Postanowienie IV Ca 256/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IV Ca 256/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Małgorzata Staszków-Greiner (spr.) Sędzia Sędzia SO Marta Szczocarz-Krysiak SO Tomasz Opitek Protokolant st. sekretarz Aleksandra Sołtysik po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa V. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Rejonowemu o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia sygn. akt 1. zmienia zaskarżony wyrok: a) w punkcie 1 w ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.815 (siedem tysięcy osiemset piętnaście ) zł z ustawowymi odsetkami od 4 listopada 2008 r. a w pozostałym zakresie powództwo oddala; b) w punkcie 2 w ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 400 (czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów procesu; 2. w pozostałej części apelację oddala; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt IV Ca 256/11 UZASADNIENIE Powód V.K. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Prokuratora Rejonowego kwoty 15 651, 00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia l listopada 2008 r. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż żądana kwota stanowi odszkodowanie za bezzasadne przetrzymywanie jego samochodu dla celów postępowania karnego w okresie od listopada 2007 r. do maja 2008 r., a składają się na nią koszty wynajmu samochodu zastępczego, koszty holowania zatrzymanego pojazdu, jak również koszty jego naprawy. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo oraz zasądził od powoda V.K. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa — Prokuratora Rejonowego kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił, iż w dniu 11 listopada 2007 r. ma przejściu granicznym w Korczowej pomiędzy Polską a Ukrainą został zatrzymany samochód marki o numerze którym kierował V.K. Przyczyną zatrzymania tego pojazdu był fakt, iż pojazd o takim samym nr vin, jaki posiadał samochód, którym poruszał się powód figurował w spisie pojazdów utraconych w dniu 25 grudnia 2005 r. na szkodę Spółki Akcyjnej Pojazd ten został poddany badaniu mechanoskopijnemu w Laboratorium Kryminalistycznym KWP w Z opinii biegłego sądowego wynikało, że nr identyfikacyjny o treści samochodu marki o numerze rej. którego właścicielem jest V.K. jest numerem oryginalnym. Opinia ta została sporządzona w dniu 18 grudnia 2007 r. i przesłana została przez Komendę Wojewódzką Policji w do KWP w w dniu 19 grudnia 2007 r. Następnie pismem, które wpłynęło do KWP w w dniu 21 lutego 2008 r. pełnomocnik powoda wniósł o dopuszczenie dowodu z załączonych przez niego dokumentów na okoliczność zakupu przedmiotowego pojazdu na obszarze kraju oraz dopełnienia procedur jego wywozu. Dalszą czynnością było wezwanie KWP w o przesłanie dokumentów w postaci faktur i protokołu przesłuchania Stanisława K.. W dniu 31 marca 2008 r. w przesłuchany został w charakterze świadka Artur C. - pracownik S.A. w . Z kolei w dniu 10 kwietnia 2008 r. przesłuchano pracownika Urzędu Miasta w. Tego samego dnia została sporządzona notatka urzędowa, w której stwierdzono, iż istnieją dwa samochody o tym samym numerze W dniu 22 kwietnia 2008 r. zwrócono się do firmy „K. sp. jawna oraz K. spółki z o. o. o wyjaśnienie powyższej kwestii, a w dniu 23 kwietnia 2008 r. wszczęto dochodzenie w sprawie nieumyślnego paserstwa przedmiotowego samochodu. W toku postępowania ustalono, że V.K. nabył samochód, który prowadził w dniu 11 listopada 2007 r. jako pojazd nowy w Salonie Sprzedaży Firmy „ w. Firma powyższa potwierdziła fakt sprzedaży powodowi samochodu marki Wcześniej samochód ten w dniu 17 października 2003 r. został sprzedany firmie w przez importera 2 --- STRONA 3 --- Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika nadto, że w dniu 15 maja 2008 r. zapadło postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej o odmowie uznania za dowód rzeczowy przedmiotowego samochodu oraz o wydaniu go właścicielowi. Następnie w dniu 26 maja 2008 r. wydane zostało zezwolenie nr na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego. Samochód został odebrany przez powoda w dniu 28 maja 2008 r. Postępowanie o sygn. w sprawie nieumyślnego paserstwa samochodu marki rej. umorzone w dniu 24 czerwca 2008 r. W dniu 27 lutego 2007 r. postanowiono o zamknięciu śledztwa w sprawie o przywłaszczeniu samochodu nr rej., a następnie został skierowany przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej akt oskarżenia przeciwko Mirosławowi P. o popełnienie przestępstwa z art. 284 § l k.k. Sąd pierwszej instancji ustalił również, że powód V.K. prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną na Ukrainie w pod numerem W dniu 15 listopada 2007 r. zawarł on umowę najmu samochodu osobowego na okres 6 miesięcy. Opłata za wynajem wynosiła 4200 hrywien miesięcznie. Rachunki wystawione powodowi wyniosły łącznie 27300 hrywien. Powód po odbiorze swojego samochodu zmuszony był odholować go do warsztatu, a następnie wymienić niektóre płyny oraz części ponosząc z tego tytułu koszt w wysokości 2196, 58 zł. W tym stanie faktycznym Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, iż powód wywodził swoje roszczenie z art. 417 § l k.c, który to przepis przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, będącym niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii czy zatrzymanie pojazdu w okresie od listopada 2007 r. do maja 2008 r. jest niezgodnym z prawem działaniem władzy publicznej. Dalej Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 230 § 2 zd. l k.p.k. należy zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego. Organ procesowy ma więc obowiązek zwrotu zatrzymanego przedmiotu, gdy okaże się, że jest on zbędny w postępowaniu karnym. W ocenie Sądu Rejonowego, w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, które wskazywałyby na to, iż zatrzymany pojazd był zbędny dla toczącego się postępowania karnego. Sąd pierwszej instancji wskazał przy tym, że przedmiotem przestępstwa co do którego toczyło się wszczęte w dniu 9 lipca 2006 r. śledztwo, a następnie wszczęte w dniu 23 kwietnia 2008 r. dochodzenie, był samochód o nr VIN takim jaki posiadał pojazd powoda. Zwrot tego pojazdu stał się zatem niemożliwy aż do czasu zebrania odpowiedniego materiału dowodowego, uzasadniającego wydanie orzeczenia ostatecznie kończącego postępowanie w sprawie. Zdaniem Sądu Rejonowego nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż sam powód w toku toczącego się postępowania karnego w lutym 2008 r. składał wnioski dowodowe uzasadniajże jego stanowisko. Nadto, Sąd pierwszej instancji pokreślił, iż postanowienie o wydaniu przedmiotowego pojazdu powodowi zostało wydane właściwie natychmiast po złożeniu przez powoda wniosku o jego zwrot. Z powyższych przyczyn Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw by działanie pozwanego nosiło znamiona niezgodności z prawem i oddalił roszczenie powoda o zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego, z którego korzystał w okresie zatrzymania jego pojazdu jako dowodu rzeczowego. Sąd Rejonowy wskazał również, iż żądanie zwrotu kwoty wydanej za naprawę pojazdu i jego odholowanie do warsztatu po odbiorze z parkingu policyjnego było nieuzasadnione także z uwagi na brak wykazania przez powoda wysokości szkody i związku przyczynowego. Jako podstawę prawną orzeczenia o kosztach procesu Sąd Rejonowy wskazał art. 98 § l i 3 k.p.c. 3 --- STRONA 4 --- Przeciwko powyższemu wyrokowi apelację wniósł powód zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 417 § l k.c. w zw. z art. 230 § 2 k.p.k. polegające na przyjęciu, że zatrzymanie powodowi samochodu osobowego przez pozwanego przez okres 6 miesięcy w celu ustalenia jego pochodzenia nie stanowiło działania bezprawnego, a w konsekwencji nie rodzi odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie Skarbu Państwa; 2. obrazę przepisów prawa procesowego tj. art. 232 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż powód nie wskazał dowodów potwierdzających zasadność roszczenia o zwrot kosztów holowania i naprawy samochodu. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 15 651, 00 zł wraz z ust awowymi odsetkami od dnia l listop ad a 2008 r . do dnia zapł at y oraz w pkt II poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, nadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zgodnie z art. 417 § l k.c. za szkodę wyrządzoną wskutek działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej Skarb Państwa (lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę publiczną mocy prawa) ponosi odpowiedzialność tylko wówczas, gdy to działanie lub zaniechanie było niezgodne z prawem (bezprawne). Niemniej jednak Sąd Okręgowy nie podziela oceny dokonanej przez Sąd Rejonowy, iż zachowaniu pozwanego nie można przypisać cechy niezgodności z prawem. Wskazać należy, iż w doktrynie wymóg „niezgodności z prawem" stanowiący przesłankę odpowiedzialności, definiowany jest niejednolicie. Wyrażany jest pogląd, utożsamiający tę przesłankę z funkcjonującym w cywilistyce pojęciem bezprawności, k t ó r e o b e j m u j e n i e t y l k o z a c h o w a n i a n a r u s z a j ą c e n o r m y p r a w n e , a l e i zasady współżycia społecznego. Podkreśla się, że w porównaniu z regulacją konstytucyjną, która określa minimalny zakres ochrony, posłużenie się cywilistycznym, szerokim ujęciem zapewnia bezprawności/niezgodności z prawem spójność aksjologiczną w ramach kodeksu i podnosi standard ochrony poszkodowanych (por. E. Bagińska, Odpowiedzialność odszkodowawcza za wykonywanie władcy publicznej, Warszawa 2006, s. 320 i n.; Z. Banaszczyk (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz t. I, 2005, art. 417, nb 34). Dominujący jest jednak pogląd, że w art. 417 k.c. przyjęto węższe znaczenie bezprawności, które co do zasady nie obej muje niezgodności z normami pozaprawnymi. Wywodzi się on z orzecznictwa Trybunału Konstytuc yj nego, który utożsamia "prawo" z normami prawnymi zakodowanymi w konstytucyjnie określonych źródłach prawa (art. 87 - 94 Konstytucji 4 --- STRONA 5 --- RP), a niezgodność określa jako "zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej" (z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001, nr 8, póz. 256; por. także wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2002 r., I CKN 581/99, OSNC 2002, nr 10, póz. 128). W piśmiennictwie podkreśla się, że w konkretnym przypadku przypisywania władzy publicznej odpowiedzialności za szkodę, tak rozumianą bezprawność należy ustalić, rekonstruując normy prawne, regulujące stosunek publicznoprawny, które organ naruszył swoim działaniem lub zaniechaniem. Jeżeli jednak obowiązujące przepisy prawne zawierać będą odesłania do norm pozaprawnych (np. zasad współżycia społecznego, dobrych obyczajów, etycznych standardów wykonywania zawodu), wówczas znajdą one zastosowanie przy kwalifikacji zachowań władzy publicznej jako niezgodnych z prawem (por. J. Kremis (w:) E. Gniewek, Komentarz 2008, art. 417, nb 30 i n.; Z. Radwański, Odpowiedzialność odszkodowawcza szkody wyrządzone przy wykonywaniu władcy publicznej w świetle projektowanej nowelizacji Kodeksu cywilnego, RPEiS 2004, z. 2, s. 13; M. Safjan, Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej (po 1 września 2004 roku), Warszawa 2004, s. 39-40). W realiach niniejszej sprawy należało ustalić, czy działanie pozwanego, który w okresie od listopada 2007 r. do końca maja 2008 r. przetrzymywał pojazd stanowiący własność powoda, było niezgodne z prawem. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma regulacja przepisu art. 230 § 2 zd. l k.p.k. Zgodnie z art. 230 § 2 zd. l k.p.k. należy zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego. O tym, czy rzecz jest zbędna dla postępowania karnego decyduje każdorazowo organ procesowy. Kodeks postępowania karnego nie określa explidte sytuacji, które uzasadniają zwrot zatrzymanych przedmiotów, a ogranicza się tylko do wskazania, że mają to być przedmioty zbędne w postępowaniu karnym. Za takie należy uznać te, które są zbędne w ustaleniu istoty przestępstwa lub wykryciu sprawcy albo udowodnieniu mu sprawstwa. Wskazuje się przy tym, że podejmując decyzję o zwrocie przedmiotu osobie uprawnionej, należy mieć na uwadze ewentualne przyszłe postępowanie sądowe i znaczenie, jakie może mieć ten przedmiot w procesie dowodzenia. Wymaga podkreślenia, iż prokurator jako dominus eminens postępowania przygotowawczego jest zobowiązany czuwać nad prawidłowością postępowania 5 --- STRONA 6 --- z dowodami rzeczowymi. W ramach tych obowiązków mieści się powinność nieprzetrzymywania przedmiotów, które nie mają znaczenia w postępowaniu karnym. Jeżeli zatem w toku postępowania okaże się, że zatrzymana rzecz jest zbędna dla postępowania karnego prokurator powinien niezwłocznie podjąć decyzję o zwrocie tej rzeczy osobie uprawnionej. D l a o c e n y z a c h o w a n i a p o z w a n e g o p o d k ą t e m n a r u s z e n i a n o r m y z art. 230 § 2 zd. l k.p.k. konieczne jest przeanalizowanie poszczególnych czynności procesowych organów postępowania przygotowawczego od chwili zatrzymania przedmiotowego samochodu do dnia jego zwrotu powodowi. Z akt sprawy o sygn. wynika, że w dniu 11 listopada 2007 r. na przejściu granicznym w Korczowej dokonano zatrzymania samochodu osobowego marki o nr i nr rej. którym to pojazdem kierował powód V.K. (właściciel pojazdu) z uwagi na okoliczność, iż samochód o takim samym nr VIN figurował jako utracony w dniu 24 grudnia 2005 r. na szkodę S.A. w W dniu zatrzymania pojazdu zostali przesłuchani w charakterze świadków L.Z. (pasażer zatrzymanego pojazdu) oraz powód V.K. Z zeznań tychże świadków wynikało, iż zatrzymany samochód został zakupiony jako nowy w salonie firmowym „sp. jawna" przy ul. w Z oświadczenia powoda wynikało nadto, że na okoliczność zakupu przedmiotowego pojazdu posiada dowód wpłaty KP na kwotę 98.000 zł. Następnie w dniu 6 grudnia 2007 r. został przesłuchany w charakterze świadka Piotr B. - sprzedawca z salonu w, który potwierdził fakt zakupu przez powoda przedmiotowego samochodu, jednocześnie przedkładając fakturę VAT dotyczącą sprzedaży przedmiotowego samochodu, kartę dla nabywcy/eksportera (do odprawy celnej) oraz kartę dla statystyki. Świadek ten zeznał, iż przedmiotowy samochód sprzedany powodowi był nowy, a w c z e ś n i e j z a k u p i o n y o d i m p o r t e r a f i r m y „ z s i e d z i b ą w. Z kolei w dniu 18 grudnia 2007 r. przedmiotowy samochód został poddany badaniom mechanoskopijnym w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji w. W wyniku przeprowadzonych badań sporządzona została opinia, z której jednoznacznie wynikało, iż numer identyfikacyjny zatrzymanego pojazdu jest numerem oryginalnym. Nie stwierdzono również, aby dodatkowe oznakowania identyfikacyjne przedmiotowego pojazdu nosiły cechy, które dawałyby podstawę do zakwestionowania ich oryginalności. Biegły stwierdził, iż numer produkcyjny pojazdu treści: oraz numer identyfikacyjny silnika o treści: mogą służyć do identyfikacji pojazdu u producenta. Powyższa opinia ta została przesłana do Komisariatu II Policji w w dniu 19 grudnia 2007 r. W ocenie Sądu Okręgowego, z opisanych wyżej zeznań świadków, przedłożonych dokumentów oraz z opinii Laboratorium Kryminalistycznego KWP w wynikało jednoznacznie, że samochód o nr rej. nie pochodził z przestępstwa i stanowił własność powoda, a tym samym był zbędny dla postępowania karnego i zgodnie z art. 230 § 2 k.p.k. powinien być niezwłocznie zwrócony powodowi jako osobie uprawnionej do jego obioru. Skoro numer produkcyjny oraz numer silnika przedmiotowego pojazdu, które to numery mogą posłużyć do identyfikacji pojazdu u producenta - były oryginalne (i inne niż posiadał samochód utracony na szkodę S.A. w, a będący 6 --- STRONA 7 --- przedmiotem śledztwa w sprawie o czyn z art. 284 § l k.k), a nadto fakt sprzedaży przedmiotowego samochodu powodowi został potwierdzony nie tylko zeznaniami świadka Piotra B., ale i dokumentem - fakturą zakupu, to brak było podstaw do jego dalszego przetrzymywania. Po analizie wyżej wskazanego materiału dowodowego Prokurator Prokuratury Rejonowej powinien podjąć zatem decyzję o zwrocie pojazdu powodowi. Tymczasem samochód był przetrzymywany przez kolejne miesiące, a dopiero po interwencji pełnomocnika powoda, który wezwał Prokuratora do zwrotu przedmiotowego pojazdu - w dniu 15 maja 2008 r. zostało wydane postanowienie o odmowie uznania za dowód rzeczowy przedmiotowego samochodu oraz wydaniu go powodowi. Zezwolenie na wydanie pojazdu powodowi zostało wydane przez Naczelnika Sekcji Kryminalnej KP II w w dniu 26 maja 2008 r. Reasumując, przetrzymywanie przez organ procesowy przedmiotowego pojazdu w okresie od stycznia 2008 r. do maja 2008 r. było bezprawne, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w toku czynności procesowych pozwalał na przyjęcie, iż samochód ten był zbędny dla postępowania karnego już z końcem grudnia 2007 r. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, iż w lutym 2008 r., pełnomocnik powoda zgłaszał kolejne wnioski dowodowe w sprawie. Wskazać bowiem należy, iż składanie takich wniosków dowodowych było uzasadnione z uwagi na bierność organów prowadzących postępowanie przygotowawcze. Nadto wymaga podkreślenia, iż obowiązek zwrotu przedmiotu zatrzymanego osobie uprawnionej powstaje niezależnie od o tego czy wniosek o zwrot takiej rzeczy zostanie sformułowany w stosunku do organu procesowego — niezwłocznie po stwierdzeniu zbędności rzeczy dla postępowania karnego. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, obok zdarzenia sprawczego, konieczne było ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego - w szczególności ujęte w przepisach art. 361 k.c., art. 444 - 448 k.c. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001, nr 8, póz. 256; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2003 r., K 20/02, OTK-A 2003, nr 7, póz. 76). Zgodnie z art. 361 § l k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Szkodą jest strata (uszczerbek majątkowy), jaką poszkodowany poniósł, jak również korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby do zdarzenia wyrządzającego szkodę nie doszło (art. 361 § 2 k.c.). Z dokumentów przedłożonych przez powoda wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą i w związku z faktem przetrzymywania przez pozwanego jego samochodu zmuszony był do zawarcia w dniu 15 listopada 2007 r. umowy najmu zastępczego samochodu osobowego. Zgodnie z treścią pkt 5.1 wskazanej umowy opłata za wynajem wynosiła 4200 hrywien miesięcznie. Powód poniósł z tego tytułu koszty w łącznej wysokości 27300 hrywien. Niemniej jednak wobec stwierdzenia bezprawności działania pozwanego w okresie od stycznia 2008 r. do maja 2008 r. pozwany jest odpowiedzialny za szkodę w wysokości czynszu najmu przedmiotowego samochodu za okres 5 miesięcy (5 x 4200 hrywien = 21000 hrywien). 7 --- STRONA 8 --- Zgodnie z art. 363 § 2 k.c., jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Mając na względzie treść przytoczonego wyżej przepisu zasądzając należne powodowi odszkodowanie należało przyjąć na podstawę jego obliczenia kurs hrywny z daty orzekania (O, 3436 zł). Tym samym należne powodowi z tego tytułu odszkodowanie •wyniosło 7215, 60 zł. Nadto, za szkodę pozostającą w związku przyczynowym z bezprawnym działaniem pozwanego należy uznać koszt holowania samochodu powoda, który wyniósł zgodnie z przedłożoną fakturą 600 zł. Zasady doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że pojazd samochodowy pozostający bez ruchu przez dłuższy okres czasu wymaga odholowania do warsztatu celem sprawdzenia jego stanu technicznego. Powód nie wykazał natomiast istnienia związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym przetrzymywaniem jego samochodu a powstaniem w przedmiotowym samochodzie usterek. Wbrew twierdzeniom powoda, okoliczność powstania konkretnych usterek w samochodzie pozostawionym przez dłuższy czas na parkingu i nieużywanym -nie jest faktem powszechnie znanym, lecz wymaga wiadomości specjalnych, co w świetle art. 278 § l k.p.c. uzasadniało przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z art. 232 k.p.c. to strony mają obowiązek wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd jedynie może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Tymczasem powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika przedłożył faktury dotyczące naprawy przedmiotowego samochodu, które stanowią jedynie dowód poniesienia przez powoda kosztów naprawy. Jednocześnie powód nie sformułował wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, która mogłaby wykazać ewentualny związek przyczynowy pomiędzy działaniem pozwanego, a koniecznością wykonania naprawy samochodu. Brak jest zatem jakichkolwiek dowodów, że usterki przedmiotowego samochodu są normalnym następstwem jego bezprawnego przetrzymywania przez pozwanego. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w oparciu o art. 386 § l k.p.c. i art. 417 § l k.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie l w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.815 zł z ustawowymi odsetkami od 4 listopada 2008 r., a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd zasądził do zasądzonej kwoty odsetki ustawowe od dnia 4 listopada 2008 r., mając na względzie okoliczność, że zobowiązania, których źródłem zaistnienia są czyny niedozwolone powstają w dacie popełnienia tych czynów, a wobec tego że nie wskazują terminu w jakim dłużnik powinien naprawić szkodę zaliczane są do zobowiązań bezterminowych. Zgodnie z art. 455 k.c. postawienie takiego zobowiązania w stan wymagalności następuje w rezultacie wezwania dłużnika przez wierzyciela do zapłaty, a zatem wezwanie to przekształca zobowiązanie bezterminowe w terminowe. W niniejszej sprawie należy wskazać, że w dniu 20 października 2008 r. wpłynęło do pozwanego pismo powoda wzywające go do zapłaty odszkodowania lub przedstawienia stanowiska w terminie 14 dni od otrzymania pisma (k. 260 akt 2 Ds. 970/08). Tym samym należy przyjąć, iż pozwany opóźniał się w spełnieniu świadczenia od dnia 4 listopada 2008 r., stąd od tej daty należą się powodowi odsetki ustawowe. Podstawą prawną orzeczenia o odsetkach jest art. 481 § l i 2 k.c. 8 --- STRONA 9 --- Konsekwencją zwiany orzeczenia co do istoty sprawy jest zmiana rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w zakresie kosztów procesu. Powód ostatecznie utrzymał się ze swoim roszczeniem w 50 %, co uzasadnia stosunkowe rozdzielenie kosztów niniejszego procesu. Każda ze stron powinna zatem ponieść koszty procesu po połowie. Powód poniósł koszty w wysokości 3200 zł (2400 zł -wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym, 17 zł — opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 783 zł — opłata sądowa od pozwu), pozwany natomiast poniósł koszty wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 2400 zł. Każda ze stron powinna więc ponieść koszty w wysokości 2800 zł (1/2 x 5600 zł). Powód winien zwrócić pozwanemu kwotę 1200 zł, a pozwany powodowi kwotę 1600 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy zmienił zatem zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 400 zł (1600 zł — 1200 zł) tytułem zwrotu kosztów procesu. Podstawą prawną orzeczenia o kosztach jest art. 100 k.p.c. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona w oparciu o art. 385 k.p.c. Jednocześnie Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego w oparciu o art. 100 k.p.c. 9