Teza / krótkie omówienie
wpisu ostrzeżenia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości został oddalony, postanowieniem Sądu Rejonowego w z dnia 20 grudnia 2005 r., albowiem w treś
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IV Ca 285/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Janina Borgulat Sędzia Sędzia SO Małgorzata Staszków-Greiner SO Beata Bijak-Filipiak (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy Małgorzata Puchacz po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego z dnia sygn. akt oddala apelację. 1
--- STRONA 2 ---
sygn. akt IV Ca 285/12 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 lutego 2012r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo „W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa Sądu Prezesa Okręgowego w kwoty 23.780,38 zł. z odsetkami i kosztami procesu oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za I instancję. Rozstrzygając przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy ustalił, że dnia 12 lipca 2004 r. pierwotny wierzyciel dłużnika Roberta B. – V. Sp. z o.o. - złożyła wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko Robertowi B., w oparciu o tytuł wykonawczy jakim był akt notarialny z dnia 6 sierpnia 1999 r. sporządzony przez notariusz Rep. A. zaopatrzony w klauzulę wykonalności na mocy postanowienia z dnia 17 października 2000 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. akt oraz postanowieniem z dnia 29 maja 2002 r. wydanym przez tenże Sąd w sprawie o sygn. akt W treści wniosku wskazano, że pierwotny wierzyciel wnosił o wyegzekwowanie kwoty 9.808,83 zł tytułem należności głównej, jak również odsetek ustawowych od poszczególnych kwot wchodzących w skład roszczenia i kosztami postępowania w kwocie 602,50 zł. We wniosku wierzyciel żądał skierowania egzekucji, co do wszelkich ruchomości, wierzytelności i praw majątkowych, jakie przysługują dłużnikowi i jakie zostaną ujawnione w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym podczas przeszukania miejsca zamieszkania dłużnika, jak również wnosił o ustalenie i wyegzekwowanie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym w kwocie 315 zł. Pierwotny wierzyciel – V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 8.04.2004r. zwarła z powódką umowę przelewu wierzytelności jaka jej przysługiwała względem Roberta B. Na mocy postanowienia z dnia 24 września 2004 r. Sąd Rejonowy w nadał aktowi notarialnemu stanowiącemu tytuł wykonawczy klauzulę wykonalności na rzecz „W. Spółki z ograniczona odpowiedzialnością w na którą na mocy wyżej wskazanej umowy przeszło uprawnienie dotychczasowego wierzyciela- „V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością W związku z dokonanym przelewem wierzytelności powódka poinformowała o tym fakcie Komornika Sądowego i oświadczyła, że wstępuje do prowadzonego postępowania egzekucyjnego pod sygn. akt Powyższe zostało przez powódkę powtórzone w treści pisma z dnia 8 lutego 2005 r. Powódka zwróciła się do Komornika Sądowego rewiru IV przy Sądzie Rejonowym w o niezwłoczne skierowanie egzekucji do nieruchomości zabudowanej położonej w przy ul., objętej wspólnością majątkową małżeńską dłużnika- Roberta B. oraz jego małżonki- Bogusławy B. Pismo w tej materii skierowane do komornika sądowego opatrzone było 2
--- STRONA 3 ---
datą 3 sierpnia 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie komornika z dnia 17 sierpnia 2005 r. powódka oświadczyła, że nie widzi konieczności wniesienia zaliczki na wydatki postępowania egzekucyjnego w kwocie 2000 zł, albowiem na ówczesnym jego etapie, w jej ocenie taka konieczność nie istniała, podkreślając przy tym, że uiściła już zaliczkę w kwocie 30 zł na poczet wydatków związanych z wpisem wzmianki o toczącej się egzekucji do treści księgi wieczystej. Powódka kwestionowała również konieczność przedstawienia odpisu księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości i wskazała, że zgodnie z treścią art. 923 1 par. 2 kpc zajęcie nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską nie wymaga przedstawienia przez wierzyciela klauzuli wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika. Na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 6 października 2005 r. dłużnik wraz z małżonką zbyli przedmiotową nieruchomość położoną w przy ul. na rzecz nowych właścicieli. W efekcie wniosek Komornika z dnia 18 listopada 2005 r. w przedmiocie wpisu ostrzeżenia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości został oddalony, postanowieniem Sądu Rejonowego w z dnia 20 grudnia 2005 r., albowiem w treści księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości wpisane były inne niż dłużnik osoby. Tym samym egzekucja prowadzona z tej nieruchomości okazała się bezskuteczna. Komornik Sądowy przestał pełnić funkcje komornicze. Dłużnik — Robert B., z uwagi na sprzedaż nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 300 par. 2 k.k. w zw. z art. 272 k.k., został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w z dnia 29 grudnia 2009 r. W dniu 4 sierpnia 2009 r. Komornik przy Sądzie Rejonowym w wydała postanowienie mocą, którego umorzyła postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku wierzyciela „W. Spółki ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko dłużnikom- Robertowi B i Bogusławie B. w całości, w oparciu o treść art. 824 par. 1 pkt 3 k.p.c., jako że z egzekucji nie przewidywała uzyskania sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Wezwaniami z dnia 27 października 2008 r. i 21 września 2009 r. powódka wzywała stronę pozwaną do zapłaty kwoty 22.867,02 zł z tytułu odszkodowania za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem Komornika Sądowego. Jednakże strona pozwana odmówiła wypłaty przedmiotowej kwoty. Oddalając powództwo Sąd Rejonowy powołał się na art. 23 ust.1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 oraz art. 6 kc i wskazał, że dla skutecznego dochodzenia przedmiotowej kwoty koniecznym jest, by strona domagająca się odszkodowania wykazała istnienie trzech przesłanek jego uzyskania, a to działania lub zaniechania określonego podmiotu, szkody powstałej w majątku poszkodowanego, jak również adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem podmiotu rzekomo za jej powstanie odpowiedzialnego, a samym powstaniem szkody. Tym samym powódka wykazać powinna, że działania komornika 3
--- STRONA 4 ---
sądowego w toku postępowania były niezgodne z prawem, a następnie wywołały one szkodę w majątku powódki, przy czym szkoda wynikać by musiała wprost z działań komornika sądowego. W ocenie Sadu powódka przedmiotowych okoliczności nie wykazała. W ocenie Sądu Rejonowego z akt sprawy nie wynika, iż działanie lub zaniechanie komornika sądowego nosiło znamiona bezprawności. Fakt wezwania powódki do uzupełnienia braków formalnych skierowanego w postępowaniu egzekucyjnym wniosku nie sposób uznać za działanie naruszające prawo. Sąd przyjął, że brak niezwłocznego złożenia przez Komornika wniosku o wpisanie ostrzeżenia w treść księgi wieczystej mogło utrudnić egzekucję z nieruchomości jednak, powódka w ocenie Sądu nie wykazała, że w związku z powyższym wystąpiła szkoda w jej majątku, poprzez faktyczne udaremnienie możliwości wyegzekwowania dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym sumy. Nie można z faktu umorzenia postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji wprost wywodzić, że taki stan spowodowany był przez działanie komornika sądowego podejmowane na długi okres jaki upłynął od wniesienia wniosku o dokonanie wpisu ostrzeżenia w treść księgi wieczystej o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, do czasu gdy stosowny wniosek w sądzie złożył komornik. O braku zawinienia komornika sądowego świadczą dwie okoliczności tj. brak skargi wierzyciela na zaniechanie komornika i wreszcie brak czynności sądu podejmowanych z urzędu w ramach nadzoru nad egzekucją z nieruchomości. Powyższe świadczy, że egzekucja z nieruchomości została utrudniona nie w wyniku niezgodnego z prawem działania komornika sądowego lecz w wyniku działań dłużnika zmierzających do udaremnienia egzekucji. W ocenie Sądu Rejonowego powódka nie wykazała więc, że normalnym, logicznym skutkiem działań komornika było powstanie szkody dochodzonej w niniejszym postępowaniu. Sąd wskazał, również, że nie dopatrzył się w materiale dowodowym dowodów na wykazanie wysokości szkody, jaką miała ponieść powódka. Ostatecznie Sąd Rejonowy odniósł się też do zarzutów pozwanego dotyczących braku legitymacji procesowej biernej i przedawnienia uznając się za chybione. Apelację od tego wyroku złożyła powódka zaskarżając wyrok w całości i zarzucając : - naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a/ art. 233 par. 1 kpc poprzez dokonanie oceny dowodów, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, bowiem istotne dla sprawy ustalenia faktyczne (bezprawność działania komornika, szkoda majątkowa powoda, związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym działaniem a powstałą szkodą) są ustaleniami dowolnym, a nie swobodnymi, i nie znajdują odzwierciedlenia w bogatym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie; b/ art. 328 par. 2 k.p.c. poprzez lakoniczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i niewystarczające uzasadnienie dlaczego Sąd dokonał takich a nie innych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co uniemożliwia powodowi poznanie istotnych motywów rozstrzygnięcia; 4
--- STRONA 5 ---
- naruszenie prawa materialnego, t.j. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. 2006r. Nr 167 poz. 1191), poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż stwierdzenie bezprawności działania lub zaniechania komornika przy wykonywaniu przez niego czynności w toku postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od złożenia przez wierzyciela skargi na zaniechanie komornika oraz od czynności Sądu podejmowanych z urzędu w ramach nadzoru nad egzekucją z nieruchomości, a w konsekwencji tego niezastosowanie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. 2006r. Nr 167 poz. 1191). Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w na rzecz powódki W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwoty 23.780,38 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powódki nie jest zasadna. Wobec postawienia zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i procesowego zauważyć trzeba, że prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na kanwie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. II CKN 60/97 - OSNC 1997/9/128). Powyższe rodzi konieczność rozpoznania w pierwszym rzędzie zmierzających do zakwestionowania stanu faktycznego zarzutów naruszenia prawa procesowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r. II CKN 18/97 - OSNC 1997/8/112). Trzeba też zauważyć, że powódka w sposób nieprawidłowy łączy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych z zarzutem błędnej subsumcji prawa, albowiem stan faktyczny sprawy był w istocie bezsporny. Odnosząc się jednak do samego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, Sąd Okręgowy za chybione uznał zarzuty powódki dotyczące tak prawidłowości poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych jak i dokonanej oceny dowodów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. II UKN 685/98 (opubl. OSNP 2000/17/655) ramy swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c.) wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Błąd w ustaleniach faktycznych następuje, gdy zachodzi dysharmonia pomiędzy materiałem zgromadzonym w sprawie a konkluzją do której dochodzi Sąd na skutek przeinaczenia dowodu oraz wszelkich wypadków wadliwości wynikających z naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten byłby naruszony, 5
--- STRONA 6 ---
gdy ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania. Tak rozumianego zarzutu sprzeczności ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego Sądowi I instancji w niniejszej sprawie skutecznie zarzucić nie można zważywszy, że podstawa ustaleń faktycznych były dokumenty i postępowanie dowodowe sprowadzało się do dopuszczenia dowodu z dokumentów. Sąd nie ocenił ich wiarygodności a jedynie oceniał jaki skutek prawny wywołują one po stronach. Podkreślić należy, iż Sąd Rejonowy na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Formułując zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego sprawie materiału dowodowego, powód zatem nie zakwestionował żadnego ustalenia Sadu Rejonowego a jedynie subsumcję prawa. Zatem powódka kwestionuje wniosek do jakiego Sąd Rejonowy doszedł, a mianowicie to, że powyższe dokumenty nie pozwalają na przyjęcie odpowiedzialność Skarbu Państwa za działania a raczej bezczynność Komornika. Z stanowiskiem powoda nie można się jednak zgodzić. Reasumując Sad Okręgowy uznał ustalenia Sądu Rejonowego za prawidłowe, wyczerpujące i przyjął je jako własne. Natomiast Sąd Okręgowy nie podzielił argumentacji prawnej Sądu Rejonowego. Odnosząc się do tego należy w pierwszej kolejności wskazać, czym jest bezprawność działania organu władzy publicznej. Deliktowa odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez komornika, oparta jest na art. 417 par. 1 k.c. Ustawodawca w art. 417 kc ograniczył odpowiedzialność podmiotów za szkodę wyrządzoną wyłącznie przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Wykonywanie tej władzy następuje na podstawie i w granicach prawa. Tym samym uzasadnione jest, aby oceny odpowiedzialności odszkodowawczej podmiotów za takie działania lub zaniechania dokonywać tylko i wyłącznie w płaszczyźnie legalności tych działań i zaniechań. Trafnie podniesiono (J.Kremis: Kodeks cywilny, s. 1035), że w obowiązującym ustawodawstwie istnieją obligatoryjne procedury regulujące tryb stwierdzenia bezprawności decyzji, czy orzeczeń sądowych, w których nie ma miejsca na ocenę ich legalności z punktu widzenia zasad współżycia społecznego lub norm moralnych. W konsekwencji przyjąć należy, że przy stosowaniu art. 417 przesłankę bezprawności ujętą w formule "działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem" należy ujmować ściśle jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej (kom do KC G. Baniek Lexis Nexis 2007 str. 302). Odpowiedzialność pozwanego wiąże się z odpowiedzialnością Komornika wynikającą z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, zgodnie z którym komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności, a odpowiedzialność Skarbu Państwa ma charakter odpowiedzialności solidarnej z komornikiem. Powódka wiąże odpowiedzialność i Komornika i Skarbu Państwa z taką bezczynnością Komornika, która polega na niezłożeniu niezwłocznie po 6
--- STRONA 7 ---
sformułowaniu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości, wniosku do wydziału ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego celem ujawnienia toczącej się egzekucji z nieruchomości, aby w ten sposób ograniczyć dłużnikowi prawo do zbycia tej nieruchomości z naruszeniem praw wierzyciela. Twierdzenia powódki opierają się na założeniu, że komornik w sposób błędny wzywał wierzyciela do złożenia tytułu wykonawczego przeciwko małżonkowi dłużnika i o zaliczkę w kwocie 2.000 zł. co wydłużyło postępowanie i ostatecznie umożliwiło dłużnikowi zbycie nieruchomości. Zarzuty powyższe są błędne, a wykazanie błędu w twierdzeniach powoda wymaga zaprezentowania wzorca postępowania komornika. I tak: - dnia 9 sierpnia 2004r. został złożony wniosek egzekucyjny przez pierwotnego wierzyciela V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością . We wniosku wierzyciel ten żądał skierowania egzekucji, co do wszelkich ruchomości, wierzytelności i praw majątkowych, jakie przysługują dłużnikowi i jakie zostaną ujawnione w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym podczas przeszukania miejsca zamieszkania dłużnika. Tak ogólny wniosek nie może być potraktowany jako wniosek o egzekucję z nieruchomości i za taki nie został trafnie przez komornika uznany. W związku ze złożeniem wniosku egzekucyjnego, już w 2004r. dłużnik dowiedział się o toczącej się przeciwko niemu egzekucji. Na dzień złożenia wniosku egzekucyjnego stan prawny w istotnej dla tej sprawy części był następujący. Obowiązywał art. 924 kpc zgodnie, z którym jednocześnie z wysłaniem dłużnikowi wezwania komornik przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub o złożenie wniosku do zbioru dokumentów. Na gruncie tego przepisu zapadła uchwała Sądu Najwyższego zgodnie, z którą do dokonania w księdze wieczystej wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości objętej wspólnością ustawową, konieczny jest tytuł wykonawczy przeciwko obojgu małżonkom - III CZP 65/96 uchwała SN 1997-02-04 Pr.Gosp. 1997/3/2. Uchwała była przedmiotem dwóch glos, jednej aprobującej, jednej krytycznej przy czym glosa krytyczna Stanisława Rudnickiego (PS 1998/1/65) w swych motywach odnosi się nie do postępowania egzekucyjnego lecz postępowania wieczysto - księgowego i wiązała się z problematyką podstawy wpisu. Oznacza to jednak, że praktyka orzecznicza była w tym okresie rozbieżna, a Sąd Najwyższy w uchwale opowiedział się za koniecznością uzyskania przez wierzyciela tytułu wykonawczego przeciwko małżonkowi dłużnika. Przepis ten został zmieniony, o tyle, że ustawą z dnia 2 lipca 2004r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.172.1804) z mocą obowiązująca od dnia 5 lutego 2005r. dodano art. 923 1 § 1, zgodnie z którym tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do zajęcia nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego. Dalsze czynności egzekucyjne dopuszczalne są na podstawie tytułu wykonawczego 7
--- STRONA 8 ---
wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Zatem aktualnie, to jest od dnia 5 lutego 2005r. tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi jest wystarczający do zajęcia nieruchomości wspólnej małżonków. Zgodnie jednak art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, postępowania zabezpieczające i egzekucyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że wobec wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w 2004r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji, egzekucja ta toczy się wg przepisów dotychczasowych i art. 923 1 § 1 kpc nie ma zastosowania. - dnia 5 października 2004r. powódka powołując się na cesję wierzytelności z dnia 8 czerwca 2004r. (a więc przed wszczęciem w ogóle egzekucji) składa wniosek o uznanie jej jako wierzyciela (k. 19 kat egzekucyjnych), przy czym nie składa tytułu wykonawczego na swoją rzecz. - w efekcie komornik trafnie odmawia temu podmiotowi przymiotu wierzyciela i wzywa pierwotnego wierzyciela do wskazania konta, na które mają wpływać egzekwowane należności. - w odpowiedzi na to wezwania powódka – spółka W. – pismem z dnia 14 lutego 2005r. doręcza komornikowi tytuł wykonawczy na swoją rzecz. - dnia 5 sierpnia 2005r. wierzyciel spółka W. składa wniosek egzekucyjny o skierowanie egzekucji do nieruchomości dłużnika, wskazuje nr księgi wieczystej oraz uiszcza na poczt wydatków kwotę 30 zł. Jednocześnie wierzyciel nie składa tytułu wykonawczego przeciwko małżonkowi dłużnika albowiem tytuł taki uzyskuje dopiero w listopadzie 2005r. - dnia 17 sierpnie 2005r. komornika podejmuje najbardziej kwestionowaną przez powoda czynność, to jest wzywa powoda do przedłożenia tytułu wykonawczego przeciwko małżonkowi dłużnika oraz do uiszczenia kwoty 2000 zł na poczet wydatków, uzależniając od tego dalsze czynności. W ocenie Sądu Okręgowego ta czynność komornika była prawidłowa. Została podjęta w czasie gdy co do zasady obowiązywał przepis art. 923 1 § 1 kpc, lecz w tej sprawie nie miał on zastosowania. Pozostaje zatem rozważyć, czy Komornik winien tak interpretować dotychczasowe przepisy aby nadać im sens najbardziej zbliżony do nowelizacji. W ocenie Sądu Okręgowego taka praktyka zasadniczo nie jest dopuszczalna albowiem niweczy sens przepisów przejściowych. Nawet jeżeli jednak opowiedzieć się za taką praktyką, to odmienne zachowanie Komornika nie może nosić cech bezprawności. Odpada zatem podstawowa przesłanka odpowiedzialności pozwanego, albowiem brak jest bezprawności działania lub zaniechania. Komornik zastosował prawidłowy przepis i zinterpretował go zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego. Natomiast istotnie chybione było wezwanie o zaliczkę w kwocie 2000 zł co jednak nie ma już znaczenia dla sprawy skoro przeszkodą do zajęcia nieruchomości był brak „wyższego” rzędu jakim był wadliwy tytuł wykonawczy. 8
--- STRONA 9 ---
- dnia 8 września 2005r. powódka neguje wezwane komornika; - dnia 11 października 2005r. wierzyciela zapytuje o stan egzekucji; - dnia 10 listopada 2005r. dochodzi do nieskutecznego zajęcia nieruchomości (od listopada wierzyciel dysponuje tytułem wykonawczym przeciwko małżonkowi dłużnika), albowiem dnia 6 października 2005r. dłużnik zbywa przedmiotową nieruchomość. Zaprezentowany stan faktyczny i prawny uzasadnia przyjęcie braku bezprawności działania Komornika, a zatem brak jego odpowiedzialności, a w konsekwencji i brak solidarnej odpowiedzialności Skarbu Państwa, którego jednostka organizacyjna została prawidłowo określona. Natomiast zasadny jest zarzut naruszenie prawa materialnego, t.j. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. 2006r. Nr 167 poz. 1191), poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż stwierdzenie bezprawności działania lub zaniechania komornika przy wykonywaniu przez niego czynności w toku postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od złożenia przez wierzyciela skargi na zaniechanie komornika oraz od czynności Sądu podejmowanych z urzędu w ramach nadzoru nad egzekucją z nieruchomości, albowiem istotne kwestia skarg na czynności komornika i nadzoru sądu nad egzekucją nie ma bezpośredniego przełożenia na brak odpowiedzialności Skarbu Państwa. Błędne oddalenie przez sąd skargi na czynność komornika, która spowodowała szkodę, nie wyłącza odpowiedzialności odszkodowawczej komornika na podstawie art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) - II CSK 381/06 wyrok SN 2007-03-16 OSNC 2008/2/28; III CK 169/04 wyrok SN 2005-01-20 M.Prawn. 2005/4/180. Zasadność powyższego zarzutu nie oznacza jednak skuteczności apelacji. Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 328 par. 2 k.p.c. poprzez lakoniczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i niewystarczające uzasadnienie dlaczego Sąd dokonał takich a nie innych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co uniemożliwia powodowi poznanie istotnych motywów rozstrzygnięcia. Zarzut ten jest chybiony. Istotnie Sąd musi tak wytłumaczyć motywy rozstrzygnięcia, by w wyższej instancji mogła zostać oceniona jego prawidłowość. Braki w uzasadnieniu uniemożliwiające odczytanie motywów rozstrzygnięcia są wystarczającym powodem uchylenia werdyktu i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (por. orzeczenie SN z dnia 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, Rzeczpospolita, 27 lipca 2007 r.). Jak należy sądzić, podstawą prawną uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania go do ponownego rozpoznania jest w tym przypadku nieważność postępowania wynikająca z art. 379 pkt 5 i art. 386 § 2 (ewentualnie w zw. z art. 398 21 ). Zarzut naruszenia art. 328 § 2 może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (orzeczenie SN z dnia 16 października 2009 r., I UK 129/09, LEX nr 558286), jak również, że brak wskazania podstawy prawnej, jak również motywów, którymi kierował się sąd, oznacza, że uzasadnienie nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 328 § 2 w 9
--- STRONA 10 ---
zw. z art. 361 k.p.c. (orzeczenie SN z dnia 25 lutego 2010 r., V CZ 7/10, Biul. SN 2010, nr 4, poz. 14, II UK 51/11 wyrok SN 2011-10-18 LEX nr 1110977. Obraza art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę apelacji wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tylko nie ma wszystkich koniecznych elementów, lec zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną. Z pewnością wadliwością taką jest całkowite zaniechanie ustosunkowania się do ustaleń faktycznych i przeprowadzonego postępowania dowodowego, które stanowi podstawowy i pierwotny obowiązek każdego sądu rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Motywom Sądu Rejonowego takiego zarzutu przypisać nie można. Sąd Rejonowy jasno zaprezentował stan faktyczny sprawy, który co istotne sprowadzał się do zaprezentowania dokumentów, na których powódka oparła swe żądanie. Jakkolwiek Sąd Okręgowy nie podziela argumentacji prawnej Sądu Rejonowego, jednak nie sposób przyjąć, aby z motywów nie można było wywnioskować dlaczego Sąd Rejonowy powództwo oddalił. Ostatni trafny zarzut dotyczy błędnego przyjęcia, ze powód nie wykazał wysokości szkody, albowiem już do pozwu powód dołączył wyliczenia należności. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy zgodne z art. 385 kpc apelację oddalił. 10
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Katowicach#IV Ca 285/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowic#art. 300 par.#art. 272 k.k.#art. 824 par.#art. 23 ust.1 ustawy#art. 6 kc#art. 233 par.#art. 328 par.#art. 23 ust. 1 ustawy#art. 23 ust. 3 ustawy#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 417 par.#art. 417 kc#art. 417 przes#art. 23 ust.#art. 924 kpc#art. 7 ustawy#art. 23 ustawy#art. 379 pkt#art. 328 § 2 mo#art. 361 k.p.c.#art. 328 § 2 k.p.c.#art. 391 § 1 k.p.c.#art. 385 kpc