Postanowienie IV CR 86/80

--- STRONA 1 --- Glosa do postanowienia SN z dnia 27 lutego 2008 r., WZ 4/08. – – Streszczenie Stanowisko, że zabezpieczenie majątkowe w postępowaniu karnym może być dokonane na mieniu objętym wspólnością majątkową małżonków, jest całkowicie słuszne, ponieważ pojęcie mienia należącego do oskarżonego obejmuje także mienie objęte współwłasnością. Do przeprowadzenia egzekucji jest jednak konieczne uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi oskarżonego. Dodatkowy środek ochrony tegoż małżonka stanowić może powództwo o zwolnienie od egzekucji, powództwo opozycyjne, wniosek o umorzenie egzekucji, jak również powództwa z art. 28 § 3 k.k.w. Glosowane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2008 r. zasługuje na aprobatę. Analizowane postanowienie zapadło na skutek rozpoznania zażalenia obrońcy oskarżonego na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego i jego żony. Z krótko nakreślonego stanu faktycznego wynika, iż oskarżonemu postanowiono zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 258 § 3 k.k. i art. 228 § 3 k.k. W związku z tym właśnie zarzutem sąd pierwszej instancji dokonał zabezpieczenia na mieniu oskarżonego i jego żony grożących mu: kary grzywny, przepadku uzyskanych korzyści majątkowych i obowiązku naprawienia szkody, przez ustanowienie hipoteki przymusowej w łącznej kwocie 700 000 zł na rzecz Skarbu Państwa (z bliższym sprecyzowaniem statio fisci ). Wśród zarzutów zażalenia, które obrońca oskarżonego złożył na wskazane wyżej postanowienie o zabezpieczeniu, na czoło wysuwały się dwa: rażąca niewspółmierność zabezpieczenia w stosunku do grożącej oskarżonemu kary grzywny, przepadku uzyskanych korzyści majątkowych, obowiązku naprawienia szkody oraz przekroczenie granic niezbędności zabezpieczenia, naruszenie zasad współżycia społecznego przez zajęcie majątku wspólnego małżonków (zwłaszcza że nie wykazano, by żona oskarżonego uzyskała korzyści z popełnionych czynów zabronionych). O ile wydaje się, że analiza współmierności zastosowanego środka i jego zakresu wymyka się z zakresu analizy glosatora, któremu nie są znane w sposób wystarczający realia sprawy (a zwłaszcza wysokość szkody - poza enigmatycznym stwierdzeniem, że łączna wartość przywłaszczonego przez oskarżonego mienia i przyjęte korzyści majątkowe przewyższają kwotę 700 000 zł - wynikającej z czynu zabronionego, która w znacznej mierze determinuje wymiar kary grzywny oraz środków karnych, a zwłaszcza obowiązku naprawienia szkody), o tyle możliwe jest odniesienie się do drugiego ze stawianych przez obrońcę oskarżonego zastrzeżeń. Literalne brzmienie art. 291 k.p.k. wskazuje na możliwość zabezpieczenia na mieniu oskarżonego grzywny, przepadku, nawiązki, świadczenia pieniężnego oraz obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (1) . Analizowane orzeczenie odnosi się w sposób jednoznaczny do pojęcia mienia należącego do oskarżonego, jednakże uzasadnienie zajętego stanowiska jest niezwykle lakoniczne, co zdaje się wskazywać na jego oczywistość. Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że kodeksowe ujęcie „mienia oskarżonego” nie ogranicza przedmiotu zabezpieczenia jedynie do mienia będącego w wyłącznym władaniu oskarżonego, a zatem użycie ogólnego sformułowania, że zabezpieczenie następuje na mieniu oskarżonego, zezwala na zabezpieczenie mienia, wobec którego prawo własności przysługuje oskarżonemu tylko w części lub łącznie z innymi osobami. Podzielając w pełni stanowisko Sądu Najwyższego, wydaje się, że warto poczynić kilka uwag wspomagających przytoczoną wyżej argumentację. W pierwszej kolejności należy podnieść, że dopuszczalność dokonania zabezpieczenia na mieniu oskarżonego należącym do niego jedynie częściowo nie budziła dotychczas wątpliwości ani orzecznictwa (2) , ani doktryny (3) . Przechodząc natomiast do argumentów ściśle jurydycznych, rozpocząć należy od stwierdzenia, że pojęcie „mienie oskarżonego” oznacza niewątpliwie wszelkie wartości majątkowe do niego należące, stanowiące jego własność, mu przysługujące. Zgodnie zaś z treścią art. 195 k.c. własność (tej samej rzeczy) może przysługiwać jednej osobie lub też niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). O ile nie budzi większych wątpliwości, że możliwe jest zajęcie udziału we współwłasności przysługującego oskarżonemu, o tyle już kwestia dopuszczalności skierowania zabezpieczenia majątkowego do przedmiotów objętych wspólnością łączną, w szczególności wspólnością majątkową małżeńską, skoro współmałżonek nie jest dłużnikiem w znaczeniu materialnoprawnym, może prowadzić do Autor: Misztal-Konecka Joanna Rodzaj: glosa Glosa do postanowienia SN z dnia 27 lutego 2008 r., WZ 4/08. Opublikowano: Prok.i Pr. 2010/9/180-188 --- STRONA 2 --- zastrzeżeń, stanowiących podstawę analizowanego judykatu Sądu Najwyższego. Podstawowe znacznie dla rozstrzygnięcia powołanych problemów ma brzmienie norm kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujących ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Zgodnie z art. 41 § 2 k.r.o., jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej (a taka sytuacja zachodzi w przypadku zobowiązań ex delicto ), wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9 k.r.o. (prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy). Z uregulowaniem tym koresponduje zasada z art. 42 k.r.o., że wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Nieco odmiennie jednak przedstawia się regulacja na gruncie kodeksu karnego wykonawczego, w świetle norm którego orzeczone w stosunku do jednego z małżonków, pozostających we wspólności majątkowej, kary grzywny, nawiązki i należności sądowe podlegają zaspokojeniu z osobistego majątku skazanego oraz z wynagrodzenia za pracę lub za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również z praw twórcy wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego (art. 28 § 1 zd. 1 k.k.w.). Jednakże - i tu widoczna jest w pełni specjalność przepisów karnych wykonawczych - jeżeli zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemożliwe, egzekucja może być prowadzona z majątku wspólnego (4) . Podobnie po myśli art. 29 § 1 zd. 1 k.k.w. z chwilą prawomocnego orzeczenia środka karnego przepadku wobec jednego z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe, których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku równowartości przedmiotów lub korzyści, tracą z mocy prawa charakter składników majątku wspólnego. Oznacza to zatem, że dopuszczalne jest zabezpieczenie majątkowe a) kary grzywny, b) nawiązki, c) należności sądowych, d) przepadku także na składnikach majątku wspólnego, o ile zachodzi podejrzenie, że zaspokojenie z innych źródeł okaże się niemożliwe lub przedmiot przepadku wchodzi w skład majątku wspólnego. W przypadku innych środków orzekanych w procesie karnym (w szczególności należności cywilnoprawnych oraz świadczenia pieniężnego) wykluczona jest egzekucja z majątku wspólnego, a zatem zabezpieczenie na tym majątku nie może być stosowane (5) . Wskazane brzmienie art. 28 § 2 k.k.w. uzależniające zaspokojenie należności Skarbu Państwa od zaistnienia niemożliwości egzekwowania z majątku osobistego dłużnika nie prowadzi jednak do stanowiska, że warunkiem skierowania zabezpieczenia do składników majątku wspólnego jest stwierdzenie protokołem organu egzekucyjnego, że zabezpieczenie na majątku osobistym, wynagrodzeniu za pracę lub za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również prawach twórcy wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego, jest nieskuteczne (6) . Ustalenie bowiem w toku postępowania karnego (czy to na etapie postępowania przygotowawczego, czy też sądowego), że podejrzany (oskarżony) nie dysponuje majątkiem osobistym oraz nie uzyskuje dochodów z działalności świadczonej osobiście, a równocześnie istnieje pokaźny majątek wspólny małżonków, pozwala odstąpić od wydania postanowienia o zabezpieczeniu skierowanego do nieistniejącego majątku osobistego. W takim bowiem przypadku zapobiega się wyzbyciu przez oskarżonego i jego małżonka majątku, a zatem osiąga się cel, któremu służy instytucja zabezpieczenia majątkowego (7) . Podkreślić przy tym trzeba, że interesy małżonka oskarżonego (który nie jest uczestnikiem postępowania karnego) należycie zabezpieczone są środkami przewidzianym w kodeksie postępowania cywilnego, o czym mowa niżej. Jako że po myśli art. 26 k.k.w. do tytułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art. 776-795 k.p.c., podstawą czynności komornika może być jedynie tytuł wykonawczy, a zatem postanowienie o zabezpieczeniu zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Postanowienie o zabezpieczeniu skierowane do składników majątku osobistego podejrzanego winno być zaopatrzone klauzulą wykonalności jedynie co do jego osoby. Także zajęcie udziału (części ułamkowej danego prawa) przysługującemu podejrzanemu nie wymaga uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko pozostałym współwłaścicielom. Istotnym ułatwieniem dla przeprowadzenia zabezpieczenia jest norma art. 776 § 1 k.p.c., który stanowi, że tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim jest podstawą do prowadzenia egzekucji nie tylko z majątku osobistego dłużnika, lecz także z pobranego przez niego wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskanych z prowadzenia przez niego innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. W przypadku dokonania zabezpieczenia na majątku osobistym oraz wskazanych składnikach majątkowych, należących już do majątku wspólnego (wyraźnie ustawodawca mówi bowiem o pobranych należnościach), nie jest konieczne uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi podejrzanego. Przepis ten bowiem nadaje tytułowi wykonawczemu rozszerzoną skuteczność na określone składniki majątkowe stanowiące wspólne mienie dłużnika i jego małżonka, który w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyskuje statusu dłużnika egzekwowanego. Regulację tę powtarza art. 891 § 1 k.p.c. w odniesieniu do egzekucji z rachunku wspólnego dłużnika (oskarżonego) i jego małżonka, dozwalając na prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim. W tym miejscu wskazać trzeba na zasadnicze środki ochrony małżonka oskarżonego w przypadku dokonania zabezpieczenia na innych niż wymienione w art. 776 k.p.c. i art. 891 k.p.c. składnikach wchodzących w skład majątku wspólnego (a zatem nieruchomościach, cennych ruchomościach). Przede wszystkim, zgodnie z art. 743 § 1 k.p.c., postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Zasada ta pozwala jednak tylko na „warunkowe” zabezpieczenie, ponieważ w terminie tygodnia od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wykonaniem zabezpieczenia 1 2 1 2 1 --- STRONA 3 --- małżonek obowiązanego może sprzeciwić się wykonaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Wprawdzie sprzeciw małżonka nie wstrzymuje wykonania zabezpieczenia, ale wstrzymuje wypłatę uprawnionemu pieniędzy uzyskanych w postępowaniu zabezpieczającym oraz obliguje uprawnionego do wystąpienia o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie odnoszącym się do majątku wspólnego (art. 743 § 2-4 k.p.c.). W zakresie właśnie tej regulacji widoczny jest brak spójności między przepisami kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu karnego wykonawczego. Po myśli bowiem art. 787 k.p.c. tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Trudno nie zauważyć, że regulacja ta nie dotyczy zobowiązań ex delicto , a zatem z oczywistych względów wykluczone jest przedłożenie przez prokuratora lub dysponowanie przez sąd dokumentem urzędowym lub dokumentem prywatnym podpisanym przez małżonka oskarżonego (8) . Nie oznacza to jednak możliwości uznania, że organ kierujący postanowienie o zabezpieczeniu do wykonania nie musi uzyskać klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi oskarżonego w sytuacji wniesienia przez niego sprzeciwu wobec dokonywanego zabezpieczenia na majątku wspólnym. Pogląd ten ignoruje bowiem nie tylko zasadę statuowaną w art. 743 § 2 k.p.c., ale także fundamentalną regułę, że podstawą egzekucji sądowej jest tytuł wykonawczy, a zatem tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 k.p.c.). Stąd też próba dokonywania zabezpieczenia na majątku wspólnym bez uzyskania klauzuli przeciwko małżonkowi dłużnika prowadzić będzie do upadku zabezpieczenia w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego (art. 743 § 4 k.p.c.) i umorzenia postępowania w tej części, ponieważ egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji (art. 825 pkt 3 k.p.c.). Pozostaje zatem uznać, że w przypadku wniesienia przez małżonka sprzeciwu, o którym mowa w art. 743 § 2 k.p.c., na wierzycielu spoczywa obowiązek wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi oskarżonego. Wydaje się, że wierzyciel winien przedłożyć postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wraz z protokołem stwierdzającym, że zabezpieczenie grzywny, nawiązki, należności sądowych i przepadku, nie jest możliwe na majątku wymienionym w art. 28 § 1 zd. 1 k.k.w., nadto zaś wykazać, że klauzula wykonalności ma zostać skierowana przeciwko małżonkowi oskarżonego. Równocześnie jednak sąd odmówi nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi, jeśli ustali, że zabezpieczenie na majątku wspólnym miałoby nastąpić za przestępstwo, w którym pokrzywdzony jest małżonek oskarżonego albo osoby, w stosunku do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym (art. 28 § 2 k.k.w.). W przypadku skierowania zabezpieczenia do składników majątku wspólnego małżonek oskarżonego może podjąć obronę, korzystając tak z instrumentów przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego, jak i wytaczając powództwo oparte o art. 28 § 3 k.k.w. Przy zabezpieczeniu poprzez zajęcie rachunku wspólnego podejrzanego i jego małżonka (do czego klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi nie jest konieczna) małżonek dłużnika może bronić się w drodze powództwa o zwolnienie od egzekucji, wykazując, że na rachunku wspólnym małżonków zgromadzono środki, które nie wchodzą do majątku osobistego dłużnika, albo też środki, które nie pochodzą z pobranego przez dłużnika wynagrodzenia za pracę, dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. Na wypadek natomiast niedysponowania klauzulą wykonalności przeciwko małżonkowi oskarżonego przy skierowaniu zabezpieczenia do majątku wspólnego innego niż korzyści uzyskane z praw majątkowych wymienionych w art. 776 k.p.c. małżonek może żądać umorzenia postępowania na zasadzie art. 825 pkt 3 k.p.c., ponieważ skierowano postępowanie przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem (9) . Natomiast w sytuacji, w której wierzyciel dysponuje klauzulą wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, a egzekucja skierowana jest do majątku wspólnego, obok środków ochrony dłużnika egzekwowanego w postaci powództwa opozycyjnego (art. 840 k.p.c.) i wniosku o umorzenie egzekucji (art. 824 i 825 k.p.c.) (10) małżonkowi dłużnika przysługuje także środek ochrony przewidziany w art. 28 § 3 k.k.w. Małżonek oskarżonego może bowiem żądać ograniczenia lub wyłączenia w całości zaspokojenia grzywny, nawiązki, należności sądowych i środka karnego przepadku z majątku wspólnego lub niektórych jego składników, jeżeli skazany nie przyczynił się lub przyczynił się w stopniu nieznacznym do powstania tego majątku albo do nabycia określonych jego składników lub jeżeli zaspokojenie z majątku wspólnego tych należności jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowo w przypadku, w którym skierowano wykonanie zabezpieczenia do majątku wspólnego, pomimo istnienia majątku osobistego współmałżonka lub też zachodzi sytuacja z art. 28 § 2 k.k.w., po myśli art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. możliwe jest żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli dłużnik (w tym wypadku małżonek) przeczy zdarzeniom, na których oparto nadanie klauzuli wykonalności (11) . W toku procesu z art. 840 k.p.c. na małżonku podejrzanego spoczywać będzie dowód, że przedmiot, do którego skierowano egzekucję, należy do majątku wspólnego nieujętego w art. 776 k.p.c. oraz że istnieje możliwość zabezpieczenia na majątku wymienionym w art. 28 § 1 k.k.w. Jeżeli dowód taki zostanie przeprowadzony, powództwo opozycyjne zostanie uwzględnione, ponieważ w razie wykazania, że do danego składnika majątku wspólnego nie można byłoby skierować egzekucji, to bezprzedmiotowe i niedopuszczalne jest utrzymanie zabezpieczenia. Przeprowadzona analiza, pomimo pełnej akceptacji stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy, musi prowadzić do niezwykle pesymistycznych wniosków. 1 1 1 1 1 1 --- STRONA 4 --- Zabezpieczenie majątkowe stanowi jeden ze środków przymusu stosowanych wobec podejrzanego i oskarżonego, przy czym nie jest to środek służący zabezpieczeniu właściwego toku przygotowawczego i rozpoznawczego postępowania karnego (jak ma to miejsce w przypadku środków zapobiegawczych), ale gwarantujący wykonanie orzeczenia. W istocie zabezpieczenie majątkowe ma zagwarantować realizację rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności karnej oraz orzeczenia co do powództwa cywilnego lub obowiązku naprawienia szkody (12) . W przypadku jednak skierowania zabezpieczenia do majątku wspólnego nieujętego w dyspozycjach art. 776 k.p.c. i art. 891 k.p.c., a zatem zwykle najcenniejszych składników majątkowych (nieruchomości, samochody objęte wspólnością), w każdym przypadku sprzeciwu współmałżonka oskarżonego konieczne jest dysponowanie klauzulą wykonalności nadaną przeciwko temu małżonkowi, a uzyskanie takiej klauzuli warunkowane jest przedstawieniem protokołu stwierdzającego, że zabezpieczenie grzywny, nawiązki, należności sądowych i przepadku, nie jest możliwe na majątku wymienionym w art. 28 § 1 zd. 1 k.k.w. Powoduje to w istocie nie tylko zbędne przedłużenie postępowania zabezpieczającego, którego istotą winna być maksymalna sprawność i skuteczność, ale także umożliwia poczynienie przez oskarżonego i jego współmałżonka czynności rozporządzających mieniem. Zarzuty te jednak muszą być formułowane nie pod adresem glosowanego orzeczenia Sądu Najwyższego, ale braku spójności norm prawa karnego z regulacjami cywilistycznymi. (1) Szerzej na temat sytuacji, w których zabezpieczenie roszczenia majątkowe jest dopuszczalne zob.: A. Bulsiewicz, D. Kala, Zabezpieczenie majątkowe jako środek służący wykonalności przyszłego orzeczenia o przedmiocie procesu, Gdańskie Studia Prawnicze 2003, t. 11, s. 235-239; J. Skorupka, Wykonanie zabezpieczenia majątkowego, Prokuratura i Prawo 2005, nr 2, s. 48-50; P. Starzyński, Zabezpieczenie majątkowe w postępowaniu przygotowawczym, Prokuratura i Prawo 2005, nr 7-8, s. 41-55; Metodyka postępowania w zakresie zabezpieczenia majątkowego, B. Kolasiński i in., Prokuratura i Prawo 2006, nr 4, s. 94-96. (2) Zob. zwłaszcza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1980 r. (IV CR 86/80, OSNCP 1980, nr 12, poz. 236); postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2005 r. ( II AKz 234/05, KZS 2005, nr 6, poz. 47). (3) R. A. Stefański, Zabezpieczenie majątkowe, Apelacja Gdańska 2003, nr 1 (wydanie specjalne), s. 26. (4) Jedynie w myśl art. 28 § 2 k.k.w. egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna w razie skazania za przestępstwo, którym pokrzywdzony jest małżonek skazanego albo osoby, w stosunku do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym. (5) Szerzej zob. J. Misztal-Konecka, Zabezpieczenie majątkowe w postępowaniu karnym na składnikach majątku wspólnego małżonków, Monitor Prawniczy 2007, nr 10, s. 553-555. (6) Taki tryb postępowania zdaje się sugerować P. Starzyński, Zabezpieczenie majątkowe..., op. cit. , s. 41-42. W zakresie postępowania egzekucyjnego stanowisko takie zajmują Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 2005, s. 183. Podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1977 r., I CR 26/77, OSNCP 1977, nr 11, poz. 215. (7) Szerzej zob. J. Misztal-Konecka, Zabezpieczenie majątkowe..., op. cit. , s. 556-558. (8) Problem ten można próbować rozwiązać, uznając, że przepisy art. 28-29 k.k.w. zostały uchylone przez nowelizację art. 41 k.r.o. i art. 787 k.p.c., albo też wskazując, że art. 28-29 k.k.w. są regulacjami szczególnymi. Stąd P. Starzyński, Zabezpieczenie majątkowe..., op. cit. , s. 60-61 i 63 - wyraża pogląd, że w takiej sytuacji prowadzenie zabezpieczenia na majątku wspólnym nie wymaga uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi zobowiązanego, przy czym również wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego może nastąpić bez uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi podejrzanego, ponieważ nie jest to czynność egzekucyjna, zaś konieczność uzyskania klauzuli wykonalności pojawi się dopiero z chwilą wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Stanowiska tego jednak nie można podzielić. (9) Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1968 r. (III CZP 89/67, OSNCP 1969, nr 1, poz. 2); wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1975 r. (III CZP 59/75, OSNCP 1976, nr 4, poz. 81); wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 1978 r. (IV CR 258/78, OSNCP 1979, nr 6, poz. 127); wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 1996 r. (I ACr 590/96, LEX nr 28682); wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2003 r. (IV CK 327/02, LEX nr 82537). Do przeciwnego wniosku nie może prowadzić uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1987 r. (III CZP 41/86, OSNCP 1988, nr 1, poz. 3), w której stwierdzono, że „zajęciu ruchomości będących we władaniu (współwładaniu) dłużnika (art. 845 § 2 k.p.c.), wchodzących w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka, nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko dłużnikowi nie została nadana klauzula wykonalności także przeciwko jego małżonkowi (art. 787 § 1 k.p.c.)”. Należy bowiem zwrócić uwagę, że uchwała ta odnosi się jedynie do czynności faktycznej zajęcia ruchomości, nie zaś do przeprowadzania dalszych czynności egzekucyjnych, skoro wyraźnie w uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy powołał się na możliwość wniesienia przez małżonka dłużnika skargi w oparciu o obecnie nieobowiązujący art. 767 k.p.c. (10) Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2001 r., II CKN 498/00, LEX nr 52645. (11) Jako że przeciwko małżonkowi podejrzanego nadano w tym zakresie klauzulę wykonalności, nie może on skorzystać z powództwa z art. 841 k.p.c. 1 2 1 --- STRONA 5 --- (12) A. Bulsiewicz, D. Kala, Zabezpieczenie majątkowe..., op. cit. , s. 227; I. Karpiuk-Suchecka, Zabezpieczenie majątkowe jako środek służący wykonalności przyszłego orzeczenia w przedmiocie procesu, Prokurator 2005, nr 4, s. 18.