Wyrok IV Ca 493/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Ka

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IV Ca 493/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Katowicach IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Beata Bijak-Filipiak (spr.) Sędzia SO Maria Bielska-Wojtaszek Sędzia SO Krzysztof Niemczyk Protokolant st. sekr. sądowy Małgorzata Puchacz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w z dnia sygn. akt oddala apelację. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt IV Ca 493/09 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009r., Sąd Rejonowy w oddalił powództwo M. M. o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Rozstrzygając przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy ustalił, że powód M. M. przebywał w Areszcie Śledczym w w okresach od 18 lipca 1999 r. do 18 stycznia 2000 r., od 10 maja 2001 r. do 08 sierpnia 2001 r., oraz od 10 stycznia 2002 r. do 29 listopada 2004 r., Przebywał wówczas w różnych okresach w kilkunastu celach o różnej powierzchni mieszkalnej i o różnym limicie osób osadzonych. W celach tych występowało przeludnienie średnio o 2 osoby powyżej wyznaczonego limitu. O przeludnieniu cel Areszt Śledczy informował na bieżąco Przewodniczącego Wydziału VIII Penitencjarnego Sądu Okręgowego w . Natomiast powód miał zapewniony podstawowy sprzęt kwaterunkowy i dostęp do WC, a także do ciepłej wody raz w tygodniu zgodnie z obowiązującą normą. Powód miał również zapewniane warunki kulturalno - oświatowe, w tym możliwość korzystania ze świetlic, nie tylko na terenie swojego bloku, ale również na innych, jednakże powód nie przejawiał zainteresowania tego typu zajęciami, a jego działalność skupiała się na próbach uzyskania przywództwa struktury nieformalnej. Powodowi w miarę możliwości na jego wniosek zapewniano możliwość zarobkowania. W Areszcie Śledczym w zorganizowany jest również system opieki zdrowotnej, do którego więźniowie mają znacznie szerszy dostęp niż obywatele nie pozbawieni wolności. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu i z tej przyczyny powództwo należało oddalić. Powód domagał się kwoty 50. 000,00 zł w związku z jego pobytami w reszcie Śledczym w w okresach od 1999 r. do 2004 r.. Jako podstawę żądania podał przeludnienie cel i braki w wyposażenia celi. Pozostałe zastrzeżenia powoda nie stanowiły w ocenie Sądu podstawy żądania albowiem nie zawierają one wniosków i żądań strony postępowania cywilnego a jedynie są cytatami wyrażającymi ogólny pogląd na skutki przeludniania cel. Z kolei pozwany przyznał, iż rzeczywiście dochodziło do przeludnienia wskazując na okresy i ilość osób osadzonych w poszczególnych celach w stosunku do wyznaczonej normy. Zatem okoliczność ta była bezsporna i z tego względu Sąd Rejonowy nie przesłuchiwał wnioskowanych przez powoda świadków Z. B. i W. M., albowiem okoliczności, na które mieli być oni przesłuchiwani były bezsporne. Powołując się na 2 --- STRONA 3 --- art. 417 par. l kc i art. 442 par. l kc, jako stanowiące podstawę prawna, roszczenia, Sąd Rejonowy wskazał, że roszczenie wskazane przez powoda uległo przedawnieniu, przy czym bieg przedawnienia rozpoczyna się odrębnie dla każdego z pobytów powoda w okresie wskazanym w pozwie. Powód niewątpliwie powinien wiedzieć już w trakcie przebywania w celach u pozwanego, iż wyrządzana jest mu szkoda, i o podmiocie ją wyrządzającym. Jeżeli wówczas by tego „nie wiedział" wówczas należałoby uznać, iż jakakolwiek szkoda w ogóle nie powstała. Niewątpliwie więc, z tego tytułu roszczenie uległo przedawnieniu co skutkuje oddaleniem powództwa. Wprawdzie powód w piśmie z dnia 26 lutego 2009 r. wskazuje na przebywanie powoda w przeludnionej celi w roku 2008, jednakże oświadczenie to stanowi część polemiki powoda z odpowiedzią na pozew i nie stanowi nowego roszczenia, a argumentacja wykraczająca poza okres wskazany w pozwie jest niedopuszczalna, albowiem powód de facto występowałby z nowym roszczeniem, które powinno być również udokumentowane, jak też winno być wskazane samo żądania, czego w piśmie tym nie było. Niezależnie jednak od powyższego Sąd Rejonowy omówił w uzasadnieniu kwestię odpowiedzialności pozwanego za wyrządzenie czynem niedozwolonym szkody. W tym zakresie Sąd Rejonowy wskazał, że powód nie zawarł w pozwie żadnej argumentacji dotyczącej w ogóle samej szkody, jak też wysokości żądanego odszkodowania Niewątpliwie Powód przebywał w celach, w których znajdowało się więcej osób, niż przewiduje to norma. Jednak samo oświadczenie że cele były przeludnione nie skutkuje uznaniem istnienia roszczenia. Należy bowiem wykazać również czasookres powyższego, wielkość przekroczonych limitów, okres przebywania strony powodowej w danym areszcie, wreszcie wykazanie, iż to ewentualne bezprawne przekroczenie norm zaludnienia celi wpływało w konkretnym przypadku u powoda na jego poczucie nieludzkiego traktowania. Powód nie udowodnił, że istnieje różnica w charakterze ludzkiego, czy nieludzkiego traktowania przy limicie powierzchni 3m 2 , kiedy to traktowanie jest ludzkie lub przy faktycznym zaludnieniu na poziomie np. 2m 2 , kiedy to powód miałby być traktowany nieludzko. Sąd wskazał, że osadzenie w zakładzie karnym lub areszcie śledczym wiąże się z wyborami danej osoby, która powinna sobie zdawać sprawę, iż popełnienie przestępstwa skutkuje niechybnie pozbawieniem jej wolności i osadzeniem w warunkach ograniczających jej swobodę i komfort. Apelację od tego wyroku złożył powód zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: - pominięcie dowodów winy pozwanego związanej umieszczeniem go w przeludnionych celach, co spowodował nieludzkie i poniżające traktowanie; - błędne przyjęcie, że prawa powoda jako wielokrotnego recydywisty mogą być łamane; - błędne pominiecie faktu pobawienia powoda prawa do różnych zajęć, jak zajęcia w świetlicy; 3 --- STRONA 4 --- naruszenie art. 77 Konstytucji RP, art. 248 par. l kkw, przez utrzymywanie przeludnienia w celach, w których osadzony był powód. Formułując powyższe zarzuty powód -wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie kwoty dochodzonej pozwem,. Sad Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda nie jest zasadna. Przedmiotowa sprawa dotyczy dwóch aspektów. Pierwszy to przedawnienie roszczenia sformułowanego pozwie, druga to udowodnienie roszczenia. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jako, że tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym możliwa jest ocena zasadności zastosowania przepisów prawa materialnego. W tym jednakże zakresie Sąd Okręgowy w pełni aprobuje i przyjmuje za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji i nie podziela zarzutu apelacji jakoby czyniąc je, Sąd ten dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Należy bowiem podkreślić, że wskazana powyżej zasada jest w istocie uprawnieniem sądu i jej naruszenie możne nastąpić wyłącznie wówczas, gdy na skutek przeprowadzonej przez sąd rozpoznający sprawę analizy materiału dowodowego poczynione ustalenia pozostają w sprzeczności z zasadami logicznego myślenia bądź też doświadczenia życiowego. Dokonanie oceny dowodów w sposób odmienny, od intencji strony, nie może jednak uzasadniać naruszenia art. 233 k.p.c. Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby się okazać skuteczny wyłącznie w sytuacji wykazania, że poczynione przez sąd ustalenia stanu faktycznego są nielogiczne, niespójne lub też pozostają w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego, czy też w procesie orzekania przez Sąd pierwszej instancji występował brak wszechstronności rozpoznania sprawy czy też bezzasadne pominięcie dowodów, które prowadziłyby do odmiennych wniosków. Sytuacja taka nie zachodzi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, albowiem powód ograniczył uzasadnienie wskazanego zarzutu do przedstawienia alternatywnej, od przyjętej przez Sąd pierwszej instancji, oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Podważanie przez apelującego sędziowskiej oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji stanowi zatem zwykłą polemikę, która nie może odnieść skutku. Powyższa konstatacja odnosząca się do bezzasadności zarzutów apelacji w zakresie w jakim dotyczy one naruszenia przepisów proceduralnych, ma znaczenie dla oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego z tego względu, że wnioski do jakich doszedł Sąd Rejonowy w zakresie zastosowania prawa materialnego są 4 --- STRONA 5 --- bezpośrednią konsekwencją ustaleń Sądu odnośnie nie istnienia po stronie powoda szkód rozumianej jako naruszenie dobra osobistego oraz w przedmiocie przedawnienia. Istotnie powód przebywał w Areszcie Śledczym w w okresach od 18 lipca 1999r. do 18 stycznia 2000 r., od 10 maja 2001 r. do 08 sierpnia 2001 r., oraz od 10 stycznia 2002 r. do 29 listopada 2004 r., Pozew, powód złożył dnia 16 września 2008r. (data nadania w zakładzie karnym k. 4). Zatem wszelkie roszczenie, które wiążą się ze szkodą powstałą do dnia 16 września 2004r. uległy przedawnieniu. W okresie o dnia 16 września 2004r. do dnia 29 listopada 2009r. powód przebywał w celach 96 i 99. W tym czasie w celi 96 nie istniało przeludnienie, albowiem cela ta miała powierzchnię 45,12 m 2 , a osadzonych było 15, co daje ponad 3 m 2 na osobę. Równie w celi 99 nie stwierdzono przeludnienia, albowiem cela ta miał 42,72 m", natomiast osadzonych było 14, co również daje ponad 3 m 2 na osobę. nie ulega natomiast wątpliwości, iż w innych celach, w których powód był osadzony w okresie wcześniejszym to przeludnienie występowało. Odnosząc się zatem do zarzutu przedawnienia roszczeń należy stwierdzić, że roszczenie' swe powód wywodzi z art. 417kc, a zatem podstawa dochodzenia roszczenia jest czyn niedozwolony jakiego dopuścił się pozwany. Zgodnie z art. 442kc przed jego uchyleniem i art. 442 1 par. l i 3 kc w zw. z art. 2. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U.07.80.538), roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przeludnienie i związane z tym ewentualne odczucie poniżenia jest tego rodzaju szkodą, o której pokrzywdzony wie w chwili doznania tego odczucia a więc niezwłocznie. Zatem osoba przebywająca w przeludnionej celi o ile odczuwa w związku z tym poniżenie odczuwa je u chwili pobyty w takiej celu. Zatem o szkodzie powstałej w związku z przeludnieniem czy brakiem dostępu do prawidłowego wyposażenia celi czy braku świadczeń socjalno - oświatowych, powód wiedział już w chwili pobytu w areszcie w zarzucanych warunkach. Zatem roszczenie z tego tyłu dotyczące szkody za okres sprzed 16 września 2004r., podlegaj oddaleniu jaku przedawnione, albowiem od dnia powstania szkody do dnia wytoczenia powództwa upłynęły trzy lata wskazane w art. 422 kc i art. 422 1 kc. Pozostały okres pobytu powoda w areszcie śledczym n u jest objęty przedawnieniem tym również okres w 208r., na który powód wskazuje w pismem z dnia 26 lutego 2009r. Należy stwierdzić, że nie do końca jest trafnym stanowisko Sądu --- STRONA 6 --- Rejonowego, iż powołanie się przez powoda na 2008r. stanowi rozszerzenie pozwu. Powód bowiem w pozwie nie wskazuje precyzyjnie okresów w jakich przebywał w areszcie śledczym a jedynie ogólnie powołuje się na pobyt w tym miejscu. To pozwany konkretyzuje czas pobytu powoda. Nie ujęcie w odpowiedzi na pozew roku 2008r. może świadczyć tylko o tym, że pozwany zasugerował się datą złożenia pozwu (wrzesień 2008r) i być może okres pobytu powoda w areszcie w tym roku był późniejszy. O tyle Sąd Rejonowy mógłby wówczas mieć rację, iż powód dokonał rozszerzenia podstawy faktycznej roszczenia. O ile jednak okoliczność pobytu powoda w Areszcie Śledczym w w 2008r. nie jest w ogóle wyjaśniona przez Sąd Rejonowy, to pozwany tej okoliczności nie zaprzeczył wnosząc w całości o oddalenie powództwa, a powód o nie sformułował żadnych wniosków dowodowych dotyczących warunków pobytu w Areszcie Śledczym w tym okresie (powód jedyne wskazał w piśmie z dnia 26 lutego 2009r., że może powołać świadków). W okresie do listopada 2004r., powód nie przebywał w przeludnionej celi. W tym okresie zgodnie z twierdzeniami powoda podstawą przyjęcia czynu niedozwolonego po stronie pozwanego byłaby kwestia braku dostępu do świadczeń socjalno oświatowych to jest właściwego wyposażenia celi oraz prawa do korzystania z świetlicy. W tym kontekście rozważenia wymaga kwestia zasadności oddalenia wniosku dowodowego powoda k. 47. Sąd Rejonowy trafnie oddalił wniosek dowodowy albowiem zmierza do wykazania okoliczności nie mającej znaczenia dla sprawy przy stwierdzeni, iż wniosek ten miał dotyczyć wyłącznie kwestii przeludnienia a nie kwestii wyposażenia celi i dostępu do świadczeń socjalnych czy oświatowych. Istotnie powód kwestionuje wskazane przez pozwanego dane dotyczące braku przeludnienia w celi 96, która była w istocie świetlicą i zdaniem powoda z uwagi na przeludnienie została zaadaptowana na celę, w której przebywały 24 osoby. Jednak nawet wykazanie przeludnienia w tej celi w okresie pobytu w niej powoda w 2004r., czy też w wskazanym wyżej 2008r. nie przesądza o zasadności roszczenia powoda. Zatem reasumując, nawet gdyby przyjąć jako wykazane przez powoda, przeludnienie w celach, w których był osadzony to ponad wszelką wątpliwość nie jest wykazana okoliczność związana z złymi warunkami sanitarno — oświatowymi odbywania przez powoda aresztu czy kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 417 § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Aktualnie do podstawowych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa należy: - wystąpienie --- STRONA 7 --- szkody majątk owej --- STRONA 8 --- - niezgodne z prawem działanie Skarbu Państwa - adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wykonywaniem władzy publicznej a poniesioną szkodą. BEZPRAWNOŚĆ. Podstawą prawnomaterialną dochodzonego odszkodowania będzie art. 417 § l k.c. Dla rozważenia czy w danej sprawie mamy do czynienia z bezprawnością konieczne jest zinterpretowanie pojęcia bezprawności. Bezprawność w ujęciu art. 417kc, będzie występowała wówczas gdy działanie lub zaniechanie danego organu będzie pozostawało w sprzeczności z norami prawa stanowionego bez odnoszenia się do zasad współżycia społecznego czy innych podobnych reguł. Niezgodność z prawem w rozumieniu art. 77 ust. l Konstytucji zachodzi w każdym wypadku, gdy orzeczenie lub decyzja odbiega od wzorca ustawowego, który określa zakres kompetencji organu, sposób postępowania i treść rozstrzygnięcia. Powód zarzuca w przedmiotowej sprawie istnienie przeludnienia w celach, w których przebywał jako osoba osadzona. Należy zauważyć, iż tego rodzaju działanie władz aresztu śledczego jest samo w sobie niezgodne z prawem. Jakkolwiek zgodnie z art. 248 § l kkw w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Jednak przeludnienie w pozwanym Areszcie Śledczym było sytuacją od dłuższego czasu stałą (co wynika z pism kierowanych do sędziego penitencjarnego) i nie wynikało bynajmniej z stosowania art. 248 kkw. Dla oceny zachowania władz pozwanego aresztu z punktu widzenia bezprawności nie ma znaczenia ani sytuacja materialna, ani możliwości techniczne, ani też kwestia niemożliwości odmowy przyjęcia kierowanych do aresztu osób. Bezprawność władzy publicznej zachodzi. Gdyby przyjąć, że brak odmowy przyjęcia skazanych czy osób aresztowanych wykluczałby bezprawność osadzania w przeludnionych celach, to okazałoby się że brak jest podmiotu odpowiedzialnego za taki stan rzeczy. Osadzenie jest bowiem obligatoryjną konsekwencją orzeczenia sądu w tym przedmiocie i podlega wykonaniu i każdy podmiot biorący udział w wykonaniu orzeczenia mógłby powołać się na niemożność odmowy wykonania orzeczenia sądu.. SZKODA. Powstaje pytanie zasadnicze dla tej sprawy czy pomimo istnienia bezprawności istnieje jakkolwiek szkoda. Samo stwierdzenie bezprawności działania funkcjonariuszy Skarbu Państwa nie powoduje powstania obowiązku odszkodowawczego przy braku szkody (II CSK 132/08 wyrok SN 2008.08.27 LEX nr 465603). W toku całego postępowania w tym również i \v apelacji powód opisując przeludnienie i jego wpływ na stan psychiczny osadzonych nigdy nie odnosił tego wprost do swojej osoby. Brak jest twierdzeń, że to na powoda miało zły wpływ, że --- STRONA 9 --- miał poczucie własnego poniżenia, uchybienia jego godności. Powód przeprowadza następującą zależność: skoro z badań wynika, że przeludnienie narusza godność osadzonego, to znaczy że powodowi wyrządzona została szkoda. Podczas gdy taki wniosek jest błędny. To, że przeludnienie może mieć negatywny wpływ na psychikę osadzonych nie oznacza że taki wpływ miało i na psychikę powoda. Natomiast z nie zakwestionowanego przez powoda materiału dowodowego wynika (k. 90), że „powód jest osobą doskonale przystosowana do warunków izolacji penitencjarnej. W środowisku współosadzonych funkcjonuje bezkonfliktowo a relacje z przełożonymi opiera na zasadach określonych w obowiązujących przepisach. Powód doskonale zna realia życia więziennego i potrafi się dostosować i wykorzystać sytuację dla swego dobra". W aktach sprawy brak jest dowodu, z którego wynika wprost, że przeludnienie w celach miało bezpośredni wpływ na psychikę powoda, że spowodowało u niego poczucie poniżenia, wzmogło agresję, doprowadził do depresji itp. Jest wręcz przeciwnie pomimo przeludnienia, u powoda żadne stany tego rodzaju nie występują. Jak się okazuje sam fakt osadzenia (w swej istocie niekorzystny dla psychiki ludzkiej) na powoda nie wywiera żadnego negatywnego wpływu. zgodnie z art. 23 kc, dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Powyższe wyszczególnienie dóbr osobistych nie jest oczywiście katalogiem zamkniętym, jednak wprost wskazuje na konieczność uszczegółowienia dobra, które podlega ochronie. Powód ubiegając się zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenia dobra osobistego nie sprecyzował w żaden sposób jakie dobro osobiste w jego wypadku zostało naruszone. Zatem trafnie Sąd Rejonowy przyjął, że po stronie pozwanego nie zaistniała żadna szkoda, której ochrona miałaby wyrażać się w zasądzeniu na jego rzecz zadośćuczynienia. ADEKWATNY ZWIĄZEK PRZYCZYNOWY. Ostatnia przesłanką odpowiedzialności pozwanego jest adekwatny związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym działaniem a szkodą. Ustawodawca na zasadzie przyczynowości adekwatnej przyjął w art. 361 par. l k.c., że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W tej normie ogólnej uregulowano zakres odpowiedzialności z punktu widzenia związku przyczynowego. W naszym systemie prawnym zatem obowiązuje teoria adekwatnego związku przyczynowego. W myśl art. 361 par. l k.c. adek - watne są normalne następstwa działania lub zaniechania, z których szkoda wynikła. Wszystkie natomiast inne są nieadekwatne i z tej przyczyny wyłączające odpowiedzialność za te następstwa. --- STRONA 10 --- jednocześnie zgodnie z art. 361 par. 2 k.c., w powyższych granicach w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Dla ustalenia istnienia związku przyczynowego, powód musiałby sformułować dobro, które zostało naruszone i -wykazać, że to dobro (cześć, godność itd.) zostało naruszone przez przebywanie w przeludnionych celach. Tej okoliczności powód w żaden sposób nie wykazał i w tym zakresie nie wykazał żądnej inicjatywy dowodowej. Zgodnie z art. 6 kc, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ogólnie przyjmuje się, że (o ile ustawa nie stanowi inaczej) rzeczą powoda jest wykazanie faktów, z których wywodzi prawo, a rzeczą pozwanego - faktów niweczących to prawo. Co do zasady, zatem na tym spoczywa ciężar dowodu, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza. Ciężar dowodu co do okoliczności wyjątkowych obciąża tego, kto z wyjątku tego wyprowadza dla siebie korzyści. Pozwany, który podnosi zarzuty, staje się powodem; w zakresie zarzutów podnoszonych przez pozwanego zajmuje on rolę powoda i na nim spoczywa ciężar dowodu. Każde twierdzenie strony (powoda i pozwanego) powinno być poparte dowodami. Ponieważ dobra osobiste wypływające z godności osoby są ściśle związane z jej sferą życia wewnętrznego, dlatego zakres ich ochrony pozostaje w gestii pokrzywdzonego. Jeżeli powód upatruje naruszenie swej godności w przedstawionej postaci, to dla udzielenia ochrony jest obowiązany wykazać najpierw skonkretyzowane zdarzenie przypisane pozwanemu - I CSK 492/07 wyrok SN 2008.04.17 LEX nr 492174. Nadto przedmiotem dowodzenia jest wpływ jaki na to zachowanie pozwanego miało wpływ na osobę powoda i jego dobra osobiste. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy z mocy art. 385 pc orzekł jak w sentencji wyroku.