Wyrok IV CKN 214/00

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 IV CKN 214/00 nietezowane LEX nr1167368 1167368 Skład Orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Antoni Górski (spr) Sędziowie SN: Helena Ciepła,Kazimierz Zawada Sentencja Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2001r na rozprawie sprawy z powództwa Magdaleny D i mał. Marka D. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. W G. o ustalenie, zapłatę i rentę, na skutek kasacji powódki i pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 kwietnia 1998r 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala apelację pozwanego w stosunku do powódki w całości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G z 24 października 1997r oddala kasację strony pozwanej Uzasadnienie faktyczne Sąd Wojewódzki w G wyrokiem z 24 września 1997r zasądził od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. Oddział w G. na rzecz powódki Magdaleny D. 50.000 zł i na rzecz małoletniego powoda Marka D. 34.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdy jakich doznali oboje w wypadku, któremu ulegli w dniu 1 października 1994r . Jednocześnie sąd ustalił, że pozwany będzie ponosił odpowiedzialność za następstwa tego wypadku, jakie mogą ujawnić się w przyszłości. Na skutek apelacji pozwanego od tego orzeczenia Sąd Apelacyjny uznając, że przyznane powodom świadczenia są wygórowane, wyrokiem z 7 kwietnia 1998r zasądzone kwoty obniżył do 20 000 zł., jeśli chodzi o należność powódki oraz do 24.000 zł na rzecz małoletniego powoda. W pozostałym zakresie apelację oddalił, uznając, że pozwany niesłusznie kwestionuje roszczenia powodów co do samej zasady, uznając, że kwoty wypłacone im w postępowaniu likwidacyjnym wyczerpują ich usprawiedliwione roszczenia. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżony został kasacjami przez pozwanego oraz przez powódkę Magdalenę D.. Pozwany zarzucając błędną wykładnię art445 kc obstaje przy stanowisku, że powodom nie należy się więcej nic ponadto co otrzymali w postępowaniu likwidacyjnym, wnosi o uchylenie wyroku w części oddalającej apelację i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i oddalenie powództwa w całości. Powódka w swojej kasacji zarzuca Sadowi także naruszenie art 445 § 1 kc w zw z art 444 § 1 kc przez bezpodstawne zaniżenie należnego jej zadośćuczynienia. Wnosi o zmianę wyroku przez oddalenie w stosunku do niej apelacji. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył co następuje: 1. Co do kasacji powódki: Według nie zakwestionowanych ustaleń Sądu powódka po wypadku przewieziona została do szpitala w G gdzie rozpoznano u niej następujące obrażenia: stłuczenie głowy, wstrząśnienie pnia mózgu, złamanie miednicy i prawego uda z przemieszczeniem, złamanie --- STRONA 2 --- otwarte stopy, pęknięcie śledziony i ogólny wstrząs organizmu. Śledzionę usunięto operacyjnie, a do dalszego leczenia przekazano pacjentkę Klinice Ortopedii Akademii Medycznej, gdzie przebywała do 20 stycznia 1995r Tu dwukrotnie ustawiano jej odłamy kości piszczelowej i udowej, a w dniu 3 stycznia 1995r dokonano operacyjnej korekcji ustawienia odłamów kości piszczelowej i udowej, W dniu 23 listopada przeprowadzono trepanację czaszki usuwając wodniaki pourazowe okolic czołowych. Powódka w tej klinice przebywała jeszcze dwukrotnie. W dniu 9 maja 1995r została poddana operacji polegającej na zespoleniu płytką i sześcioma skrętami odłamów prawej piszczeli i obłożenia okolicy złamania przeszczepami pobranymi z talerza biodrowego. Natomiast w dniu 3 lutego 19997r z powodu opóźnionego zrostu prawej kości udowej przeprowadzono ponowny zabieg operacyjny polegający na dołożeniu przeszczepów z biodra do kości udowej prawej i usunięto zespolenie zwane aparatem „Zesol” z goleni prawej. Zdaniem opiniujących w sprawie biegłych, w następstwie odniesionych obrażeń, powódka ma znaczne ograniczenie funkcji kończyny prawej- nie rokujące poprawy. Noga jest krótsza o 6,5 cm. Badana porusza się przy pomocy kul. U powódki stwierdzono stan po stłuczeniu mózgu z encefalopatią pourazową i zespołem psychorganicznym otępiennym, których objawy mogą się nasilać z wiekiem w stopniu obecnie niemożliwym do ustalenia. W ocenie biegłych powódka w rezultacie doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu w łącznej wysokości 100% i całkowicie utraciła zdolność do jakiegokolwiek zatrudnienia. Poważne okaleczenie nogi może powodować dodatkowe bóle w niej w razie zmian pogodowych. Tak więc Sądy obu instancji mają rację oceniając, że powódka w wypadku doznała krzywdy bardzo rozległej. Przeżyła dużo cierpień, jest osobą kaleką i oszpeconą. Na początku dorosłego życia utraciła jakiekolwiek szanse zawodowe i zarobkowe. Ma niewątpliwie utrudnione życie codzienne, osobiste i rodzinne. Istotą krzywdy, w odróżnieniu od szkody majątkowej, jest jej praktyczna niewymierność. Stąd też w doktrynie i praktyce orzeczniczej przyjmuje się zgodnie, iż w sprawach o zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę zakres swobody ocennej sądu orzekającego jest szeroki. Jak to trafnie ujął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 9 lutego 2000 r III CKN 582/98 (nie publikowanym), odpowiedniość zadośćuczynienia, o której stanowi art 445 § 1 kc ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia pokrzywdzonego. W tak zakreślonym obszarze mieści się swobodne uznanie sędziowskie, w które nie można wkraczać w ramach kontroli kasacyjnej, chyba, ze zapadłe rozstrzygnięcie jest wynikiem nie liczącego się z okolicznościami sprawy dowolnego uznania, naruszającego zasady ustalania zadośćuczynienia. Chodzić tu będzie w szczególności o rażące zaniżenie lub zawyżenie kwoty zadośćuczynienia. Według utrwalonego stanowiska orzecznictwa Sądu Najwyższego , powołanego w uzasadnieniu skarżonego wyroku, ustalając wymiar „odpowiedniego” zadośćuczynienia do rozmiaru określonej krzywdy, Sąd powinien uwzględniać także stan istniejących w dacie orzekania stosunków społecznych, majątkowych i gospodarczych. Wprawdzie orzecznictwo to pochodzi sprzed kilkunastu i więcej lat, to jednakże jego zalecenie o uwzględnieniu aktualnego stanu tych stosunków jest jak najbardziej słuszne i aktualne. Wydając zaskarżony wyrok Sąd Apelacyjny tej przesłanki wyraźnie nie docenił. Tymczasem należyte uwzględnienie faktu wzrostu przeciętnego poziomu życia w naszym kraju w ostatnich latach, a zwłaszcza możliwości, które stwarza człowiekowi odzyskana wolność polityczna i ekonomiczna, każe przyjąć, że ustalona przez Sąd Wojewódzki kwota zadośćuczynienia w łącznym wymiarze 100.000 zł była odpowiednia do rozmiaru krzywdy powódki oraz stanu i poziomu obecnych warunków społeczno- gospodarczych. Korygowanie tej kwoty przez Sąd Apelacyjny przez jej obniżenie prawie o trzecią część było więc niesłuszne i trafnie zostało zakwalifikowane w kasacji jako naruszenie art 445 § 1 kc. Uznając tę podstawę kasacji za usprawiedliwioną, Sąd Najwyższy na mocy art 393 15 kpc zmienił zaskarżony wyrok i oddalił w całości apelację pozwanego w stosunku do powódki wniesioną od orzeczenia Sądu I- ej instancji. Tym samym podlegała oddaleniu na mocy art 393 12 kpc jako oczywiście bezzasadna, kasacja pozwanego w części, w której kwestionowała jako zawyżone zadośćuczynienie ustalone przez Sąd Apelacyjny. 2. co do kasacji pozwanego wniesionej na niekorzyść małoletniego powoda. --- STRONA 3 --- Według niekwestionowanych ustaleń sądu u małoletniego powoda stwierdzono po wypadku stłuczenie pnia i półkul mózgowych, lewostronny wodniak podtwardówkowy, rany twarzy i przedsionka jamy ustnej, złamanie lewego obojczyka z przemieszczeniem i niedowład lewostronny. Po długotrwałym leczeniu (w tym dwie operacje), zgodnie z opinią biegłego, następstwem wypadku są stwierdzone cechy encefalopatii pourazowej i możliwość występowania u powoda padaczki pourazowej. Skutkiem wypadku jest istnienie 30% trwałego uszczerbku zdrowia. Tak więc rozmiar cierpień i krzywdy małoletniego jest duży. Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami ocennymi Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że odpowiednią dla tego powoda kwotą zadośćuczynienia będzie łącznie 40000 zł. Wbrew pretensjom kasacji nie ma podstaw do uznania tego zadośćuczynienia za oczywiście wygórowane, a tylko w takim przypadku można postawić w kasacji skuteczny zarzut naruszenia art 445 § 1 kc (por wyrok SN z 15 września 1999r III CKN 339/98 OSNC 1000/3/58) Dlatego też kasacja ta także w tym zakresie była niezasadna i podlegała oddaleniu na mocy art 393 12 kpc Ostateczny wynik postępowania kasacyjnego uzasadniał obciążenie pozwanego na mocy art 98 § 1 kpc w zw z art 393 19 i art 391 kpc kosztami procesu.