Postanowienie IV CKN 1532/00

--- STRONA 1 --- _ _ 9 H _ ______ __i\j_C_KN 357101 tekst Tekst orzeczenia pochodzi 2 bazy orzeczeri Sadu Najwyzszego dostopnej pod adresem fl Wyrok ' Sqdu Najwyzszego z dnia 9 lipca 2003 r. IV CKN 357101  1. Art. 417 k.c. stanowi podstawo odpowiedzialnoéci Skarbu Parfistwa wowczas, gdy szkoda zostaia wyrzqdzona pI'Z9Z niezgodne z prawem dziaiania funkcjonariusza pafistwowego {JIZY wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci o charakterze wiadczym, w art. 77 ust. 1 Konstytucji jest bowiem mowa 0 szkodzie wyrzadzonej przez niezgodne z prawem dziaianie organu wiadzy publicznej. 2. Akty stosowania prawa powinny byé postrzegane przede wszystkim w kategoriach konfrontacji racji i odmiennoéci ocen, a wykorzystanie toku instancji powinno zapewniaé niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i jego prawidiowq ocengjurydyczna. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa wadliwe dziaianie organu pierwszej instancji, ktore zostaio nastepnie skorygowane przez instancjo odwoiawcza, nie moze byé automatycznie kwalifikowane jako dziaianie bezprawne, rodzace obowiazek odszkodowawczy. Trzeba dodac, 2e odmienne ujacie rozwazanego zagadnienia godziioby w zasada instancyjnoéci postepowania. Ze wzglegdu na mozliwoéé rozbieznej interpretacji konkretnych przepisow prawa i mozliwoéé podejmowania na ich tie rozbieznych rozstrzygnioé, przyjmowanie, Ze kaida niezgodnoéé decyzji organu pierwszej instancji 2 normatywnym wzorcem jest dziaianiem bezprawnym, byioby ponadto nieracjonalne. ' LEX nr 146444 ' 146444 . : art. 4i|J_§_1; E1EA_’ll(l)_§2 : art. II us: ii Skiad olzekajqcy " Przewodniczapy: Sodzia SN iwona Koper. _ SedziowieSN: Jan Gorowski, Barbara Myszka (spr.). Sentencja . Sad Najwyzszy w sprawie z powodztwa "D." Spéiki z 0.0. w T. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Urzadowi Skarbowemu w T. o zapiato, po rozpoznaniu w lzbie Cywilnej w dniu 9 lipca 2003 r., ‘na rozprawie kasacji strony powodowej od wyroku Sadu Apelacyjnego w G. Z dnia 8 maja 2001 r., oddala kasacjeg i zasadza od powodki na rzecz pozwanego kwota 1.200 zi {jeden tysiqc dwieécie ziotych) tytuiem zwrotu kosztow postapowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 8 maja 2001 r. Sad Apelacyjny w G. oddalii apelacjeg powodowej spoiki z ograniczona odpowiedzialnoécia pod firma "D." z siedziba w T. od wyroku Sadu Okragowego w T. oddalajacego powodztwo 0 odszkodowanie w kwocie 17.306,43 zi skierowane przeciwko Skarbowi Paristwa  Urzodowi Skarbowemu W T. Orzeczenie to wydane zostaio na podstawie nastegpujacych okoiicznoéci faktycznych. Postanowieniem z dnia 22 paidziernika 1999 r. Uizad Skarbowy w T. wznowii z urzedu postepowanie w sprawie okreélenia podatku dochodowego za rok 1994 zakoflczonej decyzja ostateczna z dnia 11 marca 1996 r., po czym, po przeprowadzeniu postapowania co do przesianek wznowienia oraz co do rozstrzygniacia istoty sprawy, w dniu 7 grudnia 1999 r. wydai decyzja, ktora uchylii decyzja z dnia 11 marca 1996 r. i okreélii wysokoéé naleznego od powodowe} spoiki podatku dochodowego za rok 1994 na kwota 209.654 zi, zalegioéé z tego tytuiu na dziefi wydania decyzji na kwota 185.820 2?, a wysokoéé odsetek naleznych do dnia wydania decyzji na kwote 426.568,90 zi. Na podstawie tei decyzji Urzad Skarbowy w T. w dniu 20 grudnia 1999 r. dokonai zajocia wierzytelnoéci powodowej spoiki z jej rachunku bankowego w Powszechnym Banku Kredytowym w T.; 0 wszczaciu egzekucji spoiko zawiadomiono w dniu 17 grudnia 1999 r. Do dnia 22 grudnia 1999 r. wyegzekwowana zostaia caia naieznoéé wraz z kosztami egzekucii, natomiast w dniu 21 grudnia 1999 r. wpiynoio odwoianie powodki od decyzji z dnia 7 grudnia 1999 r. z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2000 r. Urzad Skarbowy odmowii wstrzymania wykonania zaskarzonej decyzji z powodu bezprzedmiotowoéci wniosku. Na skutek odwoiania powodki lzba Skarbowa w B. decyzja z dnia 24 Iutego 2000 r. uchyliia zaskarzona decyzja i umorzyia postapowanie w sprawie jego wznowienia, uznajac, 2e w sprawie zakoficzonej decyzja ostateczna z dnia 11 marca 1996 r. nie zachodziia podstawa wznowienia postopowania przewidziana W nHj ustawy z dnia 29 sierpnia 199? r.  Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.  dale]: "ordynacja podatkowa"). W dniu 3 marca 2000 r. Urzad Skarbowy System’ Informacji Prawne] Lex (Lax Omega) 3712014 Stan prawny progr’ai"i1I1':'20174l0922 i 7 7 _ j jj 7 ______ __l\¿ř__CKN 357101 -tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem fl Wyrok ` Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003 r. IV CKN 357ƒ01 - 1. Art. 417 k.c. stanowi podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa wówczas, gdy szkoda została wyrządzone przez niezgodne z prawem działania funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności o charakterze wladczym, W art. 77 ust. 1 Konstytucji jest bowiem mowa o szkodzie wyrządzone] przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. 2. Akty stosowania prawa powinny byc postrzegane przede wszystkim w kategoriach konfrontacji racji 1 odmienności ocen, a wykorzystanie toku instancji powinno zapewniać niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i jego prawidłową ocenęjurydyczną. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa wadliwe działanie organu pierwszej instancji, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą, nie może być automatycznie kwalifikowane jako działanie bezprawne, rodzące obowiązek odszkodowawczy. Trzeba dodac, że odmienne ujęcie rozwazanego zagadnienia godziłoby w zasadę instancyjności postępowania. Ze względu na możliwość rozbieżnej interpretacji konkretnych przepisów prawa i możliwość podejmowania na ich tle rozbieznych rozstrzygnięć, przyjmowanie, że każda niezgodność decyzji organu pierwszej instancji 2 normatywnym wzorcem jest działaniem bezprawnym, byłoby ponadto nieracjonalne. ` LEX nr 146444 ' 146444 _ : art. 4Ź|J_§_t; Ł-1ĽłA_'Łl(l)_§2 : art. ZI ust il Skład orzekający " Przewodniczący: Sędzia SN iwona Koper. _ Sędziowie-SN: Jan Górowski, Barbara Myszka (spr.). Sentencja . Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "D." Spółki z 0.0. w T. przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Skarbowemu w T. o zapłatę, po rozpoznaniu w izbie Cywilnej w dniu 9 lipca 2003 r., 'na rozprawie kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w G. Z dnia 8 maja 2001 r., oddala kasację i zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 8 maja 2001 r. Sąd Apelacyjny w G. oddalił apelację powodowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "D." z siedzibą w T. od wyroku Sądu Okręgowego w T. oddalającego powództwo o odszkodowanie w kwocie 17.306,43 zł skierowane przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Skarbowemu W T. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie następujących okoliczności faktycznych. Postanowieniem z dnia 22 października 1999 r. Urząd Skarbowy w T. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie określenia podatku dochodowego za rok 1994 zakończonej decyzją ostateczną 2 dnia 11 marca 1996 r., po czym, po przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, w dniu 7 grudnia 1999 r. wydał decyzję, którą uchylił decyzję z dnia 11 marca 1996 r. i określił wysokosc należnego od powodowej spółki podatku dochodowego za rok 1994 na kwotę 209.654 zł, zaległość z tego tytułu na dzien wydania decyzji na kwotę 185.820 zi, a wysokość odsetek należnych do dnia wydania decyzji na kwotę 426.568,90 zł. Na podstawie tej decyzji Urząd Skarbowy w T. w dniu 20 grudnia 1999 r. dokonał zajęcia wierzytelności powodowej spółki z jej rachunku bankowego w Powszechnym Banku Kredytowym w T.; o wszczęciu egzekucji spółkę zawiadomiono w dniu 17 grudnia 1999 r. Do dnia 22 grudnia 1999 r. wyegzekwowana została cała naieżnośc wraz z kosztami egzekucji, natomiast w dniu 21 grudnia 1999 r. wpłynęło odwołanie powódki od decyzji z dnia 7 grudnia 1999 r. z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2000 f. Urząd Skarbowy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodu bezprzedmiotowosci wniosku. Na skutek odwołania powódki Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 24 lutego 2000 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i umorzyła postępowanie w sprawie jego wznowienia, uznając, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 11 marca 1996 r. nie zachodziia podstawa wznowienia postępowania przewidziana w aĽĹ_2í0..§_1_D.iSI_ă ustawy z dnia 29 sierpnia 199? r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. - dalej: "ordynacja podatkowa"). W dniu 3 marca 2000 r. Urząd Skarbowy System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 37ƒ2014 Stan prawny prograi'nÍ1Ê201Í4Ã09-22 ż 7 --- STRONA 2 --- _ _ ___Z Z WW IV CKN 357701  tekst zwrocii powodowej spoice wyegzekwowanq naleznoéé giowna w kwocie 185.820 zi z odsetkami w wysokoéci 14.883,?0 zi i wyegzekwowane odsetki w kwocie 429.T17,50 zi, a w dniu 27 czeiwca 2000 r. koszty egzekucji w kwocie 36.86860 zi. Sad Apelacyjny podkreéiii, ze powodowa spoika, wystapujac 2 roszczeniem odszkodowawczym, zarzuciia stronie pozwanej bezprawne dziaianie polegajace na prowadzeniu egzekucji na podstawie nieprawomocnej decyzji i przed rozpoznaniem wniosku 0 wstrzymanie jej wykonania. Twierdziia, Ze poniosia szkoda w kwocie doohodzonej pozwem, gdyi zmuszona byia zapiacié odsetki swoim dostawcorn za nieterminowe uregulowanie naleinoéoi, spowodowane brakiern érodkow na rachunku bankowym. Jako podstawo prawnq dochodzonego roszczenia wskazaia przepisy a1:t._Z@s_t.~.1 Konstytucji i 5l.iLL_4J_L§_'l k.c., podnoszac, Ze przepis arL_4_'|.8§.1 k.c. jest niezgodny z a1i...Z_?__u_st._1 Konstytucji. Zdaniem Sadu Apeiacyjnego, przepis aLt._L93 Konstytucji slwarza moziiwoéé przedstawienia Trybunaiowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodnoéci aktu normatywnego z , jednak skorzystanie z tej mozliwoéci jest uzaleznione od oceny sadu orzekajqcego, czy okreéiona norma prawna budzi wqtpliwoéci co do zgodnoéci z ustawa zasadniczq. Nie znajdujac podstaw do powziocia wqtpliwoéci co do zgodnoéci przepisu a.ct.AJ.8..§..1 k.c. z J Konstytucji, Sad Apelacyjny uznai, iz nie ma potrzeby przedstawienia Trybunaiowi Konstytucyjflemu pytania prawnego dotyczacego tej kwestii. W ocenie Sadu Apeiacyjnego, przepis a.tt._lLLLsl_1 Konstytucji formuiuje ogoiny postulat pod adresem ustawodawcy, by kazdy miai mozliwoéé domagania sia wynagrodzenia szkody, jaka zostaia mu wyrzadzona przez niezgodne 2 prawem dziaianie organu wiadzy publicznej, przepis ten nie moze jednak stanowié samodzielnej podstawy prawnej roszczenia odszkodowawczego. Z tej przyczyny dochodzone roszczenie powinno podlegaé ocenie w éwietie alt. 4J_8._§_‘L k.c. Jak niewadliwie ocenii Sad Okregowy, przewidziane w tym przepisie przesianki odpowiedziainoéci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa nie zostaiy w rozpoznawanej sprawie speinione, przy wydaniu zakwestionowanej przez powodkq decyzji nie nastapiio bowiem naruszenia prawa Scigane w trybie postepowania karnego lub dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody nie zostaia stwierdzona wyrokiem karnym Iub orzeczeniem dyscyplinarnymaibo uznana przez organ przeiozony za sprawca szkody. Nie jest rownoznaczne z uznaniem winy funkcjonariusza  jak stwierdzii Sad Apelacyjny  samo uchylenie decyzji przez organ drugiej instancji, poniewaz nie ma ono na celu podmiotowej oceny dziaiainoéci funkcjonariusza wydajacego decyzja. Sad Apeiacyjny uznai za trafne stanowisko Sadu Okragowego, Ze postapowanie egzek'uc'yjn'e Urzadu Skarbowego w Toruniu nie byio bezprawne, skoro, zgodnie z a.1:L.24A_§_’L ordynacji podatkowe}, wniesienie odwoiania od deoyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Podkreéiii ponadto, 2e odpowiedzialnoéé odszkodowawcza Skarbu Pafistwa za orzeczenia i decyzie funkcjonariuszy paristwowych powinna mieé raojonalne przesianki i ramy; gdyz niemal kazdy przejaw dziaialnosci ludzkiej znajduje swoj wyraz w podejmowanych w imieniu organu wiadzy decyzjach czy orzeczeniach. Z tej przyczynyjedynie zawinione obiektywnie negatywne dziaiania funkcjonariuszy skutkuja odpowiedzialnoécia Skarbu Pafistwa, nie zaé wydane w oparciu 0 prawo, lecz zmienione czy uchylone przez organ odwoiawczy w zwiqzku z odmienna interpretacja czy pogladem tego organu na okreélone kwestie prawne. . W kasacji od wyroku Sadu Apelacyjnego, opartej na obydwu podstawach okreéionych w l k.p.c., powodka wnosiia 0 jego uchyienie oraz o uchylenie wyroku Sadu Okregowego w T. z dnia 5 paidziernika 2000 r. i przekazanie sprawy temu Sadowi do ponownego rozpoznania. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazaia na naruszenie art. 4_1_8_§_1 k.c. przez niewiaéciwe zastosowanie i . Konstytucji przez biadna wyidadnio, polegajqca na przyjaciu, 2e przepis ten nie moze stanowiz’: samodzieinej podstawy dochodzonego roszczenia. Natomiast w ramach drugiej podstawy postawiia zarzut naruszenia a[i_’L9i Konstytucji przez zaniechanie przedstawienia Trybunaiowi Konstytucyjnemu pytania prawnego 0 zgodnoéé J k.c. z J Konstytucji, mimo Ze niezgodnoéé powoianego przepisu KQd.%5.LL z Konsiytuaia, wydaje sie byé oczywista. Uzasadnienie prawne _ Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: * Argumenty przytoczone przez skarzaca w uzasadnieniu kasacji, zmierzajace do vwkazania niezgodnoéci przepisu a.|:t_4J_8_§_1 k.c. z a.tt._7l_usL_1 Konstytucji i potrzeby przedstawienia Trybunatowi Konstytucyjnemu, pytania prawnego doiyczacego tej kwestii, nie wymagaja juz rozwazenia, poniewaz wyrokiem z dnia 4 grudnia 2001 r. Trybunaé Konstytucyjny orzeki, ze aii..A3.8 k.c. jest niezgodny z 4 Konstytucji, natomiast a1:LA_1Z Kc. rozumiany w ten sposob, ze Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkoda wyrzadzona przez niezgodne z prawem dziaianie funkojonariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci, jest zgodny z J Konstytucji (Dz. U. z 2001 r. Nr 145, poz. 1638; OTK 2001, nr 8, poz. 256). Jak wskazaina to Sad Najwyzszy w uzasadnieniu iN_)L[.0JS.Li z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 581199, powoianym wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego "dostosowano" przepisy a|iA_'|Zi 418 k.c. do konstytucyjnego modelu odpowiedzialnoéci pafistwa za szkody wyrzadzone niezgodnym z prawem dziaianiem organow wiadzy pubiicznej. wediug bowiem a|;t._ZY_.u§t._1 Konstytucji kazdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka zostaia mu wyrzqdzona przez niezgodne z prawem dziaianie organu wiadzy publicznej (zob. OSNC 2002, nr 10, poz. 128). W konsekwencji od dnia 17 paidziernika 1997 r., czyli od dnia wejécia w Zycie akty wéadzy publicznej pociiegaja oceniew Swietle i Konstytucji. Oznacza to, ze Skarb Pafistwa ponosi na podstawie ai:t.A_1]_§_1 k.c. odpowiedzialnoéé za szkoda wyrzadzona przez niezgodne z prawem ciziaiania funkcjonariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci, przy czym odpowiedzialnoéé ta nie jest uwarunkowana stwierdzeniem winy funkcjonariusza; zasada ta znajduje zastosowanie takze wtedy, gdy szkoda wynikia na skutek wydania zarzadzenia lub Syster1riih1oFna'cji Prawnej Lex [Lex Omega) 2.212014 Stan préwF§Fprog€fiiu: 20140922 T ” 7 _ _„Z Z „_” IV CKN 357701 -tekst zwrócił powodowej spółce wyegzekwowaną należność główną w kwocie 185.820 zł z odsetkami w wysokości 14.888,?0 zł i wyegzekwowane odsetki w kwocie 429.T17,50 zł, a w dniu 27 czerwca 2000 r. koszty egzekucji w kwocie 38.868,60 zł. Sąd Apelacyjny podkreśiił, że powodowa spółka, występując z roszczeniem odszkodowawczym, zarzuciła stronie pozwanej bezprawne działanie polegające na prowadzeniu egzekucji na podstawie nieprawomocnej decyzji i przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Twierdziła, ze poniosła szkodę w kwocie dochodzonej pozwem, gdyż zmuszona była zapłacić odsetki swoim dostawcom za nieterminowe uregulowanie należności, spowodowane brakiem środków na rachunku bankowym. Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia wskazała przepisy a1:[email protected].„„1 Konstytucji i aLL_éilŧ_'t k.c., podnosząc, ze przepis atI..ś_'|.8_§_1 k.c. jest niezgodny z ali..Z."?__l.1_st._'t Konstytucji. Zdaniem Sądu Apełacyjnego, przepis aLt._L93 Konstytucji stwarza możiiwośc przedstawienia Trybunałowi Konśtytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego 2 , jednak skorzystanie z tej możliwości jest uzależnione od oceny sądu orzekającego, czy określona norma prawna budzi wątpliwości co do zgodności z ustawą zasadniczą. Nie znajdując podstaw do povvzięcia wątpliwości co do zgodności przepisu aĽt.A¿l.&.§„.l k.c. z aLt_ĽLus_t._'t Konstytucji, Sąd Apelacyjny uznał, iż nie ma potrzeby przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego tej kwestii. W ocenie Sądu Apeiacyjnego, przepis aLt._lLLLst_t Konstytucji formułuje ogólny postulat pod adresem ustawodawcy, by kazdy miał możliwość domagania się wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, przepis ten nie może jednak stanowić samodzielnej podstawy prawnej roszczenia odszkodowawczego. Z tej przyczyny dochodzone roszczenie powinno podlegać ocenie w świetle ati.. 5i_'l_8__¬§J. k.c. Jak niewadliwie ocenił Sąd Okręgowy, przewidziane w tym przepisie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa nie zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione, przy wydaniu zakwestionowanej przez powódkę decyzji nie nastąpiło bowiem naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody nie została stwierdzona wyrokiem karnym lub orzeczeniem dyscyplinarnym _albo uznana przez organ przełożony za sprawcę szkody. Nie jest równoznaczne z uznaniem winy funkcjonariusza -jak stwierdził Sąd Apelacyjny - samo uchylenie decyzji przez organ _drugiej instancji, ponieważ nie ma ono na celu podmiotowej oceny działalności funkcjonariusza wydającego decyzję. Sąd Apelacyjny uznał za trafne stanowisko Sądu Okręgowego, że postępowanie egzekucyjne Urzędu Skarbowego w Toruniu nie było bezprawne, skoro, zgodnie z ai:t.„„24ś_§_”L ordynacji podatkowej, wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Podkreślił ponadto, że odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa za orzeczenia i decyzje funkcjonariuszy państwowych powinna miec racjonalne przesłanki i ramy; gdyż niemal każdy przejaw działalności ludzkiej znajduje swój wyraz w podejmowanych w imieniu organu władzy decyzjach czy orzeczeniach. Z tej przyczyny jedynie zawinione obiektywnie negatywne działania funkcjonariuszy skutkują odpowiedzialnością Skarbu Państwa, nie zaś wydane w oparciu 0 prawo, lecz zmienione czy uchylone przez organ odwoławczy w związku z odmienną interpretacją czy poglądem tego organu na określone kwestie prawne. _ W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego, opartej na obydwu podstawach określonych w a[t._2t93__l k.p.c., powódka wnosiła o jego uchylenie oraz o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 5 pażdziernika 2000 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazała na naruszenie art. 4_1_8_§_J. k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i . Konstytucji przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, ze przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy dochodzonego roszczenia. Natomiast w ramach drugiej podstawy postawiła zarzut naruszenia a[t_'L9fi Konstytucji przez zaniechanie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego 0 zgodność aif.z.śl8.„§_'t k.c. z a1:t_ĹLus.t.ĘL Konstytucji, mimo że niezgodność powołanego przepisu ÄQd.%s_tL z Konstytucją wydaje się być oczywista. Uzasadnienie prawne _ Sąd Najwyższy zważył, co następuje: * Argumenty przytoczone przez skarzącą w uzasadnieniu kasacji, zmierzające do wykazania niezgodności przepisu a.|:t._-'ł_'l_8_§_t k.c. z a.Ľt._Żl_ust__1 Konstytucji i potrzeby przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu, pytania prawnego dotyczącego tej kwestii, nie wymagają już rozważania, ponieważ wyrokiem z dnia 4 grudnia 2001 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, ze aLt..śt3„8 kc. jest niezgodny z aLt._Ĺ?_.usI„J. Konstytucji, natomiast artzśjtl kc. rozumiany w ten sposób, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzone] mu czynności, jest zgodny z ar;t_Z”Lus.t..„Ĺt Konstytucji (Dz. U. z 2001 r. Nr 145, poz. 1638; OTK 2001, nr 8, poz. 256). Jak wskazał na to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 stycznia 2002 r., i CKN 581!99, powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego "dostosowano" przepisy a|ž.J_'|Zi 418 k.c. do konstytucyjnego modelu odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone niezgodnym z prawem działaniem organów władzy pubiicznej, według bowiem a|;t._ĹY_.ust._1 Konstytucji kazdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (zob. OSNC 2002, nr 10, poz. 128). W konsekwencji od dnia 17 pażdziernika 1997 r., czyli od dnia wejścia w życie akty władzy publicznej podłegają ocenie .w świetle a1LlĹLtst._í Konstytucji. Oznacza to, że Skarb Państwa ponosi na podstawie al:t.A_1J_§_1 k.c. odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działania funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzone] mu czynności, przy czym odpowiedzialność ta nie jest uwarunkowane stwierdzeniem winy funkcjonariusza; zasada ta znajduje zastosowanie także wtedy, gdy szkoda wynikłe na skutek wydania zarządzenia lub sys:eń{ínič›řna'zji Prawnej Lex (Lex omega) 8712014 sum práwíšfprogšiñui 2014-os-22 T " --- STRONA 3 --- _ IV CKN 357i01__7t_ekst orzeczenia (por. W_§,[LOl§ Sadu Najwyzszego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 58099, OSNC 2002, nr 10, poz. 128. W3LLOJs Sadu Najwyzszego z dnia 20 iistopada 2002 r., V CKN 1305100 niepubl. czy W32Lo_Is Sadu Najwyzszego z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1532/00 niepubi.) Trzeba dodaé, Ze tak rozumiany przepis art. 411 k.c. stanowi podstawe odpowiedziainoéci Skarbu Paflstwa wowczas. gdy szkoda zostata Wyrzqdzona przez niezgodne z prawem dziaiania funkcjonariusza paflstwowego przy \wkonywaniu powieezonej mu czynnoéci 0 charakterze Wiadczym, W LJ Konstytucji jest bowiem mowa 0 szkodzie wyizqdzonej przez niezgodne z prawem dziatanie organu wiadzy publicznej. Nie uiega Wqtpliwoéci, 2e W stanie fakfycznym rozstrzyganej sprawy ohodzito o naprawienie szkody Wyrzadzonej dziataniem organu Wtadzy publicznej. Dochodzone roszczenie odszkodowawcze podlegato zatem ocenie W swietie art. All k.c. rozumianego w ten'sp0séb, Ze Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkode wyrzadzona przez niezgodne z prawem dziatanie funkcjonavriusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci. W sytuacji gdy istnieje regulacja ustawowa, sady stosuja bowiem Jiousiytuoje za poéredniotwem ustawodawstwa zwykiego, a.Et_4.1Z k.c. w przedstawionym wyiej rozumieniu jest natomiast odpowiednikiem przepisu a£L_I.'Z’._us.t._‘l. Konstytucji. W kasacji skarzaca nie powrécita juz do swoich pierwotnych zarzutow, wediug ktorych bezprawne dziaianie Urzedu Skarbowego W T. rniaio polegaé na prowadzeniu egzekucji na podstawie nieprawomocnej decyzji i przed rozppznaniem wniosku o wstrzymanie jej wykonania, podnosiia natomiast, ze o bezprawnoéci éwiadczy wznowienie postepiiowania z naruszeniem a ordynacji podatkowej iwydanie w dniu 7 grudnia 1999 r. decyzji niezgodne] z prawem. co zostaio stwierdzone przez lzbe Skarbowa W B. i znalazto wyraz w uchyieniu tej decyzji i umorzeniu postepowania W sprawie jego Wznowienia. Zachodzi zatem potrzeba rozwazenia, czy sam fakt uchyienia decyzji W trybie kontroii instancyjnej jest Wystarczajacy dta stwierdzenia, 2e Wadliwa decyzja organu pierwszej instancji zostata wydana "niezgodnie z prawem". Probiem ten byi juz przedmiotem rozwazari Sadu Najwyzszego, ktory W !N_)L[Ol5.L1 z dnia 6 lutego 2002 r., V CKN 1248100, stanat na stanowisku, 2e przepis &l1._Z7_lJ.Sl,..1 Konstytucji moze stanowio podstawe roszozenia o naprawienie szkody wyrzqdzonej przez Wydanie W postepowaniu podatkowym decyzji niezgodnej z prawem, nastepnie uchylonej Wskutek ociwotania podatnika. W uzasadnieniu stwierdzii natomiast, Ze niezgodnoéé z prawem, stanowiaca przestanke odpowiedzialnoéci odszkodowawczej, oznacza sprzecznoéé miedzy zakresem kompetencji organu. sposobem postepowania i treécia rozstrzygniecia Wynikajacymi 2 Wzorca ustawowego a jego dziataniem rzeczywistym (zob. OSP 2002, nr 10, poz. 128). Sktad orzekajacy Sadu Najwyzszego nie podziela przyjetej w powotanym wyroku Sqdu Najwyzszego definioji bezprawnoéci, uznajac, ze akty stosowania prawa powinny bye postrzegane przede Wszystkim W kategoriach konfrontacji raoji i odmiermoéci ocen, a wykomystanie toku instancji powinno zapewniaé niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i jego prawidtowa ocene jurydyczna. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa Wadiiwe dziatanie organu pierwszej instancji, ktore zostaio nastepnie skorygowane przez instancje odwotawcza, nie moze byé autornatycznie kwalifikowane jako dziatanie bezprawne, rodzace obowiazek odszkodowawczy. Trzeba dodao, ze odmienne ujecie rozwazanego zagadnienia godziioby w zasade instancyjnoéci postepowania. Ze wzgledu na moiliwoéé rozbieznej interpretacji konkretnych przepisow prawa i mozliwoéé podejmowania na ich tie rozbieznyoh rozstrzygnieé, przyjmowanie, ze kazda niezgodnoéé decyzji organu pierwszej instancji z normatywnjkm Wzorcem jest dziaianiem bezprawnym, bytoby ponadto nieracjonalne. O Wydaniu decyzii niezgodne} z prawem, rodzqcej konsekwencje odszkodowawcze, mozna by mowié Wyjatkowo, tyiko W przypadku razqcego naruszenia prawa. Przedstawione rozwazania prowadza do wniosku, 2e zaskarzony Wyrok mimo btednego uzasadnienia odpowiada prawu. Skarzaca powoiywaia sie bowiem jedynie na fakt uchyienia decyzji pieiwszoinstancyjnej z dnia 7 grudnia 1999 r. przez lzbe Skarbowa, uznajac, i2 z tej tytko przyczyny decyzja ta powinna byé uznana za bezprawnq i rodzaca obowiazek odszkodowawczy. ' Z powyzszych wzgledéw Sad Naiwyzszy na podstawie a_r_t._&9L12 k.p.c. oddaiit kasacje, postanawiajac o kosztach postepowania kasacyjnego po myéli ad, 98 § 1 i8 orazar;t_99W zwiqzku z a1L&93l9 i k.p.c. System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 3712014 Stan prawny programu: 20140922 , IV CKN 357101*-_Vt_ekSt orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 581f99, OSNC 2002, nr 10, poz. 128, mtymis Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2002 r., V CKN 1305100 níepubl. czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1532100 niepubi.). Trzeba dodać, że tak rozumiany przepis art, ;UZ k.c. stanowi podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa wowczas. gdy szkoda została wyrządzona przez niezgodne z prawem działania funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzone] mu czynności o charakterze władczym, W aLt._ZZ„„u§.t..l Konstytucji jest bowiem mowa o szkodzie wyiządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, że w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy chodziło o naprawienie szkody wyrządzone] działaniem organu władzy publicznej. Dochodzone roszczenie odszkodowawcze podlegało zatem ocenie w swietie art. 431 k.c. rozumianego w tensposób, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzone] mu czynności. W sytuacji gdy istnieje regulacja ustawowe, sądy stosują bowiem Konstytucja za pośrednictwem ustawodawstwa zwykłego, aĽt_4.1Z k.c. w przedstawionym wyżej rozumieniu jest natomiast odpowiednikiem przepisu aLL_ŻjZ'__us_t._'l. Konstytucji. W kasacji skarżąca nie powróciła już do swoich pierwotnych zarzutów, według których bezprawne działanie Urzędu Skarbowego w T. miało polegać na prowadzeniu egzekucji na podstawie nieprawomocnej decyzji i przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie jej wykonania, podnosiła natomiast, że o bezprawności świadczy wznowienie postępowania z naruszeniem a ordynacji podatkowej iwydanie w dniu 7 grudnia 1999 r. decyzji niezgodne] z prawem, co zostało stwierdzone przez Izbę Skarbową w B. i znalazło wyraz w uchyieniu tej decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie jego wznowienia. Zaohodzi zatem potrzeba rozważenia, czy sam fakt uchylenia decyzji w trybie kontroli instancyjne] jest wystarczający dla stwierdzenia, że wadliwa decyzja organu pierwszej instancji została wydana "niezgodnie z prawem”. Problem ten był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który W wyroku z dnia 6 lutego 2002 r., V CKN 1248i00, stanął na stanowisku, że przepis a|;t._Ľ7u.i„s.t,„1 Konstytucji może stanowić podstawę roszczenia o naprawienia szkody wyrządzone] przez wydanie w postępowaniu podatkowym decyzji niezgodne] z prawem, następnie uchylone] wskutek odwołania podatnika. W uzasadnieniu stwierdził natomiast, że niezgodność z prawem, stanowiąca przesłankę odpowiedzialności odszkodowawczej, oznacza sprzeczność między zakresem kompetencji organu, sposobem postępowania i treścią rozstrzygnięcia wynikającymi z wzorca ustawowego a jego działaniem rzeczywistym (zob. OSP 2002, nr 10, poz. 128). Skład orzekający Sądu Najwyższego nie podziela przyjętej w powołanym wyroku Sądu Najwyższego definicji bezprawnosci, uznając, że akty stosowania prawa powinny być postrzegane przede wszystkim w kategoriach konfrontacji racji i odmienności ocen, a wykorzystanie toku instancji powinno zapewniać niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywane] sprawy i jego prawidłową ocenę jurydyczną. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa wadliwe działanie organu pierwszej instancji, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą, nie może być automatycznie kwalifikowane jako działanie bezprawne, rodzące obowiązek odszkodowawczy. Trzeba dodać, ze odmienne ujęcie rozważanego zagadnienia godziłoby w zasadę instancyjnosci postępowania. Ze względu na możliwość rozbieżnej interpretacji konkretnych przepisow prawa i możliwość podejmowania na ich tie rozbieżnych rozstrzygnięć, przyjmowanie, że każda niezgodność decyzji organu pierwszej instancji z normatywnym wzorcem jest działaniem bezprawnym, byłoby ponadto nieracjonalne. O 'wydaniu decyzji niezgodne] z prawem, rodzącej konsekwencje odszkodowawcze, można by mówić wyjątkowo, tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżcny wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Skarżąca powoływała się bowiem jedynie na fakt uchylenia decyzji pieiwszoinstancyjnej z dnia 7 grudnia 1999 r. przez Izbę Skarbową, uznając, iż z tej tylko przyczyny decyzja ta powinna być uznana za bezprawną i rodzącą obowiązek odszkodowawczy. ' Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie a_r_t._&&L12 k.p.c. oddalił kasację, postanawiając o kosztach postępowania kasacyjnego po myśli ad, Që § J iii orazartziłâw związku z adi9Ęl9 i k.p.c. System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 37l2014 Stan prawny programu: 2014-09-22