozwanego zadośćuczynienia oraz podwyższenia renty wyrównawczej z faktu, iż u powoda pojawiła się nowa krzywda w postaci zaburzeń psychicznych, która nie była przedmiotem rozpoznania w sprawach jakie toczyły się w przeszłości przed Sądem Okręgowym w Opolu i Sądem Apelacyjnym we W.. Powód od wielu lat boryka się z silną depresją oraz uzależnieniem od alkoholu, co rzutuje na jego życie i izoluje go od społeczeństwa. Powód odczuwa brak własnej wartości i bezużyteczność, nie potrafi nawiązać jakichkolwiek relacji emocjonalnych, ma lęki, nie radzi sobie z prostymi codziennymi sprawami. Odczuwa ciągły strach podczas poruszania się jakimikolwiek środkami transportu, ma problemy ze snem. Powód przed wypadkiem nie miał problemów z używkami. Zaburzenia psychiczne i choroba alkoholowa obniżają widoki powoda na przyszłość. W ocenie powoda kwota żądanego zadośćuczynienia jest umiarkowana i adekwatna do obecnej sytuacji społeczno-ekonomicznej. W poprzednim postępowaniu powód nie otrzymał zadośćuczynienia za krzywdy psychiczne. Problemy natury psychicznej pojawiły się z biegiem lat. Wynikają z faktu niemożności założenia przez powoda rodziny, jak również podjęcia pracy zarobkowej. Ponadto powód stanowi obciążenie dla swoich rodziców. Powyższe jest przyczyną depresji i choroby alkoholowej powoda, a skutkiem wypadku z dnia 25 czerwca 1998 r. Powód podkreślił, iż panuje tendencja do orzekania przez Sądy zadośćuczynienia w coraz wyższych kwotach. Ponadto kwota żądana przez powoda stanowi równowartości 21 minimalnych wynagrodzeń za pracę. W miejscowości, w której zamieszkuje powód, przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowi kwota 3.541,48 zł, co stanowi 88,40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce. Od daty wydania poprzedniego wyroku wynagrodzenie to wzrosło o 100%. Uzasadniając przyznanie renty żądanej wysokości powód wskazał, że w dalszym ciągu jest oszpecony, ze względu na znajdującą się na jego głowie bliznę, a dodając do tego nowe krzywdy w postaci depresji i choroby alkoholowej, należy uznać, że jego widoki powodzenia na przyszłość uległy jeszcze większemu ograniczeniu. Ponadto stan zdrowia powoda w dalszym ciągu nie pozwala na uzyskanie zatrudnia zgodnie z posiadanym --- STRONA 3 --- wykształceniem. Kwota otrzymywanej obecnie renty wyrównawczej jest zbyt niska. Obecnie powód jest w wieku produkcyjnym, ma 34 lata, ukończył technikum oraz zawodówkę z wykształceniem ślusarz i mechanik budowy maszyn. Powód w dalszym ciągu posiada przeciwskazania do pracy w stopniu umiarkowanym. Kilka lat temu powód był zatrudniony przez 11 miesięcy przy koszeniu trawy, za co otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 2.000 zł miesięcznie. Podjęcie pracy było konieczne z uwagi na brak środków do życia, otrzymywana renta była bowiem zbyt niska. W późniejszym i obecnym okresie powód nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na problemy zdrowotne będące skutkiem przedmiotowego wypadku. Potencjalne wynagrodzenie za pracę, jakie mógłby otrzymywać powód wynosi 1.850 zł. Powód nie mógłby bowiem otrzymać niższego wynagrodzenia za prace gdyby byt zdrowy. Ponadto, w jego ocenie, posiadane wykształcenie, otrzymywane kilka lat temu wynagrodzenie w kwocie 2.000 zł miesięcznie, zarobki otrzymywane na terenie zamieszkiwanej przez powoda miejscowości uprawniają do żądania podwyższenia renty do wskazanej wysokości. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Spółka z o.o. Oddział (...) w O. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut braku legitymacji biernej. Podmiotem odpowiedzialnym za szkodę, której doznał powód w dniu 25 czerwca 1998 r. jest, zdaniem pozwanego, (...) S.A. W dacie wypadku istniało jedynie przedsiębiorstwo państwowe (...), które następnie, na mocy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji p.p. (...) zostało przekształcone w (...) S.A. i wstąpiło we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było (...). Dopiero z dniem 1 października 2001 r. powstała spółka z o.o. (...), która jest jednak odrębnym od (...) S.A. podmiotem. Na mocy zarządzenia nr 5 z dnia 28 lutego 2005 r. Zarząd (...) S.A. z dniem 1 kwietnia 2005 r. utworzył 11 oddziałów gospodarowania nieruchomościami, które, jako jednostki organizacyjne (...) S.A., wstąpiły we wszystkie prawa i obowiązki dotychczasowych jednostek organizacyjnych (...) S.A. Pozwany odwołał się w tym zakresie do wyroku, jaki w przeszłości zapadł przed Sądem Okręgowym w Opolu w podobnej, zdaniem pozwanego, sprawie. Niezależnie od powyższego pozwany wskazał, że roszczenie powoda jest przedawnione. We wcześniejszym postępowaniu nie rozpoznano u powoda schorzeń psychicznych stanowiących następstwa wypadku z dnia 25 czerwca 1998 r. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV wyroku Sądu Okręgowego w Opolu nie daje podstaw do zgłaszania coraz to nowych roszczeń, a w szczególności takich, które nie są bezpośrednim skutkiem wypadku. Żaden z zawnioskowanych dowodów nie daje podstaw do zaliczenia obecnych schorzeń psychicznych powoda do skutków wypadku, który miał miejsce 18 lat temu, jak również do podwyższenia renty. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 czerwca 1998 r. w O. doszło do zdarzenia, w wyniku którego powód M. P. (2) doznał min. poważnego urazu głowy, bezpośrednio po wypadku byt przez kilka dni nieprzytomny, miał przeprowadzany zabieg ewakuacji krwiaków, w wyniku którego pozostały ubytki w pokrywie czaszki i blizny. Powód wypadł przez niezamknięte drzwi --- STRONA 4 --- rozpędzonego pociągu, miał wówczas 17 lat. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 467/01, Sąd Okręgowy w Opolu zasądził od pozwanego (...) Spółka z o.o. (...) Zakładu (...) w O. na rzecz powoda M. P. (2) kwotę 50.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 16.133 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania. Sąd Okręgowy w Opolu zasądził od pozwanego na rzecz powoda również rentę wyrównawczą po 400 zł miesięcznie, płatną od 11 grudnia 2002 r. do 15-go każdego następującego po sobie miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat. W punkcie IV wyroku Sąd ustalił odpowiedzialność na przyszłość pozwanego wobec powoda za skutki wypadku z dnia 25 czerwca 1998 r. mogące powstać w przyszłości. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia Sad Okręgowy w Opolu kierował się m.in. ustalonym przez biegłego z zakresu neurologii D. Ł. długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu powoda ocenianym w następujący sposób: pooperacyjna blizna głowy — 5%, pooperacyjne zniekształcenie kości sklepienia czaszki — 10%, zespól celebrasteniczny z utrwalonymi skargami subiektywnymi — 30%, niewielki niedowład nerwu odruchowego po stronie prawej — 5%, stan po stłuczeniu płuc bez niewydolności oddechowej — 10%. Łącznie 60% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu powoda. Biegły z zakresu neurologii, z uwagi na charakter obrażeń i młody wiek poszkodowanego, spodziewał się dalszej poprawy jego stanu zdrowia, jednak nie wykluczył także możliwości pogorszenia, ze względu na uszkodzenie mózgu. W trakcie procesu w sprawie nie byt powoływany biegły psychiatra. Ustalając wysokość renty wyrównawczej na kwotę 400 zł miesięcznie Sąd Okręgowy w O. mial na uwadze, że w tym czasie powód otrzymywał także rentę z ZUS-u wysokości 400 zł miesięcznie, a zarobki jakie powód mógłby wówczas bezpośrednio po szkole zawodowej osiągać wynosiły by około 700-800 zł miesięcznie. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2003 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację strony pozwanej od powyższego wyroku. Powód mieszka z rodzicami w malej miejscowości C.. Przed zdarzeniem powód byt osobą wesołą i towarzyską, mial kolegów i koleżanki, a także dziewczynę. Jeździł z kolegami na rolkach i na rowerze, grał w gry komputerowe, miał własna motorynkę. Uczęszczał do szkoły zawodowej, kształcił się w zawodzie ślusarza. Nie miał problemów z alkoholem. Powód nie odczuwał żadnych dolegliwości natury psychicznej. Po wypadku zostawiła go dziewczyna, stopniowo odsunęli się od niego wszyscy koledzy. Powód stal się osobą zamkniętą w sobie, nie potrafi nawiązywać kontaktów, izoluje się od ludzi. Sposobem radzenia sobie z tą sytuacją stało się spożywanie alkoholu, początkowo w niewielkich ilościach. Po alkoholu powód potrafi rozmawiać z ludźmi, jednak dawni koledzy nie chcą z nim rozmawiać, kiedy jest pod wpływem alkoholu, a kiedy jest trzeźwy powód chodzi po C. samotnie, w kapturze na głowie i ze słuchawkami na uszach, z nikim nie rozmawia. Powód podejmuje ciągłą walkę ze swoimi słabościami, walczy z uzależnieniem od alkoholu. Leczył się z choroby alkoholowej na oddziale zamkniętym, aktualnie nie pije. Chodzi na terapię do Ośrodka (...), spotyka z psychologami i terapeutami. --- STRONA 5 --- Powód po wypadku miał nadzieję, że dolegliwości miną i będzie mógł prowadzić w miarę normalne życie. Po szkole zawodowej kontynuował naukę w Technikum Mechanicznym, była to jedyna szkota, do której nie musiał dojeżdżać. Okazało się jednak, że ze względu na stan zdrowia nie dopuszczono go do praktyk zawodowych. Zdał maturę, ale nie może pracować jako mechanik. W czasie nauki w technikum powód nie chodził regularnie do lekarza, nie miał dokumentacji medycznej potwierdzającej jego aktualny stan zdrowia, więc stracił rentę z ZUS. Rodzice powoda nie mają wykształcenia, starają się go wspierać, ale nie potrafią mu pomóc w wielu sprawach. Obecnie ojciec powoda ma 80 lat, jego matka też jest osobą starszą, a do tego poważnie chorą. Coraz trudniej im wspierać syna, także finansowo. Powód nieustannie poszukuje zatrudnienia, jednak z uwagi na ograniczenia spowodowane stanem zdrowia, silne bóle głowy i kręgosłupa, oraz fakt, że w C. wszyscy potencjalni pracodawcy wiedzą o wypadku i jego konsekwencjach, trudno mu jest znaleźć pracę. Powód może pracować w warunkach specjalnych, ale zakładów pracy chronionej nie ma C.. Powodowi czasami udaje się zatrudnić, jednak zwykle szybko traci pracę. Dramatyczną sytuację powoda pogarszają napady padaczki, które zdarzają mu się od pewnego czasu. Powód boi się wychodzić z domu, nie chodzi na zakupy, jeszcze trudniej mu znaleźć i utrzymać pracę. Wobec powoda po wypadku orzeczono lekki stopień niepełnosprawności z przeciwskazaniami do ciężkiej pracy fizycznej. Powód mógł wykonywać pracę zarobkową jedynie w szczególnych warunkach w zakładach pracy chronionej. Orzeczenie byk wydane na okres do 23.04.2003 roku. Powód nie potrafił uzyskać nowego orzeczenia. Jak wynika z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii A. M. po wypadku M. P. (2) nie mógł kontynuować kształcenia w wybranym zawodzie. Pozwolono mu wprawdzie na ukończenie szkoły zawodowej, do której uczęszczał przed wypadkiem, ale nie dopuszczono go do praktyk zawodowych, gdyż po tak poważnym urazie głowy jego stan zdrowia nie pozwalał, by powód mógł obsługiwać urządzenia mechaniczne będące w ruchu, a kształcił się w zawodzie ślusarza. Po ukończeniu szkoły zawodowej powód ukończył technikum mechaniczne, ale nie byt w stanie podjąć pracy w wyuczonym zawodzie. Bezpośrednio po wypadku przyznano mu rentę chorobową, którą później cofnięto, jednak opiniowany nie był w stanie podjąć jakiejkolwiek stałej pracy. Niemożność ta wynikała ze zmian w centralnym systemie nerwowym spowodowanych wypadkiem i doznanym urazem głowy. Odległym i trwałym skutkiem doznanych urazów są występujące u powoda zaburzenia zachowania i emocji spowodowane organicznymi uszkodzeniami centralnego systemu nerwowego. Przez cały czas utrzymują się u powoda trudności w relacjach społecznych, niemożność nawiązania więzów emocjonalnych, nieradzenie sobie w życiu codziennymi, nieumiejętność samodzielnego załatwienia swoich spraw w urzędach, nieumiejętność podjęcia i utrzymania nawet prostej pracy z uwagi na trudności z pamięcią krótkotrwałą, trudność w koncentracji i skupieniu uwagi, niemożność podjęcia konsekwentnego, systematycznego wysiłku, lęki przed podróżowaniem środkami lokomocji, bezsenność, bóle głowy, szumy w uszach. Wszystkie te objawy są odległymi skutkami doznanego w wyniku wypadku urazu głowy, są to zmiany zachowania i emocji, u podłoża których stoi spowodowana wypadkiem encefalopatia pourazowa. Ponieważ u podłoża tych zaburzeń leżą organiczne trwale zmiany w centralnym systemie nerwowym nie ma możliwości, poprzez leczenie i rehabilitację, istotnej poprawy stanu zdrowia opiniowanego. W przeszłości opiniowany radził sobie z występującymi trudnościami poprzez częste sięganie po alkohol --- STRONA 6 --- doszło u niego do uzależnienia alkoholowego. Opiniowany przed wypadkiem nie nadużywał alkoholu. Alkohol w nadmiernych ilościach zaczął spożywać, z uwagi na to, że nie radził sobie w dorosłym życiu, co spowodowane było skutkami wypadku, co oznacza, że skutki wypadku wpłynęły również pośrednio na wystąpienie u powoda uzależnienia od alkoholu. W okresie od dnia 22 września 2006 r. do dnia 3 listopada 2006 r. powód leczył się w Centrum Psychiatrycznym w K., gdzie rozpoznano u niego zespól uzależnienia spowodowany używaniem alkoholu oraz rozpoczynający się zespól psychoorganiczny o etiologii mieszanej. Powód, w okresie od dnia 28 lipca 2008 r. do dnia 6 sierpnia 2008 r. oraz od 11 grudnia 2015 r do dnia 21 grudnia 2015 r., przebywał na Oddziale (...) Zespołów (...) w A., gdzie rozpoznano u niego zespól uzależnienia od alkoholu. Powodowi zalecano absencję alkoholową oraz udział w grupach wsparcia i terapeutycznych, a także okresowe kontrole. Biegła z zakresu psychiatrii stwierdziła u powoda organiczne zaburzenia zachowania i emocji spowodowane uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego powstałego w czasie wypadku oraz uzależnienie alkoholowe i padaczkę. Nastrój powoda nosi cechy klinicznej depresji, jest to dystymia z organiczną labilnością afektywną. Aktualny stan psychiczny powoda ma związek przyczynowy z wypadkiem, któremu uległ 25 czerwca 1998 roku. Trwały uszczerbek na zdrowiu z przyczyn o charakterze psychicznym, zdaniem bieglej, należy oceniać zgodnie obowiązującymi normami na 50 - 80 % wg. taryfikatora norm oceny procentowego trwałego uszczerbku na zdrowiu. Dolegliwości mają charakter trwały. Organiczne zaburzenia zachowania i emocji są spowodowane uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego powstałym na skutek urazu głowy doznanego w czasie wypadku z 25 czerwca 1998 roku, a uzależnienie alkoholowe wynika z sytuacji zdrowotnej, życiowej, osobistej i socjalnej w jakiej znalazł się powód w związku z wypadkiem. W opinii uzupełniającej biegła z zakresu psychiatrii wyjaśniła, że problemy powoda z podjęciem i utrzymaniem pracy nie są wynikiem lenistwa czy złej woli, ale skutkiem organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Podobnie jak skłonność do snucia nierealnych planów, takich jak np. marzenia o wydaniu zbioru poezji, czy robienie sobie zdjęć z przypadkowo spotkanymi ludźmi. Fakt, że powód czasami podróżuje nie świadczy o tym, że nie odczuwa lęków związanych z podróżami, a zrobienie sobie zdjęcia z przypadkowo spotkaną osobą nie dowodzi, że powód radzi sobie z nawiązywaniem kontaktów z ludźmi. Biegła sądowa z zakresu neuropsychologii klinicznej M. O. — G. ustaliła, że u powoda istnieją zmiany organiczne zlokalizowane głównie w przednich partiach mózgu, co skutkuje obniżeniem możliwości poznawczych i emocjonalnych (bez otępienia), upośledzając możliwości adaptacyjne powoda. Stwierdzane aktualnie u powoda w badaniu neuropsychologicznym objawy w sferze poznawczej powoda objawiają się zaburzeniami pamięci, nieuczeniem się na błędach, zaburzeniami przystosowawczymi ukierunkowanymi na cel osiągany w przyszłości, obniżony krytycyzm, skłonność do stereotypowych reakcji spowodowany brakiem giętkości przy zmianach nastawienia mentalnego, a te są powodem zaburzeń adaptacyjnych powoda. Doznany w 1998 roku uraz spowodował obniżenie możliwości adaptacyjnych powoda, ale nie na tyle, by uniemożliwić mu dalszą naukę i podjęcie adekwatnej do wykształcenia pracy (zdobył średnie techniczne wykształcenie). Natomiast pogłębiające się z --- STRONA 7 --- czasem uzależnienie od alkoholu spowodowało lawinę niekorzystnych zdarzeń (brak pracy, pogłębianie się zaburzeń charakterologicznych, trudności w kontaktach interpersonalnych, stany depresyjne, a nawet epizody psychotyczne). Powód podjął leczenie odwykowe, a utrzymywanie abstynencji może w tym stanie przynieść jeszcze korzystną poprawę. Nie ulega wątpliwości, że doznany w 1998 roku w wieku 17 lat uraz w dużej mierze zmienił życie powoda, poczuł się „gorszy" od innych chłopców w tym samym wieku, musiał zrewidować swoje plany na przyszłość. Nie wykluczone, że picie alkoholu stało się tym, co mogło imponować innym chłopcom w jego wieku, wtedy mógł robić to co oni, gdy pil alkohol łagodził bóle głowy, oraz poprawiał swoje poczucie wartości i łagodził objawy depresji. Można przyjąć, że na rozwinięcie uzależnienia od alkoholu przebyty wypadek miał wpływ, a obecnie stwierdzone nasilone objawy w sferze poznawczo-emocjonalnej są efektem zarówno przeszłych urazów jak i przewlekłego nadużywania alkoholu. Zdaniem bieglej u powoda występuje 50% trwałego uszczerbku na zdrowiu z przyczyn psychicznych. W 2018 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 2080 zł, a średnie wynagrodzenie w I kwartale 2018 roku według GUS-u wyniosło (...),84 z1 brutto. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w Opolu wyrokiem z 4.07.2018r. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 40 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 lipca 2018 roku do dnia zapłaty oraz poczynając od dnia 4 lipca 2018 roku rentę wyrównawczą w kwocie 1.850 zł płatną do dnia 15-tego każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie zwłoki w płatności tej należności, w miejsce renty zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie IC 467/01 i w pozostałym zakresie powództwo oddalił, a także kosztami postępowania obciążył pozwanego zasądzając od strony pozwanej na rzecz radcy prawnego Ł. K. kwotę 7.200 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Opolu kwotę 3.908,26 zł tytułem wypłaconych tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa kosztów opinii biegłych oraz opłaty od pozwu, od której powód był zwolniony. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że powód M. P. (2) domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Spółka z o.o. Oddział (...) z siedzibą w O. kwoty 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia za dalsze skutki wypadku z dnia 25 czerwca 1998 r. oraz podwyższenia dotychczas otrzymywanej przez powoda renty z kwoty 400 z1 miesięcznie do kwoty 1.850 zł miesięcznie. W uzasadnieniu powód wskazał, że wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. Sąd Okręgowy w O. ustalił, że pozwany ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku z dnia 21 czerwca 1998 roku i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienie w kwocie 50.000 zł i rentę wyrównawczą w kwocie 400 zł miesięcznie, a także ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość. Powód domaga się przyznania dalszego zadośćuczynienia oraz podwyższenia renty bowiem u powoda pojawiła się nowa krzywda w postaci zaburzeń psychicznych, która nie była przedmiotem rozpoznania Sądu. Powód żądanie podwyższenia renty wyrównawczej uzasadnił także wzrostem kosztów utrzymania oraz leczenia, a także wzrostem wysokości minimalnego i przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz wiekiem powoda, bowiem gdyby powód nie uległ wypadkowi i pracował w wyuczonym zawodzie, byłby już obecnie doświadczonym pracownikiem wynagradzanym powyżej płacy minimalnej. Pozwany domagał się oddalenia powództwa, podnosząc w pierwszej kolejności zarzut braku legitymacji biernej, oraz zarzut przedawnienia. Dalej zarzucił brak podstaw do zaliczenia obecnych schorzeń psychicznych powoda do skutków wypadku, który miał miejsce 18 lat wcześniej oraz brak podstaw do podwyższenia renty. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało więc w pierwszej kolejności ustalenia czy powód --- STRONA 8 --- ponosi odpowiedzialność za skutki zdarzenia z dnia 25 czerwca 1998 roku, w jeżeli tak czy nie doszło do przedawnienia roszczeń powoda. Wreszcie czy u powoda ujawniła się nowa krzywda w postaci zaburzeń psychicznych, która nie była przedmiotem rozpoznania w sprawie IC 467/01, oraz czy krzywda ta jest dalszym następstwem urazu doznanego w wyniku wypadku z 25 czerwca 1998 roku. W przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytania, należało ustalić wysokość zadośćuczynienia należnego powodowi z tego tytułu. Natomiast orzeczenie o żądaniu podwyższenia dotychczas otrzymywanej przez powoda renty musiało być poprzedzone ustaleniem czy doszło do zmiany stosunków uzasadniającej zmianę wysokości przedmiotowej renty. Ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy poczynił w oparciu o material dowodowy w postaci: odpisów aktualnych z KRS pozwanej spółki, akt sprawy IC 467/01, w szczególności wyroków wydanych w tej sprawie, wraz z ich pisemnymi uzasadnieniami oraz opinii biegłego z zakresu neurologii, kart informacyjnych leczenia szpitalnego powoda, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zeznań świadków J. P. i M. K., przesłuchania powoda w charakterze strony, a przede wszystkim w oparciu o opinię i opinię uzupełniającą biegłego sądowego z zakresu psychiatrii A. M. oraz opinię biegłego sądowego z zakresu neuropsychologii klinicznej M. G.. Wiarygodność zeznań świadków, oraz powoda nie była kwestionowana przez żadną ze stron, podobnie jak autentyczność zgromadzonych dokumentów. Sąd Rejonowy w całej rozciągłości oparł się opiniach oraz wiadomościach biegłych z zakresu psychiatrii i neuropsychologii klinicznej, albowiem opinie zostały sporządzone w sposób rzetelny i prawidłowy przez biegłych o wysokich kwalifikacjach i doświadczeniu w omawianych dziedzinach. W związku z tym Sąd przyjął twierdzenia i wnioski zawarte w opiniach biegłych za własne. Podkreślić także należy, że biegła z zakresu psychiatrii A. M. w opinii uzupełniającej, w sposób bardzo szczegółowy odniosła się do wszystkich zarzutów do opinii zasadniczej podniesionych przez stronę pozwaną. Ponowne podniesienie przez pełnomocnika pozwanego tych samych zarzutów nie mogło skutkować dopuszczeniem dowodu z opinii innego biegłego. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem „potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii" (por. min. wyrok SN sygn. I PKN 20/99 z dnia 04.08.1999 r.), co nie ma miejsca w rozpatrywanym przypadku. Odnosząc się do podniesionego przez pozwanego zarzutu braku legitymacji biernej po stronie pozwanej, wskazać należy, że jak wynika z treści wyroku Sądu Okręgowego w Opolu wydanego w sprawie IC 467/01, utrzymanego wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, to pozwany względem powoda ponosi odpowiedzialność za skutki wypadku z dnia 21 czerwca 1998 roku i to także na przyszłość. Numer KRS spółki (...) — P. (...) spółka z o.o. (...) w O., której dotyczy wyrok wydany w sprawie IC 467/01 i numer KRS pozwanej spółki (...) spółka z o.o. Oddział (...) wskazuje w sposób jednoznaczny, że jest to ten sam podmiot, pomimo zmiany nazwy całej spółki oraz jej oddziałów. Natomiast kwestie ewentualnych roszczeń regresowych pozwanej spółki w stosunku do (...) S.A. nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na wynik niniejszego postępowania. Na marginesie dodać należy, że pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosił nawet w tym postępowaniu wniosku o przypozwanie (...) S.A. Jeżeli chodzi natomiast o podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia powoda, zresztą szerzej nie uzasadniony, to przypomnieć należy, że w pkt. IV wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 grudnia 2002 roku wydanego w sprawie IC --- STRONA 9 --- 467/01 ustalona została odpowiedzialność pozwanego wobec powoda za skutki wypadku z dnia 25 czerwca 1998 roku na przyszłość. Zgodnie z orzecznictwem sądów, w tym Sądu Najwyższego, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego odpowiedzialność za przyszłe szkody bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych wynikłych po wydaniu tego wyroku nie rozpocznie się przed wystąpieniem określonej szkody ( por. min. wyrok SN z 17.02.1972 r. OSN CP 1972, poz. 149). Ponieważ brak przepisów wyraźnie określających termin przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie, zastosowanie ma tu ogólny 10 letni termin przedawnienia określony w treści art. 118 kc. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie precyzyjne określenie daty wystąpienia u powoda szkody będącej skutkiem organicznych zaburzeń zachowania i emocji spowodowanych uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego oraz uzależnieniem alkoholowym i padaczką jest niemożliwe. Analiza treści kart informacyjnych leczenia szpitalnego powoda wskazuje, że po raz pierwszy powód leczył się w Oddziale (...) od 22.09.2006 r. do 03.11.2006 r. W ocenie Sądu, najwcześniej wtedy powód zdał sobie sprawę, ze ma problem alkoholowy. Nie byt natomiast przed wniesieniem pozwu badany przez psychiatrów pod kątem innych zaburzeń psychicznych. Należy przyjąć, że świadomość takich zaburzeń, ich związku z wypadkiem oraz skutków dla życia powoda pojawiała się u powoda stopniowo, a jej ostatecznym potwierdzeniem byty dopiero opinie biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i neuropsychologii klinicznej. Pozwany nie wykazał, aby u powoda szkoda wynikająca z organicznych zaburzeń zachowania i emocji spowodowanych uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego oraz uzależnieniem alkoholowym i padaczką ujawniła się przed sierpniem 2006 roku, a tym samym nie wykazał, aby doszło do przedawnienia roszczenia powoda o zadośćuczynienie za tą szkodę. Przechodząc do kwestii ustalenia, czy u powoda ujawniła się nowa krzywda w postaci zaburzeń psychicznych, która nie była przedmiotem rozpoznania w sprawie IC 467/01, oraz oceny czy krzywda ta jest dalszym następstwem urazu doznanego w wyniku wypadku z 25 czerwca 1998 roku, przypomnieć należy, iż orzeczenie ustalające odpowiedzialność na przyszłość ma min. to znaczenie, że w kolejnym postępowaniu sądowym wynikającym z tego samego zdarzenia, Sąd rozstrzyga więc tylko o tych roszczeniach, które powstały po wydaniu rozstrzygnięcia ustalającego taką odpowiedzialność. Mając powyższe na uwadze należało rozstrzygnąć czy po dacie wydania wyroku w sprawie IC 467/01 i zasądzeniu na rzecz powoda stosownej kwoty zadośćuczynienia, wystąpiły kolejne, nowe następstwa zdarzenia z dnia 25 czerwca 1998 roku skutkujące dalszym pogorszeniem zdrowia powoda. Zadośćuczynienie stanowi rekompensatę za szkody niematerialne i obejmuje krzywdę stwierdzoną na chwilę orzekania oraz krzywdę dającą się przewidzieć w przyszłości. Z pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wydanego w sprawie I C 467/01 nie wynika, aby to orzeczenie obejmowało krzywdę związaną z zaburzeniami psychicznymi, padaczką i uzależnieniem od alkoholu. Natomiast ustalając odpowiedzialność pozwanego na przyszłość, Sąd mial na uwadze, że z uwagi na wiek powoda oraz rozmiar i charakter doznanych urazów, zwłaszcza uraz mózgu, stan zdrowia powoda może w przyszłości ulec pogorszeniu. Podnieść również należy, it przesądzenie w sentencji wyroku zasądzającego świadczenie odszkodowawcze o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości zwalnia poszkodowanego o obowiązku udowodnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym taka odpowiedzialność już ciąży. (por. min. uchwała SN z dnia 24 lutego 2009 r. III CZP 2/09, LEX nr 492286). --- STRONA 10 --- Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, w tym opinie biegłych z zakresu psychiatrii i neuropsychologii klinicznej wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że stwierdzone u powoda organiczne zaburzenia zachowania i emocji oraz padaczka są spowodowane uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego powstałym na skutek urazu głowy doznanego w czasie wypadku z 25 czerwca 1998 roku, a uzależnienie alkoholowe wynika z sytuacji zdrowotnej, życiowej, osobistej i socjalnej w jakiej znalazł się powód w związku z wypadkiem. Jeżeli chodzi o wysokość należnego powodowi z tytułu opisanej powyżej szkody zadośćuczynienia, to zgodnie z art. 445 k.c. w zw. z art. 444 1 k.c. sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie jest pośrednim sposobem naprawienia cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanego, zaś jego wysokość ma przede wszystkim rekompensować doznaną na skutek czynu niedozwolonego krzywdę. Zadośćuczynienie ma więc charakter kompensacyjny, jednakże nie może być nadmierne, a utrzymane w rozsądnych granicach, tj. takich, które odpowiadają przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Jednocześnie zadośćuczynienie, stanowiąc realną wartość, nie może być źródłem wzbogacenia. Dodać również trzeba, że wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę winna mieć charakter kompleksowy i obejmować wszelkie cierpienia, zarówno fizyczne jak i psychiczne, zarówno doznane, jak i prognozowane na przyszłość, wobec czego nie może mieć charakteru symbolicznego. Kwestia wyceny doznanych krzywd jest wyjątkowo trudna tym bardziej, że nie można ustalić uniwersalnego miernika tych stanów, a każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie przy stosowaniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego w każdym indywidualnym przypadku powinny być uwzględnione wszelkie okoliczności, mające wpływ na rozmiar doznanej szkody niemajątkowej, a zwłaszcza stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, trwałość skutków wypadku i prognozy na przyszłość, a także wiek poszkodowanego, niemożność prowadzenia normalnego życia, w tym zawodowego, uprawiania sportów, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci, utratę kontaktów towarzyskich itp. Z opinii biegłych, zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oraz zeznań samego powoda, a także z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że na skutek uszkodzenia (...) i będących wynikiem tego uszkodzenia zaburzeń psychicznych i padaczki oraz uzależnienia alkoholowego powód nie może pracować w wyuczonym zawodzie, ma problemy z pamięcią, nie był w stanie dalej się kształcić, nie potrafi podtrzymywać ani nawiązywać kontaktów z innymi ludźmi, nie założył rodziny, trudno mu znaleźć odpowiednie do jego możliwości zatrudnienie, a jeszcze trudniej utrzymać pracę. Powód jest samotnym, cierpiącym na liczne rzeczywiste i urojone dolegliwości człowiekiem, którego jedynym oparciem są wiekowi rodzice. Biegle sądowe oceniły, że z powodu zaburzeń psychicznych u powoda występuje co najmniej 50 % ( do nawet 80 %) trwały uszczerbek na zdrowiu. Biorąc więc pod uwagę opisane powyżej okoliczności Sąd uznał, że roszczenie powoda w zakresie zadośćuczynienia zasługuje na uwzględnienie w całości, a dochodzona przez powoda kwota 40 000 zł jest niewygórowana, zważywszy na sytuację osobistą i majątkową powoda. Za uzasadnione w świetle poczynionych ustaleń faktycznych Sąd uznał także żądanie --- STRONA 11 --- podwyższenia renty należnej powodowi od strony pozwanej z kwoty 400 zł miesięcznie ustalonej wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. do kwoty 1 850 zł miesięcznie. Z opinii biegłych oraz zeznań powoda i przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że powód z uwagi na stan zdrowia, w tym zaburzenia psychiczne i padaczkę, ma poważne problemy ze znalezieniem i utrzymaniem pracy. Nie wynika to z lenistwa ani zlej woli. Sytuację pogarsza fakt, że C., gdzie powód mieszka, jest małą miejscowością, nie ma w niej zakładów pracy chronionej, a potencjalni pracodawcy znają problemy powoda i niechętnie go zatrudniają. Poczynione ustalenia wskazują, ze powód ma szanse jedynie na zatrudnienie o charakterze krótkotrwałym, lub wręcz dorywczym, które może stanowić najwyżej niepewny dodatek do świadczenia, jakie powinien otrzymywać tytułem renty. Powód od 2003 roku nie otrzymuje już świadczenia rentowego z ZUS. Od czasu ustalenia wysokości renty wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 roku stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu, bowiem ujawniły się zaburzenia psychiczne i padaczka, oraz choroba alkoholowa. Niewątpliwie w tym zakresie doszło więc do zmiany stosunków. Nadto powód utracił prawo do renty z ZUS. Bezspornie też w I kwartale 2018 roku wysokość przeciętnego wynagrodzenia w/g GUS wynosiła 4 622,84 zł brutto, a płaca minimalna 2080 zł. Jak wynika z uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie IC 467/01, ustalając wysokość renty na 400 zł Sąd Okręgowy kierował się tym, ze powód otrzymywał w tamtym czasie rentę z ZUS wysokości 400 zł, a także tym, że powód był osoba bardzo młodą, z wykształceniem zawodowym, więc gdyby podjął wtedy pierwszą pracę, zarabiałby około 700-800 zł. Obecnie powód nie otrzymuje żadnego świadczenia z ZUS, ma wykształcenie średnie techniczne, o specjalności mechanik maszyn, ma 37 lat. Gdyby pracował w swoim zawodzie, jako doświadczony mechanik, jego wynagrodzenie prawdopodobnie było by wyższe od płacy minimalnej. D. żądanie podwyższenia renty z uwagi na zmianę stosunków na podstawie art. 907 § 2 kc do kwoty 1.850 zł należało mig za w pełni uzasadnione Sąd podwyższył wysokość renty wyrównawczej należnej powodowi do kwoty 1.850 zł miesięcznie, takiej bowiem renty domagał się powód w pozwie. Sąd kwotę zadośćuczynienia zasądził wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty, oddalił natomiast dalej idące żądanie powoda w zakresie odsetek, bowiem dopiero poczynione w toku postepowania ustalenia, w tym opinie biegłych, pozwoliły na właściwą ocenę rozmiarów poniesionej przez powoda szkody. Jeżeli chodzi natomiast o rentę to wyrok oparty na przepisie art. 907 § 2 k.c. ma charakter konstytutywny. Kosztami postępowania Sąd obciążył stronę pozwaną kierując się treścią art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana, która zaskarżyła wyrok w części to jest w zakresie punktu I, w punkcie II w zakresie w jakim sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda rentę wyrównawczą w kwocie ponad 800 zł miesięcznie oraz w punktach IV-VI wyroku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie jej bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.); nierozpoznanie (a przez to także nieuwzględnienie) wniosku pozwanego zawartego w piśmie procesowym z dnia 10.11.2017 r. o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego psychiatry (art. 227 k.p.c.); wadliwe wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w pisemnym uzasadnieniu wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.); nieuwzględnienie zarzutu pozwanego co do przedawnienia roszczenia powoda o zadośćuczynienie; bezzasadne przyjęcie, że zachodzi adekwatny związek przyczynowy między problemami alkoholowymi powoda a skutkami wypadku, któremu uległ w dniu 25.06.1998 r. (art. 435 § 1 w zw. z art. 415 k.c.), jak również przyznanie powodowi rażąco wygórowanej (zamiast odpowiedniej) renty wyrównawczej (art. 907 § 2 w związku z art. 444 § 2 k. c.). Wskazując na powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I-II oraz IV-VI i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda renty wyrównawczej w kwocie 800 zł miesięcznie, płatnej do 15-go każdego --- STRONA 12 --- miesiąca, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie zwłoki w płatności tej należności, w miejsce renty zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18.12.2002 r. w sprawie IC 467/o i, a w pozostałym zakresie oddalenie powództwa oraz zasądzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje wg norm przepisanych, a także dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność jak w postanowieniu Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 21.03.2017 r., a w szczególności o wskazanie, czy istnieje związek przyczynowy między problemami natury psychiatrycznej u powoda związanymi z nadużywaniem alkoholu a skutkami wypadku, któremu uległ w dniu 25.06.1998 r., z jednoczesnym odniesieniem się do oceny wyrażonej w opinii neuropsychologa z dnia 12.03.2018 r. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o należny podatek od towarów i usług. Sąd Okręgowi zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne tak ustalenia Sądu Rejonowego, które legły u podstaw skonstruowanego stanu faktycznego, wyciągnięte w oparciu o ten stan wnioski jak i zapatrywania prawne tego Sądu co czyni bezprzedmiotowym prowadzenie szerokich powtórzeń w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów apelacji należy wskazać, że są one bezzasadne. Wprawdzie w apelacji strona pozwana nie kwestionowała już braku legitymacji biernej po swojej stronie, ale należy wskazać, że w powyższym zakresie Sąd Okręgowy w pełni przyjmuje stanowisko Sądu Rejonowego za własne bez konieczności dokonywania jakichkolwiek uzupełnień w tym zakresie. Tak samo w całości za własne Sąd Okręgowy przyjmuje stanowisko Sądu Rejonowego co do bezzasadności zgłoszonego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda. Stanowisko sądu pierwszej instancji w tym zakresie zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które w całości Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje jako własne. W zakresie w jakim strona pozwana zarzuca, iż u powoda nie ujawniła się nowa, nie objęta wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z 18.12.2002r. sygn. I C 467/01 krzywda związana ze zdarzeniem z dnia 25.06.1998r. Sąd Okręgowy również w całości przyjmuje jako własne stanowisko Sądu Rejonowego. Należy jedynie podkreślić, że we wskazanym wyroku z 18/12.2002r. sygn. I C 467/01 w punkcie IV została ustalona odpowiedzialność na przyszłość pozwanego wobec powoda za skutki wypadku z 25.06.1998r. mogące powstać w przyszłości. Słusznie zatem Sąd Rejonowy przyjął, że w niniejszej sprawie należało ustalić czy u powoda nastąpiły kolejne nowe następstwa zdarzenia z 25.06.1998r. skutkujące pogorszeniem stanu zdrowia powoda. Prawidłowo wskazano, że ustalając odpowiedzialność na przyszłość sad miał na uwadze, że z uwagi na wiek powoda w chwili zdarzenia, ale również w chwili ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, a także z uwagi na rozmiar i charakter doznanych urazów, zwłaszcza urazu mózgu stan powoda może w przyszłości ulec pogorszeniu, a powstała w związku z tym krzywda będzie dalszym następstwem samego zdarzenia przy czym równocześnie krzywda ta może ujawnić się w przyszłości. Ponadto jak ustalił Sąd Rejonowy orzekając w sprawie sygn. I C 467/01 Sąd Okręgowy w Opolu nie uwzględnił krzywdy powoda związanej z zaburzeniami psychicznymi, padaczką oraz uzależnieniem od alkoholu, co było oczywiste albowiem w dacie orzekania to jest 18.12.2002r. oraz w dacie wydania wyroku dnia 25.04.2003r. przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu sygn. I A Ca 276/03 powyższe następstwa zdarzenia z 25.06.1998r. jeszcze się nie ujawniły. Sąd Okręgowy w pełni przyjmuje jako własne stanowisko Sądu Rejonowego, iż z przywołanych w sprawie ustaleń faktycznych w tym zwłaszcza opinii biegłych z zakresu psychiatrii i neuropsychologii klinicznej jednoznacznie wynika, że stwierdzone u powoda organiczne zaburzenia zachowania i emocji oraz padaczka są spowodowane uszkodzeniem centralnego systemu nerwowego powstałym na skutek urazu głowy doznanego w czasie wypadku z 25.06.1998r., a uzależnienie alkoholowe wynika z sytuacji zdrowotnej, życiowej, osobistej i socjalnej w jakiej znalazł się powód w związku z wypadkiem. Powyższe powoduje, że w oparciu o przepis art. 445 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. które to przepisy wbrew zarzutom apelacji dotyczącym nie wskazania przed sąd podstawy rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał, powodowi należy się zadośćuczynienie w wysokości 40.000 zł. Z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że ingerencja Sądu drugiej instancji w ustalenie wysokości przyznanego zadośćuczynienia jest w zasadzie możliwa tylko wówczas gdy przyznane zadośćuczynienie jest rażąco niskie bądź nadmiernie wygórowane (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z 25.03.2019r. sygn. I CSK 120/18). Z uzasadnienia Sądu Rejonowego wprost wynika, że określając sumę --- STRONA 13 --- należnego powodowi zadośćuczynienia sąd uwzględnił, że na skutek uszkodzeń centralnego układu nerwowego i będących wynikiem tego uszkodzenia, zaburzeń psychicznych i padaczki oraz uzależnienia alkoholowego powód nie może pracować w wyuczonym zawodzie, ma problemy z pamięcią, nie był w stanie dalej się kształcić, nie potrafi podtrzymywać ani nawiązywać kontaktów z innymi ludźmi, nie założył rodziny, trudno mu znaleźć odpowiednie do jego możliwości zatrudnienie, a jeszcze trudniej utrzymać pracę. Powód jest samotnym, cierpiącym na liczne rzeczywiste i urojone dolegliwości człowiekiem, którego jedynym oparciem są wiekowi rodzice. Określając sumę należnego zadośćuczynienia Sąd Rejonowy uwzględnił szereg istotnych w niniejszej sprawie okoliczności zwłaszcza wiek poszkodowanego, trwałość doznanego uszczerbku na zdrowiu i jego zakres, skutki na przyszłość związane z tak istotnym uszczerbkiem na zdrowiu fizycznym i psychicznym, zmianę stylu życia i myślenia poszkodowanego, jak też utrzymanie sumy zadośćuczynienia w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa z uwzględnieniem tej stopy oraz warunków samego poszkodowanego. Sąd Rejonowy uwzględnił, że powyższe zadośćuczynienie ma spełniać funkcję kompensacyjną, łagodzącą wobec doznanej niewymiernej materialnie krzywdy. Powyższe powoduje, że w ocenie Sądu Okręgowego przyznane zadośćuczynienie nie może być uznane za rażąco wygórowane. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut związany z przyznaniem renty w rażąco wygórowanej wysokości. Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w tym zakresie był przepis art. 907 § 2 k.c. przy czym należy uzupełnić, że w związku z art. 444 § 2 k.c. Wbrew zarzutom apelacji przyznana renta w wysokości 1.850 zł nie stanowi w pełni rekompensaty ewentualnych zarobków jakie powód by uzyskiwał gdyby nie doszło do zdarzenia z 25.06.1998r. Otóż należy zauważyć, że ustalając rentę w wysokości 400 zł miesięcznie w sprawie sygn. I C 467/01 sąd kierował się ty, iż wówczas powód jako osoba młoda dopiero zaczynająca pracę zawodową mogła liczyć na zarobki w kwocie 700-800 zł miesięcznie. Dlatego też uwzględniając otrzymywaną przez powoda wówczas rentę z ZUS w kwocie 400 zł ustalono, że powodowi należało przyznać rentę w kwocie 400 zł miesięcznie co przy uwzględnieniu renty z ZUS-u pokrywało w zasadzie w 100% ewentualne wynagrodzenie za pracę jaką powód miał osiągnąć. Obecnie powód nie otrzymuje żadnego świadczenia z ZUS-u, ma 37 lat. Gdyby pracował obecnie w wyuczonym zawodzie jako doświadczony mechanik jego wynagrodzenie byłoby wyższe od płacy minimalnej wynoszącej 2.080 zł. Przy uwzględnieniu powyższego i przyjęciu, że wysokość przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2018r. wynosiła 4.622,84 zł zasadnie za Sądem Rejonowym należało przyjąć, że wysokość wynagrodzenia na jakie obecnie mógłby liczyć powód to kwota około 3.600 zł. Tym samym uwzględniając zmianę stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 k.c. zdaniem Sądu Okręgowego prawidłowo sąd Rejonowy ustalił wysokość renty na kwotę 1.850 zł, która to kwota co należy podkreślić nie stanowi równowartości wynagrodzenia jakie powód mógłby osiągać gdyby nie skutki zdarzenia z 25.06.1998r., a stanowi jedynie około 50-60% spodziewanego wynagrodzenia. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut nie przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, który to wniosek został powtórzony w zarzutach apelacji. W powyższym zakresie Sąd Okręgowy również w całości przyjmuje za własne stanowisko Sądu Rejonowego, iż „potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii” (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z 4.08.1999r. sygn. I PKN 20/99). Mając powyższe na uwadze apelację jako bezzasadną w oparciu o przepis art. 395 k.p.c. należało oddalić. Na uwzględnienie zasługuje jedynie w niewielkim zakresie zażalenie strony pozwanej na orzeczenie w zakresie kosztów procesu chociaż od razu należy wskazać, że z innych przyczyn niż w zażaleniu wskazano. Sąd Rejonowy w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 98 k.p.c. Nie kwestionując podstawy rozstrzygnięcia należy wskazać, że na zasądzone koszty, również od strony pozwanej na rzecz powoda składają się jedynie koszty wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę datę wniesienia pozwu w zakresie rozstrzygnięcia o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika zastosowanie będzie miało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Rozporządzenie to zostało zmienione przez rozporządzenie z 3.10.2016r. (Dz. U. poz. 18667), które weszło w życie zgodnie z jego § 3 26.10.2016r. i nie mogło w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika przed sądem pierwszej instancji mieć zastosowania albowiem zgodnie z § 2 do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do dnia zakończenia postępowania w danej instancji. Zgodnie z rozporządzeniem z 5.11.2015r. powołanym wyżej przy wartości przedmiotu sprawy wynoszącej 57.400 zł wynagrodzenie pełnomocnika w oparciu o przepis § 2 pkt 6 wynosi 7.200 zł. Powyższego wynagrodzenia nie zwiększa się o podatek VAT albowiem żaden przepis w tym przepisy wskazanego rozporządzenia takiego powiększenia wynagrodzenia nie przewidują. Obowiązek podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika o podatek VAT przewiduje przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. --- STRONA 14 --- 1805). Powyższe jednak rozporządzenie w niniejszej sprawie nie może być zastosowane. Otóż pomijając tytuł rozporządzenia z samego rozporządzenia to jest przepisu § 1 jednoznacznie wynika, że rozporządzenie określa szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Powyższe powoduje, że rozporządzenie będzie miało zastosowanie tylko do ustalenia wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego z urzędu, ale tylko wówczas gdy to wynagrodzenie ma ponieść Skarb Państwa. Do obowiązku poniesienia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przez Skarb Państwa dojdzie w zasadzie tylko w dwóch wypadkach. To jest po pierwsze gdy pełnomocnik ustanowiony z urzędu reprezentuje stronę, która przegra proces w rozumieniu art. 98 k.p.c. co jest oczywiste albowiem zgodnie z art. 98 k.p.c. można zasądzić koszty procesu w tym wynagrodzenie pełnomocnika tylko od strony przegrywającej proces. Skoro pełnomocnik z urzędu reprezentuje stronę, która przegrała proces, to nie ma od kogo zasądzić wynagrodzenia pełnomocnika i wówczas to wynagrodzenie musi ponieść Skarb Państwa. Drugi wypadek to sytuacja gdy wprawdzie pełnomocnik z urzędu reprezentuje stronę, która proces wygrała, ale egzekucja tego wynagrodzenia przyznana od strony przeciwnej okazała się bezskuteczna. Powyższe wynika wprost z przepisu § 6 powołanego rozporządzenia zgodnie z którym w sprawie cywilnej, w której kosztami procesu został obciążony przeciwnik procesowy strony korzystającej z pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, koszty o których mowa w § 2, sąd przyznaje po wykazaniu bezskuteczności ich egzekucji. Powyższy przepis wprost jednoznacznie wskazuje, że w pierwszej kolejności wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu strony, która proces wygrała zasądza się w oparciu o przepis art. 98 k.p.c. od przeciwnika, a dopiero po wykazaniu bezskuteczności egzekucji można je przyznać od Skarbu Państwa. Przy czym co jest istotne przyznając wynagrodzenie od przeciwnika ustala się jego wysokość w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804) natomiast przyznając to wynagrodzenie od Skarbu Państwa, ale jedynie w dwóch sytuacjach opisanych wyżej ustala się jego wysokość w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Powyższe powoduje, że wynagrodzenie winno być ustalone w wysokości 7.200 zł bez powiększenia go o podatek VAT. Jedynie na marginesie należy wskazać, że powyższe wynagrodzenie zgodnie z art. 122 k.p.c. winno być zasądzone nie bezpośrednio na rzecz pełnomocnika z urzędu, ale na rzecz strony którą reprezentuje. Jednakże ewentualna zmiana w tym zakresie punktu V zaskarżonego wyroku wykraczałaby poza granice rozpoznania sprawy wynikające z art. 378 § 1 k.p.c. dlatego też zmiana orzeczenia mogła dotyczyć jedynie wysokości zaskarżonego wynagrodzenia pełnomocnika, nie zaś zmiany osoby na rzecz której to wynagrodzenie zostało zasądzone, co nie było kwestionowane przez skarżącego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadnia przepis art. 98 k.p.c. w związku z art. 122 k.p.c. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda została ustalona w oparciu o przepis § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu ustalonym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3.10.2016r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1667). W powyższym zakresie zastosowanie mają te same reguły o których była mowa przy orzekaniu o kosztach procesu przed sądem pierwszej instancji. Należy jedynie wskazać, że w odpowiedzi na apelację pełnomocnik powoda prawidłowo w oparciu o przepis art. 122 k.p.c. wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu od strony pozwanej na rzecz powoda. Jednakże bezzasadnie z przyczyn o których była mowa wyżej wnosił o podwyższenie tego wynagrodzenia o podatek VAT co jest niedopuszczalne w wypadku zasądzenia kosztów procesu od strony przeciwnej, a możliwe jest jedynie wówczas gdy koszty wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ma ponieść Skarb Państwa.