Postanowienie IV CZ 6/15

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2015 r. IV CZ 6/15 Potrzeba znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego jako podstawa do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego. TEZA aktualna Nawet potrzeba znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego nie może stanowić podstawy do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego, a jedynie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, tj. w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego postępowania dowodowego albo przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie, gdy uchybienia formalne sądu pierwszej instancji powodują potrzebę powtórzenia przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego w całości. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Irena Gromska-Szuster. Sędziowie SN: Agnieszka Piotrowska, Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca). Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Z. N. przeciwko P. D. Spółce Akcyjnej z siedzibą w L. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 kwietnia 2015 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 23 października 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. Sąd Okręgowy w O., na skutek apelacji powoda Z. N., uchylił wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 9 kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zdaniem Sądu Okręgowego wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, ponieważ Sąd Rejonowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie, który pozwoliłby na poczynienie kluczowych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, tj. nie dokonał ustaleń, co uprawnień właścicielskich powoda w stosunku do wskazanych nieruchomości oraz nie ustalił wysokości ewentualnego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Z tych przyczyn Sąd Odwoławczy orzekł jak wyżej na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Zażalenie na kasatoryjny wyrok Sądu Odwoławczego wniosła strona pozwana P. D. S.A. z siedzibą w L., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O. Pozwana Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z § 2 i § 3 w zw. z art. 382 k.p.c. Wskazała, że w sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, natomiast możliwe było uzupełnienie tego postępowania przed Sądem Odwoławczym. Strona pozwana zarzuciła także naruszenie art. 5 k.p.c. poprzez jego wadliwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że "przepis ten nakłada obowiązek zastępowania inicjatywy dowodowej strony powodowej". IV CZ 6/15, Potrzeba znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego jako podstawa do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego. - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że kontrola, której dokonuje Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, tj. zażalenie określone w art. 394 § 11 k.p.c., ma charakter formalny i odnosi się do przesłanek uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. W postępowaniu wszczętym w wyniku wniesienia zażalenia na podstawie art. 394 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy bada jedynie poprawność zastosowania art. 386 § 2 i 4 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, innymi słowy, bada, czy rzeczywiście wystąpiły wskazane przez sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, którymi zgodnie z art. 386 § 2 i 4 k.p.c. mogą być: nieważność postępowania, nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo wydane w jednej z sytuacji przewidzianych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego nie są natomiast zasadność roszczenia i stanowisko zajęte przez sąd drugiej instancji, co do meritum sprawy. Zażalenie wniesione na podstawie art. 394 § 1 k.p.c. nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12; z dnia 7 marca 2013 r.; II CZ 193/12, niepubl.; z dnia 24 maja 2013 r., V CZ 156/12, niepubl.; z dnia 20 września 2013 r., II CZ 51/13, niepubl.; z dnia 15 maja 2014 r., II CZ 17/14, niepubl.; z dnia 2 października 2014 r., IV CZ 68/14, niepubl.; z dnia 3 października 2014 r., V CZ 61/14, niepubl.). Sąd Odwoławczy wskazał, jako przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji drugą przewidzianą w art. 386 § 4 k.p.c. przesłankę. Tymczasem z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby w niniejszej sprawie rzeczywiście zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Powołane przez Sąd Odwoławczy okoliczności nie uzasadniają rozstrzygnięcia uchylającego wyrok Sądu Rejonowego i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, wskazują jedynie na potrzebę uzupełnienia dotychczasowego postępowania dowodowego. Trzeba też dodać, że Sąd ten przeprowadził i ocenił dowody przedstawione przez powoda na okoliczność ustalenia prawa własności nieruchomości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewidziane w art. 386 § 4 k.p.c. przesłanki uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2013 r., III CZ 51/13, niepubl.; z dnia 7 marca 2013 r., II CZ193/12, niepubl.). Przyjmuje się zatem, że nawet potrzeba znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego nie może stanowić podstawy do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego, a jedynie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, tj. w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego postępowania dowodowego albo przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie, gdy uchybienia formalne sądu pierwszej instancji powodują potrzebę powtórzenia przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego w całości (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2012 r., I CZ 143/12, niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 129/12, niepubl.; z dnia 21 listopada 2013 r., III CZ 51/13, niepubl.; z dnia 28 listopada 2014 r., I CZ 75/14, niepubl.) Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 398 § 1 k.p.c. w zw. z art. 394 § 3 k.p.c. 1 1 1 1 1 15 1