Wyrok IV CK 355/02

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2004 IV CK 355/02 Przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Kryteria te wypracowała judykatura. Zgodnie z nią, zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, przy uwzględnieniu następstw uszkodzenia ciała i sytuacji życiowej poszkodowanego LEX nr 897875 M.Prawn. 2011/17/948 897875 Dz.U.1964.16.93; art 445 § 1 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Elżbieta Skowrońska – Bocian Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz, Bronisław Czech (spr) Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Krystyny S przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewódzkiej Komendy Policji w O o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2004r, kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8 listopada 2001r 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, ze zmienia wyrok Sadu Okręgowego w O z dnia 6 czerwca 2001r w punkcie I i podwyższa zasądzoną tytułem zadośćuczynienia kwotę 5000 zł do wysokości 15.000 zl 2. oddala kasację w pozostałej części Uzasadnienie faktyczne W dniu 27 maja 1999r podczas zorganizowanej przez rolników blokady drogi w okolicach L. I prowadzonej przez Policję akcji usuwania tej blokady, powódka została uderzona przez policjanta pałką w okolice pasa i doznała obrażeń, w następstwie których usunięto jej śledzionę. W związku z tym w pozwie żądała zasądzenia od pozwanego : zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w kwocie 10.000 zł, odszkodowania w kwocie 20.000 zl oraz renty po 250 zł poczynając od 1 czerwca 1999r . Następnie sprecyzowała żądanie w ten sposób,że domagała się zasądzenia jedynie zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 30.000 zł Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w O wyrokiem z dnia 6 czerwca 2001r zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 26 czerwca 2000 r , umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania renty, oddalił powództwo w pozostałej części i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu. Apelacje obu stron oddalił sąd Apelacyjny wyrokiem zaskarżonym kasacją. Za podstawę rozstrzygnięcia przedmiocie wysokości należnej powódce kwoty z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, zostały przyjęte następujące ustalenia i oceny prawne: Powódka na skutek uderzenia jej pałką przez policjanta doznała stłuczenia lewej okolicy lędźwiowej w postaci otarcia i obrzęku tej okolicy w wybroczynami. Następstwem tego był też uraz śledziony pod postacią pęknięcia, co doprowadziło do chirurgicznego jej usunięcia. Doznane obrażenia spowodowały 15 % trwały uszczerbek na zdrowiu powódki. Utrata śledziony nie spowodowały istotnych zmian nie spowodowała istotnych zmian w obrazie krwi. Aktualny stan zdrowia powódki jest dobry, jednak w razie infekcji może utrudniać w przyszłości jej leczenie z --- STRONA 2 --- uwagi na mniejszą odporność organizmu. Doznane obrażenia w sposób istotny nie stwarzają ograniczeń w wykonywaniu codziennych czynności w domu i w gospodarstwie rolnym. Stopień cierpień z pewnością był większy w krótkim okresie pooperacyjnym. Obecny stan zdrowia powódki jest bardzo dobry. Wyniki wszelkich badań nie odbiegają od normy. Powódka jest fizycznie sprawna. Choroba wrzodowa, na którą cierpi powódka nie jest związana z urazem doznanym w dniu 27 maja 1999r . Mając na uwadze te ustalenia Sady obu instancji przyjęły, że odpowiednią – w rozumieniu art 445 § 1 kc – kwotą zadośćuczynienia będzie 10.000 zł Sądy Przyjęły jednak że powódka przyczyniła się w50% do powstania szkody i dlatego w takim stopniu zmniejszyły zadośćuczynienie (art 362kpc) Powódka bowiem, po odblokowaniu drogi przy zastosowaniu siły (odbyła się swego rodzaju bitwa między rolnikami i policją) podeszła do stojących już policjantów i rzucała w ich kierunku woreczkami plastykowymi z gnojowicą. Zachowaniem tym sprowokowała policjanta , który ja wówczas uderzył. Powódka zachowując się w ten sposób, mając przy tym świadomość, że policja może użyć siły, godziła się na możliwość odniesienia szkody. Powódka w kasacji zarzuciła naruszenie: 1. Prawa materialnego a) art 362 kc przez przyjęcie rażąco wysokiego - w okolicznościach wypadku – stopnia przyczynienia się powódki do powstania szkody b) art 445 § 1 kc przez określenie wysokości zadośćuczynienia w stopniu nie odpowiadającym doznanej krzywdzie 2. Przepisów postępowania a) art 233 § 1 kpc w zw z art 382 kpc poprzez ocenę wiarygodności i mocy dowodów bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, co miało wpływ na zastosowanie art 362 kc i przez to rażące zaniżenie w znacznym stopniu wysokości zadośćuczynienia b) art 231 kpc poprzez nieuwzględnienie kosztów w związku z wystąpieniem cierpień w przyszłości w związku z doznaną krzywdą, co miało wpływ na rażące zaniżenie wysokości zadośćuczynienia. Przytaczając wymienione podstawy kasacyjne powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie oddalenia jej apelacji i przekazanie w tym zakresie sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu Uzasadnienie prawne Sad Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut naruszenia prawa procesowego nie jest usprawiedliwiony. Wbrew twierdzeniu skarżącej Sąd Apelacyjny rozważył wszystkie dowody zebrane w sprawie, w granicach przysługujących mu uprawnień z art 233 § 1 kpc. Wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny również trafnie określił stopień przyczynienia się powódki do powstania szkody (art 362 kc). Wskazują na to nie podważone okoliczności w jakich nastąpiło uderzenie powódki. Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art 445 § 1 kc przez określenie na zbyt niską kwotę przysługującego powódce zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę Przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Kryteria te wypracowała judykatura. Zgodnie z nią, zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, przy uwzględnieniu następstw uszkodzenia ciała i sytuacji życiowej poszkodowanego. W związku z tym, biorąc pod uwagę doznane przez powódkę obrażenia i ich następstwa, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a w szczególności usunięcie śledziony, Sąd najwyższy przyjął, że stosowną – w rozumieniu art 445 § 1 kc – kwotą zadośćuczynienia dla powódki jest kwota 30.000 zł ponieważ jednak powódka przyczyniła się w 50% do powstania szkody, dlatego należy się jej kwota 15.000 zł. W tym zakresie zaskarżony wyrok podlega zatem zmianie --- STRONA 3 --- Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art 393¹², 393¹³ § 1 kpc oraz art 100 kpc w zw z art 393(19) i 391 § 1 kpc)