Postanowienie IVC 288/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie IV

--- STRONA 1 --- Sygn. Akt IVC 288/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie IV Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Andrzej Sterkowicz Protokolant: praktykant Anna Cybulska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 roku na rozprawie sprawy: z powództwa : R. P. przeciwko: D. B. (1) o ochronę dóbr osobistych orzeka: 1. Zobowiązuje pozwaną D. B. (1) do złożenia oświadczenia przeprosin następującej treści: „Ja D. B. (1) przepraszam rodzinę P., a w szczególności R. P. za naruszenie ich dóbr osobistych w postaci pisania nieprawdy wobec wyżej wymienionych osób do instytucji publicznych takich jak Sądy, Prokuratury oraz Komisariatu Policji W.- U.. Treści przeze mnie pisane są nieprawdziwe oraz nigdy nie miały miejsca. D. B. (1)”, przy czym powyższa treść ogłoszenia ma zostać umieszczona w wydaniu lokalnym (...) Gazety (...) według standardu wynikającego z objętości oświadczenia według parametrów tekstu to jest czcionką Calabrii o rozmiarze 11 koloru czarnego. 2. W pozostałym zakresie powództwo oddala. 3. Zasądza od pozwanej D. B. (1) na rzecz powoda R. P. kwotę 600 złotych tytułem postępowania. Sygn. akt IV C 288/15 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym do tutejszego Sądu 25 marca 2015 r. (data prezentaty), doprecyzowany pismem procesowym z dnia 13 kwietnia 2016 r. (data prezentaty) R. P. domagał się: 1) zobowiązania pozwanej D. B. (2) do opublikowania w dzienniku Gazeta (...) dla województwa (...) oświadczenia o treści: „Przepraszam rodzinę P. a w szczególności R. P., za naruszenie ich dóbr osobistych w postaci pisania nieprawdy wobec w/w osób do instytucji publicznych takich jak Sądy, Prokuratury oraz Komisariatu Policji W.-U.. Treści przeze mnie pisane są nieprawdziwe oraz nigdy nie miały miejsca. Są tylko i wyłącznie wytworem mojej fantazji. D. B. (1)”. Powód wniósł, ażeby wskazane oświadczenie zostało sporządzone czarną czcionką C. w rozmiarze 11, zaś jego wielkość miała być odpowiednia dla ogłoszeń, o podobnych objętościach przy zastosowaniu wskazanych parametrów tekstu oraz czcionki. 2) --- STRONA 2 --- Zasądzenia od pozwanej na rzecz schroniska dla bezdomnych zwierząt przy ul. (...) w W. kwoty 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych 00/100). Powód w uzasadnieniu swojego pozwu wskazał, że D. B. (2) naruszyła jego dobra osobista, ponieważ w sprawie o sygn. akt VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie złożyła pismo procesowe zatytułowane „apelacja”, w którym zawarła liczne obraźliwe, a także nieprawdziwe określenia oraz oskarżenia w stosunku do jego osoby, jak też członków jego rodziny. Powód wskazał również, że pozwana dopuszczała się wcześniej naruszenia jego dóbr osobistych w przeszłości, czyniąc to poprzez kierowania do Sądów pisma z nieprawdziwymi informacji, a także składając na komisariacie policji doniesienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (pozew o ochronę dóbr osobistych k.2-11; pismo procesowe zatytułowane uzupełnienie braków formalnych k.15). W odpowiedzi na pozew wniesionej 28 maja 2015 r. (data prezentaty) pozwana D. B. (1) wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew U. B. wskazała, że w czasie, gdy składała pismo procesowe zatytułowane „Apelacja” pełniła obowiązki opiekuna prawnego swojej córki U. P.. Pozwana wskazała, że złożyła apelację od Wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, ponieważ Sąd orzekł rozwód z przyczyn leżących po stronie jej córki, a D. B. (2) nie zgadzała się ze wskazanym stanowiskiem Sądu (odpowiedź na pozew k.24; odpowiedź na pozew k.27). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 12 lutego 2013 r. (data prezentaty) R. P. złożył w Sądzie Okręgowym w Warszawie pozew przeciwko U. P., którym domagał się rozwiązania przez Sąd małżeństwa, które zawarł z U. P. 6 czerwca 1981 r. przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w(...) (dowód: pozew k.1 akt sprawy VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie). Po przeprowadzeniu postępowania Sąd Okręgowy w Warszawie 24 marca 2014 r. wydał wyrok, którym rozwiązał małżeństwo R. P. oraz U. P. z przyczyn niezawinionych leżących po stronie U. P. (dowód: Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt VII C 173/13 k.144 akt sprawy VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie). Matka powódki D. B. (1) 31 marca 2014 r. (data prezentaty) wniosła do Sądu Okręgowego w Warszawie pismo procesowe zatytułowane apelacja od Wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 marca 2014 r.. D. B. (1) pełniła wówczas obowiązki opiekuna prawnego U. P.. We wskazanym piśmie procesowym D. B. (1) napisała, że R. P. w latach 1992 -2007, kiedy to pracował w Niemczech zajmował się także przemytem narkotyków. D. B. (1) zawarła w apelacji także twierdzenie, że R. P. zajmował się handlem narkotykami do dnia wniesienia apelacji. Ponadto D. B. (1) wskazała, że syn R. P., tj. S. P. nie wyjeżdża na terytorium Niemiec pracować, lecz po to, aby handlować narkotykami. Ponadto D. B. (1) napisała w apelacji, że choć nie ma wiedzy, to podejrzewa, że R. P. szpikował narkotykami U. P.. D. B. (1) zarzucała także w apelacji R. P. spowodowanie wypadku drogowego oraz związki z Mafią. D. B. (1) napisała także w apelacji, że S. P. odwiedzając swoją matkę U. P. powiedział do niej, że jeżeli ta będzie domagać się czegokolwiek od R. P., to ta najwyżej dostanie w łeb. Zarzucała powodowi również doprowadzenie przez niego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez jego żonę (dowód: Pismo procesowe D. B. (1) zatytułowane Apelacja k.155-156 akt sprawy VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie; zeznania świadka A. K. na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. k.81-82; zeznania świadka S. P. na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. k82; zeznania powoda R. P. na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. k.81-82; zeznania pozwanej D. B. (2) na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. k.82.). D. B. (2) w sprawie o sygn. akt IV Ns 4/11 złożyła 19 stycznia 2012 r. pismo procesowe w Sądzie Okręgowym w Warszawie zatytułowane prośba, w którym napisała, że R. P. nie miał rodziny, bo rodzice się rozwiedli, a matka R. P. była alkoholiczką i kobietą złego prowadzenia w życiu osobistym (pismo procesowe zatytułowane Prośba z dnia 19 stycznia 2012 r. k.10-11). Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego na podstawie powołanych wyżej dowodów, w tym załączonych do pism procesowych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań stron. Wiarygodność i autentyczność dokumentów, w tym również złożonych do akt kserokopii nie budziła wątpliwości Sądu, jak też nie była kwestionowana przez żadną ze stron, dlatego też Sąd mógł oprzeć się na nich, jako dowodach. Sąd uwzględnił zeznania świadka A. K. w tym zakresie, że D. B. (1) niejednorodnie wyrażała się obraźliwie o R. P.. Sąd uwzględnił również zeznania świadka A. K. w tym zakresie, że pozwana kierowała do organów państwowych pisma, które zawierały obraźliwe i niesprawdzone treści o powodzie. Sąd uwzględnił zeznania świadka we wskazanym zakresie, ponieważ pokrywały się one z --- STRONA 3 --- zeznaniami świadka S. P., pozwanej D. B. (1) oraz powoda R. P.. Zeznania te potwierdzały także dokumenty złożone przez D. B. (1) w sprawach o sygn. akt IV Ns 4/11 oraz VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd uwzględnił zeznania świadka S. P. w tym zakresie, że D. B. (1) była autorką pisma procesowego zatytułowana Apelacja, które zostało złożone przez pozwaną 31 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie . Sąd uwzględnił zeznania S. P. również w tym zakresie, że D. B. (1) zarzucała w apelacji R. P., że zarówno on, jak też S. P. byli związani z narkotykami, ciemnymi sprawami oraz mafią. Ponadto Sąd uwzględnił zeznania świadka S. P. w tym zakresie, że pozwana dopuszczała się podobnych aktów względem powoda oraz jego rodziny w przeszłości. Sąd uwzględnił zeznania świadka we wskazanym zakresie, ponieważ pokrywały się one z zeznaniami świadka A. K., pozwanej D. B. (1) oraz powoda R. P.. Zeznania te potwierdzały także dokumenty złożone przez D. B. (1) w sprawach o sygn. akt IV Ns 4/11 oraz VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd uwzględnił zeznania powoda R. P. w tym zakresie, że D. B. (1) 31 marca 2014 r. złożyła w Sądzie Okręgowym w Warszawie pismo procesowe zatytułowane apelacja, w którym zawarła wiele niepotwierdzonych zarzutów, które dotyczyły osoby powoda. Sąd uwzględnił zeznania powoda we wskazanym zakresie, ponieważ pokrywały się one z zeznaniami świadka A. K., pozwanej D. B. (1) oraz świadka S. P.. Zeznania te potwierdzały także dokumenty złożone przez D. B. (1) w sprawach o sygn. akt IV Ns 4/11 oraz VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd uwzględnił zeznania D. B. (1), w tym zakresie, że 31 marca 2014 r. złożyła w Sądzie Okręgowym w Warszawie pismo procesowe zatytułowane apelacje. Sąd uwzględnił zeznania pozwanej we wskazanym zakresie, ponieważ pokrywały się one z zeznaniami świadka A. K., powoda R. P. oraz świadka S. P.. Sąd nie uwzględnił zeznań D. B. (1) w tym zakresie, że S. źle się zachowywał wobec matki, ponieważ przeczy to dokumentom zawartym w sprawie o sygn. akt VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie. We wskazanych aktach w protokole rozprawy apelacyjnej, gdy D. B. (1) zeznała, że S. P. odnosił się obraźliwie w stosunku do swojej matki U. P., ta niezwłocznie sprostowała stanowisko swojej matki w tym zakresie, twierdząc, że jej syn nic takiego nie zrobił ( protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 23 grudnia 2014 r. k.251 akt VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie). Sąd nie uwzględnił zeznań pozwanej D. B. (1) w pozostałym zakresie, ponieważ nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 k.c. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Katalog dóbr osobistych zawarty w obecnie obowiązujących przepisów prawa polskiego jest otwarty. Tym niemniej aby dochodzić uprawnień wymienionych w art. 24 k.c., nie wystarczy samo wskazanie zdarzenia, które spowodowało to naruszenie, ale także strona powodowa musi wskazać jakie konkretnie dobra osobiste zostały naruszone. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych i związanych z nimi praw osobistych dominujący jest pogląd wskazujący, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę obiektywny całokształt okoliczności, a nie subiektywne przeświadczenie osoby, która uważa, że jej dobra osobiste zostały naruszone. Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego danego podmiotu oparta jest na przesłankach subiektywnych i obiektywnych. Przepisy art. 23 i 24 k.c. w odniesieniu do ogólnej reguły dowodowej nakładają na stronę powodową obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego i wskazania jakie dobro zostało naruszone. --- STRONA 4 --- Jednocześnie zaznaczyć należało, że przepisy art. 23 i 24 k.c. konstruują domniemanie bezprawności działania. W tej sytuacji na stronie pozwanej ciąży obowiązek udowodnienia, iż jej działanie nie było bezprawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. Niezbędny jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 k.c. Jednakże, aby dojść do rozważania przesłanki bezprawności działania lub istnienia okoliczności znoszących bezprawność działania w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest ustalić czy doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I PK 210/08, Lex nr 530977). Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Powód wskazał, że w pozwie, że dochodzi ochrony swoich dóbr osobistych, w związku z tym, że D. B. (1) 31 marca 2014 r. złożyła w Sądzie Okręgowym w Warszawie pismo procesowego zatytułowane apelacja w sprawie o sygn. akt VII C 173/13 Sądu Okręgowego w Warszawie. Powód wskazał, że w piśmie procesowym pozwana naruszyła jego dobre imię, ponieważ zawarła w nim wiele obraźliwych oraz nieprawdziwych określeń dotyczących zarówno jego, jak też członków jego rodziny. Ponadto powód wskazał, że nie było to pierwsze, ani jedynie naruszenie jego dóbr osobistych przez D. B. (1), , ponieważ w przeszłości dopuściła się podobnych czynów wielokrotnie. Powód na potwierdzenie swoich twierdzeń powód przedłożył kserokopię pisma procesowego zatytułowane apelacja oraz prośba, które D. B. (1) złożyła w Sądzie Okręgowym w Warszawie odpowiednio w sprawach o sygn. akt IV Ns 4/11 oraz VII C 173/13. W odpowiedzi na pozew oraz dalszych pismach procesowych w niniejszej sprawie D. B. (1) wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska na wskazywała, że złożyła pismo procesowe zatytułowane apelacje, które zawierało prawdziwe informacje, zaś wszyscy ewentualni świadkowie, którzy mogliby to potwierdzić nie żyją. Załączony przez powoda dokument do pozwu, w postaci pisma procesowego z dnia 31 marca 2014 r. zatytułowany apelacja, który został opatrzony podpisem D. B. (1) zawiera wiele negatywnych twierdzeń o powodzie oraz członków jego rodziny. Wskazany dokument zawierał treść, zgodnie z którą R. P. zajmował się przemytem narkotyków do Niemiec, a także, iż R. P. podawał swojej żonie U. P. narkotyki. W apelacji tej D. B. (1) zarzucała R. P. również powiązanie z mafią oraz związek z wypadkiem samochodowym jej syna. Pomówienia D. B. (1) nie dotyczyły wyłącznie powoda, lecz także członków jego rodziny. Pozwana zarzucała synowi powoda S. P., że handluje narkotykami.. Z kolei w piśmie procesowym zatytułowanym prośba, złożonym przez D. B. (1) w sprawie o sygn. akt IV Ns 4/11 Sądu Okręgowego w Warszawie powódka określiła matkę powoda, jako kobieta złego prowadzenia się. W toku postępowania D. B. (1) nie wnosiła o przeprowadzenie przez Sąd dowodu ze świadków, ani nie podjęła żadnych działań zmierzających do wykazania, że to co napisała we wskazanych pismach procesowych nie było bezprawne. Co więcej sama pozwana na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. zeznała, że o informacjach, o których pisała w apelacji oraz prośbie wiedziała jedynie od osób trzecich. Ponadto D. B. (1) zeznała, że wiedziała, że R. P. nie został skazany żadnym wyrokiem, jak też, iż nie toczyło się wobec niego postępowanie karne in personam, tj. po przedstawieniu mu treści postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W świetle powyższego pozwana D. B. (1) świadomie dopuszczała się publicznego naruszeń dóbr osobistych R. P.. Należy podkreślić, że wystąpienie do Sądu z powództwem ma charakter publiczny. Rozprawy co do zasady odbywają się przy drzwiach otwartych, zaś ogłoszenie wyroku zawsze odbywa się jawnie. Wystosowując pisma do prokuratury, sądów, komisariatu policji spektrum naruszenia dóbr osobistych powoda miało niezwykle szeroki charakter. Należy podkreślić, że kierowanie przez D. B. (1) oskarżeń do Sądów, wobec R. P. oraz S. P. o charakterze karnym, pomimo że D. B. (1) wiedziała, że nie zostali oni skazani wyrokiem karnym, jak też nie zostało im przedstawione postanowienie o przedstawieniu zarzutów stanowiło ponadto naruszenie art. 5 kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym każdy jest niewinny, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym. --- STRONA 5 --- Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy wskazać, że pozwana nie udowodniła, że jej zachowanie nie było bezprawne, wobec czego D. B. (1) nie zdołała wykazać przesłanki, która zwolniłaby ją od odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda, dlatego też Sąd uznał, że D. B. (1) dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powoda. W ocenie Sądu zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia o przeproszeniu R. P. w wydaniu lokalnym Gazety (...) z wyraźnym wskazaniem, że kierowane przez nią treści do Sądów, Prokuratury oraz Komisariatu Policji W.-U. były nieprawdziwe będzie odpowiednim środkiem do usunięcia naruszeń dóbr osobistych R. P., których dopuściła się D. B. (2). Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Powód domagał się również zasądzenia od D. B. (1) na rzecz schroniska dla bezdomnych zwierząt przy ul. (...) w W. kwoty 5000 zł. Należy podkreślić, że art. 448 k.c. zawiera określenie „sąd może przyznać”, co oznacza, że sąd może fakultatywnie przyznać zadośćuczynienie na podstawie cytowanego przepisu. W ocenie Sądu zobowiązanie pozwanej do opublikowania przeprosin, o treści wskazanej w punkcie 1 wyroku będzie odpowiednim środkiem do usunięcia naruszenia dóbr osobistych R. P., zaś okoliczności sprawy nie uzasadniały konieczności zasądzenia od D. B. (1) na wskazany cel społeczny kwoty 5000 zł. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., ponieważ Sąd uwzględnił żądania powoda w zakresie samej ochrony dóbr osobistych, zaś w zakresie zasądzenia zadośćuczynienia Sąd oddalił jego powództwo. Dlatego też Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 600 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu, co odpowiada uiszczonej przez powoda opłacie od pozwu, w zakresie ochrony dóbr osobistych. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w punkcie 3 wyroku.